Collection Title: Seren Cymru

Provider: Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Hawliau: Mae hawlfraint yr adnodd hwn yn eiddo i Undeb Bedyddwyr Cymru.

Gwylio manylion cyfan

Cyntaf Cynt Llun 2 o 8 Nesaf Olaf
Full Screen
4 erthygl ar y dudalen hon
Cenedlaetholiad vnte Gwaharddiad

Cenedlaetholiad vnte Gwaharddiad ? GAN Y PARCH. J. ARTHUR JONES, BANGOR. (Par had o'r Rhifyn di wedidaf.) 7. Cyjmhellir ni i ddierbyn y cynFun am fod y briagwyr yn ffafriol id:I o. Ie, ac nid yn unig y maent yn ffafriol. ond mao yn eglur erbyn hyn mai odidi- wrthynt hwv y daeth yr awgrym. Mae effaith hon yn fwy na dim yn peri i rai ohonom ddrwgdybio'r cynllun. i gyd. Os mai'r IdJdioJ yw ein prif elyn, onid lar y, drdiod y dylesid taro yr er- glyd drymaf ? Ond, er mwyn osgoi'r ergyid, mae'r gelyn yn awgrymu ei J roi lei hun i fyny. Eithr oofier nad I nconditional surrender" Rhaid i'r fasnach gael ei thalu [yn anrhydedid- juis iam y "surrender. A yd!ym yn barod i wneuid heddwoh a'r gelyn ar ei deler,au ei hun? Saif y fasnach, heddyw, yn gondemniedig gor bron y byd gwareiddiedig, ac eto, wele gyn- Iliun i roi help llaw iddi sefyll ar ei thraed a'i hachub ei hun. Y rheswm Idlros. berchenogaeth gyhoeddus ymhob cyfeiriad yw fod yr hyn a berchenogir yn fuddiol ac angenrheidiol. Pwy: gym- fer iarno ddywedyjd £od y fasnach fedd- wol yn fuddiol neu langenirheidiol? i Onid yn y ddiod ei hun y mae'r ÙJrwg, ac nidi yn y dull o'i gwerthu. Felly y creelai Syr Thos Whittalcer ei h|Un-un o brif .apostolion yr efengyl newydd—-yn 1901, pan ddywedbdd, oddilar lwyfian yr Alliance: The foun- dation of our belief is that it is the drink itself that is the trouble, a:nd it does not matter how it is sold, or who sells it." A'¡r oyfian y. mae cen- edlaetholi yn ei wneud yw newid y diull o weirtbu. Sut y gall hyn fod yn feddyginiaeth i'r pla? Ni allwn gredu y daw ymwiaredi o'r cyfeiriad hwn. Cylymu yn dynnach lam wddf y gen- edl y maeii melin a'i tyn i lawr i warad wydd a dinystr; sefydlu ar scil- iau cadiarnach y fasnach fwyaf dam- niol dan haul; idyna, yn iol ein barn onest ni fyddai cenedlaetholi. Yr lunig ffortcld wir effeithiol i isetlo prob- lem y ddiod yw "trwy waharddiad. Dywedir gian rai o bleidwyr y cyn- llun newydd mai un o'r petbausydd wedi eu profi gan y rhyfel yw--fod gwaharddiad yn amhosibl. Beth am Rwsia, a Ffrainc, ia Roumania? A yw gwaharddiad wedi bod' yn amhosibl yno? A beth am y,r Unol Daleith- a,u? Maie America yn myned ynsych yn gyflym. Caiff y saw! fydid byw yn 1920 weled America o for y wer- ydd i'r Tawelfor a'r fasnach dan lwyr waharddiad. Mae Caniada ac Awis- trialia a gwledyldld ereill yn symud yn gyflym i gyfeiriiad rhyidJdid. Mae gwiaharddiad yn boisibl: mae yn llwy- ddo, ac mae. yn naddol, ond yn sicr, yn yjsgubo dros wyneb y byd. Caf- odd Rwsia gene llaet holiad am 20 mlynedd. Digon <> amiser i roddi P.,PaNvf teg arno. Beth oedd y can- lyniad? A oedd tlodi a ililiirweh a'r boll ddryg:alll sy',noanlyn diota yn diflannu? Na, yr oedd dyrchaiial y fasnach i urddlas isiefy-,Iliiad cenedlaeth- ol yn cynbyddu ei phrob10gnvydd i'r fath iraddiau fel yr oedd mwy o wir- odydd .(yi pen) YIloruel eu gwerthu o dan goncdl dioliad .nag mewn cyn- ifeir ddwywaitn o da-farnau cyn hyny. Ac Dqr oedd diota yn eruel ;ei g!alonogi er mwyn ohwyddo'r cyllid. Cyhoedd- wyd yn 1907 fod yn rhaid ciaiel mwy o dlaflarnau er nxwyjn i'r llywiodtaeth gael yohwarueg o aiian, a suddo yn ,is i warad wydd yr oedd1 y wlad bob blwyddyri. Yn lonawr, 1914, gwaie- ddodd Gount Witt3 wditr Cenedl- aetholiad) yn y D urna— "Cymorth! cy- wirwich y oamgyuieriadau a gyflawn- wyd gennyf—isydd yn arwain Rwsia i'w dinistr!" Ac eto, gofynnir i ni dialu 300 miliwn mn y fraint odreio experiment sydd a fu'n fethiant tru- enjus mewn gwlad arall. Dywedir fod Cenedlaetholiad yn Rwsia. weji para- toi'r ffiordd i waharddiad. Do, drwy arwain y genedl mor iSlel mewn tlodi a gwarth nes iddi fynied bron yn anobeithiol. Dygwyjd hi i ddibyn. di- jiiistr corflbrol ia nioesol--iorid mewn pryjd, m a llaw gref, arbedwyd y wlad. A ydyiri ni yn barod i gym- y, risk? A ydiym ,y.n foddlon niynd trwy, gyfnod o baxatoad fel Rws- jja? Ai trwy, suddo yin is y mae codi y genedl i'r lan? Ai niid g-wiell iBryd- ain didlilyn Rwsia sobr, yn hytrach nia Rwsia feddw? Beth mae gwaharddiad wedi ei wneud dros y wlad' fawr hon? Mae ei hefEeithioldeb wedi cynhyddu ymhob cyfeiriad. Go;odwyd i mewn yli y Bank Cynilo eisoes gymaint lag a gollwyd trwy wahardd gwerthiant y vodka. Mae'r cyjfnewidiad ar bob llaw mor fawr fel mi-ai o'r brlaidd y gellir adlllahod y wlad. Cyd'na-byddwn fod yna anhawistariau m:awrilon-o,nd nid mor fawr fel ixas giellir goresgyn. Un aidiaw-fcr yw"r cwestiwln o iawn. Ni IcJlir cael gwaharddiad, meddar, heb iawn, a rhaid i'r wlad idalu ,sut bynag y hydd, felly .nid oes gwahaniaeth. Ond "miae" gwahaniaeth dirfawr rhwng prynlu y fasnach i roi terfyn ami, a'i phryniu i'w chario ymlaen er mwyn elw. Giofyiiilnir a ellir ffor- ddio colli, ar hyn <0 bryd, '60 mili wn y flwyddyn o elw? Mewn g wir ion- edd, nid yw yr elw yn 60 miliwn, oblegid y mae bron yr banner yn myned i dalu am bethau na fydldai eu heisiau piE). DJa biaia"r fasnach yn bod. Ni allwn yn awr, ymhelaethu :ar yr agwedd hton 0'1' cweistiwn, lonj ni phet- rus wn ddywe ly I Iliad yw unrhyw draul yn ormod i waredu'r wlad a'r genedl o giaethiwed: ofnadwy Bacchus. Ond, d^weidir wrthyni fod gwaharddiad yn fethiant yn y g-wledydid lie y bodola. Mor wir y| g;air nad pes ;neb mor didall a'r rtaai :ni fynnant weled. Os yw I gwaharddiad y:n fethiant, paham ymae y fasnach yn gwario symiau anferth 0 arian yn yr U.D. i'w ^ithwynebu? Pa angen gwrtbwynebu peth sydd yn frethiant ynddo ei hun? Onid, meddir, nid y w'r wlad: hon eto yn add fed i waharddiad. 0 bosibl nad yw yn addled i w:aba;rdi'ilacl Ilwyr ppharhiaol. Ond y mae'r teimlad yn cryfhau, bob dydd, yn ffafr llwyr wraharddiad am dymoir y rhyfel, ao am chwe mis ar ol hynny. Male',I' symudiad1 a lelwir The Sibreugth of Britain Movlemsnt" yn cynaxwys masnachwyr cyfrifol a dynioin o giafle heb fod yn peiithyn i unrliyw gyjndeithas kklirwetol Ileu gna- fyddol, ac moont yn prysur bta-ratoi deiiseb i'w chyflwyno i'r Llywodvaeth i ofyn am lwyr wahiardirllind yn ystod y rhyfel. Mae eiisoes dros 450 o ddeisebau wiedi eu hanfon i fyny yn hawlio yr un peth. Mae hefyd rai degau IÜ aelodlau Seneiddol yn ffafriol i hyn, ac yn eu plith Mr. A. Sher- well, A.S., gwr a fu'n wrthwynebydd cy. on i waharddiad, ac a bleidleiisiodd yn erbyn y Mesiur Dirwastol i Sgot- land. Fel meisur arbennig yn yr am- gylchiadau eithriadiol yr ydym yn- ddynt, oredwn fod gobaith cryf am i ni giatel gwaharddiad. Odidiar ddach- reu'r rhyfel, mae'r I'asna-h wedi gosoid mwy o anliawistenau ar ffordd y Llyw- odraetli na dim, ac mae yn bryd gosod terfyn ^r hynny. Mae llawer o beth- au a y-tyvid yn anobeiithiiol ac anym- arferol, cyli y rhyfel, wiedi eu gwoerid mewn amranltiad, ac mae'r wlad wedi boddloni. Paham na-, ellir gwneud hyn eto? Nid oes. g-ronyn o amheuaeth yn ein meiddwl ynghydch beth ddylai fod safle'r eglwys yn y mater yma. Os amcenir, ac os llwyddir, i :w'fileud y dafarn yn fwy atyniadol, bydd yr anhawelter o glrudw ein pobl ieuainc yn fil inwy nag ydyw yn awr. Sat felly y gellir disgwyl i ni gydisynio. a'r cynllun newydd? Y fas,n,ach lion yw un o'r rhwystrau pennaf i lwyddiant yr efengyl ymhob gwlad, ac y mae felly, yn ein gwlad ni. Am bob un a achubir gan bulpudiau'r wlacl fe didemnir deg gan y tafarniau. Mae hwn yn fater i'r eglwys yn anad neb. A phe caem aelodau yr eglwysji. i ed- ryeh arno o siafbwyxit crefyddi a chyd- wylior!, bluan iawn y rhoddid terfyn bythob ar y fasnach ddamniol. Gof- ynnodd rhywun i H. W. Beecher- "P,a hyd y, bydd y byd yn feddw?" ac atebodd yntau, "hyd' nes y myn- nor Eglwys." Mae'r cwbl isydd yn boisibl i Dduw yr eg l wys, yn biosibl hefyd i eglwys Dduw. Yn Canada, b-rwydr ydyw rhwng yr eglwys a'r "saloon" --ra.'r eglwyis sydd yn gorch- fygu iar bob Haw. Deffroed yr eglwys yng Nghymru i weled mawredil ei hiadnoddau, lac ymarfoged. Ond oofier, cyn y gall Iwyddo, rhaid ididi foid yn Eglwys lan. Dywiedir mai'r rhwystr penniaf yw"x "vested interest. Tybed nad oes rhwystr larall ia mwy--y vesitsedi habit.' Ac mae hwn yn bodoli ofewn yr Eglwys. Credwn mai dau. o ilallu- oedd mwy a'r wlad yw'r dafarn a'r eglwys. Er cymaint yw Capital y cyntaf, mae adnoddau'r eglwys yn fwy. Er mwyn Duw a dyn, er mwyn pur- dteb la, daioni, er mwyn. Crist a'i ach- os, er mwyn mamau Cymru a'u plant, er. mwyn popeth sydd o werth mewn cymoriad^ r haid i eglwys Dduw ym- laxldJ y gelyn hwn gyda mwy 0 ben- derfyniad nag er.oed—ond rhaid' iddi ymladid a dwylio glan. Yn 101 tyist- iolaeth Syr Thos. Whittaker, mae pawb sydd yn y fasnach heddyw, yn awyddlUB am glruel dol" :alIan" ohoni. Onid yw hyn yn ddadl gref dtois ry- buddio'r genedl rbag myned i mew-n iddi. Mae llanw "public opinion" yn codi yn gryf yn lei herbyn. Yn sior, nid dyma'r adeg- i s.on am osod ji. fyny sefydliad oenedlaethol i wneud a gwerthu gwirodydrd. Yr ydym yn gwbl argyhoeddeidig mai ,unig lwybr cysondeb i Gristionojgion y wlad, ac i bob gwir geniedlgarwr, ydyw hawlio, gwabardllilad llwyr am dymor y rhyfel, a gwiahiarddiad drwy ddewisiad lleol, ar ol hynny. Dyla.i'.n gwlad ain ceinedl a'r c wbl a "berthyn i'w died- wyddwich a'i ffyniant yn y dyfodbl fod yn fwy an wyd nag erioed i'n oa- lon, yn awr, pan yw milodd!d .o.'n bech- gyn hiarddaf a disgleiriaf weidi cael' bedd: mewn eisfcroii wlarl, wrtlx frwydro drosiom a tihros ein idelfrydau uchaf. Dyl,emriinnau fed yn bMod i gyf- lawni gweithred fawr .0 wroxxiaeth a huixamaberth (os hunanabertlx hiefyd) drwy hawlio na chaiff y fasn,ach lion oeod rhwystrau pellach ar ffordd y Llywodraei h a'r genoll i wneud eu gwaith, ac na chaiff chwaith fod yn fagl !ac yn diemtasiwn i'n bechgyn an- wylj pan ddychwelan.it o faes v gwaed, a hynny ni :a hyderwn yn fuddUgol- iaethus.

YMADAWIAD Y PARCH PETER JONES COLWYN BAY I CAERSALEM NEWYDD ABERTAWE

YMADAWIAD Y PARCH. PETER JONES, COLWYN BAY, I CAER- SALEM NEWYDD, ABERTAWE Cynhaliwyd cyfarfod ymadawol y gweinidog en:wog uchori yn y Ta ber- nad, Colwyn Bay, nos Wener, Rhag. 29. Llywyddwyd gan y Parch. E. Wil.lia.mis, Piandy'roapel, yr hwn oedd yn wieiniidog yn Trieffyni-toii, pan y dechreuodd Mr. Joxxas bregethu yino; felly cyfrifir Mr. Williams yn diad iJdJdo yn yr ystyr bregethwrol. Ar 01 araith bwrpiasiOil a diddorol gian y Cadoiiydd, siaradwyd wirth y gynulleidfa luoeog oedd yn bresennol, g,an y brodyr c:anlynol: h-Parchn. T. Lloyd (A.), Col wyn Bay; J. Griffiths, Llanfairfechan; W. Edwards, Gon- way; W. Phillips (A.), Pe,iirhvii.si;do; W. Hughes, Colwyn Bay; W. G. Owen (Llifoxx), Abergele; H. R. Wil- liams (A.), C. Bay; Thos. Parry, Y.H. (M.C.), C. Bay; H. Parry Roberts, Eforddlas; a D. Daives, duidno; oil yn dwyn tilstiolaleth uchel iawn i alluoedd neilltuol Mr. Jones, fel. pregiethwr o'r raldd flaenaf, fel dyn da, fel Criistioxx pur, ac fel bnawd ciar- a ff'yddlawn. Hefyd darllenwyd pe.uil1ion T?h;aoorol iddo gan Mr. John  l Iddo? g '!a

ABERDAR AR CYLCH

ABERDAR A'R CYLCH. Calfaria. OoUodd Galfaria ddeg aelod yn YIstod y flwydldyn ddiwr-ddaf trwy angau, sef William Bevan, un 0',1' did!a!l1 Idldilalcon hynaf; Jonna Tho- mas, Martha Adams, Sarah Jones, Martha Ann Jones, Hugh Morris, Mary Thomas, Hannah Williams, Si- mon Richards, ac Evan Morg°an. Yr oliaf pedd frawd' hawddgar a, fu farw yn Ffrainc ar faes y rhyfel. Aelod1 hynaf yr eglwys oedd Mary Thomas, yr hon oedd brün yn 91 oed. Bed- yddiwyd hi gan William Lewis, gwei- nidog cyntaf Calfaria. Bit yn ruelod crefyddiol am ychydig dros 76 o flyn- yjdidoedd. Eithria,dol gyfnod difwlcli: i gario cnoies y Ccidwad. Hiraeth dwys syrddar ol y brodyr a'r chwior- ydd hyn a flaeno ld' mor anrliydedduis i w lad y, golieuni. Deallwn fod Mr. Griffiths, gweinid- og Calfaria, yn, dechreu ar ei wytlxfed flwyddyr, ar hugain o'i weinidogaeth, y SliI diweddaf. Ni fu'r e?wyp ;erioad yei chynwr nag yw"n bresannol. Mor foddhaol yw pob peth, fel y try'r cyfan Yl1 galo,n,clid i bawb i wynebu ar waitl! y, flwyddyn newydd. Ynyslwytf. Bu gan yr eglwys hon gyrdaiu pregethu ddydd NadoLig, a'r brawd fu',n tra)ethu am y .groes oedd gweinidiog poblogaidid Aberniant. Prof- odd y genadwri yn nerthol, o clJan wlith aefol yr onoiniiaicl. De!dwydd'yw Mr. (Thomas, a mawr ei ofalam brai^ dd yr JJeISU yn y lie. f Dyffryn Cynnon. YmWen yr a piethiau yn lied ddymunol tirwy'r dyff- ryn. Ni chiywais yma swii diwyg- iad chwaith, er fed yma galunnau lu yn gvæddio, ac yn disgwyl am dano. Ofnat iniai tawel ac araf yw'r eglwysi gyda iclxyxill;Un yr eglwysi gweiniaid. Oni ddylai swn yr ymdlrech hoxi fod yn fwy clywadwy? Chwi, weinidogion a dilaconiaid,dieffrowoh yn gyfiawn i wres ac i hw;yl y gwaith. Drwy'r cyiilluix hwn y ceir cyflie i .;godi ao anfiarwoli egwyddorion yr enwiadsyldd mor aninwyi genn ym. I'r "Seren" Golygydd bioed Blwyddyn Newydd1 Dda, acar waith y Deyrnas fawr, boed gwiaiiia-a Duw yn b;wr amlwg. NARAP.

Advertising

MOLE SKINS. MOLE SKINS. R. Watson & Co., Pioneers of the Moleskin industry, the Oldest and Largest Collectors in Great Britain, still continue to pav the HIGHEST PRICES for MOLE, OTTER FOX, CAT, and BADGER skins. Pheasant Tails, Plumage, etc. CASH forwarded immediately on receipt of goods. Write for our Price List before sending elsewhere. Note our ONLY address, R. Watson & Co the "ALL BRITISH" Firm, Dalkeith House, 65, Farringdon Street, London, E.C.