Collection Title: goleuad

Provider: The National Library of Wales

Rights: The copyright status or ownership of this resource is unknown.

View full details

First Previous Image 3 of 16 Next Last
Full Screen
6 articles on this page
No title

ARGLWYDD GREY. Dydd IiIun gwnaeth yr Ysgrifenydd Tramer, Atglwyddi Grey, araeth bwysig i gynhuiliadi o gynrychiolwyr y wasg dramor yn Liundaiu. in ol ei arfer, siaradodd yn bwyllog ac yn gymhedrol, ac y mae pob 11e i obeithio y gwna ei araeth argraff dda. yn y, gwleiydd amhleidiol, ac yn arbenig yn yr America. I ddechreu rhoduodd amlinelliadi o achosion y rhyfel aphwiysleisiodd y ffaith mai yr Alma,en oedd yn gyfrifol am dani, er fod yr Almaen yn oeisio perswadio. pobl yn awr mai rhyfel arndddifynol ydyw o'i hochr hi. .Grallesidj.. meddai Arglwydd Grey fod wedi sicrllau heddwch yng Ngorffenuf 1914, ond nid cedd Berlin, yn ewyllysio heddwch. Cyn- llun yr Almaen osdd rhyfel byrr yn erbyn Ffrainc a Rws-ia, gan adael Prydain o'r neill- tu. Gynygiwyd telerau i Brydain am seÎyll draw, teierau, ebe'r Ysgrifenydd Tramor, nad allasai r un wlad a ph-arch iddi hi ei linn eu derbyn. Fe wyr pawb gweddoldeg ei feddwl erbyn hyn mai'r Almaen oodd wedi pender- fynu cael rhyfel, ond nid gvvaith diangenrhaid ar ran, Argiwydd Grey oadd g-alw sylw un- waith eto at y gwir ffeithiau ar adeg pan y male ein gelynicll a' II holl feir yn eeisio ar- gyhoeldi gwledydd amhleidiol mai fel arall y mae. Yna, aeth yr Ysgrifenydd Tramor ym mlaen-i siarad anlsafie r gwledyddarnhleid- .101, ac yn y cysylltiad yma gwnaeth ddatgan- iad a, ystyr ir gany wasg yn uii pw y si'un'iawii,. Rhodckdd ei fendith i'r Undeb Heddwch a .gychwynwyd yn yr America dan nawdd yr Arlywydil) Wilson a. Mr. Charles Hughes. Amcan yr Undeb hwn ydyw, cad y gwledydd i ymuno giIyddac i gytuno i osod pob ang- hydwelediad o flaen llys barn. Os nad ellir jpenderfynu'r anghydwelediadau ar egwyddor- ion cyi'raith trcsglwyddir hwy i gyngor icymicd, ac y mae'r gwledydd a fo yn yr undeb igytuno i ddefnyddio eu noil adnodd'a• i, n a*- nachol a milwrol, yn er byn unrhyw wlad. a fo'n euog o. fyned i ryfel heb yn gyntaf ddi tij sbyddu pcb moddion arall i SlCThau bedd. wch. ymaifercil, dywedodd JYrgiwydd Grey fod Prydain yn barod, ar ol y rhyfel, i ymuno yn yr Undeb hwn, ac y mae hyn yn gam pwysig iawn tuag ymlaen er fed hedd- wch ar hyn o bryd yn ymddangos rnor bell. Am amcanion presenol y rhyfel nid oedd gan yr Ysgrifenydd Tramor fawr i'w ychwanegu at yr hyn a. ddywedodd Mr. Asquith yn ei araeth yn Nhv'r Cyffredin. "Nid oes hedd- wch i fod yn y rhyfel hwn" meddai, "ond "heddwch t a sic-rha, fed cenhedloedd Ewrob yn y-dyfodol i fyw yn rhydd oddiwrth y eye god, yn awyr agored ac yng ngoleimi rhyddid. Am hynay yr ydym yn ymdrechu. Gwydd- om, os ass, (fel y oredivvn fod, enedigaeith fiaint i ddynolryw, mai heddwch a, rhyddid yw'r iraint, honno, a. bod ein hachos yn gyf- ia,wn ,.?c yii i awn ai-ri iawn; ac yn am mai am hyn yr ydym yn ymladd. Cyfeiriodd hefyd at y cwestiwn sy.dd e-? I ) -i 'ii hy n ar? sydd erbyn hyn ar wefusau pawb ymhob gwlaid, sef pa bryd y daw heddwch, ond nid oedd gaud-do ateb pendant i hwnnw. "Rhaid)" ychwanegai at. y darn a ddifynwyd uchod, 'i'r ymdrech barhau hyd oni sicrheir y peth- au hyn Ein penderfyniad ni a phen- deHyniadein cyngrheiriaid, penderfyniad sydd yn dvfnhau fel y mae'r rhyfel yn myned ymhen, ydyw parhnu y rhyfei hyd oni fyddo'r hell gyngrheiria'id wedi cyrhaedd y liwyddiant y rhaid ei fed ac a fydd yn eiado iddynt, hvd oni sicrhant heddwch dyfodol holl gyfandir Evvrob, hyd oni wneir yn eglur na sraaethant gymaint; aherth yn ofer."

No title

EUMANIA. Nid dd., yw"r nevvyddion o Rumania, ac y irsae'n amlwg weithian fed y wlad honno iiiewn perygl dirfawr. Rhoddasoiri amlinell- iad o'r sefyllfa, yn gyffredinol yr wythnoa ddiweddaf, ac felly nid oes angen ail adrodd yn awr. Yn y gogledd y mae pethau ar y cyfan yn bur foddhaol. Deil. ein cyngrheir- iaid eu tir yn y rhan fwyaf o'r bylchau, ac mewn rhai mannau ymaeJib wedi symud ym- faen ychydig acy/edi cymeryd rhai carcharor- Ion. Mewn man arrall y mae'r gelyn wedi llwyddo i gael gafael artua, deng milltir o dir Rumania, ond hyd yn hyn nid oes dim yn y rhan hwn o'r maes i beri pryder neilltuol i ni. Yn y Dchrudja, y wlad i'r de o Rumania. a rhwng y Danube a'r mor y mae pethau yn edrych yn ddifrifol. Yno y mae Mackensen a'i fyddin gymysg o Almaeniaid a Bwlgariaid wedi taro yn drwrm yn. erbyii y Rumaniaid a'r Rwsiaid. Llwyddodd i gymeryd Constanza, tref ar Ian, y,, Mol" Du a phrifborthladd Ru- mania, ac y mae'n awr ar draws y ffordd haiarn a, red o Gonstanza i Bucarest, prif ddinas Rumania. Croesa'r ffordd haiarn honnG; y Danube ar hyd yr unig bont o bwys sydd yn croesi'r afon honno yn y rhan yma, o'r wlad, sef y bont yn Gernavoda. Am: honno y mae Mackensen yn yingyrhaedd o'r deheu; y mae'n wybyddus nad oes unrhyw lwybr ax- all ar hyd yr hwn y gall byddin wrieud ymos- odiad effeit,hiolar Rumania o'r de, ac os llwydda'r gelyn i feddianu a chroesi hon bydd yn ddrwg iawn ar Rumania. Efallai y gellir tafiu Mackensen yn ol eto ,ac, pe bai raid i'r Rumaniaid encilio drcs y Danube, galiesici, dinystrio'r bont, ond prun bynnag, nid yw'r safle yn un foddhaol. Y mae'r Rumaniaid rhwng dan, dan. Os tynant eu milwyr o'r gogleod i wynebu Mackensen, rhydd hynny ei gyfh: i Von Falkenhayn, ac hyd yn hyn beth by nag y mae'r gogledd yn bwysicach idJdynt na'r Dobrudja. Os gellir cadw Mac- kensen rhag croesi'r Danubei, ni bydd y ffaith fod y Dobrudj a, yn ei feddiant yn bwysig iawn, cndycwesliwn ydyw a. ellir gwneud hynny heb wanhau'r llinell amddiffynol yn y gog- ledid> ? NidJ. oes modd gosod gcrmod o bwys- lais ar ddifrifwch y safle. Y.

No title

CYMORTH. I Pa gymorth a ellir ei estyn i Rumania? GclygaL ei chwymp estyniad blwyddyn o leiaf ar y rhyfel a, chyflcnwad anferth o yd ac olew i'n gjlynicn, heblaw encil anorfod y Rwsiaid O'r Bukovina, ac felly y mae'n bwysig iawn rhoddt iddi bob cynorthwy sy'n bosibi. Un ffordd, WIth gwrs, ydyw i Rwsia anfon byddin g'ref i'r Dobiudja, ac ymae braidd yn synn na hu sai wedi gwneuthur hynny ymhell cyn hyn. Ffordd arall eglur ydyw ymosodiad pende f yiiol ar Serbiw at Bwlgaria o Salonica. Yr ydyin wedi dywedyd lawer gwaith mai yr un peth mawr yng ngolwg yr Almaen yn y rhan hwn o'r maes ydyw'r ffordd lialai-n sy'ii ei chysylitu a Chaercystenyn. Buasai ym- osodiad penderfynol a pharhaus 0 Salenica yn gosoa y ffordd honno mewn perygl a, gellir dywedyd na buasai gan Bwlga.ria, dan am- gylchiadau felly, hamdden. na chaJon at an- tm"iaethau yn y Dobrudja. Eisoes gorfcd- wyd yr Almaeniaid gan yr ymosodiad ar Monastir i anfon dwy gatrawd o'r dwyrain i gynorthwyo'r Bwlgariaid. vVrth. gwrs: y mae'r anhawsterau naturiol yn fawr yn y rhan yma, o'r maes, ond nid yn fwy headyw, na phan betnoorfynwyd glanioi byddin yn Salonica. Pery agweddi Groeg, y mae'n wir, yn amheus. Wedi dechreu Uaireiddio ddiwedd yr wythncs, y mae 'r brenin eto wedi ail- ystyfnigo, ac yn gwrthod dadgorffori ei fyddin a'i g:8sod ar yr un tir a phryd heddwch. Erbyn hyn y mae'n anoddi ymddwyn at Groeg fel gwlad ainhleidiol, canys gwyr y brenin yn dda. fed awr o cediad o'i du ef yn awr yn werth 1 lawer o filwyr i'n gelynion. Yr ydyin eisoes. wedi cymeryd mesurau cryfion yn y wlad honno; yn awr, i arbed Rumania ac i fyrhau'r rhyfel dylid eymeryd rhai terfynol mewn cydymO, Y ngho-riad, 4g M. Venizelcs. Y mae un peth yn sicr; os na wneir rhywbeth yn fuan byddl y fyddin yn Salonica. yn ddi- ymadferth yn .wyneb cwymp Rumania, megis yr oedd yn wyneb cWymp Serbia.

No title

LLOFRUDDIAEXH. Ddiwedc1 yr wythnos saethwyd Count Sturgkli, • Prif Weinidog Awstria., gan Dr. Adler, newyddiadurwr a Sosialydd: ieuanc cyfoethcg a, galluog. Dylid cofio fod Awstria' a Hungari, er dan yr un goron, yn hollol ar- wahan yn seneddol, a thra y mae senedd Hungari wedi cyfarfoi amryw weithiau yn ystod y rhyfel ni chyfarfu senedd, Awstria yr, unwaith. Beiid y Prif Weinidog am hyn, a rheddid y bai arno bcfycl, am y ffaith fcdi Hun- gari wedi coel y lla,w uchaf ar Awstria yng- lyn a dygiad y rhyfel ymlaen. Nid hawdd gwybod fa,int; o bwys i'w roddi ar waith Adler yn liadd Count Sturkh; dywed rhai nad yw'r ilofrudd yn cynrychioli neD ond ef ei hun, and y mae ereill yn credu ei fed yn cynrychioli plalid gref yn Awstria sydd wedi blino a,r y rhyfel, yn awyddus am beldwch, ac yn ddig fod llais y wlad trwy y, senedd yn cael ei fygu eyhycl,.

No title

YN Y GORLLEWIN. Rhaid i ni grynhoi digwyddiadau'r gorllew- in i ychydig o le y tro hwn. Ar y cyfan y mae'r brwydro yno yn llwyddianus; symudir peth ymlaen o hyd a chymerir cryn lawer o garcharorien. Erbyn hyn y mae pob llathen agymerir ar y gelyn yn werth law r ac yn ein gosodi merwn gweJlsafie i wheud ymosodiad pellach. Y mae'r tywydd wedi rhwystro path ar y Ffrancod a'r Prydeinwyr, ac y mae'n ffaith i'w chofio fed y gaea.f yn ageshau. Er hynny y mae'n bwysig "awin yn awr i'r cyng- rheiriaid barhau yn eu hymosodiadau dibaid! ar y gelyn yn y gcrllewin, i'w gadw rhag cael amser i gael ei wynt alo yno na.g yn y dwyrain. Yn ystod y dyddiau' diweddal bu sudd longau a rhai o awyr longau'r gelyn yn bur brysur. Gwnaeth y diweddal, nid y Zeppelins, ddau ymosodiad liw dydd ar lan- nau dwyreiniol Llcegr; ni wnaad end y nesaf peth i ddim difrod, a dinystriwyd un o'r ym- osodwyr. Gwnaeth un o'n sudd longau yrn- osodiad llwyddianus ar un o longau rhyiel y gelyn. Ond ar ducddau Norway y mae sudd- longau'r Almaen wedi suddo amryw c'n llongau masnachol ac amryw o rai Norway a Swedon lief N-d. Gellir disgwyl datblygiadau pellach yn y cyfeiri.1d yma; ac ni lyfeddem weled y llynges Almak-na-iddi yn gwneuthur un ymdrech arall i dori tryv)"'r cylch haiam sy'n ei chadw mor sügur ac mor ddi werth i'w gwlad.

No title

DIWEDDARAF. I- Cymysg' yw'r newyddicn pan,ydym ar fyned i r Wasg. Pery Mackensen i symud ymlaen yn llwyddianus yn crbyn y Ruman- iaid yn y Dobrudja; y mae millbyroedd o'r ffordd tmiarn yn ei feddiant bellach, ac y mae wedi cymeryd dros chwe' mil o garcharorion. Y mae'n agoshau yn gyilym at bont Cerna- vada;, a bydd digw-yddiadau'r dyddiau nesaf yn bwys;g iawn. Ceisia. rhai ddadl'eu nad yw fod y Dobrudja. ym meddiant y Bwlgariaid yn beth difriicl, ac y mae Cyrnol Maude, yn obeithiol yn ol ei arfer, yn taeru nad all Fa,lkenhayn lwyddo yn. y gogledd. Gobeithio ei fod yn ei le, a,c fe wycklis fed gan y Ru- maniaid a'r Rwsiaid lawer yn rhagcr o filwyr nag sydd, gan yr ymosodwyr. Yr hyn a ofnir ydyw fed ein cyngrheiriaid yn brin o arfau. Pe buasai'r Dardanelles yn ein meddiant yn awr buasai yn gwneud yr holl waha.niaeth, ac ni buasai raid pryderu dim am Rumania. Tybir mai Tyrcodi a Bwlgariaid svdd gan Mackensen gan mwyaf yn y Dehrudj ai, end yn y gogledd y ma,e gan Falkenhayn Almaen- iaid, a gofynir o bal le y -cafodd hwynt. Y dybiaeth ydyw fod.yn rhaid fed Hindenberg wedi gwanhau'r llinell yn y gorllewin yn rhywle er mwyn eu cael neu ei fod yn tynu ar yr adnocldau cedd wrth law at y flwyddyn nesaf. Nid oes arwyddion, fodd bynag, fod y llinellau sydd yn ein hwynebu ni ar y Somme fawr gwa,nach; hyd yn hyn; deil y gwrth- wynebiadi yn ffyrnig o hyd, end y mae'n dda cael gair Syr Douglas 1 Iaig fod ein collediori yn parhau yn hyncd o isel. Ni chollwyd yn yr ymcscdiad! llwyddianus diweddaf, gan gyfrif clwyfedigicn a lladdedigion, ond rhyw 1,200 o ddynion, end cymerwyd, mil 0 fihvyr y gelyn yn garcharorion, heb son am y rhai a laddwyd ac a. glwyfwyd. Ddydd Mawrth gwnaeth y Ffrancicd ymosodiad mawr, ac i bob golwg, anisgwyliadwy, o Verdun. Sym- udasant ar hyd; llinell bedair milltir o hyd, meddianasant bentreJ a chaerfa, Douamcnt, a chymerasant bedair mil o garcharorion. Y mae'n bosibi fed hyn yn arwyddo datblygiad newyddl yng nghynlluniau'r cyngrlieiriaid, ac os gellir cadw'r ymmodiadau hyn i fyny trwy'r gaeaf bvrheir llawer ar y rhyfel.—Y mae Norway a/r Almaen yn methu cytuno YIIghyleli y suddf longau ac. ar hyn o bryd y mae'r Almaen yn ym-arferol yn blocadio Norway.