Collection Title: Baner ac Amserau Cymru (1859-1971)

Provider: Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Hawliau: Nid yw statws neu berchnogaeth hawlfraint yr adnodd hwn yn hysbys.

Gwylio manylion cyfan

Cyntaf Cynt Llun 2 o 4 Nesaf Olaf
Full Screen
17 erthygl ar y dudalen hon
Advertising

BRINK | **?-  r*  "T"?   '?'' Q '? .'??'*?**? i T'¡"W ? ''? v   JJJ U ¡ 1J 1 r S | I y» 11 Ju JDL- h f 0 'iii"" TA?t?? S ?? ? 1i T-?-? F?C&??«.? ??? *i V *.<')' ? ? ? "¡';¡ V ,I.r,

i i AT EtN GOMEBWYR

i AT EtN GOMEBWYR. MEWN LLAAY. Rhosllanerchrugag Llydiadnenog Llaneiidan Drefach, I) elm- Cylch.

Family Notices

MARWOLAETHAU. J ones.- -Ta(-Iiii-o(ld Bod, yn 24ain .mlwydd oed, ba farw Pte. John Guronwy Jones o\i gluyffiu yn Ffraingc. Ychydig wyth- ncfiaa yn ol ennillodd y Military Meilai am ei wroldeb. Glwyfwyd ef ar y 6ed, a bu farw vr un dydd. Mab ydoedd i Mr. "David Jones, Fron Iwyd, Gtyndyfrdwy Dav l d Joties, (gynt o Rhospengworn, Llangollen). Cydymdeimlir yn fawr a'r tad a'r teui-ti oil yn eu galar dwys.

CYDNABYDDIAETH i

CYDNABYDDIAETH. Dym unn Mr. a Mrs. Joiiii EN-,iiis, Stryt Fawr, Gcllifor, Rhuthyn, gydnahod yn ddi- olcligar y cydymdeimlad a ddangoswvd at- ynt yn en dwfn brofodigaeth, sef, marwoi- aeth eu mab, John Medwyn.

MARCHNADOEDD CYMREIG

MARCHNADOEDD CYMREIG, DINBYCH, Tachwedd 27.-Ffojmls, o 89 i 12s Oc y cwpl; hwyaid, Os i Os y cwpl; wyau, 6c yr iin, ymenyn ffres, 2s 31c i 2s 3ie y pwys: ae ymenyn Milt (tybiau bach), 2s ifc i 2s 3c y pwys; biff, Is 5ci2s 4c y pwys; my ton, Is. 2? 2s 3c y pwys; lamb, o Is. 2.e. 2s Oc y pwys; irceb tewiqii, 21s y scor; pore, 03 Oc i O Oc y pwys; cwningod, 8c y pore, 03 Oc iOs 0c y pwys; cwningod, 8c y pwys. ?

PERDONEGAU I

PERDONEGAU. I Bargeinion rhyfeddol yn awr yn cael eu cynnyg gan wneuthurwyr Prydeinig adna- byddus mewn cyflwr ymarferol newydd, ddy- chwelwyd gan logwyr wedi myned i Faes y Rbyfel. Rhestr gyda manyiion llawn ond gwneyd caiB :-Thompson and Shackell, Ltd., 25, Queen Street, Caerdydd, ac yu Abertawe, Newport, Bristol, Pontypridd, pridgend, Ebbw Vale, Bargoed, a Cheps. tow. Ni ddylid colli y cyfle hwn.

Advertising

SUrFE?RIE?'? ?gers a J. Humphreys, RhyI-Mr. Ernest Jones. Rhuthyn—Mri.Johnson a Brundrit. Towvn—Mr. E. H. Daniel. Trallwm—Mii.Charles Siiuker ac F. D. Black. Broad Street. Treffynnon—Mr. T. C. Roberts, solicitor. Wyddgrug— Mri. Keene, Son, a Kelly. R. James Jones, MONUMENTAL WORKS, CYNLAS, RUTHIN. CERRYC BEDDAU. MEWN GWENITHFAENi, MYNOR A PHOB MATH ARALL G GERRY'G. Mynwch fy mhrisiau i cyn prynu yn unman arall. CYNLAS, RUTHIN. ,:}'j "¡

YMDDISWYDDIAS AllGL WYDI 110 HE LIT CECIL

YMDDISWYDDIAS) AllGL WYDI) 110 HE LIT CECIL, I' 1 (. I. í' J.¡ "II' VLLTI A !) YN NGHYMIUJ | Yr in! diwrni;d YL(li.yd{b,Jd dau :It. cl o'r Llywodraeth, end nid I-,ii vi- i;ii •swm—Mr. J. E. C!ynps. a'r Arglwytkl Hn- [ L-rl Ce-i-il—y cyutaf fel- Rheohvr Ymbort-Ii I y deyrnas, a'r otaf fel is-Yisgi'ii:enydd TnJ- LH,  rth bolisi Mr. Lloyd George ar gwestiwn yr Eghvys yn Ngliymru wna'r Arglwydd Robert. Ni fyn ef Ddadgyssylltiad na Dad- •vaddoliad mown unrhyw ffurf arnynt. Lladrad. yn o: rarn of, yw Dadwaddoliad, a cbabledd yn erbyn Duw a dyn yw cym- mhwyfio'r gwaddol at amcanion bydol. S 'viii-.cl annioddefol iddo yw troi allan yr cs- ?obio;i a'r ofleiriaid Cymroig o Gonfocaisiuai Caorgaint, a rhydd gernod j7sgafn, ond di- amtidionol, i'r i^ifweinidog, am ei dawed- ogrwydd ar fatei- o'r fath bwysigrwydd. Dywed 'Argluydd Roboi-t, yn ei lythyr o ymddiswyddiad, ei fod wedi ymrwvnio, mewn gair a gweithred, i amddiffyn yr Egi- wvs yn Ngbymrn; ac mae amgvlchiadau di- woddar, fe ymddengys, wedi dyfnhau ei ar- gyhoeddiad yn y mater hwn. Am y rhe- syman a, nn-dir, y mae wedi ymddiswyddo. Cvfeiriwn at ymddiswyddiad ei arghvydd- iacth. am ei fod yn yrnddangos i ni n brawf lied gryf nad oes gyfnewidiad mawr I a phvrysi^ iawn i fcd yn Noddf Dadawsvllt- lad a Dadwaddoliad yr Fglwys, yn Nghym- ru. Addewid y Prifweinidog ynglyn a'r rwc-stiwn hwn yw, fod Dadgyssylltiad a D^awaddoliad yr Eglwys yn sefyll yn rhan o 1 bolisi, ond fod amgylchiadau yn cvfiawn- hau rhvw gymmaint o gvfnewidiad vn nar- pariaaan cyllido! y ddeddt, tydd yn fwy manteisiol i'r Eglwys na'r rliai rsydd eisoes. ar v De-ddf-Ivfr, Nid vw Mr. Lloyd George, yn oi lythyr o attebiad i Arglwyd.d R;>bc*rt Cecil yn c-ryhwyll dim oil Jim y cwr>stiwn hwn. Y cwhI a wna yw gofidio o iiOiwjdd vr ymddiswvddiad, a chydnabod gwa«?,anaeth v gwleidydd iddo ef a'r Llyw- odraeth. Nid yn hawdd y gellir liebgor gwasanaeth v gwr hwn o Gynghor y Wlad- v.riaeth, o blegid y mae efe yn rhestru vn m:w v dosharth -|alluocaf a mwyaf eg- wvddorol o'n.gwleidyddwyr ieuaingc. Gryni ei argyhooddiad sydd wedi peri'r ymddi- swyddiad, ac edmvgwn Arglwydd Robert o r itprwydd. Ond carem i hyd yn oed v Prifweinidog: .:Idal mewn cof y ffaith fod grym argyhoeddiad hollol wahanol mewn ovy'boedd eraill ar yr unrhyw gwestiwn. Diau n')d oes neb yn gwvbod hyny yn well na Mr. Lloyd George. Daeth y mater nlwn i Cymdeithasfa Chwarterol y Method- istiaid yr wvthnos ddiweddaf, a. chredwn ci osod yn ei olou priodol gan ben- dorfymad y Gymdeitha^fa hono. Agorwyd y dratodaoth gan Qr. John Williams, Bryn- sioncvn, yr hwn a. amlvgodd y gwrthwyn- obiad pybyraf i'r Llywodraeth ail agor cwfwtiwn DadwaddoIiarl hob ymgynghori ag arwoinwyr Eglwysi Rhydd' Cymru. Pa bcth bynag a gyll yr Eglwys yn y Dadwadd- oliad, v mae wedi ennill yn ddirfawr mewn canlyniad i'r rhyfel; ac os vw v Llywodr- aeth a'i bryd ar roddi iddi fanteision pell- ach, er mwyn pobpeth. dylai y genedl Gym- roifr, yn y (cyrangorph o honi. g:ael bwrw harn ar hyny. Sierheir ni hyd yn oed gan uwduradj odau'r Eglwys ei hun nad oes a.r- nynt awydd i ddiddymn Deddf Dadgywsyllt- lad. Gofaled y Llywodraeth na bo iddi ym- yryd ag adranau cyllidol y ddeddf hono heb yn gyntaf ymgynghori a barn Ymneillduwyr Cymru. .+ ,J8

HIlA GLEN Y LLYWODRAETH GYHMYSG

HIlA GLEN Y LLY"WODRAETH GYHMYSG. i mae rliagien, neu famffesto" y Llywodraeth Gymmysg yn awr ger bron y wlad. Cyhoeddwyd ef uwch ben enwau Mr. Lloyd George a ALr. Bonar Law. Appelir ynddo am gefnogaeth y wlad ar seiliau ac am rcsymau y cyfeiriwyd atynt eisoes yn aveitlnau yr arweinwyr hyn, yn arbeilig felly gan y Prifweinidog ei hun. Ar ddechreu'r iiiaiilffesto tiywedir fod y Llywodraeth wedi cwblhau y rhan ddifritolaf ol; thascr n clinul otocratiaeth neu unbenaeth filitar- aidd yn Ewrop wedi canu am y tro olaf. Ond y mae tasgau eraill wedi codi yn un- longyrchoi o'r rhyfel, tasgau na ellid eu hw jnebu a u cyflawni heb undeb, cydweith- rediad, cydoddefiad, a theimlad o wladgar- wch pybyr o du y genedl oil. Mae'r rnanitfesto 11 yn appelio yn daer am i'r etholwyr, ar wahan i blaid a sect, weith- redu'r pcthau hyn. Drwy gefnogi'r Llyw- odraeth bresennol, neu un debyg iddi, ebai'r appel, y gellir gwneyd hyny oreu. Yr cjtholwyr, with gwrs, sydd i benderfynu hyn o bter. Caed enghraiift ragorol o undeb a chydweithrediad yn y Senedd a ddadgorphorwyd yr wythnos hon. Hyd yn oed cyn i'r egwyddor gyfansawdd o Lyw- odraeth (Coalition) gael ei dwyn i weith- rediad, yr oedd cagendor T gwahaniaeth rhwng plaid a phlaid yn y Senedd, ac o'r tu allan iddo, wedi diflanu; ymgecraetli ar- ferol ynghylch cwestiynau'r dydd wedi dar- fod i raddau pell, a phob adran o'r bobl, gydag ychydig eithriadau, wedi rhoddi eu holl fryd ar un gorchwyl mawr-y rhyfel, a huddugoliaeth. Y mae'r amcan wedi ei gyrhaedd, a barn y Llywodraeth yw, fod angen Senedd newydd i ymgipris a'r gwaith sydd yn aros heb ei gyflawni-sefydlu liedd- Avch wna ryfel o'r fath yn ammhossibl etto a gosivj y wlad hon ar seiliau a sicrha ffyn iant a chysur pob adran o'i phoblogaeth yn v dyfodol. Dyna hwvnt y maniffesto a dadl v Prifweinidog a'i gefnogwyr YW, mai nid Llywodraeth wedi ei gwneyd i fyny o un blaid wleidyddol yw y gymmhwysaf i wynebu a chario allan y gwaith olibwysig hwn; eithr yn hytrach gyfuniad o oreuon pob plaid, hyd y gellir eu perswadio i ymuno a hi. Diwygiad Cymdeithasol yw polisi y Llywodraeth Gymmysg ar gyfer v dyfodol—diwygiad mewn amryw gyfeiriad- au, a diwygiad trylwyr gyda hyny. Ond cyn ymwneyd a pholisi felly gartref, bydd raid i'r Llywodraeth gymmeryd rhan yn y gwaith o sefydlu heddwch parhael yn Ewrop; ac un ffordd i sicrhau heddwch felly fydd sefydlu a ffurfio Cynghrair y Cenhodloedd y clywyd cymmaint o son am dano o dro i dro. Y mae'r Llywodraeth bresennol, os dychwelir hi i awdurdod, yn ymrwymo i wneyd yr hyn sydd ddichonad- wy yn y cyfeiriad yna, A phe un blaid wleidvddol mewn awdurdod, nis gallai wneyd yn amgen. I fwyafrif trigolion y deyrnas hon hwyr- ,iic h fod rhaglen y Llywodraeth o berthynas i gwestiynau v-artr efol ysi ltteddu ar fwy o ddyddordeb. Wele rai 40)r diwygiadau « addewir gall. y Piifweini^iog a Mr. Bonar I^-w :—■ Dwyn y fir i gyrJuiedd milwyr a mor- vyr. j);uibi\gu egwyddor y Man-Dd ali# a dan, i 

Advertising

DENTAL SURGERY. Mr. R. Hanlon ATTENDS PERSONALLY. PAINLESS EXTRACTIONS, FILLINGS, ARTIFICIAL TEETH. DENTAL ROOMS:— DENBICH.-At Mr. Helsby's, Photo- grapher, Vale Street, every Wednesday. Hours, 12 to 5. HOLYWELL.—At Mr. O'Geirne (Brad- ley's), High Street, every Friday. Hours, 1 to 5.30. PRESTATYN.—At Mr. Davies, Butcher, High Street, every Friday. Hours. 10 to 13 a.m. RUTH IN.-At Mr. Gee's, Ironmonger, Clwyd Street, 1st Tuesday and 3rd Mon- day in each month. Hours, 12 to 4. CORWEN.—At Mr. S. Jones' Confection- er, Bridge Street, 3rd Tuesday, and 1st Friday in each month. Hours, 12.30 to 5.30. And at King's Avenue, Rhyl. Tel. 155. Ttiisrovel rei-i edy soothe, an ct iia kes L) i,eatli ng ea  ?.

NODTOjN

NODTOjN. Bydd Iau dactli y senedd hwyaf o fewn cof i ben. Dydd Llun cymmerudd y dad- gorphoriad le, a chyhocddvvyd Proelamas- iwn i'r perwyl lnrnw yr un dydd. Nid yw yn dobvgol y cyferfvcl^ y souedtl newydd, eddi. gerth yn /lTurfiol hyd yr wylhno.s >>di- weddaf yn Ionawr, nl!'i..d'llta( yn C'lnvef- ror. Yn y cyfamser, aiff y wlad drwy ferw yr Ethoiiad Cyffredinol. Cytt i'r seiiedd dori i fyny rhood y Cy1 un o fc^urau, ac y mae'r cvfrvw beliach ar y Deddf-lyfr. Fel y cry- bwyllwyd, v senedd ddiweddaf oedd yr hwy- af 01 heinioes o fewn liancsyddiaoth ddi- weddar y Deyrnas Gyfunol; etto i gyd, dyna'r gyntaf dan y dJcJdf hono sydd yn cyfyngu ocp, senedd i bum' mlynedd. Hu y senedd ddaclgorphoredi^ mown bod am wyth mlynedd. Estynodd ei neinioes ei hun 0 dro i dr?, a threuliwyd dros bedair blynedd o'r cyfnod hwnw mewn adeg o ryfel. Drwy gydisyiiiad pob plaid boliticaidd yn v w lad, gan y senedd drangcodig y pasiwyd y mesur helaethaf o ryddfreiniad a gafwyd erioed mewn un ddeddf, a disgvvyilr canlyniad ben- dithiol oddi wrth v Ddeddf Addysg a bas- iwyd ganddo. Yn amser lieddwch darfu i'r senedd gyfyngu awdurdod Ty'r Arglwyddi, pasio mesurau Ymreolaeth i'r Iwerddon, Dadgyss'ntiad yr Eglwys yn Kghymru ac Yswiriaeth Geneuiaethol. PE TASE! Oni bae i ni ennill buasem y foment hon yn yswatio wrth draed y dynion mwyaf tra- haus fu erioed yn gormesu'r byd.' Dyna un ° frawddegau Mr. Lloyd George yn ei ar- aeth ragorol yn Wolverhampton, dydd Sad- wrn. Cadarnheir gosodiad y Prifweinidog gan addefiad Herr Ballin, un o dywysogion masnachol Germani, cyn y rhyfel. Mae'r Ellmyn yn gr^vgnach fod telcr,au y cad-oed- iad yn rhy eithafol, a gwnant bob ymdrech i annog y Cydbleidiau i'w lliniaru. Gwnaed appel i'r perwyl yna gan Ysgrifenydd Tra- iiior Gerriian i at yr Ar ?,-an Ys,i-i f eiiy d d T i -i mor Germani at yr Arlywydd Wilson, ac yn ddiueddaraeb vmbiliodd y Tywysog Lich- nowsky,' ebai Mr. Asquith, neu atteb un- am li Brvdain wneyd a all i esmwytha.u'r baich. Anfonw yr appel hwn yn arben- ig i Syr Edward Grey, a Mr. Asquith. Pe tase raid i mi atteb llythyr y Tywysog Lich- nowsky,' ebai Mr. Asquith, licu atteb un- rhyw appel dehyg, buaswn yn dyweyd nad yw telerau'r cad-oodiad yn y graddaii lieiaf yn galetach nag y mae cyfiawilder yr achos. yn galw am danynt. Germani sydd wedi eu dwyn arni ei hun.' A dyma beth ddywed Herr Ballin, yr Ellmyn, ar yr unrhyw fater: Mae'r ammodau milwrol, gwleidvddol, a tlirefnidol a osodir i lawr gan y Cvdbleid- iau yn fwy cymmedrol nag y gellid disgwyl oddi wrth ein sefyllfa bresennol ni. Medd- ylier am foment beth fuasai ein telerau ni pc yn fuddugohaethus. Bnasein vn hawlio cymmeryd meddiant o Paris a Llundain. Buasem yn traethu ein hammodau heddwch yn MhalaiS. nllckingham, gan gyssylitu iioll Gyfandir Ewrop, o fynyddoedd Ural hvd i Fan Biscay.' Yn hollol fcIly-pe tase'r Ellmyn wedi ennill. Y LLYNGES ELLMYNIG. un 0 uuigwyumaciau inwvai a phwysic.it hanes ydoedd trosglw.vddiad Llynges Ger- lnani i'r Llyngesydd Prydeinig ar ororau S'gotland, dydd Iau. Hir gojtir y cyfryw gan breswvlwyr, nid yn unig Germani a Phrydain, ond gan fwyafrif cenhodloedd yr boll fyd. Aeth Llynges y Cydbleidiau—yn rhifo dros fil o longau rhyfel-allan i For y Goglcdd i gwrdd a'r Ellmyn gorchfygedig. Gwneid y llynges hono i fyny, gan mwyaf, o ryfel-longau Prydeinig,. a dyma yr ar- ddangosiad cryfaf o allu a hwyliodd v mor o ddpchrpu amser hyd yn awr. Ti-osglii-ycid- wyd drosodd ddeg a tlirigain o ryfel-longau Germanaidd i'r Llyngesydd Beatty-y goreu- on o lynges yr Ymherochaeth hono, a chyda'r trosglwyddiad hwn caed pl'a\f gweledig o fethiant uchelgaiii y Caisar i wneyd ei hun yn Arglwydd y Moroefld. Nid oedd ymostyngiad yr adran grybwylledig o'r Llyngfts Ellmyttip; ond blaontf'rwyth o'r iiyn a ddilynodd. 0 ddydd i ddydd, ganol yr wythnois ddiweddaf, y mae'r Ellmyn yn rhoddi i fyv i ofal y Cydbleidiau adranan eraill o'u gallu morawl, ac yn eu plith wyth ugain o submarines.' Y mesur a basiwyd yn y Reichstag, yn 1900 roddodd fod i lynges Germani fel vr adnabyddid hi yn y blynyddoedd diweddaf hyn, ac yn ol proffes ac ymffrost y Caisar ei hun a'r penboeth- iaid militaraidd yn yr Almaen, fe grevvyd y llynges hono i'r amcan uniongyrchol o barly.su nerth morawl Prydain, a. dwvn arglwyddiaeth y moroedd i feddiant Ger- mam. Am drc? Bedair blynedd bu'r Llvng- es Brydeinig yn gwylio am gyfle i ymladd a'r EMmyn ar y dyfro?d. BeHach. wele'r rhyfel-longau Almaenaidd yn gorwedd wrtii I angor vn gwbl ddiymadferth yn Alhorth- laddoedd Prydain. —.» ADFER BELGIUM. j Dydd Gwener ymdeithiodd Brenin Bcl- i gium yn orMeddutS, ond mewn rhwysg gweddus i'r am?ylchiad, i mewn i Brussels, prifddinas ei wlad anffodus. Bu raid i'r Brenin Albert ffoi mewn brys o'r ddinas yn Awst, 1914, a syrthiodd Bru?els i ddwy- law'r Ellmyn a.r yr 20fed o'r mis hwnw— 11ai na mis wedi dechreu'r rhvfel. 0 hyny hyd ychydig ddyddiau yn ol, bu'r d gan v Pnb, vn dad gan ncii eiddo vr Ysmcn a Portmral ydoedd yr boll gvfandiroedd a^orwvd i Ewrop drwy ddar- sranfvddiadau Vasco da Gama. a gwaherdd- id yn y Proclamasiwn hwnw, dnn berygl ys- gvmmuniad o'r Fglwvs Babaidd. i unrhy w berson nwy bynag i fvned ar ymcbwil am farsiandiaet.h. neu unrhvw a iii,a ii arall, mewn tiroedd ac vnvsoedd, wedi. neu i ,w darganfod. yn ncchyfeiriad v gorllewin a'r deheu.' Yr merld y gwabarddind hwn, i bob nwvpas. yn rvfvngu cenhodloedd erniil Ewron i'r dyfroedd a olohai Inri-in 0U gwled- ydd hwv eu hunain. Yn v anwybvddwyd arolimd amdivfiawn y l'ab pan Drake. v Llyngesydd Prydeinig. Hwvliodd of hefhio Cnp- Horn, vn Neheu- barth America, o tboredd drwodd il r CeFn for Tnwel CP^ tfic Ocean), o-ati ddychwel i Brvdain boihm Penrhvn Gobaith Da. yn Neh°ubartb Affrien Dnetb hyn a Phrvd- ain i wi-fli(Isr,)ii-iirl t'r Y,-i,i),ien, ac vn mhen wvth mlynedd wpn'vn rhoes corchfy7giad v Spanish Armnda ben ar vr "Villqrl Ir' I fvnoru ar ryddid v mor. Galln Prydain biir- edd i'r mor gaol oi a°.or i holl genhedloedd y hyd. a bu jxib vnigais i gvmeryd ei warcli- odaeth oddi arni vn fethiant. Fellv. tiyiid deall y dvw^diad fod arfrlwyddiaetli v mor vn meddiant Prydain Fawr. yn gyf- ystvr hollol a rhvddid y dyfroedd i I)ol) (cil- edl o fewn v byd.

Advertising

TO FARMERS. FOR SALE. RPLLR. i d HEIFER CALVES. ROANS and REDS. from I Choice Shorthorn Cows, straight from the Dairies. Everv satisfaction given.— Anplv. D Hufrhes. 20. Ivydato Road, Mossley Hill, Liverpool. CROEN DRWG, PENDDYNOD. COESATT DRWG, YSFA, HEN DDOLTTRTATT. LLyn UD CLWYF- US, SCURVY, YSFA, ECZEMA- vn cael oil hachosi gan waed ammhur. Y mae yr anhwyldcrau uchod yn cael eu gwella yn hollol drwy gymmeryd cwrs o Sarzine Bloorl Mixture. 28. 9c. y Botel- 3c. yn chwaneg drwy y Post. MUCH DAVIES, CHEMIST, MACHYNLLETH.

YMDDISWYDDIAD I SYR J HERBERT BOBERTS

YMDDISWYDDIAD I SYR J. HERBERT BOBERTS." Dydd Mercher cynnaliwyd cyfarfod liiu.i- og o etholwyr Rhyddfryclig bwnloisdrefl l>inbyth a rhunbarth Gorllewinol sir Ddin- bych, yn Ninbych, clan lvwyddiaeth -Afr. W. (J. Dead, Llangollen. pryd yr hysbysodd J. Herbert Roberts, A.S., ei fod yn 0 fed o] y rhonbarth ar by n o bryd, b'ynodd ar brgain o wasanaeth. i)erbyniwyd y newydd gyda syndcd a ] theimlad dwfn o oncl, a* tliM-tiw yd i wasaiv- aeth fiyxidfiwn Svr Herbert am y cy»'aod y bu yu oyi:nrycbioli y rhanbarth. Svr O. S. Davies., Dinbych. ei 1 yu uiifrydol gan y cyfarfod fel ymgeis- vdd dr"« y rhanbarth, ac fel cefnr/.c:ydd y Llyv.-odraeih. \r oedd Syr David yn l.ro- i sefyll, a derbyn".wyd hyny gyda chyiiimeradw vaetli uchtd gan y cy fa rfcxl. [ Pasiwyd penderfyniad gan y cyfarfod yn 1 ym'-v.ymo i gefnogi ei ymgoisiaeth pe dig-- i wyddai ymdrechfa fod yn y ibaubarth.

ItDEFFRO MAEN DDYDDiIAt Oiygydd y Faner

It DEFFRO! MAE'N DDYDD. i- I At Oiygydd y Faner." (Jadewell i mi ddatgan fy niokh i'ch dar- llenwyr am eu ccfnogaeth ynglyn a'r llyfr i ucIkkI. Mentrais ryw 75p. ar cldan argraff- j iad o hono, ac erbyn hyn cefais fy nigolledu. ac nid oets, ond deugain o'r ddwy fil ar oJ. Teg i mi ddywevd, hefyd, na tycldai pethau eystal onibai am haelioni y gwladgarwr hwnnw, E. T. John, M.P., yr hwn a dalodd am di-ichant i'w dosbarthu. Byddai'n dda iawn gennyf i'r deugain sydd ar ol gael lie mewn llvfrgelloedd, a danfonir copi yn rhad i unrhyw lyfrgellvdd a ddenfyn dwy geiniog i dalu'r cludiad i'r Priory Press (Book Dept.), Priory St., Cardiff. Yr eiddoch yn gywh\ Yr eiddoch yn g:YV'F.BYD.

I YR WYTHNOS NESAF At Olygydd yI Faner

YR WYTHNOS NESAF. At Olygydd y-I Faner., Anwyl Syr, y mae yr Wythnos Weddi ar ddeehVeu y flwyddyn newydd yn agoshau. Carem alw sylw yr eglwysi at raglen new ydd o destyn- au gweddi sydd wedi ei chyfieithu i'r Gynl- raeg ar gaj Cynghrair Efengylaidd y byd. Da gonym hysby'su i dros ddeng mil o'r rhaglen llynedd gael ei gwasgaru -Nit Nghvmru, a'n dymuniad yw, ar iddi gael ei defnvddio'n helaethach v tro hwn. Bydd ei darllen yn fyfyriol yn s'icr o ddvfnhau ae eangu ysbryd gweddi yn ein gwlad. Gwcrthir y rhaglen dan ei chost, gan .mai amcan y cynghrair yw uno, golouo, ac hy- rwvddo y isaint wrth orsedd gras. Pri" 100, 3s. cludiad, 6c. 50 Is. Cludiad, 5c. Irw chael cddi with W. Nant- llais Williams, 21, New Road, Ammanford.

CWRT BACH Y RHYL

CWRT BACH Y RHYL. ACHOS DlïrDÜnOL I FFERMAVYR. in llys y man-ddylodion, Rhyl, dydd Gwener, daeth achos o gryn ddyddordeb ger bron y Barnvvr Bryn Roberts. Hawliai Isaac Owen, cigydcl, Llanfair Talhaiarn, v swin o 51p. Is. 7c. oddi ar Cadwaladr Hughes, Glasmor, Nantglyn, y mteiiach- ydd dcfaid adnabyddus. Haerai'r bawlydd fod yr arian yn ddyledus am nwyddau, am iws cerbyd modur, benthycion i fab. y di- ffynydd-C. 0. Hughes, Treflach, Llaiisan- nan-t.ra yr oedd y mab yn gwasanaethu fel bailiff i'w dad. Ymddangosai Mr. Latimer -lunes, Liali- 1'm8t, dros yr hawlydd, a Mi*. A. O. Evans, Dinhych, dros y diffynydd. Yn ei dyfitiolaeth dywedodd Isaao Owen fod Cadwaladr Owen Hughes, tra v bu ya hyw yn Treflach, yn gweithredu yn hollot fel y tenant—prynu a gwerthu ei liun, ste yn ymddwyn yn gwbl annibynol ar ei (lad. Cyflenwyd ef a. chig gan y tyst, ac yr oedd yn ddyledus iddo am ddefnydd y cerbyd modur, ac am arian a fenthy^iwyd i gario y fferm yn mlaen. Mewn attebiad i Mr. Evans, dywedodd y tyst nas. gwyddai i ba amcan yr ymwelai Cadwaladr O. Huches A Rhyl, Lianrwat, Abergele, a lleoedd eraill, ac iaa wyddai, chwaith, hyd o fmrn wythnos nmi ddwy n ol, fod Cadwaladr Hughes (y tad), yn iiawi- io pobpeth yn Treflach. Yna rhoed tystiolaeth gan y diffynydd. Dywedodd mai bailiff iddo ef oedd ei fab; ei fod ef ei hun vn ymweled a; Treflach yu achly.surol i drefnu pethau; mai efe oedd' yn prynu a gwerthu pobpeth oddi gerth yr hyn a werthai ei fab yn ddiarwybod iddo, ac nad oedd gal. y mab awdurdod i wystlo ei gredyd, na defnyddio ei enw ynglyn a unrhyw gyfrif arianol. Galwyd chwaneg o dystion o'r ddeutu, are wedi dadleu rhwng y twrneiod, rhoes y barnwr ddedfryd o blaid y diffynydd, oddi eerth am swm o Ip. 15s. 6c., dyledus i'r hawlydd nom gig a gyflenwyd i Treflach. Canlyniad y prawf, gan hyny, yw, lp. 155. 00, yn unipr gaiff yr hawlydd o'r &wm a ofynai, ond nid yw i gael ei gpattnr ar hyn, na. dim at draul ei dystion.

iLLYWYDD UNDEB ANNIBYNWYK iCYMRU 111n

LLYWYDD UNDEB ANNIBYNWYK CYMRU, 1«11. n (tProofcgyniad ar ael-ilys I ir riotjus eurasidd ▼ Parchedig foneddwr, Tachwedd 24a in» 1918). D. A. Griffith, Troedrhiwdlar- A ddurn hro Glandulas bawddgajr. G wr a tliad o urdd ardderchog, R hugl ddawn am amlochro^; I 'r Eglwysi yn Apostol, F e yw Saul y Cynghor Sirol. F flamllyd gennad ar y llwyfan, I r ei ysbryd, cyfaill dyddan T alp o gryfder, cludwr bendith,— H yn a mwv yw D. A. Griffith. RbandiJ'. CYDYMDEIMLAD. Cyflwynedig i'r Parch. William LewnsT Cwmpare-, Ilywydd parchus Cymdeitluisfa, Methodistiaid Deheudir Cymiu, ar Ueji- lysur marwolaeth ei anwyl wraig. Iril a. orenon y ddaear oedd hi. Hybarch sant ac lioff berthynas, Ar eich hysgwydd syrthiodd eroes,. Carwn ddweyd mewn geiriau addas Faint fy nghyfran yn eich loos; Ond mae iaith yn floesg ei ,iii-ad, A'r geiriadur bron yn fud, Cymrwch ddeigryn o fy llygad. Ac iaith fy nghalon yn ei fryd. Yn eieh storom diau credwch Nad oes dim fel angor ffydd. Daeth eich prawf, a gwn y daliwcli., Er deisyfu am y dydd; Hyn ddywedaf o fy mhrofiad— Daw goleuni mwyn o'r nef. Pan ddaw lief o gyni'r Üoimlad- Gwneler Ei ewyllys Ef.' Gwraig a mam mor ddoeth a <11 wydT Pwy wyr hyn fel cliwi a'r prnt p (Jwir frenhines ar ei aelwyd, A gras yn ddylif ar ei mhant; Daeth i'ch cartref golled enoyd, Ond mae ymyl gwyn i'r (Iii- Cofili-eli faint eich gwaddol heiyd O'i iC'hyfoethog fywyd hi. Bonedtliges oedd wrth natur, Dvna'i amhvg nod i'r lln, (jwnai ddaief), nid ar aiitiii-- Greddf oedd hyny ynddi hi; Cofio'r wyf ei chyfarch gynnes, A'r gwyncb fel tryloew em; Tybiais i mi ii-old ailgyles, Yn Ilathru drwy ddaearol droni. Bydd y nefoedd o hyn allan Llawer nes i chwi na chyiit; Aetli rhan oreu'eh bywyd dyddan Yno ar ddisyfyd hynt; Pan y torrwyd bedd i'ch priod Rhwng y ddeufyd rhwygwyd Ilea— Ymddistewch i ddal cyweirnod Anthem yr Or^eddfainc wen. RJiandir. r