Date: 1916-12

Collection Title: Wawr (Aberystwyth)

Provider: Aberystwyth University

Rights: Copyrighted

View full details

First Previous 4 of 44 Next Last Page Label: [page 1]

Maes; Bridge Street: Y Bont Bridd; Pool Street: Stryd y Llyn; Bangor Street: Stryd Fangor, &c.) Pe sylwid hefyd, ceid bod enwau'r tai yr un fath, ond bod llawer mwy ohonynt yn enwau Cjmiraeg digymysg. Enghreifftiau : London House, Birmingham House ; Hendre House, Morfa House ; Bryn Hyfryd, Tegfan, Bryn y Mor, Cartref, &c. Ped ai ddyn i siop yn un o'r trefì yn y rhannau hyn o'r wlad, a gofjm am rywbeth yn Gym- raeg, ni sarheid mono drwy ei ateb yn Saesneg. Pe chwiliai yn fanylach, cai allan y medr masnachwyr Seisnig wedi ymsefydlu yn y trefydd hyn ddigon o Gymraeg, o leiaf i wneud busnes. Pe gwrandawai ar y plant yn chware, cai mai Cymraeg fyddai eu hiaith, y rhan amlaf, ac enwau Cymraeg a glywai bron yn ddi- eithrad, megys y rhai hyn, a glywais fy hun mewn un dref:— Arthur, Berwyn, Cadfan, Dyfed, Blfed, Burfyl, Goronwy, Hywel, Llywelyn, Meirion, Peredur, Rhys. Pe chwiliai'n fanylach, cai fod y cyfenwau Jones, Davies, Williams, Roberts, &c. wedi sefyll yn lled gyson, ond deuai ar draws rhai ag enwau cwbl Gymraeg arnynt, megis Hywel ab Owain neu Rys ap Gruffydd. Ped ai i'r ysgoliou, cai fod yj plant yn dysgu darllen ac ysgrifennu Cymraeg, yn lled dda yn y rhan fwyaf o leoedd, yn weddol yn y lleill. Cai hyd yn oed y fath gamp a phlentyn o Sais yn gallu darllen Cymraeg heb ddeall odid air o'r hyn a ddarlleno ! Yn ffenestri'r siopau llyfrau, gwelai ddigonedd o l}Tfrau Cymraeg, ac o barch i bwyll y masnachwyr, o leiaf, casglai fod rhywrai yn eu prynu, beth bynnag am eu darllen wedyn. Sylwai at hynny fod posteri papurau Cymraeg ar fyrddau wrth ddrysau'r siopau, ag anferth Gymraeg ar rai ohonynt hefyd ! Yn yr ail ddosbarth o ardaloedd, ped edrychai'r sylwedydd ar enwau'r ystrydoedd, cai eu bod yn union yr un fath ag yn y cyntaf, a'r enwau cymysg lawn cyn Uuosoced. Edryched ar enwau'r tai, a chaiff yr un dystiolaeth eto—yr enwau Cymraeg yn y mwyafrif. Aed i mewn i siop, a gofynned am owns o faco, a bydd yn debyg o'i chael ym mhobman ; ond gofynned am ryw- beth mwy anghyffredin—pwys o dafod eidion neu lathen a frethyn rcartref,> er enghraifft—a'r tebyg yw mai'r ateb fydd " Dim Cymraeg," neu " Them people next door speaks "Welsh." Diau y cai hyd i fasnachwyr medrusach, pe chwiliai. Eto, pe gwrandawai ar y plant yn chware, cai mai math ar Saesneg a lefarant, ond mai enwau Cymraeg fydd arnynt hwythau cyn amled a pheidio. Hwyrach y byddai Arthur wedi myned yn Awther, Hywel yn Heiwel, Llywelyn yn Luelin,  Perèdur yn

Copyrighted

This material is copyright of Aberystwyth University. Unless the accompanying information states otherwise, you must ask permission from the rights holder before you can copy, modify, distribute or perform the material, even for non-commercial purposes.

For more information or if you wish to request a higher quality version of the file, please contact Aberystwyth University.

×