Teitl Casgliad: goleuad

Sefydliad: Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Hawliau: Nid yw statws neu berchnogaeth hawlfraint yr adnodd hwn yn hysbys.

Gwylio manylion cyfan

Cyntaf Cynt Llun 3 o 16 Nesaf Olaf
Full Screen
7 erthygl ar y dudalen hon
No title

O'R DIWEDD. Y mae genym well newydd i'w gofnodi yr ;wythnos hon nag a fu genym ers misoedd—\ yn wir gellir dywedyd, ers blwyddyn, canys ni chafwyd buddugoiiaeth debyg er adeg forwydr y Marne. Ddydd Sadwm, dydd Sui a, dydd Llungwnaed viiiesoditd,aiawr ar' iinellau y gelyn yn Fflanders ,ae yn Ffrainc mewn dau le, un ychydig i'r 

No title

nt DAU AIR. 'f' .¡;¡;- Ond y mae'n rhaid gwneuthur (lav. l>eth ■_ dywedyd dau air; gair o rybudd a gair o ddyf- aliàd. Ni cidyl-eni godi Bin goheithion yn rby uciiel na disgwyl gormod oddiwrth j -madia d' newydd..Disgwyliwn ygoreu, ond cofier nad oes neb ond y gelyn yn dywedyd mat lnvn yw'r ymosodiad mawr, hir-ddisgwyliedig yn y gorllewin. Y mae'r Almaeniaid yn, dywedyd hynny er mwyn ei fyclianu, fel y mae'n amlwg, ond y mae'n llawer tebycach rnal rhywbeth ym rneddwl y Cadfridog Joffre. Beth, ynte, ydyw amcan yr ymosod iad? Y mae'n rhaid cymeryd amryw bethan i ystyriaeth. Un ydyw fod y gauaf yn agos- hau ac mai mantais fawr i'n byddinoedd yn Fflanders fyddai symud o'r tir isel y maent ynddo yn awr i'r tir uwch sydd ym meridiant; y gelyn. Dyna reswm lleol. K-heswm arall ydyw ei bod yn gyfwng yn awr yn Hwsia. Y iii,-te r byddinoedd Ewsiaidd yn yrnyl medru dal eu tir-ac y mae'r gelyn ar ei oren yn Ti-iedru syiiiiid yrnlaen yn en byn. Bydd yn anos irldo wneuthur liynnv nag: erioed yn awr. Ond' y mae. rheswm arall hefyd, a hwnnw llawn mor debyg a'r un i fod yn gywir Fel y gwelwn ymhellach yni l aen, y mae peth an mewn cyfwng difrifol yn y Balkan, ac yn ol pob tebvg yr oedd y gelyn wedi nieddwl am wneuthur un ymdrech fawr i gyrraedd y Twrc ac i'w gynorthwyo. Nid gormod yw gob- eithio y bydd i'r digwydcliadau newydd hyn yn y gorllewin newid cynlluluan'r gelyn yn v cyfeiriad hwnnw hefyd. Y maent, beth bynag, yn sicr o gael dylanwad pur fawr ar feddwl rhai o lywcdraethwyr gwledydd y Bal- kans. Ar hyn o bryd y rnae lie i gredu fod v gelyn yn tywallt milwyr i'r Gorllewin. J, dywedir fed y Caiser wedi symud'ei ben cadlys oi- Dwyrain i Luxemburg. Ystyr hynny ydyw ei fod ef yn credu fod y perygl o'r Gor- :llewin ar liyn 0 bryd yn fwy na'r perygl o'r dwvrain ■' .r, v/*

No title

11, T DWYRAIN. Ac eto nid yw pethau yn myned, cystal ag y buasai'r Almaen yn disgwyl yn y dwyrain ychwaith. Y mae rhuthr yr ymosoriiad mawr yn arafu o hyd, ac nid yw hyd yn oed Hinden- • berg wedi gwneuthur faWr o. gynydd. Y inae Mackensen wedi sefyll, ac yn Gal 'icia;v mae'r Rwsiaid yn gyru'r gelyn o'u blaen. Y mae'n amlwg nad oes berygl ar hyn o bryd i'r gelyn Iwyddo i gymeryd unrhyw nifer* fawr o'r Ewsiaid yn garcharorion. Am ychydig ddyddiau rhyw bythefnos neu lai yn ol, ym- ddangosai hynny yn debyg iawn, ond erbyn heddyw y mae'n eglur i'r ymgais fethu. Bellach gwyr yr Almaeniaid fod y gaeaf yn ymyl ac y bydd raid iddynt hwythau ym sefydlu mewn gwlad sydd wedi ei hanrheith-io. ymhell o'r Almaon, a cliyda cysylltiadau am iiwyltis ia w, n. Mwy na hynny, o'u blaen byddbyddinoedd heb eu dinystrio na'u hysigo, yn cael eu cyflenwi gyda mwy a mwy o arfau. ac yn c-hwilio'n barhaus am Ie i daro. Nid ydym am fychanu nac am ddibrisio adnoddau ac athrylith yr Almaen; y mae eisoes wedi profi mawredd ei grym milwrol. Ond nid gormod dywedyd ei bed hyd yn hyn "wedi methu ymhob ymgais o'i heiddo i roddi terfyn arwrthwynebiad y naill elyn na'r llall. Y mae yn awr rnewn safle ddifrifol iawn, ac er y gall ei gwrtliwynebiad fod yn hir ac yn gyndyn, ac er y gall rhai buddugoliaethau eto ddisgyn i'w rhan, y ma,e'n rhaid fod ei hav- weinwyr yn sylweddoli nad oes ond un diweci l i fod i'r pethau hyn. -11, 11, I, J,

No title

-e V i TYWYLLWCH. a Allan o r niwi tywyd gy n gordoi mynydd- oedd y Balkans daeth tine arfau a fflachiad Indogau yr wythnos ddiweddaf. Galwodd Bwlgaria, ci byddin ynghyd, ac wedi ychydig ddyddiau o ystyried, atebodd Groeg trwy wneuthur yr un peth. Fel rheol yn y Balkans y mae arfogi yn golvgu ynladd, ond nid yin- ddengys fod neb yn gwybod i siciwydd beth a olyga yn awr. Dywed Bwlgaria mai ci ham- ddiffyn ei hun y mae, ac un eglurhad arall a gynygir ganddi ydyw ei bod am wrtliwynehuV Almaen os gwna'r wl:d honno, ymgais i iyned trwyddi i gynorthwyo'r Twrc. Ond y mae lie i amheu y ddau cglurhad yma-. Y mae ar Bwlgaria eisiau'r darn o Facedonia sydd gan Serbia; y niae wedi cael dam gan Twrci. Ofnir, os nacha ei ffordd mewn unrhyw fodd arall, ei. bod-yn barod i gynorthwyo A-wstria (1'1' Almaen mewn ymosodiad ar Serbia, a gol- ygai hyrmy, y tldlaineti, ddyfodiad Grceg a Rumania i'r rhyfel o blaid Serbia, Prin y.mae neb yn meddwl fod Bwlgaria yn ymarfogi i gymeryd plaid y cyngrheiriaid, ac y mae arfogiad yn beth. rhy ddrud i ni feddwl ei bod yn gwneuthur hynny er mwyn gorfodi 'i' eyngrheiriaid i roddi ateb terfynol i'w gofyn- ion. Ond y mae'n amlwg y dylid rhoi ateb felly os ydys yn disgwyl am lieddweh yny cyfeiriad yma. Peth pur ddifrifol i ni fuasai ymosodiad gan y Germaniaid a'r Bwlgaria-id trwy Serbia, a phrin, dan amgylchiadau felly, y gallem obeithio dal ein gafael yn Gallipoli. A byddai methiant yn Gallipoli yn fethiant difrifol iawn ar lawer ystyr. difrifol i,-twn ar la,wer ?,styr. ?'

No title

-,I- -il T Y RHAGOLWG, I (), I Y mae n rnairli i m goiio tod genym IT Aifft i'w hamddiffyn rhag y Twre. Dywedir fod ymosodiad mawr eto yn darllaw yn erbyn y wlad honno, ac y mae hynny yn ddig-on tebyg o fod ynl wir osoes gan y Tyrciaid ddigcn o arfau. Buasai vmosocliad ar vr Aifft yn ein gorfodi y mae'n bosibl i gadw llai o filwyr yn Gallipoli neu yn rhywde arall; ac OS Bin gwanhan yn Gallipoi a wnai. golygai hynny fantais fawr i'r Twrc. Rhaid i ni enill neu golli yn Gallipoli. Os colli a wnawn ni thyn Groeg na Rumania, llawer llai Bwl- garia, gledd o'r wain i'n cynorthwyo; peryglir llwyddiant- It-all; a. chouir ar Rwsia am auaf eto. Ar hyn o bryd nid. gormod yw gobeithio fod gwrthwynebiad y Twrc yn srwanhau. Y mae plaid gref yn y wlad yn erbyn parhau'r t'hyfel yn liwv. Y mae'r nennaeth. crefvddol. v Slieich el Islam, wedi ymddiswyddo fel protest yn erbyn y cyngrliair a'r Germaniaid. a chafodd hynny. fel y R-ellid tybio, ddylanwad mawr ar y werin. Os nad all yr Almaen roddi rhyw adgyfnerthiad i'r Twrc vn fuan, tyrr ei wrthwynebiad. i lawr. [fid yw'r Aimaen heb sylweddoli hvimy. ac y lllael sicr y bydd idrli roddi pob gallu ar waith gadw Caercystenyn, nid er mwyn y Twre bid siwr, ond er mwyn ei llwyddiant ei hun. Dyna sydd'yn gwneuthur'y safle yri y Balkans yn ddifrifol ac yn beryglus. Gwyr yr Almaen nad all hi enill Rumania; y mae'r wasg Ahnaenaidd yn wh' yn barhaus yn chwythu bygythion yn erbyn Yrwlad. honno. Gwyr ..hefyd nad,all hi ddisgwyl dim gan Groeg bell- ach; ei hunigoba-ith ydyw Bwlgaria, ac y mae brenin a phrif weinidog y wlad honno yn ffafr ioliddi. NidfeHy'rwenn. Budirprwy- aethau oddiwrth bleidiau r'hyddfrydig a gwer- inol y wlad yn ymweled a'r brenin y dydd o'r blaen, a siaradodd yr oil ohpnynt yn blaen iawn-- vn. erbyn myned t ryfel oblåidyr Almaen. Aeth un, siaradwr "mor bell' a dy-. v/edyd y dylid gwneud y Brenin yn bersonol gyfrifol am untiiyw anfi'awd a allsai ddigwvdd i'r wlad os yrrmnid a'r Almaen., Ond nid ellir, gwneuthur mwy na dyfalu am yr holl safle. Ychydig iawn a wyddis, ac y mae'n rhaid i ni ddisgwyl y bydd ein diplomyddion yn fwy llwyddianus yn y Dwyrain y tro hwn nag y buont yn yr amser a acth heibio.

No title

sp. 5JS T- WEDI'R YMOSODIAD. C-westiwn a glywir ynglyn a'r ymosodiad llwyddianus yn Ffrainc ydyw pa, beth a ellir ei gyrraedd trwyddo, os parheir i enill lr Ni ddylid meddwl, wrth gwr3;' fed vn rhaid wthio y llinell Germanaidd yn ol ymliob man o Verdun i N eiuport. Buasai tori trwyddi mewn un He yn ddigon i beri i'r holl linell encilio. Er cngmifft, V-Il yr ymosodiad di- weddaf y mae'r Prydeinwyr a'r Ffrcincod wedi gwneuthur ymgais i gymeryd Lens. Os llwyddant yn hynny bydd y ffordd i Lille yn eu meddiant. Ac i'r Almaeniaid gc.;lygai colli Lille golli Fflanders yn ol pob tebyg. Ond y mae genym eto dipyn o waith i'w wneud cyn meddianu Lens. Amcan y Ffrancod vn is i lawr, yn Champagne, vrlyw cyrraedd y ffordd haiarn—y brif ffordd haiarn-ar hyd yr lion y mae cysylltiadau. byddin y Tywysog Coronog a Metz. Os e-drychir ar fap gwelir fod y rhan yma o'r wlad ar aden byddin y Tywysog a phe llwyddai'r Ffrancod i gyrraedd y ffordd liaiarn gosodid ei fyddin mewn perygl mawr, d dy Mwy na. hynny, agorid dyffryn y Meuse, a. byddai'n rhaid i'r gelyn ymladd am ei gys- ylltiadau trwy Luxemburg. Y cwestiwn mawr yn awr ydyw a oes gan ein hochr ni ddigon o arfau a digon o cklynion i cklal an Y mae'n rhaid wynebu'r ffaith v bydd V coll, edion yn erchyll, ond os llwydda'r ymosodiad fel yr ydyin yn gobeithio y gwna, y mae diwedd y rhyfel yn dyfod yn nes nag y beirld- iem obeithio bythefnos yn ol. Ond rhaid i ni; meddwn drachefn, beidio cotli ein gobeithion yn rhy uchel. &

No title

DIWEDD ARAF. ran ydym yn myned rr wasg y mae r newyddion yn parhau yn dda. Y mae'r Ffrancod ar Prydeinwvi- yn dal i Íynedr ym- laen, ac y mae cyfanswrn carcharorion y Pryd- einwyr yn cyrraedd dros dair mil. Y mae'1' gelyn yn gwrthwynebu yn ffyrnig, ac y mae'n amhvg eu bod yn cael adgyfnerthion mawr, ond dim digon hyd yn hyn i beri i'r cyng- rheiriaid sefyll. Y mae'r ymladd yn fTvrnig o'r ddeutu, ac y mae'r colledion yn sicr o fod yn fawr, ond y mae lie i obeithio fod genynn bellach ein dewis lie i vmosod. Dywed yr Almaeniaid nad oes berygl i'r cyngrheiriaid Iwyddo i dori trwy ea llinellau, end nid oes dim ond amser a ddengys hvrui y Y mae rhai o'u harnddiffynfeydd c-ryfaf eisoes yn ein Ôwvbw. Anodd dadrys y newyddion dwyrain, ond nid ymddangos fod yno lawer o gyfnewidiadau. 5. rnae £ 1 indenberg yn parhau i ymoso d ar Iinellau Dvinsk", on d er brvi-ydro mawr uid yw vn gwneuthur llawer o gynydd. Yn Galicia y ma.e'i- Rwslaid yn llwyddo i gael y Ibw uchaf ar yr Awstriaid yn raddol. Nid oes dim datblvgiaduu newydd yn y Balkans hvd yn isvn, oikI gwnaet li Sy Edward Grey ddatganiad pwvsig yn y Senedd 'ddydd Llun. Dvwedo-dd fed ein perthynas a holl eithiai y byddai iddo barliau felly. Y r oedd- ym hefvd yn gyfeillgar a Bwlgaria, a t-hra byddo Bwlgaria heb. ocdiri eiii gelyniot-, nid oedd unrhyw berygl i'w buddianau ockliy,rlll- ym m.