Collection Title: goleuad

Provider: The National Library of Wales

Rights: The copyright status or ownership of this resource is unknown.

View full details

First Previous Image 3 of 16 Next Last
Full Screen
7 articles on this page
No title

Y I.rSlTAMA." Ddydd Sadwrn brawychwyd y byd gau y newydd fod submarine Germanaidd. ,wedi t;uOdo'.i.- iiti o iongau niwyaf y byd, oddiar lannauvjw.erddon, Ni raid ini •. bellach ail-adrodd y manylionam y trychmeb  )in fwy ilag unwaith rria-i ;y Caiser ci hun sydd yn gyfrifol, yd y pen -draw,: am hollerchylltorau y rhyfel hon, ym -Melgium a phob rnan araN, <1C yri eii-i,barn ti* nid elhr ail-setydl.u• Iteddw oh. Y mu däu" n £ u 'dri o gweM ivnmi vn codi ynglyn »V mater. Un ydyw-pahatrl y gadawyd r r "Lusitania" wneuthur ei morda-ith yn tldi- amddiffyn? Yr oedd ,y. ge'yn, gyda'i ddigyw- ileidd-dra arferolwedi liybuddio y rhai oedd yn bwriadu tei-t-lilo gyda hi yr-ymosodid árni Nid yw liynny yn unrliyw esgus iddo ef, crnd y mae llawer yn credu y dylesid bod wedi anfon destroyers i gyfarfod y "Lusit-ania" iei yr oedd yn agoshau at Iwerddon. Mewn atebigd i gwest-iynau- yn Nhy'¡-Cyfïl.'eclin dywedodd Mr.. Winston CJiurcluH i gapten y Wong- gael ei rybuddio, a I'lioddwyd cyfarwydd- -iadati nijillt'u'ol iddo.' DilynwycLy cyfarwydd- iadau ganddo,. ond m yrwyd. destroyers i amddiflyn y llong am, meddai Mr. Church ill, fod yn amhosibl gwnetid-- iTynny* gyda phob ilong. 'Y' mae tvia dau gant u Jongau 'yn g'adael neu'n cyrhaedd ein.glannau bob dydd. •Ni .«xkiw-n--fern ar'- hyn yn. awr, dim ond iadrodd yr eglurhad swyddogol, gan ychwan- egu. fod galwad eithriadol ar eiii destroyers a llongan.tebyg ar hyn obryd i ddiogelu y llohg- au sy'n cludo ein rnilwyr a'n nwyddau rhyM i Ffrainc "ac i'Y Dardanelles. Cwestiwn arall ynglyn a'r'suddiad ydyw nifer yr American- jwyr—yn eu plitlt YanderbHt y miliwnydd—a- foddwyd.- -Y mae'r Ahnaen wedi an fori at, Lywodraeth v i fyi-ie-i ei "gofid" oherwydd hyn, "ond yii fod N- tania" yn .arfog (celwydd,. yu ol.datganiad pendant yr Admiralty), ac yn bwnv yr holl gyfrifQldeb ar Brydain! Nid yw'n debyg y ceir llawer i gynieryd eu twyllo felly. Y mae'r teimlad i-ii v TaIaethall wcdi codi yn igryf iawn, ac y inae llawer yn galw ar yr Arlywydd i gyhoeddi ihyfel. Nid ydym yn sicr iawn a fuasai hynny yn unrhyw. gymorth neilltuol i'r galluoedd unedig, ond y rhaid i'r Talaetltau fedchv': am ell diogelwch -ø.u hanrhydedd eu. hUll. Y mae'r Almaen bellach .wedi. suddo amryw o'u llongau, ac y mae'r teimlad yn eynvddu mai eu hamcan ydyw diri-iivr,ti America. Os felly, y mae'n rhaid i'r America symud, a symud ar .imwaith. Yn y wlad lion, fel y gallesid dis- igvvyl, y.maeV anfadwaith wedi cod i'r teimlad- au yn uchel iawn. Drylliwyd siopau Almnen- laid yn'Lerpwl, y rnae Almaeninid wedi eu tfroi o wahanol weithfeydd, ac y mae'r Stock Exchange, Llundain, a'r Cotton Exchange, /'Jjerpwl, wedi gwahardd, pob aelod Ahnaen- a.idd, 'er iddb fed vn Brydeiniwr mabwysiedig, ymddangos.. Nid: yw hyn yn syndod, ac y mae'n fwy na thebyg y cyfyd cri gyda hyn anl afael yn yr boll AJmaeniaid sydd yn y Ivvlad. -Y clil-N,-i,ddl,,id j)eri ydd mawryn yr A lmaen, Ue'r ystyrir lladd gwrag-edd-, a phlant- diarnddiffyh yn arwriaeth, ac ofer i ninnau arfer 11 awer o eiria-u i ddangos.ein syniad am y weithred. Mewn distawrwydd y medrwn ni ateb oreti, trwy ymuno yn lluofedd i. i- fyddin a gwneu- thur popeth yn ein gallu i sicrhau buddugol- iaeth lwvr.

No title

7 V ZEPPELINS. Bore ddydd IXun gwelwyd Zeppelin uwch- ben SoUthend, yn aber Tafwys, rhyw bym- theng- miiltir ar hugain o Lundain. Gol-lyng- wyd tua deg a thrigadn o dan-belennau, rhcxld. wyd rhai t-ai preifat .ar.. dto, a. lladdvvyá irn wraig. Ni wnaed niwed i ffordd haiani na l dim adeilad* cyti-Ottddus na mrlwrol. Uriig n ainc.an" ympsodiadaii iei hyn ydyw dychryn y wlad a boddloni syched cylch milwrol yr Almaen.am .waed—gwaed rhywun. Eu gwir effaith ar y wlad hon ydyw dyfnhau pender- fyniad a magu rhyw fath o ffyimigrvvydd mud a gais fynegiant ar faes y frwydr ymhellach ■ ynvlaen. Ar yr un pryd, y mae'n .rhaid i ni sylweddoli fod mor agos i Lundairi yn profi y gellir ymosod ar y brif-ddinas fiefyd rhyw ddiwriiod. cfc. &

No title

Y liRWYDRO. Ar hyd yr wythnos ni bu'r uewyddion ara y brwydro yn gaJlonog iawn. Fel y dyvved- ,IF,Olll ddiweddaf, y mae'n arnlwg i'r geiyn gael ei adgyfnert-hion i'r ma-es JV., declireu ar ymosodiad- y gwanwyn o flaen y gaJluoedd unedig. A bu hynny o fantais iddo. Ofer celu'r fi' aith fod llwyddian-'l yVJ ymosod Alfnaenaidd yi> Flanders \edi "eVi"d\y

No title

YR YMOSODIAD NEWYDD. Ond yn ddiweddar ■ y mae'r saiie wedi "gwelia. (ic yn ddiweddaracll ymunAvyd 'gan y Ihyde-inwyr, gyda'i" canlyniad. iddynt emii tua dwv filltir o dir mewn rhai mannau a chyjueryd.rh\yng zi, phedair mil o'r gelyn yn garcharorion. Cyi'eirla'r' Almaeniaid at hyn fel ateb i'w liymosodiad hwy-ar y Ews- iaid yn Galicia, a dywedant fod y Ff ran cod a Y Prydeinwyr \vedi dwyn pedair oyddin uewydxl i'r maes. Os feNy, y mac'n amlwg fod yr ymosodiad yn un iii yn ddechreuad yr ymosodiad hir-ddisgwyliedig. Buasai llwyddiant yn y cyfeiriad yma ac yn ,.Ii hwysig iawn, yn enwedig yn wyneb y fl'aitl) nad yw pethau yn my-ned fel y dym- unid iddynt fyned c, (la'i- Rwsiaid. Ar lan- nall'" Baltic cytnerodd y gelyn, gyda chym- orth eu llynges, Libau, un o borthladdoedd pvvysig Rwsia, ac er fod Petrograd yn hyderus y gellir eu troi oddiyno yn fuan, erys y ffaitJl eii, bod yn yrnosod mewh cyfeiriad newydd. Yn Galicia. er nad oedd y "fuddugoliaeth" Germanaidd yn ddim tebyg i'r hyn yr honnid ei bod ar y declireu, (y mae'r swyddogion ym Merlin yn gwadu yn awr mai hvy a ledaen- odd y straeon gwyllt cyntaf), y mae'n eglur fori y Rwsiaid mewn c-yflwr drwg vno. Y ii gelyn. wedi meddianu tua phymtheg miiltir ar imgaiu o Galicia, ac y maent yn awr o fewn deugain miiltir i Prezemysl. Er hynny nid ymddengys. iddynt orfod gollwng en gafael, yn llwyr beth byna.g, ar fylehau Carpathia, ac y'rnae hyn yn peri i ddyn gredu nad yw llwyddiant y gelyn wedi. bmlllnwn cv.ma in t ag y myn ef ei fod. Beth bynag am hynny, yr atebiad goreu iddo ydyw ymosodiad penderfynol yn y goullewin, ac y .mae'n amhyg mai dyna gvnllun J offre a French ar' bvn o bryd. Nid yw'n amhosihl nad oes gan y galluoedd c-yfunol fydclinoedd rliy-wbeth yn gyfnrtnli gelyn ion o ran rh if .erbyn 'hyn. Tybir fod gan yr Almaeniaid'tua tair -milmn a haner o wyr yn y gorlle^un yn awr, '1, t "tj;, Nid oes ffigyrau tebyg i sicr i'w cael am fydd- inoedd y cyngrheiriaid, orid y gred gyffredinol ydyw nad ydyht fawr.os dim fiai eu rhif nag eiddo'r gelyn. Ond nid yw hyn yn rhwystr i'r gelyn grynhoi nifer o fihvyr mewn lie neill- tuaJ, ac y amlwg fod y iryrdd haiarn i .sydd ganddynt-yn well—-neu y maent hwy yn gwneud- defnydd da olionynt—na'-r rhai sy'n gwaaanðu'r ochr arall. Eglura hyn awydd Syr John French ddinystrib rhai o'r gorsafoedd i^ydd yn nwylaw'r gelyn. A bwrw golw-gdr y ruaes yn y gog-ledd a'r dwy rain, nid ellir dywedyd i ni-eto gael yllaw yn achafar y geiyn nac, hyd yn oed, I llwyr i atal <

No title

Y DARDANELLES. Y mae pob- ma-th o sibrydion nrdaen am y Dardanelles. Dywedodd rhai Cod y gweitii rediadau yno yn fethiant, end rhoddodd inynegiad clir y Prif Weinidog yn Nhy'r 4 Cyffredin daw ai-'hyi-iny. arzil wg fod glauiad y byddinoedd yn Gallipoli nid yn unig wedi bod yn llwyddiant, ondyn llwydd- iant eithriadol iawn yn wyneb.gwrth wynebiad j neiiltuol o ffyrnig a phenderfyn:")!. Am y gAveithredia-dau yn dilyn hynny nid oes genym 4 •f.awr o wybodaeth. Y mae'r brwydro yn par- hau o hyd, ond os oes c-oel ar y teligramau answyddogol, y mae'r IVi-cod yn gorfod b' h ■encilio yn araf,- Gwylir y gweithrediadau y yf-lvj.it. yn ddim amgen nac ymgais < i.;droi aden dde yr Almaeniaid a'r Awstriaid—- a- i d--  gyda dyddordeb mawr gan y cenhedloedd am- hleidjoii .,Y niae'r etholiad yn agoshau. yn Groeg, ac y mae M-. Yenizelos wedi' dychwelyd i'w wlad ei bun. Tybir yn awr i-iiai.- .brenin yn" unig sydd yrTerbyn yi-iiyi-v(]. Y-iiiae ef yn frawd yng nghyfraith i'r Gaiser, ac y mae liwnnw wedi anfon teligram at ei chwaer. yn hwn y dywed, "Gwae i'r sawl a faidd eto ddadyveinio'r cledd i'm herbyn!" Cawn weled. Deil saffe'r Eidal yn amheus o hvd. Ychydig ddyddian yn ol tybid y bydddi hli "gyhoeddi i-ilyfel cyn gynted ag y fteneddv ac.yf ymunai'TtumaTiia a hi- Ond yn "líwr dywcdir fod Awstria wedi cynyg rh'an hel- aeth o diriogaeth Trentino iddi. a-"bod"hynny wedi newid vrlwl1 Awstria, motkl.bynag. yn foddlon gollwng ei- gafael ar Trieste. Geir gweled a fydd. plaid ryfel yn yr Eidal yn foddlon ar hyn. 1,1(11 I't 1 11. fo(ld?c)n-ii- li -ii.

No title

Y FASNACHf. J Bu'r fasnach yn drech na'r Llyw-odraet-h, a bu raid i Mr. Lloyd, George dynu'r tollau yn ol. Nos Lun rhoddwyd ai'l-ddarlieniad un fryd i fesur newydd. Rhydd hwn awdurdod i'r Llywodraeth i feddianu .pob ty tafarn a phob man arall lie gwerihir diod yn 'unrhyvv gymydog-aetli. He tybir fod rheswnl dros wneud hvnny. ■ Gall gau'r tai, eu rheoli ei hun. cychwyn tafarnau newydd neu sefydlu tai bwyta yn lle'r hen dafarnau. Mewn gair, gall wneud a fynno a'r lleoedd gwerthu diod (ond nid a darllaw-dai.a hrag-dai) yn yr ardal- oedcl penodedlg.. Golyga hyn liefyd y gall y 1 jlywocb-aeth wanhau. nert-h y ddiod a werthir. Yn vmarferol, dyma reolaetL. y fasnach- gan y Wladwriaeth—-cyfnewidiad a ystyrid yn elnvy:droadol gan frag\vyr a dirwestwyr ar adeg gyffredin.. Y mae'n debyg y pesir v mesnr yn ..ddiwrthwynebiad, a gobeithiwn v rhoddir ei ddarpariaethau mewn grvm yn ddi- ysgog.

No title

DIWEDDARAF. Pai'hauymae'ryudadda'ryjnosodiadau ffyrnig ar y fyddm Bf'ydemig rye;' Ypres, ond (-'I oJ .f h b yn 01 ad1'Ocldiad Syr John French, aflwydd- ianus a fu'r oil. Mwy na hynny, y mae ym- i I- vil llwydcliai-i119 im'r dis?yliad, ac y mae"neni,n tir yn gy'SOlI. Y mae'n rhaid fod y brwydro yn glos iawT-i., canys c-ymerir llawer o garcharorionnos Lun yn unig cymerwyd haner cant o swyddogion y g,elvil., Nid eto ben, ac-.efallai v c-eir gwybod am. ddatblygiadau mawr cyn y bydd v nodiadau Ivyn vn cae? eu darllen.—Nid yw'r Talaethau wedi gwnend dim hyd yn hyn. Dywedir yn awr mai arncan yr Almaen ydy\v llusgo'r America iV; rhyfel di.a?"ei.!).od yn Dywedir yn a,?-r Tili,,it aiiie,,i.-n yr Al.riiaeTI AitiE,?rica .i. r.. i-livfel vri ,(.(IigGn (')Vf. ?qr y i?,eVf?rn,, i ?l 11011?f',1.1311,ICII