Teitl Casgliad: Cymro (Lerpwl a'r Wyddgrug)

Sefydliad: Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Hawliau: Nid yw statws neu berchnogaeth hawlfraint yr adnodd hwn yn hysbys.

Gwylio manylion cyfan

Llun 1 o 16 Nesaf Olaf
Full Screen
1 erthygl ar y dudalen hon
NODION CYMREIG

NODION CYMREIG. EIST EiDOFOD BANGOR. Tra bo Cadvan ar y maen Yn cadw graen ar ddefod, Tra bo P'edrog yn y tir, A Phedr Hir yn gwarchod, Ni dd'aw ond y sawl a'n car I'r Wyddfa na'r Eisteddfod. Gweled beirdd ein gwlad a bar I'r Caisar ddianc isod, Lie mae rhai yn llwm er hud A golud C'antre'r Gwaelod Ni chaiff yno sythu'i war, Ond pesgi ar y pysgod. Er fod Belgium dan ei chlwy', Caiff dyfu trwy ei chynni; Clywir can Itali'n dod Dros feddrod Garibaldi. Ni bydd Austrian ar y ffin I Na sybmarin i'w phoeni. Gweddus ydyw taro cainc Yn enw Ffrainc a Rwsia; Bydd eu croeso ar bob bryn Yn effro'r flwyddyn nesa'; Efo'r rhai'n cawn ddifyr hwyl A gweled prifwyl Gwalia. -Bryfdir. -+- -+- -+- Yn hen gapel y Methodistiaid,—y Tabern- acl,-Bangor, y bu cystadleuaeth gyntaf actio drama Gymreig ynglyn a'r Eisteddfod Genedlaethol. -+- -+- A ydyw Syr Goscombe John yn ei gerfluniau wedi rhoi Dir. Edwards a Viriamu Jones i' eis- tedd yn yr un gadaid Os felly, pa gadair ydyw, tybed? -+- -+- -+- Fiel y Cyrnol Bo wen, adnabyddir Mr. Ivor Bowen, K. C., ar ol hyn. Cafodd ei benodi yn bennaeth ar yr ail gatrawd o Gymry Llun- dain yr wythnos hoOn, a sicr y gwna ei waith yn rhagorol hefyd1. Onid yw yn adeg i wyr cyhoeddus Meirion drefnu i gael dadl a phleidlais derfynol ar or- fodaeth fiKvrol ? Nid da cael dadl pan nad yw rhybudd rheolaidd wedi ei roi, a chyfle i bawb ddewiso fod yn bresennol. -+- -+- Peth truenus o fach, ebai'r Drych,' yw dadleuon yr Orgraff Newydd. Gwell gan y Drych gadw at yr hen. Y Pechod Gwreiddiol" oedd testun yr erthygl flaen- af yn y rhifyn lie y beirniadwyd yr orgraff newydd. -+- -+- Ofna golygydd y "Tyst" fod perygl y bydd i'r Weinydd'iaeth ail-godi mesur go-hirio. Dadgysylltiad i Gymru oherwydd yr awgrym a daflodd Arglwydd Crewe yn Nhy yr Arg- lwyddi. Na, nid oes dim perygl. Mae'r mesur yn farw. -+- Mae'r Methodistiaid yn awyddus am roi iawn i Syr Henry Jones. Gwahoddwyd ef i'r Gymanfa Gyffredinol, ac yn awr gofynir iddo ddyfod i Sasiwn Pwllheli,—i lywyddu yng nghyfarfod y bOobl ieuainc,—nid i breg- ethu am ddeg ar y maes. Mewn llythyrau sydd newydd gyrraedd ad- roddir am gyfarfodydd canu nodedig gaed ar fwrdd yr agerlongau oedd yn cario, y milwyr Cymreig i'r Aifft. Hen emynau Cymru oedd mewn bri, a chaed hwyl anghyffredin. Pas- ioddr agerlongau1 eraill pan yng nghanol Bau Biscay, a "Dyma gariad fel y moroedd" g'lywent .uwchlaw swn y tonnau yn codi o'r llongau gludent fechgyn Cymru i'r Dardan- elles! Mae Esgob Llanelwy o'r diwedd yn der- byn Diadgysylltiad' a Dadwaddoliad, ac yn ein t,Y sicrhau na bydd iddo effeithio dim ar deyrn- garwch E!glwyswyr i'r Wladwriaeth. -+- -+- -+- Mae caplaniaid ymron bob tref a phentref yng Nghymru1 lie y mae milwyr. Hoffwn wybod pwy sy"n gofalu am y miloedd'Cymry sydid yn Winchester? Cefais lythyrau digon digalon oddi wrth fechgyn Cymreig sydd yno. -+- -+- -+- Cly wais fod rhywrai o bobl Llandudno wedi bod yn rhy grintach gyda'r milwyr, ac y par hynny goiled i'r d'ref. Hawdd yw disgwyl gormod, a cheisio pluo yn rhy drwm. Gresyn y rhaid i'r holl dref ddicddef oherwydd ym- ddygiad ychydig. -+- -+- Cyhoeddodd Mri. Hughes a'i Fab, Wrec- sam, argraffiad newydd o Ystraeono Hanes Cymru," gan Mr. Olwen M. Edwards, M.A., yn llyfr prydferth, pris chwe'cheiniog. Ceir ynddo 32 o ystraeon wedi eu gosod allan mewn iaith syml a phrydferth. Mae llawer o amaethwyr Cymru wedi cael saith ac wyth geiniog y pwys yn rhagor na llynedd am y gwlan. Mae'n sicr y g-welir ol hyn ar Gasgliad y Weinidogaeth yn eglwysi bach y mynyddoedd. 0 leiaf dyna fel y dylai fod. ♦ -+- -+- Yn y Dysgedydd am Awst mae Mr. W. R. O'wen, Llundain, yn ateb erthygl Principal Rees, Bangor. ar Yr Eg'lwys, y Wladwr- iaeth, a'r Rhyfel." Rhwng y ddwy ysgrif ceir golwg deg ar ddaliadau1 y ddwy ysgol 00 ddysgawdwyr ar gwestiwn Cristionogaeth a'r Rhyfei -+- -+- -+- Dywedir fod rhaib Cymru, am adeilad'au costus yn troi o gyfeiriad y capel i gyfeiriad yr ysgol, a'r ffordd i dalu am danynt wedi troi oddi wrth y gyfundrefn wirfoddol at y trethi. Ceir ysgoldai cymharol fychain yn costio dwy a thair mil o bunnau, a neb yn synnu at hynny. -+- -+- -+- Dywedir fod lleihad: a 5001 yn neiliaid Ys- golion Sul yr Annibynwyr yn Sir Gaernarfon y llynedd. Teimlir fod yr ysgol mewn ar- gyfwng drwy'r wlad. Cilia y dosbarth hynaf ,y a'r dosbarth canol ohoni. Dywed rhai mai, ar yr ysgol y mae'r bai. Elraill mai difraw- der crefyddol yw y rheswm. -+- -+- -+- Dewsiwyd Mrs. Rowlands- yn ddiacones yn eglwys Saesneg yr Annibynwyr yn y Dref- newydd, a'i phriod, y Parch. T. Rowlands, gynt o Madagascar, yn ddiacon yn yr eg'lwys Gymraeg. Dyma esiampl ag y byddai yn dda i lawer. eglwys eu dilyn. Mae'r g-wr a'r wraig yn gyffredin yn llenwi'r swydd yn yr un eglwys. -+- -+- Dyma ddyfyniad o'r Remembrancer, the Prayer Circular," a gyhoeddir gan y Parch. J. Pengwern Jones Farewell visit to, Lushai. Much praise for the undescribable joy and sorrow of our farewell tOo Lushai. The love of the people was too much for us, we pass it on to the ilord. One woman whose young- daughter we had tried to free from a heathen Chief without success., walked 90 miles to meet us and to carry some of our baggage. Many hundreds of sick folk came or were brought to us. Oh for the Master's heal- ing power. At several places large throngs of people met us and their hymns of joy at meeting us again mingled with their tears of sorrow. We tried to pass on the last message of our Lord1. Behold I come quickly." The -bridegroom cometh, go ye forth to meet Him." The Judge standeth at the door." 'We give thanks for the strength to go through a very trying time. P. & < Amrywiol, mae'n ddiau, yw'r cymhellion ysgog-a ein pobl ieuainc i fyned i mewn am y weinidogaeth, ond hwyrach na chlybuwyd am un rhyfeddach nag eiddo rhyw blentyn ddat- ganai ei benderfyniadi fod yn bregethwr wedi iddo dyfu yn ddyn. Ond paham, meddai ei dad rtho.1 Wei, meddai yntau, fe fyddaf fi yn blino eistedd yn y set i wrando o hyd, a llawer mwy dymunol fydd hi i fod i fyny yn y pulpud yn gwaeddi. Llawenydd i liaws mawr fydd deall fod Mr. Keir Hardie, yr Aelod Seneddol dros Ferthyr, yn dangos arwyddion gwellhad eto. Nid pawb gytuna a'i olygiadau nac a'i gynlluniau i'w cario allan, ond anaml y ceir neb i ameu ei gydwybododrwydd a'i barodrwydd i sefyll yn ddigryn o blaid yr hyn a greda. P'ro- ffwydir y gwelir ef eto- yn ymgymeryd a'i ddyledswyddau seneddol, a gobeithio y caiff y broffwydoJiaeth ei gwiriOo. -+- -+- Dyddiau'r sefyll allan yw hi yn awr, a bron na theimla pob dosbarth mai' yn awr yw yr awr i wneud, a chlywir rhyw si fod yn mwriad clerigwyr yr Eglwys i wneuthur arbrawf ar effeithiolrwvdd y cynllun er sicrhau codiad yn eu cyflogau, a chael esmwythach telerau'. Os gwnant, ni ddylai neb fod yn chwanog i'w beio, Ooblegid Ilawn haeddant yr hyn a geis- iant. Ac os y gwnant hwy, yna gellir yn naturiol ddisgwyl i'r pregethwyr ddilyn yn ol eu traed. Mater o syndod yw, pa fodd y mae mwy na hanner y gwyr da hyn yn gallu byw o gwbl yn yr amgylchiadau presennol. -+- -+- -+- Rhaid i Lanwrtyd edrych ati rhag iddi golli ei choron, canys cwyna un gohebydd yn fawr yn y Dorian fod ard'al John Penri, Kilsby, John Thomas, a hoff, gyrchfan yr Archdder- wydd, heb un llyfr na phapur Cymraeg ar faelfa o gwblo,'i mewn. Cymry, meddai, yw'r trigolion, ond Cymry shiprys 'ynt, os naddar- llenant Gymraeg a chefnogi llenyddiaeth eu cenedl. Awgryma fod yna Gymdeithas Gym- raeg yn cael ei ffurfib yno i gadw'r Cymry'n fyw i symudiadau eu cenedl, ac i drefnu cyfar- fod'ydd Cymraeg ar gyfer y Cymry ddaw yno er ail-ennyn sel y rhai claiar ac agor llygaid y Dicshondafyddion ddaw yno. Ai tybed y gwrendy 'r cyfeillion ar swn y gloch hon ?'' Rhifyn gwerthfawr yw rhifyn Awst o'r Welsh Outlook,' a cheir ynddo fwrdd Ilawn o flasusfwyd da, er efallai y g-allasai ambell beth fod wedi ei goginio yn wahanol. Lion gennym weled ffrwyth athrylith Mr. A. Glyn Prys- Jones yma. Medd, mae'n amlwg, ar y gwir beth, a medrus yw i daro'r tant gyff- yrdda a phen ac a chalon dyn. Mab ydyw i'r blaenor adnabyddus o Benuel, Pontypridd, a hawd4,y gall y tad deimlo yn falch o hono. Ymgymer un adoJygydd a'r gwaith oddywed- yd pethau pur blaen wrth breglethwyram bregethu yma, Oond da fuasai iddo gofio fod ochr arall hefyd i'r stori. Mewn ysgrif bwysig1 yn y Daily News," wrth adolygu araith un o wyr blaenaf y Llyw- odraeth, yn galw ar bawb i arfer gofal a dar- bodaeth, dywedir fel hyn:—" Rhaid i ni arfer ein hunain i fywyd llai afradus a mwy gofalus. Dylai ymwrthodiad a phob traul digynnyrch a gwastraffus fod yn erthygl barhaol yng nghredo'r holl genedl." Da fyddai i'r enwad- au crefyddol gyfaddasu'r cyngor atynt eu hun- ain, a blinder yn ddiau a'u herys os esgeulus- ant wneud hynny. Gair o'r un ysgrif y dylai gweinidogion y Corff ei ystyried a gweithredu arno yw, t, The immediate duty is to lay up from the superfluity of to-day for the certain lack of to-morrow."