Collection Title: Seren Cymru

Provider: The National Library of Wales

Rights: This resource is copyright of Baptist Union of Wales.

View full details

First Previous Image 3 of 8 Next Last
Full Screen
5 articles on this page
AT FY NGHYDWLADWYR

AT FY NGHYDWLADWYR. Anwyl Mr. a. Mrs. Thomas, Llongyfarchaf chwi ar eich pen- derfyniad i roi ysgol dda i'ch dau blentyn Dewi ac Olwen. Erbyn 'hyn y maent wedi bod flwyddyn yn yr Ysgol Ganolradd. Sylwaf, gyda phleser mawr eich bod yn dal i siarad y Gymraeg—a'r Gymraeg yn' unig a hwvnt ar yr aelwyd, ond dwedwch i mi beth ar wyneb y ddaea.r achosodd i chwi fide wis iddyiit gymryd y Ffrang- eg fel iaith i'w hastudio yn hytrach na'r Gymraeg? Gwnaethoch gamsyn- iad dybryd, rue vr wyf yn ofni mai camsyniadau rieni Cymreig o'ch bath chwi sydd i raddau mawr yn gyfrifol am y, ffaitn mai oddeutu un o bob tri (or y deffroad mawr g-ymerodd le yn y mater yn y blynyddau diweddaf) o blant Cymru sydd yn astudio'r Gym- roleg yn yr ysgolion canolraddol, a bod oddeutu chwarter ysgolion canolraddol, Cymru heb lyfr Cymreig yn eu llyfr- gelloedd. Yr wyf wedi bod yn ceisio meddwl yn ddifrifol beth a, all fod y rhesymau dros eich dewisiad. Teflais o'm medd- wl ar unwaith y posiblrwydd eich bod yn oredu fod eicli plant wrth ddysgu ychydig o'r Ffrangeg yn codi gradd yn UWdl na'r bob! na wyddant ddim am yr iaith. Y mae gennyf ormod o feddwl o'ch synwyr cyffredin cryf ac o'ch atgasrwydd- at benweridid o'r ae -o'ch ato- ,asrw- fath yna i gred u am foment mai dyna eich rheswm. Gallwn fod yn eithaf sicr pan ddaw ein bechgyn adref o F f ra i iie, -\ite d i b,od Ffrainc, wedi bod yno am flwyddyn neu ddwy. a chael gafael go lew ar yr iiaith y rhoddir taw am byth ar y plant batch a dichwaeth hynny geis- iant ddangos i'r anwybodus eu bod yn medru parablu ychydig frawddegau o iaith arall. 0 bosibl eich bod yn meddwl i Dewi dreulio ei fywyd ym myd masnach ac yn barnu y bydd y Ffrancaeg yn fwy o werth iddo na'r Gymraeg 'yn y byd maisnachol. Peidiwch a thwyllo eich hunain, os yw Dewi yn mynd i dreu- v lio ei fywyd yng Ngliymru gallwch fod yn hollol sicr yn eich meddwl y bydd gwyhodraeth dda o'r Gymraeg ddeng- waith yn fwy o worth iddo mewn mas- nach na gwybo daeth o'r Ffrancaeg. Y mae Iddewon Caerdydd yn sylweddoli hynny, ac nid Oes neb yn fwy awyddus na hwy i'w plant gymeryd mantais ar y cyfie i ddysgu'r Gymraeg yn yr ysgolion. Wrth gwrs, os yw Dewi yn bwriadu bod yn ysgrifennydd es- tronol yn un o swyddfeydd masnacho1 mawr Caerdydd neu Abertawe fe fydd yn rhaid iddo ddysgu'r Ffrailoaeg. Ond peidiwch meddwl y bydd tair neu bed- air blynedd o astudio'r iaith yn yr ysgol sirol yn ddigon i hynny. Nid oes yr un masnachwr cyfrifol yn ddi- gon ffol i ymddiried llythyrau pwysig i fachgen sydd wedi dysgu ei Ffranc- aeg yn yr ysgol yn unig. Fe fydd yn rhaid iddo fynd i Ffrainc am flwy- ddyn neu ddwy, ac yr ydwyf am i chwi ddeall beth olyga hynny i fachgen ieu- anc o Gymru. Y mae llu o'n bech- gyn yno yn awr ond y maent gyda'u gilydd, a'n caplaniaid a'r Y.M.C.A. yn eadw golwg amynt. Ond os a'ch mab chwi yno fe fydd wrtho ei hun ac ynghanol temtajsiynau. Yr wyf yn an- foddlon iawn i farnu dim ar, Ffrainc ar hyn o bryd. Y mae i'r genedl rin- weddau mawrion; y mae wedi ymladd lawer tro dros y gwan yn erbyn y cryf, ac fe gyll ei gwaed goreu yn awr yn brwydro dros ryddid a chyf- iawnder. Ond y, mae yn deg i chwi wyhod er mwyn eich plant bod ysyn- iadau goleddir yiio ar foes a chrefydd yn wahanol iawn i'n syniadau ni. Rhoddaf felly i chwi rai dyfyniadiau o lyfr, (sef France, in the Twentieth Century," gan W. L. George, Alston Rivers, Ltd.), wedi ei ysgrifennu gan Ffrancwr sydd wedi byw y rhan f wy- nf o'i fywyd yn Ffrainc, ac sydd yn ysgrifennu er mwyn codi syniad Pryd- ain am bobl Ffrainc. Fe ga'ch mab ei jdeiiitio yn arw yn foesol ia (chpefydd- ol, oainys Moral purity, as we under- stand the term, is practically unknown among French bachelors (tudalen 351), tra y. dywedir am vr Eglwys The Church is dying, dying hard but surely. Another generation and those that were devout will be agnos- tics, yet another generation and-France will no longer be a Christian state (tudalen 127). O'm rhan fy hun fe fyddai yn well gennyf i'm mab fod yn dlawd byth nag iddo orfod wynebu'r peryglonhyn yn ei ieunctid. Efallai eich bod yn meddwl gwneud athrawes o Olwen. Ond oni welwch chwi heb i mi ddweyd fod eisiexi oan- noedd lawer o athrawon Cymraeg am bob un o athrawon y Ffrangeg? Fe ddaw amser pan y, disgwylir i bob athraw yng Nghymru allu dysgu'r Gymraeg i blant yn drwyadl, ac ni fydd eisieu ond ambell athraw Ffranc- eg mewn yisgol ganolraddol. Cofiwch. hefyd y bydd yn rhaid i Olwen os am giael lie fe!. athrawes Ffrangeg fyw yn Ffrainc am flwyddyn neu ddwy, ac ni fydd hithau yn rhydd o donitasiyn- au lawer. Ond feallai mai am i'ch plant gym- eryd diddordeb yn llenyddiaeth Ffrainc yr ydych, os felly, darllenw-ch The object of the French novelist usually appears to be to crowd into- his book as many, suggestive scenes and details as possible.The commoner type of novel deals as a matter of course with adultery," (tud. 360). Ydych dnvi'n cofio'r helyjnt fu rai blynyddau yn ol ynghylch rai o'r llyfrau Ffrangeg a ddarllenid yn yr ysgolion Sirol. Dy- wedir i'r diweddar Syr Edward Anwyl byth oddiar hynny fynnu darllen yn fanwl pob llyfr cyn ei osod fel llyfr darlleln i'r ysgolion rhag bod ynddynt ryw duedd at yr aflan a'r anfoe!sol. Ond y mae y gwron hwnnw yn ei fedd, ac nis gwn pa sicrwydd sydd ynglyn a'r mater hwn yn y dyfodol. Feallai eich bod am i'ch plant ym- hyfrydu yn nrama Ffrainc—wel, dar- llenwch eto Impure as the French novel may be, it finds its equal in the French dmma. the lighter side of drama is nothing but a perpetual in- citement to moral laxity More often still the writer of light French plays shows us a complete little 'world en- gaged in gratifying its passions, every one illicit, in an absolutely unscrupu- lous manner (tud. 361 a 362). Neu eto, feallai mai am d'ch plant astudio arluniaeth Ffrainc yr ydych. "Not only does the French artist revel in the nude, but he indulges in the suggestive .modern French art seems to rely as much upon the suggestive as upon the beautiful (tud. 363). Fe allwn ddifynu llawer iawn yn rhagor i'r un perwyl, ond ymataliiaf. 'Rwyn credu i mi: ddweyd digon i'ch argyhoeddi mai y Gymraeg ddylai eich plant ei ha studio yn hytrach na'r Ffrancaeg. Nid oes llyfr yn y Gym- raeg nad allwch roddi yn ddiogel i'ch plant i'w ddarllen, ni. chant ddim aflan ynddo, ond lies ac ysbrydiaeth i fyw- yd gwell. Da chwi felly, pan a'ch plant yn ol i'r ysgol ar ol y gwyliau mynnwch weld eu bod yn astudio'r Gymriaeg. Os ydych am ragor osym- byliad i wneud hynny, prynnwch y llyfr Dysgu'r Gymraeg" (6ch.) gy- hoeddwyd yn ddiweddlar gan Undeb y Cymdeithasau Cymreig. Gellir ei gael am saith a dimai drwy'r post oddi wrth yr ysgrifennydd Mr. D. Arthen Evans, 15, Somerset Road, Barry. Dy- wed y beirniaid nad oes dim pwysic- ach ar y mater wedi ei. gyhoeddi er- ioed, ac y dylai fod yn llaw pob pen teulu a phob athraw. I mi, y mae yn herald o ddechreu cyfnod newydd a. rhagorach yn hanes ein hanwyl wlad. Yr eiddoch yn wladgar, ATWEBYD. o

UNDEB BEDYDDWYR DYFFRYN CONWAY A FFESTINIOG

UNDEB BEDYDDWYR DYFFRYN CONWAY A FFESTINIOG Cynhaliwyd Cwrdd Chwarter yr Un- deb uchod yn Colwyn Bay, dydd Mer- cher, Meh. 7, 1916, o d:an lywyddiaeth Mr. Hugh Roberts, Eglwysbach. Dech- reuwyd trwy ganu emyn ac i'r brawd Mr. Price Evans fyned i air o weddi. Yna daeth y, materion canlynol ger b.r,on: 1. Darllemvyd cofnodion y cwrdd blaenorol, a phasiwy.d hwy fel rhai cywir. Yn codi o'r cofnodion eglurodd yr ysgrifennydd yr kyii a. wnaed yng ngly-n a deeds Bryn Sion, Llanfair. "Hefyd pasiwyd fod y, Parchn. T. Frimstone, W. G. Owen, a'r ysgrifen- nydd i weled y Parch. J. Kelly ar y mater eto. Ynglyn a Trustees i eglwys Soar, Llanfair, pasiwyd fod yr ysgrifennydd i ohebu a brodyr Llanfair a Llan- J sannan ar y mater. I 2. Yr oedd disgwyliad am Result yr arholiad diweddaf. Eglurodd yr ysgrifennydd nad oedd wedi dod i law, a bod hynny, y mae'n debyg, oherwydd giiaelledd yr ysgiifenxiydd. 3. Oa.fwyd adroddiad y Parch. Peter Jones ar ei ymweliad ag eglwys Llangernyw. CafAvyd derbyniad cynes a da oedd ganddynt ddywedyd fod pob peth wedi ei setlo mewn ffordd ddy- munol iawn. Diolchwyd i'r ddau frawd am ymweled a'r eglwys. 4. Etholwyd y brodyr canlynol ar wahanol bwyllo'orau y Gymanfa: — (a) Y Genhadaeth Gartreifol, Parch T. Frimstone, a'r Ysgrifennydd; Y Gymdeithas Fenthyciol, Parch. T. Morris a Mr. Edwin Da vies. Yr Ysgol Sul, Parch. J. S. Jones a, Mr. Price Evans. Dirwest, Parchn. W. G. Owen a Mr. Hugh Hughes. Ariainnol, Mr. R. W. Evans, Llysfaen, 5. Daeth cais gan eglwys Abergele am gefnogaeth yr Undeb yn y Gym- anfa er oael gan y Gymanfa wneud rhywbeth er cynorthwyo'r eghvys i gael gweinidogaeth gref a sefydlog, tra mae'r milwyr yn aros yn Kinmel Park. Pasiwyd ein bod yn rhoddi y gefnogaeth, a' n bod i wneud apel at Bwyllgor Milwyr y Gymanfa a Phwyll- gor y Genhadaeth Gartrefol. 6. Oalwyd gair gan y Parch. Peter Jones ar "Gynllun Gweinidogaeth i'r Eglwysi Gweiniaid," a chafwyd gair gan rai o'r cenhadon ynghylch beth a pha fodd yr oeddynt hwy yn gwneud Pasiwyd fod y Llywydd a'r Ysg. i ofalu cael pwyllo-or. 7. Galwyd sylw y Gynhadledd at y Gymdeithas Fenthyciol a'r Ysbytai gan Mr. Edwin Davies. 8. Rhoddwyd derbyniad croesawus i'r Parch. T. Morris, Llanelian, ar ei sefydliad yn ein plith fel gweinidog Llanelian. Diweddwycl trwy weddi gan y Parch T. Morris. Diolchwyd i eglwys a ehwdorydd Colwyn Bay am eu derbyniad cynes o'r Gynhadledd. E. WILLIAMS, YSg'. o

LLANGOED

LLANGOED. O'r niwl i'r nefCyrhaeddodd y newydd trist fo-d Samuel, anwyl fab Williiam a Jane Thomas, Beaumaris Road, gynt o L'anerchymedd, wedi .syrthio'n y frwydr Gorff. 7, yn 29 ml. oed. Perchid ac anwylid Sam gan bawb o'i gydnabod. Credodd yn ang- lierddol yn achos ei wlad, a rhoes ei fywyd drosti. Caifed fy nhad a'm mam weled yr enfys sydd y tu ol i'r cwmwl du t,'u goddiweddodd. Naw mis i'r diwrnod, y collodd fy chwaer hithau ei phriod )'11 Alexandria, z-nan adael 7 o am- ddifa.i:d ar ei ol. Fy mrawd, fy mrawd! dan gw;rnvi mae fy mam, Am gwympo yn y gad si aiab dinam; OIJ anghyfiawnder yn ei feddrod sy. A thi'n orchfygwr gyda'th lesu fry. 'Roedd her y getyn in morwynol fri. Yn ormod peth i'th galon wladgir di; O'th-wirfodd e6ta,r alwad corn y gad, A'th fywyd roistyn aberth dros dy wlad: Glan fu dy,fywyd! tystiwn yn tllioed Na chlywyd llw na rheg o'th enau 'do'xl, 'Rhinwedd a moes fu'th lwybrau yn y byd, A chrefydd Iesu Grfsta aeth .i'th/ryd. Pur oedd dy gan, a. pheraidd oedd dy iaith, Salmau a hymnau genaist ar dy daith; Ond purach ceni 'rol mynd ,ato Ef, gwyll i'r goLeu, a,c 'o'r niwl i'!r. uef. Mewn ing am danat mae fy, mam a'm tad, A hiraeth lethodd eu calonnau mad; Ond hyn fy mrawd yw eu diddanwch hwy, Does bryder bron am danat ti byth mwy. Yn naear Ffrainc, fy mrawd, cwsg hun dy hedd: Engyl a wyliant fe.chan fan dy fedd; Os cwympaist ti i'r bedd ym more'th ddydd, Ce'st T,oddi,th fywyd glan dros Iwrop trydd, Nefyn. J. R. THOMAS (ei frawd).

No title

Or niwl i'r nef oedd ei hoff gan.

Advertising

I • I Gwaed Gwaed Gwaed MAE IECHYD A BYWYD YN DI- BYNU AR WAED PUR, CRYF, IACH A MAETHLON. J   Hughes's Blood Pills Mae "Hug-lues's Blood Pills" yn eff- eithiol at greu Gwaed Newydd, Pur a Chryf. Yn dyjanwadu ar holl organau y corff, drwy hyn yn iachau Dolur Pen, Diffyg Traul, Biliousness, ????  — *— Afu Ddrwg, Afu Ddr?g, ???J????;. ?f ?.?,, .Cnawd, Oorn- wydon, Scur, ffifl A ? ) ? vy, PAes, Fits, NervoU8'ess, ??'? ? ''? ?. ? ? ;? G wynegon neu ???'?'? Gewyn wst, S?P?>itlrt TnrtHo Hilirt Twm** U I