Collection Title: Dinesydd Cymreig

Provider: The National Library of Wales

Rights: The copyright status or ownership of this resource is unknown.

View full details

First Previous Image 6 of 8 Next Last
Full Screen
11 articles on this page
CENAD HEDD

CENAD HEDD. "Credaf fod America yn awr yn gweled mai unoliaeth dynol a rhyddid sydd eto yn cael ymladd am danynt yn y rhyfel hwn" (Cenadwri y Prif Weinidog i America, Chwefror 12fed, 1917). "Cysylltwyd Man- geinioa ag Awstralia drwy rwymau o gym- ceiniog ag Awstralia drwy rwymau o gym- rodoriaeth yn ogystal I masnacli. Yr oedd ein buddianau cyffredin a'n hangen am I hunan-gadwraeth yn gofyn am unoliaeth heddyw, a hyderai weled rhwymau yr Yin- erodraeth yn cael eu tynu'n agosach Mae y rhyfel fel tywyniadau gogoneddus yr haul wedi sychu i fynv yn Ilwyr y niwl- oedd o amhcuaet1 gyda'r hwn y byddai dosbarth yn ystyried dosbarth. Y mae wedi ein dwyIi yn agosach at ein gilydd, ac y mae yna fwy o obaith am danom yn awr nag a fu erioed o'r blaen" (Prif Weinidog Awstralia). Mae'r amser yn prysur gerdded pryd y gcllir taflu dros y bwrdd y rhai fo'n pledio am hoddwch fel osgowyr, crancod, pro- Germans, breuddwydwyr. Mae cofnodion eu gweithredoead eisys yn dangos esiampl- au o gysondeb ac aberth ag sy'n liawlio o I Iciaf sylw a pharch. Mae rhai miloedd o ddynion wedi ei gwthio fel mileiniaid i'r carcharau wedi dioddef y straen nid bychan o alltudiaeth cymdeithasol a I gwarthrtodedd, a pheth sydd fwt,.sef gor- fod sefyll draw oddiwrth y ffurf neilltuol o aberth o eiddo cyfeillion a chyd-ddinas- yddion. Yn awr, nid yw, yn rhy ddiweddar j'f cyfryAv i gynnyg "apologia pro vita sua/' ac i bledio gyda'u cymrodyr am ail- vstyriaetb o werth perthynasol y dulliau ddadleuid dros a m d d i ff y nrad y goron." Ni fVriedir yma i apelio at ystyriaethau ailraddol yn erbyn y rhyfel—ei drueni, ei gost, ei ddiraddiad, ei ddadfeiliad erch, na hyd yn nod ei ddistrywiad o fywyd corff- oi-ol-ond yn hytrach,—gan ystyried fod y rhai'n yn werth os yn llwybr dylcdswydd- i'w ystyried yn egwyddor anhebgor yn foddion anoctieladwy i ddibeniad angen- rheidioL Ar walian i'r pwrpas o gospi drwg- weithredwyr—pwrpas canolraddol addef- edig-prif amcan yr holl ymdrech a'r aberth hwn ydyw, meddir, i amddiffyn y gwan, ac i gadw i fyny hawliau y cyhoedd, a cljyflawni yr unoliaeth hwnnw o rag- olwg foesol ac ystvriaeth o werth moesol ar yr hwn yn unig y gellir sefydlu heddwch arhosol. Fe geir yehydig a amheuant uchelder a gwerth yr aincanion osodir allan gan y Prif Weinidog fel y delfrydau dros y rhai. yr ymladdwn. Gellir dweyd o'r bron fod unoliaeth a rhyddid yn eu hystyr lawnaf yn cynryehioli y pwrpas ysbrydol terfyntit i fodolaeth. Mae yr "Ewyllys i unol- iaeth" a'i amlygiad yn un o'r agweddau mwyaf tarawiadol o fywyd ymwybodol. Y mae yn arwydd o yn agds yr oil o'r yrn- drechion ac yn agos yr oil o'r meddwl. Sieryd William James yn rhywle am "eins atebiad teimladol i'r drychfeddwl o un- dod" (one-ness). Yr oedd dyn sy'n bar- haus gieu Duw yn ei ddelw ei hun, wedi dirnad yn ddyfnach nag a wyddai pan yn symud o Polytheisiaeth i'r drychfeddwl o un Duw ac un deddf foesol. Mewn bywyd cymdeithasol o'r gwledydd pagannidd isel- af hyd at "wleidyddiaeth eangaf dynoliaeth, sef y Deyrnas Gyfunol, y Taleithiau Un- edig. y mae yr "Kwyllys i Unoliictil" yma yn canfod datganiad Hythrennol. 0 flaen gwlcidiadaeth y mae bob amser ddirnad- I aeth o ganfod rhyw gydosodiad dyfnach er gwneud fi'urfly wodraeth eangach yn bosibl. Penderfynir cymeriad pob gwlad gym- deithasol gan wir natur ei hymrwymiad, ei hegwyddor. Gall yr ymrwymiad hwnnw fod, fel y mae'n ami mewn gwledydd an- war, yn ddim ond hunan-amddiffyniad. Mewn gwledydd o'r fath teyrngarwch i'r llwyth ydyw y nodyn ucliaf o foesolrwvdd ffurfiol cymeradwyedig. Rhinweddau yn unig yw rhihweddau, a drygioni yw dryg- ioni mor belled ag y maent yn effeithio yr ymrwymiad cyffredinol. Dywed Gwydd- orwyr Cymdeithasol wrchym fod plant mown rhai Hwythau yn cael eu dysgu tra ei bod yn ddrwg i ddweyd celwydd o fewn y llwyth, ei bod yn rhinwedd i dwyllo a dweyd celv/ydd wrth ddieithrddyn. Mae I moeseg rrhyfel diweddaraf, — yspiaeth, .1 ciidd-swyddyddiaeth, yn cymeryd i mewn yr un ddysgeidiaeth. Mae ymrwymiad moesol yn y fath amodau yn beth ag sy'n cyfyngu rhwymedigaethau. Ac fel y byddo gwir ymrwymiad cyff- redinol gwlad yn llai i.1eU yn fwy anrhyd- eddus, boed er ani(I (tiff ynia d, budd, ym- arfeuiad, yn v blaen, hyd yn nod i'r pwrpas gwleidyddol uchaf hwnnw ddat- ganwyd gan John Stuart MilI-yn lFurf- lywodraeth gymdeithasol i sicrhau "y ded- wyddwfh mwyaf i'r nifer mwyaf," felly, y mae cymeriad a chylch y wlad yn cael ei benderfynu. Bydd unrhyw weithred ddymchweliadol i'r egwyddor gyffredinol rn ddymchwenadol i'r wlad yn ei chyfan- gorff. 'Mae'r Wladwriaeth ei hunan eisys mewn enbydrwydd pan fyddo dynion yii, nJ>y,gd. pydgOIOD drwy$rhai maent mewn gwirionedd yn cael eu dal. wrth eu gilydd. Y mae fel pe mewn llong yn llafurio mewn moroedd ac yn cael ci lleinvi gan y dwfr: a'r teitlnryr brav.ychus yn ccisjp ei hysgafnhau trwy daflu dj'oi- y bwrdd y cwmpawd a tliynu y llyw oddiarni. (1\ barhau). ———— iO < p —————

MAMETZ WOODI

MAMETZ WOOD. I Y CYMRY YN CYMERYD Y COED. 0 Daeth adi-c-111 y plygain o faes y gyflafan, A'i galon mor gynncs a, bu hi erioed, Daeth adrc i'w frodir o waew'r Cyfandir, Daeth adre'n ddiangol o "Frw.vdr y y Coed." 0 lawnder ei galon adroddodd yr hanes, Am frwydr galetaf ymladdwyd erioed, Am fochgyn o Gymru yn codi tan ganu T ymlid y gelyn o'i ffau yn y coed. Daeth atom i'r ffosydd frysneges Maes lywydd I hwylio ein harfau ar frys,yn ddioed, Ac f'be'r Korehymyn, ''Rhaid symud y gelyn, A'i erlid o'i loches, draw :ft:w'u y Coed." Y nos a enciliodd. a'r bore a. wawriodd, Y bove rhyfeddaf a. welsbm erioed, A ni yn y ffosydd yn disgwyl yn cofn Y air i ymosod a chymvyd y Coed. iecligyn o Gymrn," medd swyddog y gadlu, "Hhaid heddyw yiiidicctm'n fwy chwyrn nag erioed, Aed IHJb un i weddi ar Dduw ei rieni, Ri'uid ymladd hyd l'arw, rhaid cymryd y Cccd. Ar hyn d\ ma r bechgyn YIl tarro hen emyn Ar alw G^nreigaidd, jnor her ag canu rhyfeddaf, ie'l' canu dwyfolaf, Oedd canu y bechgyn cyn myned i'r Coed. Yn-swn taranfolltau, ergydion magnelau, Cycbwynodd y Gatrawd mor ddewr ag erioed, A than y gelynion ddisgynai yn greulon, A'r glewion lu'n syrthio cyn cyrraedd y Coed. Ar ol brwydr gwlaedlyd, ac ymladd dych- j-ynllyd. Euiilwyd y frwydr galetaf erioed, Olld beth am yr ingoedd x>an gefier am gaLIwcdd 0 feddau dienw wrtli odre v Coed. Os canu yr emyn a ddaria i'r bechgyn Cyn manv'n y frwydr galetaf erioed, Yn Seior. yn canu yn rhydd o'i treialon, • Mae'r bechgyn "Aeth Adref" o frwydr y Coed. Yng Xgiiymru mae mamau a briw eu calonnau, Sydd heddyw yn ddyfnach, m«l!ym nag erioed, Eu Ijechgyn glan, tirion, a sail eu gobeith- ion, Mown beddau estronol pris ennill y Coed. 0 Walia deg. wyh;, a than wylo ecilia Dy feibion fu'n harddu dyn lianes erioed, 1 ocsoedd diderfyn ekidforer dy fechgyn 1"u')I ymladd. fit farw, yrn mrwydr y. Coed.

BABANOD TENEU GWAELION

BABANOD TENEU. GWAELION. Diflanu ymaith gyda thrwbion yr Ystumog a'r Coluddion, ond a wellhawyd gan I Dr Cassell's Tablets. Dywed Mrs Chapman, School House, Horsmonden, Kent :Y tro cyntaf v defnyddiais Dr Cassell's i fy machgen bach Thomas pan y blinid ef gan ei goluddion a chamdreuliad, dechreuotld ddod yn well bron yn ddtoed, ac yn awr y mae mewn iechyd rliagorol "Yna aeth fy maban, Percy, yn wael yn yr un ffordd, ac aeth hyd yn nod yn waeth ?a'i frqw(l. Yii d da- na'i frawd. Ymddangosai bob amser mewn poen, a pha fwyd a roddwn dych- welai'n of. O'r diwedd diflanodd i ffwi;dd gan wastio'n ddim ond ffrani. Dywed- wyd wrthyf mai'r trwbl ydoedd dicau ar y coluddion, T llechan, a cliamdreuliad chwvrn. Yn canfo(I nad oedd dim da yii dod o'r driniaeth gawsai, meddyliais y rhoddwn brawf ar Dr CasseII's Tablets eto. Buont mor Ilwyddianus gyda'r baban ac a fuont gyda'r bachgen Tommy, ac yn fuan daeth yn gryf a thew. Y mae'n awr yn 11 hogun bach saith mis, ac wedi torri ei I ddanedd cyntaf." Mae Dr. Cassell's Tablets wedi eu profi I vn Feddvginiaeth at Nsrfau Toredig Diffyg Gwaed Parlys ar y Nerfau Afiechyd Elwlod Gvvendid Cefn Cajridreuliad Par!ys Babsnod Gwaelsdd Nychol Gwendid Giau Curiaduv Galon Diffyg Cwsg Lludded Bywydol. Gwerth arh-enrin i ramau Maetno! ac yn ystod Adegau Pwysig Bywyd. Ar Werth gan Fferyllwyr ac Ystordai ymhob rhan o'r Byd, yn cynwys Awstralia, New Zealand, Canada, Affrica. a'r India. Prisiau: 1/ 1/3 a 3/- (yr un 3/- yw'r un mwyaf bQjI.:

I OR AlfFT BRUDD I

I OR AlfFT BRUDD. I LLYTHYR GAN F! L-WR .GYM R t iG AT l:i 1 "I In I: I YR EGLWYS. (>At Olygydu y ■"Dinesydd"). Svr,—GoddefVch i mi -cl1.rdig ofod er fy ngalluog' i gael gair bath a darlknwyr • y "Dinesyud." Cwawriodd, do fore Sul tawel—n belled ag yr ymwna dwylaw caria.d !Sefoedd »g Ac er holl ystwr gwallgof gwareiddiedig wledydd, er oenii cadwyn, parod vw f'enaid i wac-ddi "Diolch Iddo. Ac O! er niwyn gwaeddi, na "ba'i lighalon i mewn hwy], fel telyn Dafydd ar yr wyl." Na ba'i fy llygaid wedi en golchi oddiwrtJj gen y hyd, fel ag y gallaswn weled gogoniant eariad Duw tulnvnt i'r gawod, a dwevd megls Paid: "Canys ein byr ysgafn gvsfcudd ni," &c. Tyw.vlln'r gawod y bore Sul heddyw7, -pahaiii'? Ai oherwydd j fwg fy ngweithredoerid a nisei' heddweh \m- gasglu, ac i wyneb amser eu cario yn .elod y ffos. Hyrddir ieuenctvd deunaw oed ymlaen i ffau llewod uffern i wynebu angau, gan ddwvlaw hagr pechod, ynghynlluniau dyn- ion ydynt wedi eu llygru gan hunan. Nid gan y awylaw ddanfonasant Waredwr i'r bvd- i'r preseb, yr anfonir bywydau i &-ifn angau. Nid gan "Seren Bethlehem" yr arwetniwyd finnau i'r hyn gwelir fi ynddo heddyw. Palmantais fy ffordd i ddioddef- aint fy hunan, yn nhawelwch dyddiau fu. le, ie, gwnaeth holl fyd yr un gosododd ar draws afon gorchymynion Crist, trugaredd- au Duw, gerrig hunan, chwant, casineb, a eherddodd ar hyd y cerrig hyn ar draws afon darpariae.thau Duw, i'r ochr draw. A dyma fe heddyw, yr ochr draw mae yn gruddfan, yn ymdrvbaeddu yn nhomen ei weithredcedd. Ac er pentvrru holl allu rneddyliol ar arfau, nis gal) wneuthur ffordd yn ol. Mvnodd ryddhad o gaeth- iwed rehviiiynion "ty ei Dad," ac yng nghrochan cyndynrwydd beiwodd iddo ei linn y cipau y lleinw ei fol arnvnt heddyw. Gwir, eanw yd náwer nuyn do, do; ond erioed heb geisio canfod yr hyn feddyliai y brawddegau! Nid mawl o lawer yn and y canu. A wyddem feddwj "Craig yr Oes- oedd ddeil pryd hynny" ? Proffes-wag fu ein proffes; bydolrwydd cisteddai ar orsedd y galon teyrnwialen hunaules lywodraeth- ai ein gweithredoedd. Bj'wyd esniwyth, bywyd aelod eglwysig; "Easy life," dyna hanes ein hywyd yn y gorffennol fel rhai yn proffesu earu a, dilyn Crist—y gwrthodedig! Terfyn ein gwaith oedd trothwy enwadaeth. Lluniwyd llawer "llo aur" yn nhawelwch traed mynyddoedd Cymru. T'aflwyd "Cy- manfaoedd Canu" o'r neilldu er mWYll cael treulio yr amser yn edrych ar ddyfeisiadau (awyrlongau yn glir), y rhai licddviv, fwr- iant ar gartvefi annwyl eu brwmstan i-nell-, digedig. lihoddwyd llawer ewrdd gweddi bach o'r neilldu er mwyn cael chwaneg o amser yn y ffeiriau, Vng ngefeiliau ein gweithfevdd, ymha rai oriau hamddenol amser yn ol yr arferwyd canu a gweddio. Bu aelodau Seneddol yn eilunod, gadawyd y Mab bychan! Wedi eu dallu gan lew- yreh goleuni talent ddvnol, treuliwyd yr amser mewn ymddadleu, oedd i raddau pell iawn yn hollol ddifudd-i fasnach ac un- • peth n ra 11 Heddyw yfir dwfr y wermod wasgw yd y dvddiau hynny. Bwriwyd yr lesu o'r Eghvys gan ysbryd gelyniaethus mewn llawer lie; lluehiw yd ef a clierrig o dafarncia.i'r Gogledd, a. holl Gymru. Estyn- wyd i'r Addfwyn "finegr" yn ffeiriau a marelii.adoedd ein gwlad nosweith- iau y cyfarfodydd Hcnyddol! Ai dywyllwch y cwmwl hwn heddyw? Dar- parwyrl mwy ar gyfer "rasus own" nac ar gyfer ihedegfa fawr bywyd. 01',i I I I (" 11 1 erioed i filwriaeth roddi arno ei sawdl ? Bcth am Golf Links Cymru? Oni wert?h- wyd bawl Duw i'r diwrnod i ddeithriaid gyfrifent y Seithfed Dydd yn ddim gwell na dydd i ymblesei-u, a mathru ei sanctcidd- rwydd ? Do, deiviswyd gennym grech wen ffajs Gehennah ar wyneb dvnior, irain-diant syiuirwydd Cristionogacth yn He "gwarad- wydd y Groes." Onibai am weiulid ein erefydd "amser lieddweh," i'llie'll E;Cjl na rhanf.vddicl gwendid yma heddyiv. Ni cheisrasom wreiddio islaw, ac ni cheisiasom dyfu uwehlaw, liygredigaeth y byd; ac am hymiy gwelir ni heddyw (Inn bwys gwynt- oodd oerion pegwn "hunan" yn siglo, a'n brigau yn yuulsS^VJ'ii yn y llyCTedigaeth hwnnw. Profodd y "Gwas" o oerni y ffos cvn erioed brofi o gyncsrwydd cartre'r "Meistr," cafodd weld lleithion barwydydd y Dug-out oyn erioed weld parwydydd mewnol ty ei Feistr. Gwelodd angau yn chwareu ar iidog gelyn cyn erioed weled cariad yn llygad ei Feistr; clywodd y llafur- wr, y tlawd, ruad megnyl y gelyn cyn erioed glywed gair caredig yn cael ei ddweyd wnhû gan ei gyd-dclyn—ei Feistr. Tyhed ai dyma uy gwreiddyn U'1' chwer- wt?Qd hw n y profwn ohono heddyw ? Ctedai, gyfeillion, ci bod yn hwyrhau, ac ytLoryd i ni deffrci o gysgu. Otuaf fod ein cadu ynau, fel bechgyn, yn cael eu cloi gan ddifaterwch eicli gwl'ad, &c. Dywedaf, "Seion, deffro, gwisg dy nerth," tydi yw biaic!1. yr Arglwvdd. Cais agor eto y Ifau ymha un y ceuir dy blaifi! Mae'r agoriad yn dy logell: Piegetha "Grist" i'r byd, a dangos iddo pwy yw y "Myii" :—"Myfi yw y ffordd." Dangos y "Myfi," yna gwel y ffordd. Mae cnawd dy blant ar y cledd ers pedair blynedd; mae glaswellt y maes wedi ei goclii, a'r gruddfanau yn cynllyrfu. dyfndevoedd eariad y nefoedd, ac yngwyneb hyn. Scion, ai esnnvyth dy feddwl ? Dvro ymJut dy hunan le i "waed v Crocs" weitli- iau, ac ysbrydi y tangnefedd mavvr; ac yn sier fe ylch ohonot yr i phob athrawiaeth aflach anghyson a'i athraw- iaeth EL Gweddia dros dy fechgyn "deu- naw oed" -iI ae temtasiymau'r bywyd hwn yr meddwl, a diafol, yn manteisio ar yr holl ryddid ymddiriedwyd i'w gariad. Gweddia drostynt, a pha\yb oil yr nn, y mae'r diafol wedi cael rhaff rydd. Deffroer holl Gymru, mae y bechgyn, os wedi gweld rhywbeth, neu feddwl rhywbeth, vngwyneb yr amgylchiadau hyn, yn disgwyl, yn dis- I gwyl, yn edrych am arwydd o'th gfeiriad. Deffro, deffro, gwisg dy nerth, neu "Ei" bnr. "O'R ANIAL." 18..

I LL YTHYR BOtt TELEPHONE

I LL YTHYR BOtt TELEPHONE. Fel y guelwch fy mod yn fyw o liyd yn y lie ofnadwy yma, ac yn mawr liyderu y caf nerth ac amddiffyniad Dtiw eto j. ddwd yn ci i Gymru wen, a chredaf na fydd hynny yn hir eto, gan fod newyddioll ar- dderchog y dvddiau hyn, newyddion na cliav.som ers llawer o hmser. Wei, yr wyf iiewvdd4ldod o'r hospital. Daethum i lawr .yn dioddef oddiwrth effeithiau y nwy gwcnwynllyd a chlefyd, a cliwi welwch ei fod yn ireio ei oieu fy rhoi o dan y pridd yma. Cefais Jythyr oddicartref ddoe, a deallaf mai digon gwag yw yn Salem. Byddaf yn meddwl yn anil pan oeddym fol class I dan eich gofal yn fechgyn gwamal; ac ychydig feddyliasom y pryd Invnnw y buasai yn rhaid i ni fod heddyw-" ar faes y gwaed, onide. Yn'wir. credaf mai da i ni yw fod y dyfodol yn dywyll o'n blaenau. Eto, credaf fod y rhyfel hon wedi gwneud llawer i weld gwerlh bywyd yr ochr yma a thu draw i'r lion. Ar lawer amgyleh- iad allan 3111a cewch weled pethau fydd bron hollti y galon galetaf ohonom. Ych- ydig fisoedd yn ol cafodd baqjigen o Gymro o Wreesam ei hdd wrth fy ymyl, a dyna He yr oedcl a'i anadl olaf yn gwaeddi ar ei fam, yr hon nad oedd i'w chael • a ehyda'r gair mam ar ei wefus yr ehedodd ei en aid ymaith i Ie nad oes son am l-yfel a thywalit gwaed. Ci-cdztf y buasai yn dda gan lawer sydd wedi disgyn yma gael gafaej yn Haw ei fam a marw yn y bii-thyik ar y bryn yug Nghymra Wen. Gwawried y dydd, onide, y cawn weled Brenin ■ Heddwch yn marchog ar ei farch gwyn drwy gyfandir fwrcb, ac y cawn dreulio yr hyn s.v"n. ol 0 daith yr I aniaI mewn heddweh. Cawseiu gyfarfod a" phregeth Gymraeg ymai y Sul* diweddaf gan fachgen o Sir Fon, peth na chefais er pan adewais yr Hen Wlad i ddod y tro hwn ac yr oedd Caersalem, Aberystwyth, a Rhondda yn jnynd fel -Do, na byddai rhyfel yn bod. Wei, yr wyf yn gobeithio y caf ddod adref ar "leave" gyda hyn i edrych am danoch oil. Nid oes gennyf ragor v tro hwn, ond cofiwch fi atynt oil yn Salem. I-lyn gyda'm cofion goreu atocli, ydwyf, BOB TELEPHONE. O.N -An"ottiv,vd y Ilythyr nchod i'w hen atliraw, Mr H. W. Edwards, Salem, Taly- 8am. -4,. ————

LI YSGENAD YR AMERICA I

LI YSGENAD YR AMERICA. I Penodwycl yr Anrhyd. John W. Davis, CyfreitTiiv. r Cyffredinol yr Unol Daleith- iau, yn Llysgenad i Brydain, fel olynydd Dr Page. Mae Mr Davis wedi cymeryd 1 1 I .d dd' 'J ,I rhan amlwg yng ngwleidyddiaeth ei wlad. Enillodd sane ucliel iddo ei hun fel bargs frelthiwr. Derbyniwyd ef yn far- gvfreitbiwr pan yn 22 inlwydd oed, ac nid yw ond 4-3 mlwydd oed yn bresennol.

YSGOTLAK1 A LLAFUR VAILAFURI

YSGOTLAK1) A LLAFUR. V A I.LAFUR. I  d Mac Cyn?'ah' Th' Ucueldirocdd yr Y.sgotland. mewn eydweithrediad a'r Blaid Lafur, yn bwriadu dwyn allan ymgeiswyr am y rl^aiibartliau T'cheldirol. Frurfiwyd cyd-bwyllgor i sicMiau ymgeiswyf- dros Caithness a Sutherland, Ross a Cromarty, Sir Argyll, Sir Inverness, ac eraill. Bwr- indnnt. ndd: lie blaenlkw i Ymrealaeth^i'r Ysgotland,.

EISTEDDFOD 19

EISTEDDFOD 19. Cais Caernarfon. Yr wytlinos cldiweddaf cynhaliwyd cyf- urfod ug Ngliaernarfon, dan lywydd aei ii y M'her (Dr Parry) i ystyried y pnod.ii leb o wneud cais am i Eisteddfod 1523 ,.iel i chynal yn y dref. Cynygiodd Mr R .Gwyned-tor Davies eu bod yn gwneud y cais. Cred ii y oyd-lii i'r Eisteddfod fod yn llwyddiant yi. y ciref. Edryeliai ymlaen tuagati fel Eisteddfod .CpTr.cgwyd gan Mr >V. G Thomas. heddwch. T. 0. Joii(-s • Of sua I\lr T. O. Jones (Gwynfoi) a Mr WiHi-Tu Jones rod yr ansicrwydd '? 'y?K' o gwrepi. gan y rhyfel mor f-w v fel ag i'w gwneud yn amheus a ell id trefnu E'&te id* fod fyddai yn deilwng o Iradlo li-uia i y dref. Fel gwelliant, cynvgieat iod y cais yn del ei.ohirio am ddwy rtyru- ie Cefnogwyd y cytiygiad gwreiddiol gan Mri Charles A. Jones, J. R. Fritol.aid, Thomas Jones, Beriali G. Evans, Evan Williams, ae eraill. Pwysleisiai amryw o'r si.tia.dwyr ar i bwysau gael ei roddi ar Gymdeitbas yr Eisteddfod i ddwyn all.ia v eynyrctiion yn ddiymdroi. Pleiiileisiodd pump dros y gweilia t. I Yna p.iwyd yn unfrydol fod cais yn cad ei wneud yn Eisteddfod Corwen. Dews- r wvd pwyllgor i wnetid y trefniadau angen- rh eidioi i gychwyn y svmudiad.

IPWYLLGOR CYNGOROL LLEOL CAERNARFON

I' PWYLLGOR CYNGOROL LLEOL CAERNARFON. I Cynhaliwyd y cyfarfod misol Medi 1 leg, pryd yn absenoldeb y cadeirydd (Mr Wm. George) a'r is-gadeirydd (Mr William Owen, Y.H.), etholwyd Dr R. Parry, Macr Caernarfon, yn gadeirydd. Yn bresennol yr oedd yr aelodau a gan- l.vn :—Mrs W. J., Griffith, Dorothea; Mri John Griffith, Bryn; D. White Phillips, Blaenau Ffestinniog; J. F. Jones (bollo-- makers). Caergybi; D. J. Davies (peirian- ("ae!(,,ybi; J. R. AYilliams* (carpen- ters), Caergybi. Hefyd yn bresennol yr oedd Miss M. A. Williams, Trefnydd Gyu- orthwyol Gwaith v 'ferelied, Gweinydd- iaetli Llafur; Mr William Lewis, archwil- ydd arolygol Gweinyddiaetli Pen^iwnau • Mr Griffith Owen, Rheolwr Cyfnewidfa Lafur Caernarfon; a Mi-W. E. Williams, Ysgrifennydd. Yr hyn gafodd sylw fwyaf gan y pwyllgor ydoedd cyflogiad y milwyr a'r morwyr sydd wedi eu rhydd- h,m, ac yn y cysylltiad hwn cyflwynodd Rheolwr Cyfnewidfa Lafur Caernarfon ad- roddiad yn dangos y nifor y rhai hysbys- wyd wedi ei rhyddhau yn ystod y mis cynt, a sut y gwnaed gyda'r achcmoii hynny. Dengvs y ffigyrau fod 30 wedi en cofrestru er pan- roddwyd yr adroddiad diweddaf, allan 0 lia rai yr oedd 9 yn cael eu gosod mewn gwaith dinesig am y waitli gyntaf; y nifer gofrestrwyd oeddynt wedi bod or blaen mewn cyflogiad dinesig ar ol cael eu rhyddhau o'r Fyddin oedd 82, allan o'r nifer hwn rhoddwyd lleoedd i 46, neu yell- ydig dros' 50 y cant. Yr oedd y Pwyllgor yn awyddus i'r Is-bwyllgor Unedig ffurf- iwyd yn cldiweddar gan y Pwyjlgor Gyng- orol Lleol a'r Pwyllgor Pensiynau Bhyfel Lleol Siroedd Caernarfon, Mon, a Meirion, ddechreu i.Vi waith, ac ATI gofyn i'r Ys- grifennydd 11w y cyfarfod cyntaf yng Nghaeiiiitrfon ar ddydd Iau, y 19eg o'r mis hWn. J- Pan y rhoddir y Pwyllgor hwn mewn trefn gwaith bydd iddo sicrhau eyd- weithrediad agosach c.vdrhwng y gwahanol bwyllgf.rau, a dod a phob mantais posibl i'r dynion a ryddheir.

qf011 UNANOLDEB

-qf;0" 1-1 UNANOLDEB. Ymddengys fod i-ii, ddosbarth o gyflog- wyr yn y yn ccisio gwneud defnvdd hunanol o'r mil wyr ryddhawyd o'r fyddin drwy gynnyg liai o gyfleg iddynt na'r safon. Mae y dynion hyn yn man- teisio ar y ffaith fod gan y bechgyn yeh. ydig bensiwn. Hyderwn y bydd i'r cym- deithasa a sydd yn gofalu am y bechgyn fod yn gefn iddynt yn yr ymgais hon o eiddo y e^'falafvv.vr i fanteisio arnynt. Dyma y "gwladgarwyr" sydd yn rhoddi benthyg eu harian am legau uchei.

GALW DYN 51 MLWYDD OED

GALW DYN 51 MLWYDD OED. Yn Nhribunlys Bangor gwiv.pdawyd achos Mr R. Muir, masnachwr adnabydd- us. Mae Mr Muir yn aelod o Dribunlya And v Sir ac yn 52 mlwydd ced. Rhodd- wyd cf yn Grade II. gan y meddvgon, a w i 0- f vn G,?,i d e It. ?, gwrthwynebai yr awdurdodau milwrol y rhyddhad o dri mis roddwyd iddo Dyuedodd y Maer os oedd ar yr dodau milwrol eisiau dynion o oedrau rvfr Muir, yr oedd yn amser i siarad nm heddwch. -IT., T. J. Williams: Mae yea lav yn y fan hon. Gohiriwyd yr achos am chwech w yth- l nos, pan y daw y tymor i-Iivddbiol i fyny. Y Clerc: Fe all yr awdurdodau apelio yn erbyu hynyna. Y Maer: Gallant wneud yr hyn a ddy- munant.