Teitl Casgliad: Cymro (Lerpwl a'r Wyddgrug)

Sefydliad: Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Hawliau: Nid yw statws neu berchnogaeth hawlfraint yr adnodd hwn yn hysbys.

Gwylio manylion cyfan

Llun 1 o 16 Nesaf Olaf
Full Screen
1 erthygl ar y dudalen hon
NODION CYMREIG

-=. NODION CYMREIG. EMYN. "CRr A1\1 Y GRAS 0 .\MYNEDD." 0 ARGLWYDD Dduw'r amynedd Amynedd dod i mi, I rodio'n ffordd gwirionedd, A'm golwg arnat Ti; Z, Kr amled ydyw'r brwydrau, Er poethed ydyw'r tan, Edrychaf tua'r bryniau, A'th enw fydd1 fy nghan. Mor nerthol yw'r gelyi-iioii, Yn ddiafol, cnawd, a byd,— Sy'n chwalu pob cysuron Ar delle ac aswy'n 'nghyd; 0 am gael gras i'm cadw Yng ngwlad y cystudd mawr, A'r hirymaros hwnnw Sy'n edrych tua'r wawr. Gofynnaf am amynedd, A chalon raslawn, ddoeth, F:O'n gartref i dangnefedd Yng ngwres y ffwrnes boeth Yn Haw fy Nuw ymaflaf Dan bob rhyw ing a loes, A mwy na choncrwr fyddaf Yn ymyl Crist a'i Groes. RHUDDWAWR. -+- -+- -+- Prin iawn yw yr Emynau yn Llyfr Ilymnau y Methodistiaid ar Amy,nedd." Trethir amynedd dyn i chwilio am danynt. Gan hynny da fydd gan lawer gael yr Eimyn uchod o waith y Parch. T. E. Davies, M.A. (Rhuddwawr). Diau y gosodir hi i mewn yn y casgliad nevvydd pan daw yr adeg i'w wneuthur. -+- -+- -+- D ywedir fod cwerylon y Cynghorau yn arwain i gyfreithio. Heddwch, frotfyr. Ni fu neb erioed ar ei elw o gyfreithio, a'r enillwr bob amser sy'n colli mwyaf. -+- -+- --+- Symudir Llyfrgell Genedlaethol Cymru i'r adeilad newydd hardd ar y bryn gerllaw Aber- ystwyth. Gresyn fod y rhyfel wedi gorfodi y Llywodracth i leihau'r rhodd seneddol ar adeg ag y mae cymaint o angen arian gyda'r Llyfr- gell. Syr Owen P'hilipps ydyw Cadeirydd y P'wyll- gor sy'n edrych i mown i agwedd ariannol Dadgysylltiad dros yr Eglwys. Mae y pwyll- 11 gorau a benodwyd yn yr Amwythig- yn llawn gwaith, a hawdd gweled fod yr Eglwyswyr yn deall fod Dadgysyllfiad yn d'od. -+- -+- -+-- Dyddorol iawn yw rhestrau y liyfrau a roddir allan o lyfrgelloedd y wlad. Danghos- ant sut v mae pcthau yn mynd. Dyma hanes fyt- aiii i-iiis al Ffug-chwedlau, 367; Cymraeg, 17; Am. rywion, 15; Hanes, 7, a Diwinyddiaeth, 6. -+- -+- Ychydig amser yn ol bu farw g-wr cyfocth- <>g, ac ar ol profi ei ewyllys aeth rhywun i chwilio pa faint a gyfrannai y boneddwr at actios crefvdd ac achosion elusennol. Mae'r cyfrif yn dangos fod v cyfraniad'au at yr V!l lie ic achosion yr cnwad y per- thynai id do, yn ddwy geiniog" a Kyrling aflnn o bOob punt a dderbvniai yn Uogau -+- 1)Ia fydd a i i ddirwestwyr sylwi ar anerchiad y Barnwr Bankes vn Sir F'flint cyn gwrthwyn- ebu adnewyddiad trwyddedau. amlwg- maj ofer I)tl trwyddodau os na bydd arian mewn Haw i roi at-daliad. Mae 52 o dafarndai yn Sir F'flint wedi eu cau eisoes, a'r g-waith da yn mvnd rhagddo. Ond tybia'r Bamwr mai gweil vw peidio^ atal trvvyddedau ond fel y bo arian mewn Haw i roi at-daliad. Dywed y pwyllgor scneddol fu yn edrych i'r cwestiwn fod pris y glo wedi codi o 26s. i 35s. yn Dundain, tra nad yw y gost o'i ^odi o'r pwll glo ond 3s. y dunnell yn rhag-or. Mewn rhai ardaloedd ar fin y pwll glo, gorfodir i weithwyr dalu dwy bunt y dunnell am lo! Dyma yr hyn a elwir yn Gristionogaeth Ym- arferol. -+- -+- Mae 3000 yn llai o blant yn ysgolion elfen- nol Sir Aberteifi eleni nag oedd ddeng mlynedd yn ol. Dengys hyn fod poblogaeth y rhannau gwledig yn lleihau yn gyflym. Un peth yn unig sydd yn myned rhagddb yn Sir Aberteifi, fel ymhob sir arall drwy'r wlad,—y trethi! Mae cynnydd dirfawr yn rhif y bobl dda sydd yn byw ar bwrs y wlad! -+- -+- -+- Gwelaf fod rhywun yn galw sylw at werth- iant newyddiad'uron ar y Saboth. Nid oes odid bentref lie y daw tren nad yw papurau i'w cael ar werth, ac y mae masnachdai yn agored ar hyd glannau'r mor, a neb yn codi ei law yn erbyn. Mae'r Saboth yn cael ei ymlid i fyn- yddoedd Cymru, fel yr erlidir y gwylltfilod o flaen gwareiddiad yn Affrica! -+- -+- -+- Hwyliodd y Parch. S. E. Prytherch, Nanty- moeT, am America dydd Sadwrn diweddaf. Caria gydag ef ddymuniadau goreu ei gyd- genedl, a dymunant iddb fordaith ddioig-el a dedwydd. Nawdd y nef fyddo drosto yn ystod y dlaith, a'i heneiniad fyddo ar ei weini- dogaeth a'i lafur ymhlith ei, gyd'genedl y tu- draw i'r mor. -+- -+- Cwyna caredigion moes a chrefydd yn b ddwys oblegid ystad pethau ar y Saboth ym Mhontfaen. Dylifa y dieithriaid i mewn i'r dref ar y dydd, gan wneud y dvdd' yn ffair gwagedd, er gofid blin i'r preswylwyr. Mor 71 I, wahanol yw hyn i hanes y dref yn y dyddiau gynt. Nid heb achos y galerir fod yr aur wedi tywyllu. -+- -+- Cyfarfu pwyllgor gweithiol Cyng-rair Cym- Z!1 reig yr Eglwysi Rhydd yn yr Amwythig ddydd n Z!1 Gwener, y Parch. Thomas Hughes, Porthdin- orwig, yn y gadair. Pasiwyd y penderfyniad- au uniawngred ar Ddadgysylltiad a'r Fasnach Feddwol, ac vmrwymodd pawb oedd yn bres- ennol i ddilyn esiampl y Brenin a pheidio yfed dim tra y parhao y Rhyfel. -+- --+- -+- Llongyfarchai Mr. Isgoed Jones drigolion Llanrwst oherwydd fox? dirwest yn ennill tir yn y dref. Eistedd yr oedd ar y fainc, ac nid oedd yr un dyn meddw wed'i bod o'i flaen er ys chwech wvthnos. Druan o ddirwestiaeth Llanrwst, os mai dyma y safon. Pa nifer o ynadon ac ysweiniaid y cylch sydd wedi dilyn esiampl y Brenin, ac yn meddu digon o nerth argyhoeddiad i ddweyd hynny? 1'rynwvd y liyfrau Cymraeg oedd yn llyir- gell Dr. Ellis Edwards ac yn llyfrgell y Parch. E. Elvans, Llansadwrn, gan Mr. Goronwy Williams, Rhuthyn, teilwng fab y llyfrbryf adnabyddus o'r dref honno. Mae rhestr o honynt wedi ei chyhoeddi, a gall y sawl sydd hel) ei lyncu i fyny yn hollol gan bynciau'r dydd gael plescr wrth droi ei ddalennau. Mea ynddo amryw drysorau. Dterbyniais lythyr oddiwrth filwr yn cwyno oherwydd difaterwch rhai o gaplaniaid swydd- ogol v Fvddin, Gofidus yw clywed1 cwyn fel b J hyn, a'r peth goreu y gallaf ei wneud a'r llythyr vw ei anfon i'r aAvd'urdodau. Pan y penodir dynio-n i swyddi disgwylir iddynt weithio. Canmolir yr ymwelwyr." Maent hwy yn cael croesaw, ac yn gwneud lies dir- b fawr. Wrth son am y ddau ffoadur Germanaidd a ddaliwyd yn Llanbedr, anghofiasoch ddweyd mai gwr o Sir Aberteifi oedd yr hedd'vvas a'u cymerodd i'r ddalfa, ac mai gwr o'r un sir yw P'rifgwnstabl y Sir. Mae Meirion wedi arfer cael dynion glew o Geredigion er vs blynvdd- oedd. -+- Preswylia arlunydd Belgaidtl tra enwog, gyda'i wraig a'i bum merch, a'i dad oedran- nus, yn hen dy a saif ar lan afon Ystwyth, yn ymyl capel. Gosen, Rhydyfelin, gerllaw Aber- ystwyth. Valerius Desaedeleer yw'r ffoadur hyglod hwn, a dywedir ei fod wedi sefydlu ysgol neilltuol o'i eiddo'i hun ymysg' arlunwyr. Gwelais hanes helaeth am dano a'i gelfyddyd yn y cylchgrawn Fflamand "Onze Treek" (Ein Gwlad). Un o feibion Anac ydyw mewn corffola,eth. -+-- -+- Bu amryw o'r aelodau Cymreig yn diddori cynulleidfaoedd a darllenwyr yn ddiweddar d'rwy ymosod ar eu gilydd. Mr. John Hinds a Tbwyn yn ymosod' ar Mr. Llewelyn Wil- liams, a Llew yn ateb. D'ifyr iawn. Ond cawn weled faint o asgwrn cefn sydd gan y blaid pan ddaw galw. Hawdd son am 20, Lloyd George." Y cwestiwn yw pa beth a wna yr aelodau Cymreig pan y deuant wyneb yn wyneb ag un Lloyd' George ar lawr Ty y Cyffredin ? -+- -+- -+- Cydnabydd'ir gan Gynghorwyr Sirol Trefal- dwyn fod costau byw yn eu gorlodi i godi cyflogau trwswyr y ffyrdd. Y mae rhai 0'1' cynghorwyr uchod yn fiaenoriaid, ond nid ydys eto wedi clywed fod neb o honynt yn tueddu trug'arhau wrth y rhai hynny fynegant yn ffyddlon iddynt 0 Sul i Sul ffordd yr iachawd- wriaeth. Os ydyw yn galetach i labrwr fyw y mae felly hefyd i bregethwr, a chrefydd yn yr aelodlau fuasai cofio hynny yn eu cyfraniad- au. Da gennyf fod ambell eglwys wedi codi yn y gydnabydd'iaeth. -+- -+- -+- Pan y cyfyd cwestiwn yr iaith mewn unrhyw gyngor neu bwyllgor cylioeddus, by,dd! rhyw- rai yn barod ar unwaith i ddangos nad yw y Gymraeg 0 ddim gwerth. Siaradwyd llawer o ynfydrwydd fel arfer ym mhwyllgor yswirio Sir Gaernarfon, lie y cynhygiwyd mynd yn ol at y Saesneg. Wrth gwrs tra y dewisir diynion diddysg yn aelodau ar bwyllgorau, nis gellir disgwyl cael llawer o, raen ar yr iaith a siar- edir. O'nd anghofir mai ar y dynion ac nid ar yr iaith y mae'r bai. Mwy cyson fuasai i'r brodyr anwybodus roi eu swyddi i lyny, a gadae1 i Gymry lenwi eu lie. Gormod 0 snobs sydd ar fyrdd'au cyhoeddus Cymru. -+- -+- -+- Dadlenwyd pethau truenus i'r eithaf mewn trengholiad- ar gorff Alfred Cooper yng Nghol- wyn Bay y dydd o'r blaen. Hanes bywyd y dyn alwodd wrth dy ddrws di a minnau lawer tro, dd'atilenydd rawyn, ydioeidd,yii yfed wisci fel dwfr,- He had drunk so much that he was drinking himself sober again. There would be twenty bottles of whisky that day." Ond bore drannoeth caed Alfred ar y llawr wedi manv. Hwyrach ei fod wedi marw cyn i'r yfwyr fyned allan liell i'r gwely y noson cynt, yr oedd y wraig ddylasai wybod'yn rhy feddw i gofio nac i feddwl. Yr oedd amryw feddygon yn rhoi tystiolaeth, ac ar y diwedd cyllwynasant bapur i'r crwner, ac arno yn vsg- rifenedig y geiriau hyn b .I b. r "We as medical men desire to express our opinion that the time, hlS arrived, as evidenced by this deplorable case, when stricter regulations should be put into force, as to the sale of drink, and we welcome the time when there win b° total prohibition* of the sale of drink, especially during the very grave crisis our country is pas- ing through."