Teitl Casgliad: Cymro (Lerpwl a'r Wyddgrug)

Sefydliad: Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Hawliau: Nid yw statws neu berchnogaeth hawlfraint yr adnodd hwn yn hysbys.

Gwylio manylion cyfan

Llun 1 o 16 Nesaf Olaf
Full Screen
1 erthygl ar y dudalen hon
NODION CYMREIG

NODION CYMREIG. Clywaf fod gan Ala Ton lyj r yn y wasg, "PIgion Cynghanedd," a'i fod fcl pob peth o eiddo yr awd'wr awengar, yn rhagorol. -+- -+-. Daihlwvd can' mhvyddianl achos y Meth- odistiaid vn Nhalybo-nL Dyffryn Conwy, yr wythnos ddiweddaf. Cal-wyd 11awer o atg-of- ion dycldorol am yr hen gape1. -+- --+- -+- Mae'r cweryl rhwng*. eorfforaeth Aberyst- wyth a'r cjchwyr ynghylch Saboth wedi dyfod i ben. Arwyddodd y badwyr na byddai iddynt weithio ar y Saboth. Yn y "Lladmerycld" ceir Breuddwyd Byd A rail, nodJon pregeth a draddodwyd: yn Charing Cross Road, gan y Parch. Peter Hughes Griffiths. -+ --+- Pasiodd Cymanfa fwyaf y Bedyddwyr ) beidio ymuno ag unrhyw Gyngrair os na wneir yn glir yn ei gyfansoddiad na wneir cam a'u hegwyddorion gwahaniaethol reI en wad'. --+- --+-- -+-- Dywed y Welsh Gazette fod naw punt ar hugain yn cael ei wario ar y seindorf yn Aber- ystwyth. Gwyddwn fod yr anian g'erddorol yn gryf yn Aberystwyth, ond nld mor gryf a hynyna. -+- Alac y- Parch. Owen Eilian Owen, Liver- pool, yn awgrymu i Gyfeisteddfod y Bala fod i'r Parch. John Williams, Brynsiencyn, gael ei benodi yn Brifathro am bum', mlynedd. Einvyd Mr. Williams gan G. M. Dwyrain Dinbych, hefyd. --+- Penderfynwyd peidio cy.nnal Eisteddfod yn Aberystwyth yn 1916. Anfonir dirprwyaeth yn cynnwys Proff. Edward Edwards, Md. David Samuel, J. T. Rees, a James Rees, i Gymdeithas yr Eisteddfod ym Mangor i'w hysbysu o'r penderfyniad. -+- -4- -+- Yn y "Gymraes" mae llythyr eithri.adbl o ddyddorol oddiwrth Miss Hughes, gynt o Lanelwy, yn awr yn gofalu am yr Young Women's Christian Association yn Rangoon. Adrodd y mae hanes ymweliad Capten Lloyd o Eburcrosses ag vstafell genhadol mewn rhan o Rangoon, Tie y mac sweeper caste o x,ii Ffurfiwyd pwyllgor yo, Llundain cr trefnu i gynnal cyfarfadydd drwv'r wiad i gymell d'ar- bodaeth a chynhikleb yn wyneb anghenion presennol a chaledi y dyfodol oherwydd cost- au'r rhyfel. BwriecKr do-sbarthu'r wlad yn adrannau, a threfnu cyfres o gyfarfodydd cyhoeddus. [Mae y Parch. Tom Evans, M.A., D.J)., cyn-alhraw ysgof baratoawl y Bala, wedi ei benodi yn athraw yn Ysgol Sir y Bechgyn, yn y Bala, allan o- 24 o ymgeiswyr. Hefyd dewiswyd Miss Nellie Jones, merch Mrs. W. E. Jones, Heulvven, allan 0 20 a ymgeisiai, yn athrawes mewn coginiaeth yn yr un ysgol. Rhydd Eglwys Loeg'r fwy o sylw i'r Ysgol S11I, a chaed' cyfarfod blynyddol yr- Und!eb yn Aberystwyth yr wythtx>s ddiweddaf. P'rif fatcry d'rafodaetb ocdd cwestiwn- y ddwy iaith,—mater a csg'eulusir yn hollol gan yr Ynmeilltmvyi". Darriemvyd papur gan y Parch. D, M. Davies, rheithor Naiilewnlle, a chaed trafodaeth ragorol ar ei ol. Nid oedd welediad clir, ac nid oedd y siaradwyr yn cyt- uno-, Ond yr oed'd awvdd; am wneud rhyw- beth 1 £ < goledd y Gyrnratg, fe-1 y dywedai Dr. Hughes, Liverpool. I he Scholar's Welsh Dictionary Welsh- English and English-Welsh,—dyna enw geirlyfr newydd a gyhoeddir gan yr Edu- cational Publishing Cxx, Cacrdydd". Ceir adoEgiad arno yn luan yn y Cymro gan Mr. John Griffith, J3.Sc., o Ysgol Sir Dblgellau. --+- Yn "Cvmru" am y mis hwn dechreua y Parch. G. A. Edwards, M.A., adrodd' banes ei daith i Milan; Gwynn Jones yn adrodd "Straeon Cymreig, a'r Golygydd,—Mr. O. M. Edwards, M.A.,—yn dweyd fod mwy 01 lawer na lleoliad Coleg 311 y cwestiwn. Beth yw'r amcan, ai codi ysgolheigion a gradded- igion ynte codi gweinidogion a phregethwyr? Bydd colli'r Bala yn, golli llawer o ysbrydol- rwydd y gwaith." -+- J'-wy tybed oedd yn gyfrifol am gychwyn y chwedl lod Mr. Lloyd George wedi ei saethu? Lledaenwyd hi ar hyd y grlannau yn y Gog- ledd nos Sadwrn a'r Saboth cyn y diweddaf, ac anfonodd amryw ar y 'phone i Swyddfa'r CYMRO i holi beth oedd yn bOod. Yr oedd Mrs. Lloyd George yng1 Nghriccieth, a rhoed sicr- wydd i bawb nad oecIdl dim gair wedi cyr- raedd yno. Da fuasai gallu tadogi'r chwedl greulon. Traddododd y Parch. Gwilym Davies, M.A., ancrchiad sydd wedi cael llawer o sylw yr wythnos ddiweddaf. Ei dtestun ydoedd, A yw Cristionogaeth ym marw yng Xghymru? Tynnodd dd'arlun sydd wedi peri gofid i lawer, ond sydd yn rhy wir i neb ei ameu, am ystad crefydd yn -ein plith. Yr hyn sy'n amhcus ydyw pa un ai ychwaneg"u at y drwg ynte ei wella y mac anerchiad o'r f atli'? --+- Cyhoeddodd Mri. Smith, Elder & Co. Life of John Viriamu Jones by Katherine Viriamu Jones," ar y 25ain o'r mis diweddaf. Mae yn gyfrol hardd a dyddorol anghyffredin. Ceir ado-lygiad arni gan y Parch. R. J. Rees, M.A., Aberystwyth, yn un o'r rhifynnau nesaf o'r CYMRO. Gallaf grybwyll fod y llyfr yn rhoi hanes addvsg yng' N ghymru o'r cleffroad cyntaf hyd scfydliadPrifysgol Cymru. I'eithiwr doeth ydoedd Irwnnw, pan dreng- odd yr anifa.il a'i cludai a dJdywedodd Rhaid i mi g'erdded gweddill y daitii," a phrysurodd ei gamrau i gyfeiriadl y nod y cyrchai a to. Eistedd am oriau yn ymyl yr anifail marw wnai llawer, gan ofidio hyd oriau'r nos. Diau mai y peth callaf i'w wneud yn wyneb an- hawsterau yw eu hwynebu yn cofn a symud yn wrol yn y blaen. Nid yw pryderu yn ei gylch o fudd i neb, yn hytrach gwna y baich yn clrymach a'r ffordd yn arwach. -+- -+- Syndod meddlwl fainL o "petrol" a dreulir weithiau i fyncd. i Cvfundeb. Sylwyd y dydd o'r blaen yn Aberystwyth foci pedwar peiriant wedi cludo rhai o aelodau pwyllgor y Coleg". Daeth Mr. H. W. Evans yno ar motor-cycle" o Solfacli, a'r Parch. Gwilym Williams, B.A., yr un modd o'r Cei. Heblaw hynnv, mcwn modur y gyrrwyd y gwyr o (iacrdydd a'r fintai o Fynwy. Rhag' ófn na wclo-dd pawb1 yr hyn clcJiywed E.ifioli Wyn am fis Gorffennaf, rhoddir dau bennill o'i Delyneg" dlovs yma :— 011t wuacd y fro yn hardd, I leb yr 1111 diffaetliwcli, A phob gardd. o fewn y Wyllt-dir o brydferthweh. Fel y .gloyn elaf o serch Yn iy nghaloa innau. Gwn pa beth yw cael fy nal Yn nyrysni'r biadaii." Mae 750 0 ddynion a 5° o ferched yn derbyn cymorth gan Bwyllgor Relief of Distress Sir Caernarfon. D'ywedwyd yng nghyfarfod cli- weddaf y pwyllgor fod llawer o rai allant weithio yn, derbyn cymorth. Dau clasg sydd o llaen y pwyllgorau hyn,chwilio am waith i'r rhai allant weithio, a chadw llygad ar y rhai gwyneb-galed a dioglyd sydd yn cael clusen hcb ci haeddu. -+- -+- (iwerthfawr iawn yw moesgarwch, ac ui ddylid dan unrhyw amgylchiadau ei csgeuluso gan nad oes dim all g'yfiawnhau1 anfoesgar- wch. Dro yn ol cyfarchodd offeiriad i Eglwys Locgr weinidbg' Ymneilltuol fely carlyn "Y mae yn llawen gennyf eich croesawu fel boneddwr, ond nis gallaf eich cydnabod fel gweinidog." Atebodd y gweinidog1 yn foes- gar, Y mae y11, llawen gcnyf finnau eich cyfarfod chwithau fel gweinidog, end nis gallaf eich cydnabod fel boneddwr." Nid oes angen mynegu pwy o'r ddau gafodd y Z!1 gorcu. Mae Cymanfa'r Bedyddwyr \ii Nwyrain Morgannwg yn wynebu anhawsterau'r iaith gyda phenderfyniad a wybod y gwaethaf. Ac y mae hwnnw yn waeth nag y meddyllai neb. Ni chefnogir llenyddiaeth yr enwad ond 1 raddau bychan. Dyma y gwyn oi bob cyfeir- iad. Gwna'r Methodistiaid ymholiad mewn rhai Cyfarfodydd Miso], a g-welir nad oes ond vchydiigf o'r blaenoriaid yn clilyn y Corff ond o bell. Tybio-dd rhywrai y g'ellid gwneud arian Z, drwy'r wasg; ond y mae pob enwad yn deall yr anhawster erbyn hyn. Ac nid yw yr an- hawster ond dechreu. -+- --+- Mawr yw'r cynnydd' a wnaed yn ystod y blynyddoedd diweddaf yn y ffordd o sicrhau cysur i breg-ethwyr ar eu teithiau Sabothol. Ohd diau fod ll'e mawr i wella mewn llawer man. Un o'r pethau goreu yn y Greal presennol yw ysgrif Mr. J. E. Williams ar Chwilio'r mis." Para llawer o arferion afler mewn gwlad a thref. Weithiau rhoddir y pregethwr i aros mewn tai anghymwys o ran acleiladac awyriad, neu cloir ef dros nos wrtho'i hun yn nhy'r capel. lVIcwn rhai tref- ycld rhaid' iddo letya mewn ty byrddio, He y disgwylir iddo g'ymryd ei brydiau gycla't: di- cithriaid' a dd'igwydd' fod yno, heb gyflc na hamdd'en i fyfyrio uwchhenci gcnadwri. Cynildeb gwael yw d'arpariaeth sal ar g'yfer Z, pregethwr, boed feistr y gynulleidfa, ynteu stiwdent. Ysg'rifcuna'r Hybarch Francis Gr-oose, archddia-con Chesterfield, i'r Standard,' i ddangos fel y mae Rhag-luniae-th yn cospi cysegT-ysbeiliad,—hynny vw Dadwaddoliad. Ymhen deug mlynedd a Ihriugain wedi i Nebuchodonosor yspeilio'r Demi vn, Jerusalem, (laeth ei linach frenhanol i dd-ifodiant. Darfu i'r Brenin William y Gorchfygvvr losgi Eglnvys S. Petr, yn Etrog, a llosgi chwech ,ar hugajn o Eg- lwysi yn 111,ampsh.ire er mwyn gwneud y New Forest,a lladrata'r Destri a (pheth.au gwerthfawr ynddynt i'w ddwy Jaw ei hun; o fewn deng mlyn- edd a diriugain gwrthodwyd ei linach fr-enhinol. 0 fewn deng mlynedd a thriugain wedi i Illarri VIII. yspeilio'r irnynach)ogydd daeth teyrnasiad y Tuduriaid i derfyn, a daeth1 la,go I. yn frenin priododd 'Har.ri chwech o wragedd, ond yn y gen-, hedlaeth nesaf daeth ei cIylwyth i ddifodiant. O'r pedwar ar hugain fu brif weithredwyr yn ys- peiliaid y mynachlogydd torwyd pen deg 0 honynt, crogwyd un, bu dau farw o. farwola,eth annaturiol, a goddiweddwyd naw oh-onynt gan anffodion. O'r 260 teuluoedd v rhai oeddynt brif gyfravvoigwyr o eiddo- Kglwysig yii adeg. datgorff- oriad y myBachOogydd ni adawodd 200, ohonyiit un etifedd i'w^enw na'i ystad. Ffeillii.au hanes- yddol yw'r rhai !hyn. Os na fydd i'r weiihred o gysegryspeilio Eglwys Cymru gael ei thynnu'n. ol bydd i'r genhedlaeth hon fyw I ganfod ymweliad Duw 2.ry rhai hynnyydynt gyfrifeb ac. sydd gall- ddynt la w yn y w-eithred".