Teitl Casgliad: Cymro (Lerpwl a'r Wyddgrug)

Sefydliad: Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Hawliau: Nid yw statws neu berchnogaeth hawlfraint yr adnodd hwn yn hysbys.

Gwylio manylion cyfan

Llun 1 o 16 Nesaf Olaf
Full Screen
1 erthygl ar y dudalen hon
NODION CYMREIG

NODION CYMREIG. ♦ Y Parch. John Evans, Tabor, Llangwyr- yion, sydd wedi ei a]w i lugeilio eghvys y Methodistiaid yn Bronant, Ceredigion. -+ Gweithia'r B-edyddwyr Cymreig a'u hoil egni o blaid eu Trysorfa Gynhaliaethol. Er nad oes ond prin flwyddyn er pan y cychwyn- wyd y mudiad,ac had yw yr egiwysi. fel y cyfryw ddim eto wedi de.chreu cyfrannu, y ion mae'r swm sydd wedi ei addavv gan unigolion it, eisoes tua thair mil ar ddeg o bunnoedd. Dyma gychwvniad ardderchog, ac nid rhyfedd Z, yw y reimlant mor galonog. Ond iddynt ddal ati, bydd eu gobeithio-n wedi eu svlwedd- oli cyn y bydd rhywrai wedi gorffen trefnu i gvchwyn. -+- -+-- Dywedir foci yma nifer o ferched Cymreig yn y wlad hon wedi priodi Germaniaid, ac fod llawer un o honynt mcwn cyflwr gwir druenus. Ni dderbyniant yr un cynhorthwy. o wlad y gelyn, ac nid oes ganddvnt hawl ar yr un drysorfa yn v wlad hon. Llawenydd ydv vv deall fod yna symudiad ar droed i'w cynorthwyo, a sicr yw y ceir llawer fydd yn barod i dosturio wrthynt. -+-- -+- -+- Pan y cymer Etholiad Cyltredinol le y tro nesaf, rhaid gofalu danfon rhywun i Dfy'r Cyffredinsydd yn gyfarwydda 'chodi canu,' canys dywedir pan y canwyd Du\vgad\o'r Brenin," pa ddydd yn y Ty, i J.h. Will: Crooks daro'r don yn llawer rhy uchel, ac am beth amser meddir fe feddyliwyd y buasai rhaid iddo ganu solo. Ond pa le yr oedcli yr Aelod dros Sir Feirionydd? Trueni na fuasai Mabon yno. — -+- --+- Sibrydir fod un o eglwysi'r De wedi syrthio mewn cariad ag un o weinidogion mwyaf poblogaidd y Gogledd, a'i fod wedi ei wahodd atynt i'w bugeilio, a'i fod yntau yn dechreu pctruso. Dywed y Sais, He who wavers is lost." Os gwir hyn y mae y mac y gfvr da hwn wedi ei golli i un dalaeth, ond wedi ei ennill gan dalaeth arall. Gwell yn awr peidio enwi y pregethwr na'r eglwys. -+- +- Drug gennyf glywed am farwolaeth yr hen wron parchus, Dr. Evan T. D'avies, Richmond Road, Caerdydd. Bu Dr. Davies am flynyddau yn golofn i'r achos yn Crwys Road. Y mae ei hanes yn llawn rhamant. Bu yn wcinidog yn ei ddyddiau boreuol yn Risca, ac aeth wedi hynny i Edinburgh i astudio meddygiaeth. Enillodd yno y Gold Medal am fammaethyddi-aeth (midwifery), a dvchwelodd i Gvmru. Ymbriododd a Miss Lougfhor, P'ontypridd, ac aeth i ddilyn yr al- wedigaeth feddygol i Bontfaen (Gowbridge). P'regethai yn achlysural, ac weithiau gyda dylanwad mawr. Yr oedd dawn y weinidog- aeth ynddo yn g-ryf; a phe buasai wedi ym- roddi yn llwyr i'r weinidogaeth gallasai fod vn un o arweinwyr y Corff. Nid oedd llawer o lewyrch arno fel meddyg, er ei ddysg. Yr oedd yn ogoneddus yn y seiat, ac ni anghofir byth rai cyferfodydd yn festri vf hen gape] yn May Street. Dyweclai mai o flaen capel C'roesfaen y carasai ei gladdu, yng' ngolwg Twyn Barlwm, ond deallwn mai yn Bonvil- stone, yn yr un bedd a'i briod (yr hon fu farw ychydig o fisoedd yn ol) y cleddir d, Yr oedd ynddo duedd weithiau i ysgrifcnnu emvnau, a chyhoeddodd nifer o honynt, hefyd Ilyfr ar v Cyfamodau. Chwaer iddo yw gweddw y Parch. Thomas Edwards, Cwm- afon. Graddiodd merch iddü yng Nghaer- dydd, a bu yn darlithio am flynyddau ym 'Mhrifysgol Bryste. n o'r pethau anhawddaf i ddyn wneud," |;bai gwr adnabyddus y dydd o'r blaen, "ydyw siarad mewn cyfarfod ymrestru nos .Sadwrn a phregethu ar y Bregeth ar y Mivnydd boreu Saboth. Ond teimlaf mai dv:nci'm dvledswvdd." Gwnaeth Mr. T'owyn Jones, A.S., hynny yr wythnos ddiweddaf. Dywed Mr. Keir Hardie nas gall dyn fod yn Gristion ar bunt yr wythnos. Digon tebyg. Ondy mae amryw yn Nhy y Cyffredin yn methu bod yn Gristionogion ar £'+°0 y flwyddyn. lVlae pwvllgor cenhadaeth y Bedyddwyr yn LJund^in wedi rhoi heibio gyhoedcli yr 'Herald Cenhadol Cymreig,' a ddygid allan er budd egiwysi Cymreig yr enwad. Protest- iodd y Cymry yn erbyn hyn yng nghyfarfod yr Undeb yr wythnos ddiweddaf. Yeh ydig iawn gaiff y Cymry gan y Saeson os byddant Z, yn ddistaw. Tra y mae cartref swyddogol Canghellor y Trysorlys yn cael ei adgyweirio, yn Walton y mae efe a'i deulu yn aros. --+- --+- -+- Mae nifer yr efrydwyr yng Ngholeg y Brif- z,, t, b ysgol, Aberystwyth, ar ddechreu y tymor yn llawn mor uchel ag arfer er gwaethaf y rhyfe!. --+- --+- ♦ Da gennyf wcled fod hen eglwys y Fynaeh- log, Pontrhyclfencligaid, wedi ei hail-agor ar y 1 af o'r mis hwn gan Esgob Tyddewi. Dyma un o lanerchau mwyaf cysegredig Cymru, a chymer y ficer ofal mawr am dano. -+- --+- Nid oes hwyrach yr un dyn sydd yn gymaiint o ffafrddyn ar hyn o bryd yng ngolwg" pawb a Changhellor y Trysorlys. Hawdd fyddai ysgrifennu cyfrol o ddifyniad- au o. Ir canmoliaethau bentyrir arno, ac at y lleill y mae y deyrnged ganlynol yn ddyddor- ol o eiddo golygycld un o'r wythnosolion Seis- nig .g-alluocaf In the Government there is tl Lloyd George, the creator of the stubborn, unbending, warrior spirit of Welsh Free Churchism, and the whole Empire to-day thanks God for that fruit of the soil and air of Welsh Free Churchism." Nid yw Nazar- eth heb ei da. --+- --+-. Parhau yn bur wael wna y Parch. R. C. Lewis, B.A., Aberafon, er go-fid i bobl ei gyn- ofal yn Carmel, yn ogystal a chyfeillion Salem, P'enco'cd. Oncl gwella y mae, a mawr hyderir v bydd yn fuan wedi cael llwyr ad- newyddiad ac yr arbedir ef am flynyddoedd lawer i g'ario ymlaen vcywaith mawr ag' sydd t:, hoff gan ei en a id. -+- Yng' nghyfarfod mawr Mr. Lloyd George yng Nghaerdyddeisteddai lliaws o foneddig- ion na wyddai neb pwy oeddynt ar yr esgyn- lawr, a'r hen mwr penwyn, y Cadfridog Syr James Hills-Johnes, Dblaucothy, ar y llawr yng nghanol y dorf! Nid oes yng Nghymru le tebvg i Gaerdydd am swobs yn gwthio eu hunain i'r esgynloriau pan fydd cyfle i alw sylw atynt eu hunain. --+- -+- -+-- Gosodwyd maen coffa teilwng ar ledd y Parch. Robert Thomas, Glandwr, gan yr cg- lwys ac aelodau sydd ar wasgar. Yr wy thnos ddiweddaf dadorchuddiwyd y maen, pryd yr oedd Mrs. Thomas, v weddw, ei mab, Mr. Idrys Thomas, a'r ferch, priod y Parch. R. D. Williams, Caerdydd, yn bresennol. Nid pob eglwys sydd yn dangos cymaint a hynyma o ofal am goffadwriaeth ei hen weinidog". Mae Llawlyfr Undeb y Cvmdeithasau Cym- I ir raeg wedi ei gyhoeddi yn gynnar, a gellir cael copi am rot oddiwrth yr ysgrifennydd, Mr. 1)1. Arthen Eivans, Glyn Geraint, Barry. Ceir ynddo restr o yn agos i ddau gant 01 ddarlithwyr sy'n barod i wasanaethu y Cym- deithasau; ac nid yw y rhestr wedi ei dihys- byddu. Dyma help dirfawr i'r Cymdeithas- au. Da fvddai i'r (iogledd gael uncleb cyffelyb. 0 -+- -+ 0's yw hanner y chwedlau glywir i'w coelio, mae nifer liosog o'r aelodau Cymreig yn disgwyl swyddi cyn y daw tymor y wein- yddiaeth i ben. I A oes dim modd cael swyddi iddynt yn y fydd in ? Ardderchog o beth fyddai gweled rhai o honynt mewn dillad swyddogol! --+ Mae capel y Methodistiaid yn Llangeitho it r adeiladau perthynol iddo, yn cael eu goleuo a goleuni trydanol. P'wy oedd yn dweyd mai pentref gwledig oedd Llangeitho? -$-- -+ Hysbysa'r Drych fod Mr. Skym yn achlvs- ur-ol yn pregethu yr hen efengyl yn ei ddull arferol. Mae'r enw yn awgrymiadol. -+-- Cefais lythyr cyfrinachol dyddorol oddiwrth y Parch. Edward Evans, y cenhadwr vn Northern Nigeria. Bydd yn dda gan lawer o'i gyfeillion glywed ei fod yn mwynhau iech- yd rhagorol, yn teimlo yn .hollo! ddiogel, a chanddo ddigon o angenrheidiau bywyd am rai wythnosau. Mae Mr. Evans wedi cael caniatad i aros yn y maes am chwe' mis arall o leiaf. Mae llythyr i'r C'ymro ar y fforckl. -+ --+- -+- Nid oes cymaint ag un Cymro wedi ar- wyddo yr atebiad i Apel Diwinyddion Ger- mani ynglyn a'r Rhyfel. Gellid nodi amryw Gymry ag y buasai eu henwau yn cario cymaint o ddylanwad a rhai o'r enwau geir wrth yr apel. -+- -+- Wrth ba enw yr adnabyddir yr Eglwys Sefydledig ar ol iddi gael ei D'adgysvlltu; Nid yw Eglwys Ddadsefydledig yn enw per- sain, a gobeithio na fwriedir ei galw yn Eg- lwys Loegr. Ai gormod disgwyl iddi gael ei galw yn Eglwys Cymru? Proffwydoliaetb, wrth gwrs, ac nid ffaith, fyddai yn sail Ïr enw hwn. Cofus gan lawer am ddarluniad un o'r b-eirdd Seisnig o weinidog, neu yn hvtrach offeiriacl gwledig", ac fel hyn y dywe-dorld A man was he to all the country dear, And passing rich on forty pounds a year." p Gwyr llawer o honom am rai cyffelyb heddyw —yn annwyl gan bawb o'u cydnabod, ac eto yn gorfod byw ar gyflogau anhygoel o fach. Oblegid hyn awgrymodd rhywun mai da fuasai aralleirio y Hinellau i'r ffurf ganlynol: A man was he to all the country cheap. And .costing only forty pounds to keep." -+- --+- Bydd dydd Mercher, wythnos i'r nesaf, sef Hydrcf 14, yn ddiwrnod mawr yn Ysbytty Ystwyth. Am 2 y prynhawn dadorchuddir cofgolofn y Diwygiwr Dafydd Morgan, yr hon a godir ym mynwent y lie, a hefyd y gof- lech goffa-dwriaethol a osodir i fyny yn hen gapel yr Ysbytty ar oil hynny bydd cyfarfod. cyhoeddus coffadwriaethol yn y capel, ac oedfeuon yn yr hwyr. Y gwahocldedigion i gymeryd rhan ydynt,—y Parch. Rees Evans, Llywydd y Gymanfa Gyffredinol; y Parch. Win. Jones, Llywvdd Cymdeithasfa y Die; y Parch. Prifathro Prys, ac eraill. Bydd cyfeill- ion y lie yn gofalu am luniaeth- a chroeso i'r dieithriaid.