Collection Title: Seren Cymru

Provider: The National Library of Wales

Rights: This resource is copyright of Baptist Union of Wales.

View full details

First Previous Image 3 of 16 Next Last
Full Screen
1 article on this page
a1iIi Pulpud y Seren

"< ¥.a1iIi Pulpud y Seren. XLVI. GAN Y PARCH. JOB HERBERT, PEN- YGROES. PREGETHU'R EFENGYL YN BETH ANOCHELADWY.. Eithr Pedr ac loan a, atebasant iddynt, ac a ddywedasant, Ai cyfiawn yw ger bron Duw, wrando arnooh fohwi yn hytrach nag ar Dduw, bemwcb cliwi. Oanys ni allWll ni na dicly wedom y, pethau a welsom ac a glywsom." Act. iv. 19-20. Wrth orchymyn i'r (efengyl gael ei phre- gethu i'r holl ifyd1, yr 08lcr:d yr Arglwydd Iesu yn honni jfod hynny yn beth posibl. Ni chafodd neb gymaint o wrthwynebiad ag a gawsai )Df tra ar y ddaear. A c y mae yr hyn oedd yn wir am dano Ef, yn wir hefyd am yr efengyl. Ni chafadd unrhyw grefydd arall gymaint (0 Avrthwynebiad y.n ei thoori.arl trwy'r jbyd. Ynddo Ef y cawsai y byd ei wrthwynebydd pennaf. Arno Ef oherwydd hyny y ibu ei ymosodiacl ffyr- nicaf. Y m mhregethiad yr efengyl cyn- rychiolir Ef gan !ei saint. Oherwydd hynny, ar hregethwyr yr Efengyl y inae yr ym- osodiad ffyrnieaf wedi 'bod ar ei ol Ef. Ofer fuasai bywyd la marwolaeth yr Ar- glwydd Iesu yn leu perthynas a' I' byd,pe na cheid rhywrai yn barod i bregethu yr Ef- engyl i'r, byd. Y mae fod. yr Hwn a dder- byniodd y gwrthwynebiad pennaf yn y byd idido ei Hun bregethwyr, er idd- ynt: hwythaii dderbyn yr unrhyw driniaeth ag yntau, yn profi fod yr adnoddau a'i cyn- haliodd Ef yn pael ieu trosglwyddo hefyd i bregethwyr yr Efengyl. Cyflwyna y cysylltiadiau i ni hanes y g wrth wy nebiad cyntaf a gafodd pregethwyr yr efengyl. Yn y gwrthwynebiad hwnnw y mae yr efengyl tar ei phrawtf yn oi phre- gethwyr. Pe na allai ddal y prawf hwnnw, aediai yn fethiant bythol yn ei phort ?nas a'r byd. A ?.Ylwor fod y prawf yr un lIym- af posibl. Givinaed lef yn enw a chan gyn- rychiolwyr yr unig grefydd ddatguddiedig bbdd yn y byd. Os medrai ddal y prawf hvviinw, yna profai ;ei gallu :i ddal pob prawf arall. Gwadiai y 'byd fod (gan yr Arglwydd Iesu hawf i lyw, Yn gyson a hynny, gwadai y b} d hefyd fod bawl gan yr efengyl i gael y 6 3? ei phi et.hu. Ond Imegis ag y profodd lesu fod.,gariddo bawl £ fyw, felly y, mae attebiad Petr yn, profi. Bod gan yr Efengyl hawl i gael,ei Phregethu. I I. 0 gyfeiriad cydfw,ybo:d."Beri-iweb chwi." 0 gyfeiriad cydwlfbod. ry. gwrandawyr a chydwybod y cyhoeddwyr. Ni jfuasai o un- rhyw weiih i chwi Ijddod yma i wrando arnaf, os bern weh truad 1008 gennyf gyd- wybod. Ac ni ifuasai io i-in gwerth i mill- nan bregethu i chwiithau pe bawn o'r farn nad oes gennych gydwylbod. Byd cydwyb- od y w, yT uwchaf y gwyddom am dano. Dyma fyd priodol :JJuw ei Hun, byd eg- wyddorion maesol, byd gwahaniaeth rhwng dnvg-a ida, byd eyfrifoldeb, byd barn, a byd tynged. 0 safbwynt uwehafy byd hwna, y mae gan yr efengyl hawl i gael ei phre- gethu. Y mae yn tnedru fdjeffroi cydwybod y byd i raddau helwethach na dim a welodd, ao jxa wel y byd. '\7 Y mae hi yn nedJdu ar yr awdurdod uwchaf. A'r aAvdurdod jUwchaf sydd yn creu yr argraff jddyfnaf ar gydwybod. Cylhvyjia hefyd y goleuni tanbeidiaf ar bechod; ac, oherwydd (hy;nny„ ar euogrwydd o ran ei raddau a'i ddrwg-haeddiant. Eto, rhydJdf i fni yn amlygiad cyfoethocaf a gogonedduisaf ;0, gariad. Ac y mae yr elfen o gariad (sydd yn gynwysedig yngv nghyfiawnder Duw, yn peru fod yngwis- go ag-wedd mor ddaioniis, fel ag i apelio gyda grym angherdclol at y gydwybod. Y mae yn Imedru ta^'elu cydAvybod, nid yn unig y tuhwillt a bopeth araB, olld yn- medru ei thawelu byd yr eithaf. Y mae yn bael pi dyhuddo gan iawn an- feidrol. Y mae yr iawn hwnnw wedi ei ddarparu, ei roddi, ia'i selio gan Dduw1 ei Hun. Nid gall ibethau wecli eu creu y mae Duw yn 'tawelu ,y gydwyiboi. Y mae y greddio-aeth i fyned heibio. A rhaid i gydwybod, cyn y tawelir 'hi yn holiol, gael yr hyn nid yw yn myned heibio. Felly nid moddion creuedig feydd gan Dduw ar gyfer tawelu cydwybod, ieithr cyfraniad o'r Dwyfol. Felly cyflwyna dangnefedd, a hwnnw yn dangnefedd Dwyfo'l-tangnefedcl sydd yn aros ifel Duw ei hunan, ac yn gwis- go ei wedd uwchaf o wynfyded'igrwydd: Fy nhangnefedd yr (Wiyf yrn ei roddi i chwi." "A thangnefedd Duw, yr^hAvnsydd uwchlaw pob deall ia gleidw eicli ealonnau." Er mai yr jefengyl fsyd yn medru deffroi yr ystorm wae'thai yn Ing'hydwybed dyn euog, y hi yn lunig hefyd isydd yn medru ei thawelu i orft'wystra trag'ywyd'dol. Y canlyniad yw y "teimlir mai eiddo yr Ef-engyl yw y gydwybod. Yna y maiegiaii yr Efengyl hawl i gael ei phregethu o safbwynt cydAvybod. II. 0 gyfeiriad gorchymyn Duw: 'Gwran- do ar Dduw." Gorchymyn Duw yng ngoleuni yr hyn a ddywedodd ym medydd Orist, ac ar adeg ei weddnewidiad. Gorchymyn Duw yng n,gol- euni yr hyn a ddywedodd Crist ei Hun yn ystod ei weinidogaeth. Gorchymyn Duw yng ngoleuni ei .waitli yn eelio gwaith Crist trwy ei atgyfodi joddiwrth y meirw, a thrwy anfoniad yr Ysbryid íGlân. Gorchymyn Duw drwy Grist yn (Y; ComisiAvii, gan mai Duw roododd iddio :bob awdurdod yn y nefoedd ac ar y f; Id a oar. Gorchymyn Dmv Yllg ngol- euni y giayrthI. au oedd cydfyned a phro- gethu yr Apostolion. Ac, 0, gyfeiriad gor- chymyn Duw, ategir pregethiad yr Efengyl gan y ddoethineb uwchaf, gan y gaTlu elyf- af, gan y cariad pennaf, ,a gan y cyfoeth cyflawllaf a godidocaf. Gellir feynieel am fod dan a wduridod )l'hywullarall heb fod yr arall hwnnw yli (iiiej,'I'Li ar y nodweddion a nodwyd. Ond y, mae meddu ar y ncd- weddion a nodwyd yn ,gymorth mawr i nfudidhau. Oblegid fod yr aAvdurdo 1 sydd yn cymell, y*n lamddifad o bob gormes a thrais. Mwy ,na (hynny, cynAvysa y pethau hynny sydd y,n /apelio at ein natur uwchaf, ac yn larwain i ufudd-dod rhydd-ewyllys- gar. Felly er bod yr pfengyl yn gofyn mwy oddiwrthym na dim arall. y mae cyfoeth ei hawdurdod yn gyfartal i'r gofyn hAvnnw. III. 0 gyfeiriadi ei theiiyingdiod ei hun: "Y 'pethau' a .welsom ac a glywsom." 0 safbwynt ainser, y hi sydd yn oael y lie blaenaf ymhlith ineddyliau Duw, y hi sydd yn ucheddu pinaol uwchaf y byd klrwy ei holl oesau, a hi fydd canolbwynt dyddor- deb pennaf y dyfoclol tragywyddol. 0 safbwynt adnoddau y; mae yn anghym- arol. P,edwar o bethau yn penderfynu gwerth adnoddau eu hansawdd, eu gwasan- aeth, eu iswi-a, a'u parhad. Digon er profi hyn yw dyweyd mai Duw yw'r Efengyl. 0 safbAvynt ei delfrydau ynglyn a dyn- ion, nid oes dim cyffelyb iddi. Nid gAvar- edu yn unig y mae yr Efengyl, on:1 y mae yn anrhydeddu ac yn gogoiieddu. Buasai Yll werth cael gwaredig-aeth pre yn unip- yu 01 in sane cyntong. Ond gAvell fvtfi yAl, cael eiii hanrhydeddu ag anrhydeddau sydd y tuhwnt i ddim a ddaeth i galon dyn er- ioed-anrhydeddau na ellicl ioll rneddAVI and gan feddwl Duw iei Hun. Pendorfyna ein dwyn i ddelw Mab ei. gariad, a thrwy liyny i'n gmod drwy oesau tragywyiddoideb °ger ei fron Ef mewn gorfoledd. Orea ynom v fath gyfnewidiad drwy ei ras, "iei ag i gyf- fath g-yhiewidiad drwy .e i ras, i o. y f- ranogi o natur DLiiv ei Hun i gymaint giaddau nes ein..cyrnhwysa i hvynhau ei gymdeithas a'i agosrwydd i raddan helaoth- ach nag unrhyvI" gpeur a rail yn ei lywodr- a,eth fawr. Ond bud,duo,,oliaeth Cialf,,a,ril Enillodd fwy yn ol i mi." ° safbwynt ei cliwmpas y mae vn eang l'hyfedclol. Y mae yuddi 1, digonol ibaivi) Ni chollir neb am nad oes iddynt le yn ei darpanaeth, ondyn unig ar rclir eu gwrth- odiad ohoni. Cwmpasa 10e3.au y byd, a daw adref o wlad y cystudd mawr dorf nas gall neb eu rhifo, o bob llwyth, ac iaith, a phobl a chenedl. O'i safbwynt hi y inae y cyd-fyd yn nieddu ar uno-liaeth am can, ac ar gydAveithrediad i syhveddoli yr amcan hAvinnw. CynAvysa angelion, demoniaid, dynion a Duw 0 fewli cylch ei gweithrediadau. Nid yn unig gwna eiii byd jii yn un, and gAvna ein byd ;ni yn tin. a phob byd arall. A heria wyddoniaeth a dychymyg dyn i dafiu eu llmynau mesur ar eu helaetlixwy" dd. Ac nid oeis dim all gystadlu a hi 0 ran ei mawredd. IV. 0 gyfei iad p cfiad ioLo i: Ni lalhvn ni na ddywedom lY pethau a iitelsoiii ac a gly lvsion-i Nid rhywheth heb tfedru dod i gyleh profiad ydyw. Y mae gan y byd ei Utop- ias; ond nid ydynt wedi eu corffori ym mywyd dynion. Y toaent yn anymarferol. Yn yr efengyl ceir .cynllun a throfn sydd yn gynnyrcli meddAvl .anfeidrol, Ac fol y éyfryw nid rhywbeth .anymarferol yClyw. Ob- legid cynwysa adnoiddau sydd yn dwyn y cynllun i sylwlecldoiad ym imywyd a phi ofiad dynion. Ac ym inyd prafiad uid oes gan ddim na. neb \a alIa. gystadlu a hi. Y mae yn ..sicrhau serch ei- chofleidAvyr Cynwysa yr Efengyl y datguddiad cvfoeth- ocaf a rhyfeddaf p gariad. Oherwydd liyny, cynyrcha g,ari.ad yng (ngha,lonnau ei choiteid- wyr. Ac .nid Jy oariad sydd ynom yn reddf yn cael ei gyfoethogi ydyw, eithr cariad Duw ei Hun, Avedi (ei dy walit ar led yn ein ealon- nau glan yr Ysbryd Glan. Ac y mae oariad yn hoif o didyweyd iam ei wrthrych. Gan mai cariad yr efeng-yl yw y cariad mwyaf a rhyfedclaf, rhaid fod yr awydd am ddyweyd am ei Avrthrych yjt gyfatebol fawr. A clia-riad sydd yn anrhydeddu ei wrthrych ydyw drwy dclyweyd wrth eraill iam dano, er mwyn i'r eraill hynny ei brofi a ehwyddo SAvm yr anrhydedd. Y mae yn creu yn y saint yr ymdcimlad y o ddyled aiifeidrol ill Grist. Dyled Bis gel/ir ei chiirio ydy;w. Dyled er hynny nad ydyw yn llethu yr ysbryd i gors anobaith; ond traAvsnewidia y baich i gymhelliad ang- herddol i ddyweyd; am dana. Y mae hefyd yn creu ynom y cydynideim lad dyfnaf a'r iby!d yn ei dru-eni. Y mae profiad o'r efengyl yn ddafcguddiad on han- enion dyfnaf, yn ocylstat ag yn gyflenwad o'r aaghenion hynny. Ac y inae y, cyd-