Collection Title: Seren Cymru

Provider: Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Hawliau: Mae hawlfraint yr adnodd hwn yn eiddo i Undeb Bedyddwyr Cymru.

Gwylio manylion cyfan

Cyntaf Cynt Llun 3 o 8 Nesaf Olaf
Full Screen
5 erthygl ar y dudalen hon
GWERSYLL KINMEL

GWERSYLL KINMEL. Neuadd yr Eglwysi Rhyddion. Hynaws 01ygydd,A gawn nieich eaniatad oaredig i ddefnyddio 'Seren C,Nqu.j-,i-L fel.- cyfnviig i arwain sylw ein Henwad at yr apel a anfonir allan ytiglyn a'r uchod? Mewii Pwyllgor yn cael ei wrueud i fyny o weinidogion A lleygwyr y cylcli, ynghycLa'r Cadfridog 0 mn Thomas a'r Capla,niaid Ymneill- duol, penderfynwyd anturio adieiladu neuadd eajig yn y gwersyll. Credir y bydd y cyfrynv yn fantais fawr ar gyf er y eyfarfodydd 'crefyddol unodig ax y Siiliau ac at nosweithiau'r wythnos, a bydd yr ystafelloedd liai, cysylltiol a'r adeiLfei, yn dra manteisiol felman- au cyflouis, a siriol eu golwg, i'n beehgyn hofr ddod ynghyd i ddadlen ac ysgrifenu a chael ychydig o ad- lonir dy^.v fo i y rhai sydd yn gyfrifol am y caagliad yn awyxldus i gilio o'r ffr.rdd gynted iag isydd modd er mantais y mudiad mawrac lardder- ehogsydd yn galw am ein holl ym- dr eali fel oinT'^l yn ystod y masoedid sydd ymiaeii Ar derfyn y c}]t}-]ythyr anfonir allan cais rhestr fiaith o gefnogAvyr eidgai- yr apel. Cynnerid gormod gof- od i'w bngTaflJ. yma. ih'l'bynira chydnabyddir pob rhodd a a K y NeuadldL gydia dioich cynne?, gan unrhyw un orrhai y aide eu honwa.u isod. Arwydd vy-d ar ran P-wyllgOi y Bedyddwyr, Mr. John R(! -rrt- Arwynfa, Llan- du lti:, C J ^irydci; Cynghorydd, Simon Williams, Bryn A \el, Colwyn Bay, Trysowdd; Pa:, ch. W. G. Owien, (LÏifoll), ChiapJain to the Forces, Ab- ergtlo, N. Wales, a'r Parch. M. F. Wynne, Prestatyn, N. Wales, Cyd Ysgrif enyddion.

Congi y Marwgoflon

Congi y Marwgoflon. Y DIWEDDAR WILLIAM EVANS, PONTYGWAITH. Yraadajwodd y brawd William Evans t r fuehedd hon nas Sadwrn, Gorff. yr 8fed, ae, efo yn 75 imlwydd oed!. Ni oliafodd gyistudd hir, a bu farw yn dawel a'i ymddiriedaetli yn llwyr yn ei WaredAvr. Gadawodd i alaru ar eiol .Nvo ld, i !a l axu ar e i ,o?l lieblaw yr eglwys yn Hermon, Ponty- gwaith, a lliawB o gyfeillion, ohweoh o blant, a'r oil yn proffesu Crist a i grefydd. Uno honynt y w yr Athro 3,(1- niabydduiS J. T. Evaus, M.A., B.D., Athrofa Bangor. Tystiolaeth gref i slafle amrhydedrl:ws lein brawd yn yr eg- lwiys a'r cyloh oedd y dyrfa fawr, a'r dagrau dyvnalltwyd, ar Ian ei fedd yn hen tynvrenf. Abordar, ddydd ei ang- ladd. Gorff. y 13eg. Tystiai y dorf ddaeih yng-hvd fod' un o ragorolion Pontygwlaith a Ty]orst«wn wedi cefnu. Yr oedd lnoffter pliant yr Ysgol Sul yn Hern ion, ohono y, fath, fel y darfu iddynt osod bloolaru ar ei fedd. Pa ryfedd, pan gofiom ei fod yn blentyn yn eu plith. Ac nid a'n anghof ei apeliadau dwys a. tliaer at, y bobl ieuiainc. Ofnai fod llifeiriant arferion llygredig yr oes yn ysgabo ein pobl ieuainc ymaith. A nuawir oedd ei bryder yn ycyfeiriad hwn. Un o gewri y ffydd oedd leitt bra wd yniadawiedig. Nid oedd neb yn fwy hoff o'r Efengyl H'i cliefn ogwyr nag ef. Ac yr oedd yn eithriad gogoneddiis yn ei ffyddlondeb i gyfl,rfodydd yr 'eg- Iwys. Gwelid ef bob amser yn ei Ie, ae yn amserol, yn y capel: ae yr oedd ei bresenoldeb, ei Amen,' a'i '0'1' gore te,' ynghyd a'i osgo wreiddiol wirth wrando'r efengyl, yn gymhmih i'r hen a'r ieuanc i addoli, ac yn ys- prydiaeth i'r pregethwr. Hofl'?,i fyw yn awyrgyloh oro?s Crist. a chym- deithias y saint oedd cartref ei galon ysprydol iach. Nid oedd y cwrdd gwoodi" byth yn rhy hir, na'r "gyf- eillaoh gre,fyddol yn faioh iddo. Yn ei galon yr oedd yn byw, a'r galon honno yn eiddo Crist. Ni wyddai ddim am ainheuaeth o bertliynas i grefydd Crist a'i liegAvyddorion, ac; yr oedd dy" fodolgogoneddus y saint yn berffaith ,g'lri.r iddo. Soniai yn fynyeh am fynd "tua thre," a dywedodd with ei wein- idog, ddau ddiwrnod cyn ei. farw: 'Rwy'!n ofni na cliaf fynd tua thre am 'spell' facli eto." Toiiiilaiii well ac yn gryfaoli yn ei gorff ar yr adeg. Ond, daeth yr awr iddo ddiiane yn hynod o annisg'wyliadwy; ac ainddi- fadwyd ni o' i gynideithais a'i gydym- deiinlad C,ristiollogol. ZI., Yr oe,dd ein brawd, er imewn gwth o oedrari, yn un o ddeiliaad yr Ysgol Sul hy.d eÏ oriau olaf yn y eorff, ia phob amser at wasanaeth yr Arolygwr. Cred- ai fod ei ddyledswyddau crefyddol yn hawlio ei ymostyngiad iddynt. Gwel- wyd ef lawer tro yn athro ar ddos- barth o ierchec1 ieuainc; ac yr oedd edrych larno yn eu plith yn object lesson." Yr Oedd fel petai wedi anghol- io ei henaint, a, baich ei flynyddoedd wiedi tei osod o'r neilltu er hyrwyddo'r ffordd iddo at y meddwl ieuanc oedd dan ei ofai ar yr arleg. Credai fod rhan bwysig- o werth y dyn erefyddol yn- ei wiasanaeth i'w grefydd a'i gylch. Yr oedd ei ddiddordeb; yn fawir yn na,ioni y bobl- ieuainc, a daliodd yn ieuanc yn ei feddwl a'i yspryd hyd1 ei fedd1. G anwyd William Evans yn Dinas, Sir Benfro. Pan oedd yn dra, ieuanc symudodd y teulu i kberdar. Cyn ei fod yn ugain oed bedydidiwyd ef yn yr Ynyslwyd; ac yn Aberowmboy (' Cap Coch yr adeg' honno) yr ordeiniwyd ef i'r swydd didiaconaidd. Yn yflwydd- yn 1881 syniudodd i Bontygwaith, a derbyniiwyd ef, ar sail ei lytiiyr, yn aelod a diacon yn ei gartref niewydd. Eg-lwys ieuanc oedd Hermon yr adeg honno, a rhoddodd ein brawd wasan- aeth cyfnod goreu ei fywyd iddi. Ac erys ei cldylanwad am amser hir. Yn y dyria fawr ddaeth ynghyid i dalu'r' gypiwynas olaf i'n brawd, gwel- wyld llaAA-er o ddynion cyfrifol y cylcli, diaooniaid, a swyrldogion eraill yr eg- lwys, a nifer liosog o weinidog-ion. Heblaw ygAveinidog, y Parch. D. D. Hopkirus oymerodd y brodyr canlynol ran yn y, gwiaisanaeth cylioeddus: Parehn. Lewis, Neho; Ystrad; John, Porth; Ceinfryn Thomas, DoAvlais; Owen, B.A.. Ferndale, Jenkins, Aber- cwniboy; a Hopkins, B.A., Tirecynon. Heblaw yr uchod yr oedd yn bresenol y Piarcliii. Christmas Jones, .Watts- town; I). Walters. TyloristoAAn; D. Williams (M. C.), Pontygw'aith; Cynog WilHiamis, Heolyfeiin; D. Basisett, Gad- lys; W. A. Jones, CWlldrur; B. Wil- liams, Abernant; T. Thomas, B.A., Y tiyslwyd; a dau o fyfyrAvyr Bangor, sef Mr. W. R. Watkins, a Mr. G wynne Bo wen. Derby niwyd 1 Lawer o lythyrau bddivAtrth gyfeillion pell ac agos yn qydymdeimlo a'r plant yn eu galar. Yn eu plith yr oedd y, Parehn Prif Atlu-o Silas Morris, M.A., Bang- or; J. Arthur Jones, Bangor; T. M. Reed, Garn; J. D. Hughes, Blaeny- waun; a J. R. Phillips, A.T.S., Laugharne. Bu ein brawd ymadawed- ig yn eydlafurio a'r ddau olaf enwyd: ym Mhontygwaith. Ar y ffordd o'r ty i'r orsaf, ac yn y fynwent, ca;nodd oor yr eglwys, dan arweiniad Mr. Theo. Thomas,G.T.S.C. eimynau hoffai. ein brawd yn fawr. Bellach gorffAvys ei gorff liuddedig 3-m mynwent Aberdar, tra yntau -wiedi dianc i blith y dyrfa sy'n dragwyddol ieu- anc. Yr Argl wyrld a fendithio vtpiil-ti a.c a ychwanego beunydd 'at yr oglwys ddynion teilwng o'r ialwe-digaeth nefol. ■ D.

AT FY NGHYDWLADWYRI

AT FY NGHYDWLADWYR Anwyl Ieuan, 1 j Dyma ti wiedi bod am rai iriisoedd yn filwr. Ni feddyliodd dyhe11 drtid erioed y buasai wy,r iddo yn gwisgo gAvisg milwr o dan frenin daearol, a phan dy godwyd gan dad1 a mam gof- alus, nid oedd dim ymhellach o'u xnedd yliau na cliodi milwir. Dysgwyd oeu- hedlaethau diweddar Cymru i gashau rhyfe1 a chas perffaith, a phe bai pob oenedl yn- oashau rhyfel fel CYln- ru yr 08S lion, ni thynnai eenedl fyth gleddyf yn erbyn oenedl arall. Y màe, yn dda gennyf niOAvn ffordd i ti fod mor iara-f cyrf gwneud dy fedd- wl i fyny, i fynd. Yr oedd dy atgas- rwydd at y syniad o, or fod lladd neb yn dy, gadw yn ol, a phan ynnunaist iiid- g-yda.,r syniad o gael amser di- ddorrol a phrofiad ych wanegol y ond am dy fod yn teinilo miai, dy ddyledswydd yn Avyneb y ffeithiau fel y maent oedd gwisgo yr arfau ac jaberthu dy fywyd as bydd rhaid dros iyrddid a rhiriwiedd G wna ■- thost fel y barnai dy g-ydwybod y dylet wineud, a gwnest felly yLr liyn oedd iawn. Ondgydia Haw, paid anghofio mai gwneu(I archiati ei gyd- wybod hefyd y mae yr h wn sydd1 yn gydwybodol wrthod ymladld, ac VIRLto ganddo yntau gystal haw) a tliiiiait i ufuddhau i'AV gydwybod, er fod pa-ivi) ymron yn credu pi fod ar gam. Wei, dyma ti yn filwr Prydeinig. Cofia fod yn jdeilAvng o fiiA\y,r goæn Prydain. Y mae ti'r PrydeinWA'r enAv fel ymladdAA'yr glan, ier fod ainbell un o honynt hwythau ivedi gwneud peth- au a godant iwrid i wyneb gwyr goreu y genedl. Bydd y n deil wing o Arthur a'i farchogion. Wyt (ti'n cofio hanes y rhai hynny? Yr joed-d yn rhaid i bob marchog fod yn wr rhinweddol, ac ymladdai dros y gnvan ',r glan yn erbyn y cryf a'r annuwiol. Yr wyt titlnau yn ymladd (dros burdleb moes a thros ryddid. Ni fydd gemnyt haw i wineud hy:nny, as nad yw dy fywyd dithau yn lan la rhinweddol. Fe fyddi ymhlith milwyr Lloegr, yr Albin, a.'r Iwerddon, ac fe fyddant yn ffurfio eu harnam Gymm A Chymry oddiwrtho ti—paid achosi iddynt feddwl yn isel yn y wlad ja'th fagodd. Hyd yn hyn y|r wryjt mi gredaf wedi ca,dw oddiAvrth y 1),eichodau mawrioti sydd yn difetha dyrÜon yn gyrff ac en- eidiiau. Yr wyt yn sicr o gael. dy demtio yn y wlad lion ac ■ inewn gAvled- ydd ere ill. Cofio am Arthur a'ifarch- ogion! Colia. dy fod yn Gristion, a phjaid er dim a dAA-yn gwarth ar yr eiiw hwnnw! Pan fydd dy demfcasiwn gryfaf dyohmyga fod dy ilen daid cre- fyddol yn edrych i arnat o'r nef- oedd—'rwy'n sier y byiddi ddiogelwedi hynny. Methodd dy dad ia rhoi gair o gynghor i ti y diwrnod liAVnnw pan adeAvaist dy gartref—yr oedd rhyAv- beth yn ood-i i'-wi wddf, 100 nis medrai ddweyd dim. A dy faill--maehitau wedi gofalu yn dyner am danat o'th febyd, a. chafed oedd iddi ymfoddloni i ti fynd i faes y gad. Gwnaeth hi fwy: o a-berth nag" a w'naethost ti dy hunati, byddai yn hawddach o lawer ganddi roi ei bywyd ei hun na bywyd ei lmnig facihgen. Ond y iliac, hi wedi ylmf.(,,cldlioiii;i i 11 ti fynd. Ois colli dy fywyd waiei fe ddyAved, "Dy eAvyllys Di a wneler," ond os colli dy gypier- fydKI hynny yn ergyd farwol iddi. Cofia fod yn ffyddlon yn y capel j tria yn y Avlad hon, ac yn y. cyfar- fodydd Illlor bell ag y, gelli yn y gAvled- ydd ereill v danfouir àl Iddynt-fe fydd mwy o eisieu y petliau livii arnat ntag eri,ood. Fe weli gymaint ar ddyn ar ei AAiaethaf fel y mae o'r pwysig- rAvydd mwyaf i ti gyfe-irio dy fedidAvl mor ami ag y gelli i gyf'eiriad dyn ar ei oreu ym nihei^on y Diu\A'-dd}'n Iesu. Paid anghofio darllen o'th Feibl Cym- raeg yn ami bob dydd, a chofia fod Duw yn y nefoedd yn barod i Avrando ar bob ochenaid o'th eiddot. Paid er dim øg ymhyfrydu mewn lladd. Y mao y beoligjni sydd' yn dy Avyrniebu mor dcliniAAied a thithau mor bell ag" y mae achos y rhyfel yn y cwestiwn, ao fe fyddant mor falch a thithau i Aveld terfyn amo. Ofnadwy o 'bet.h yiAAi meddwl y bydd yn rhaid i ti geisio eu lladd, ao y byddant h wyd hau ar, eu goivu yn ceisio dy ladd dithau. Fe fydd yn ddyled- SAvydd arnat ufuddhau i'r SAAyddogion fydd drosot, oaid oadw dy fyaiyve-s yn rhydd odCLiwtrth falaiis a theimiladau call. Fe fyddi nuae'n ddigon tebyg eyn hir ymhlith y Y u-iae ir g-enedl bono ei rhinweddau, ond y mae An eu plith becho-dau gAraraiwyddus hefyd- Os g Niiel-i ynddynt ri,nA\iedda,ii nag sydd ynot, ti, fe fydd er dy Jios: i'vi dynwared, ond bydd. sior mai rhin- weddau ydynt. Y mae gennyf ddigon o ymddiriedaeth ynot i gredu II.1,wnei eu dynwlaired yn eu pechodau. Yn anffodus y inao ()Dnliedlo,odd- pan yn owJXld a' a gilydd yn anil yn parody t),v u ,.I i ddynAvared eu gAviendidau eu gilydd iia'tl Dyiia- paham y mille lleoedd fel Port Said, Lie yr vm- gyniull pobl o bob oenedl, ymhlith yr amnuAviolaf ar ddooaJs Daw. Rwyn gobeitho or dy fWYll dy huar dy rieni a'th oli,wicrydcl a'tli gyfeillion y daw terfyn buan ar yr lalanas of- nadwy; hon, ac y deui adref yn ddi- anlaf. Rwyn credu yn wir y deui: y mae rhywbeth yn dweud yvrthyf fod gennyt neges ai-ttoh,al i"Av chyflaAvni ax ol y rhyfel hwn. Ond os ewytiipo a wni, fe fyddi AMedi dangots y cariad uohaf a'r aberth fwyaf wrtli roi dJ: einioes dros dy gyfeillion a thros ddelfryidau nchaf by wyd'. Pan ddeui yn ol 'rw,,yii gobeitliio yr ail-ymiefli yn dy Avaitli ynglyn aoliyf- arfodydd yr eglwyts ar unwaiih, fe cldengys hyn na dda-rfu i'th brofiad 0 fywyd iaa7 ei Avaelaf ac aflanaf ddifetha. dy archwaeth at yr uchaf a'r glanaf. Rwyn .sior y dychweli yn teimlo yn gasaoh at ryfel nag erioed, ac y byddi yn ddigon, parod i roi o'r neilltu yr enJwl Corporal neu Cap ten a enillai st fel milwir. Annaturiol ac anhapms yn y dyfodol fydd gahv ar Lieutenant A. neu Mia-jor B. i Amddio neu ddweyd giair o brofiad. Crediaf y bydd piawh Vedi blino ar enwau nidlwrol erbyn diwedd y rhyfel IIAVII, ac yn biarod i'w hanghofio. Fe fydd yr hen wlad yn a'nwylach i ti hefyd nag erioed pan ddeui adref. Nid oes neb yn fwy tan- baid dros Gymrn na'r rhai fu/n byw am ysbaid ar y Cyfandir. Byiddi, fe fyddi yn cashau rhyfel yn fwy nag erioed, ac yr wyf am i ti Avneud dy lii, i wneud dy oreu ymhob An odd posibl i godi y genhedlaeth nes- af yn y wlad hon a, gwlerly;ld eDeill i gashau rhyfel gyda'r fath gasineb fel y bydd try chine ban o'r fath yn am- hosibl yn y dyfodol, yn eirwedigrhAvng cenliedloedd fydd yn honni bod yn Grietionogion. Gyda dymuniadau goreu, Yr eiddot, ATWEBID.

HartesSon Crefyddol

HartesSon Crefyddol. BETHLEHEM, PWLL.-Cynhaliodd yr eglwys uchod ei gwyl bregethu flynyddol Sul a'r Llun, Gorff. 16 a'r 17. Gwasanaeth- wyd gan y Parch. J. Jenkins, M.A. (Gwili), Ammanford. Cawsom gyfres o bregethau grymus, llwythog o feddyliau byw a phryd- ferth. Yr oedd y cyfraniadau at y ddyled yn eithriadol dda. SALEM NEWYDD, FERNDALE.—Sad- wrn, Sul, a Llun, Meh. 24, 25, 26, cynhaliodd yr eglwys uchod ei chyfarfodydd blynyddol. GwasanaethVyd gan yr Athro J. T. Evans M.A., B.D., Bangor, a'r Parch. J. Gilbert Jones, Llangloffan. Cafwyd cyfarfodydd gwir ragorol; y pregethau o radd uchel a'u cenadwri yn bywhau'r cynulleidfaoedd mawrion a ddaeth ynghyd.

BEOYDDIADAU

BEOYDDIADAU. SALEM, SEVEN SISTERS.Gor. 23, 2 wraig trwy fedydd, a 2 o'r tir pell, gan y Parch. W. B. Griffiths, y gweinidog. ARGOBD. Sul, Gor. 23, pump, gan y gwein- idog, y Parch. J. Em vn Jones.. SOAR, LLWYNHENDY.—Sul, Gorff. 9, dau, gan y gweinidog, y Parch. J. R. Evans. AINON, T RE A LAW.—Gorf!. 23, yn oedla'r bore, dwy chAvaer, gan y brawd E. J. Samuel, gweinidog. UPPER MI-DLOCK STREET, MANCHESTER.— Sul, Gorff. 23, un, gan y gweinidog, J. H. Hughes. Si ON, PONCIAU.Dydd yr Arglwydd, Gor. 23, cawsom y fraint o weled chwech o frodyr ieuainc gobeithiol, deiliaid yr Ysgol Sa b- bothol. Gweinyddwyd gan y gweinidog, j Parch. E. Mitchell. ?