Teitl Casgliad: goleuad

Sefydliad: Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Hawliau: Nid yw statws neu berchnogaeth hawlfraint yr adnodd hwn yn hysbys.

Gwylio manylion cyfan

Cyntaf Cynt Llun 3 o 16 Nesaf Olaf
Full Screen
6 erthygl ar y dudalen hon
No title

AR Y MOR. Un o effeithiau anffcdus araeth Mr. NY, iriston Churchill yr wythnos ddiweddaf oedd creu rhyw lath o anesmwythid ym mynwesau llawer yngiivlch y llynges, a hynny yn fwy oherwydd rhyw awgrymiadau amhwys a wnaed ganddo yn hytrach nag oherwydd dim pendant. Sylweddola pawb erbyn hyn fod eiu diogelwch fel gwlud a llwyddiant ein cyng- rheiriaid yn dibynnllYIl y pen draw ar y llynges Brydeinig; y mae effeithiol-rwydd y llynges honno yn oil bwysig iyni ac i'n cyfeill- ion, a, phrin yr c'edd gwaith Mr. Churchill yn awgrymu rhaipethau yn -gymwynas. a'r wlad lion. Cyn belled ag y geuir casglu nid oedd sail o gwbl i'w amheuon; nid ydym. yn clywed llawer iawn am weithrediadau'r llynges, ond y mae pob lie i feddwl ei bed yn effeithiol ac yn barod. Dywedodd Mr. Balfour ei bod yn llawer iawn cryfaoh heddyw na phan dorodd y rhyfel allan, ac yr oedd ei ddywediad. nad allai ddeall sut yr oedd. gwr cedd yn dawel yn Awst 1914 yn medru. bed yn anesmwytb heddyw, yn ateb effeithiol i Mr. Churchill. Clywn 'lawer 0 sibrydicn am symudiadau llynges yr Almaen. Dywedir fed nifer fawr o'u llongau wedi bed allan yi i i. Mor y Goglcdd; fod y gweddill, yughydamifer o sudd-lcngau ac o Zeppelins, yn barod "i hwylio; a bed rhai o'u Dreadnought? diweadaraf yn dwyn gvn- jiau mawr, d.wy fodfedd, ar bymtheg. Dylid cofio mai sibrydion vdyw y pethau layn oil, a bod ystraeon y mor yri enwog am beth nad ydyw bob amser yn perthyn yn agos iawn i wirionedd. Y rnae'nanÜ\yg, serch hynny, fod y gelyn yn ddiweddar wedi bod yn brysiir yn gosod mines. ym Mor y Gogledd, gyda'l' canlyniad i ni yn ystod yr wythnos neu'r byth- efnos ddiweddaf, golli tail- o'n llongau1 Keiaf. e?, Drvswyd llawer hefyd ar drafnidiaeth llongau masnachol yn y rhan hen o'r Y mae'n ddiameu fod gan y gelyn ddall amcan mewn golwg; un ydyw gwneuthur y mor yn beryglus i -longau masnachol; y Hall ydyw peri colledion i'n llynges. jfc. ifc 4'

No title

YN FFRAINC. Pan ydym yn ysgrifennu y mae egwyl o •dawelwch o flaen Verdun, ond y farn gyfiredil-I ydyw mai egwyl o flaen tymhestl arall ydyw. Ychydig iawn a- ennillodd v gelyn ers pan jysgrifenasom ddiweddaf. Mewn un man i'r ,gogledd lhvyddodd i ymsefydlu yng Nghoed y Fran, lie sydd yn lied bwysig ar lan y Meuse, ond nid yrnddengys fod llineil y. Ffrancod wedi gwanhau dim. Hysbysodd y gelyn hefyd iddo feddianu arnddiffynfa, Vaux; gwadwyd hynny gan y Ffrancod, a bu raid i'r Almaeniaid yn ddiweddarach hysbysu fod y Ffrancod wedi "ail-gymeryd" y lie. Ym- ddengys mai'r gwir yw na, feddianwyd mo- bono gan y gelyn o gwbl. Fel rheol y mae adroddiadau'r Almaeniaid er vn bur fast fawr, yn weddol gywir, ond nid ellir dywedyd hynny am eu holl adroddiadau am frwydr Verdun. Y mae amryw bethau yn cyfrif am hynny. Y mae llygaid y byd ar yr ymdrech ac y mae llawer yn nieddwl mai dyma gyfwng ■pwysicaf y rhyfel; naturiol gan hynny yw i'r Almaen roddi'r lliw goreu yn bosibl ar bethau. Heblaw hynny, yn ol yr amcangyfrifon mwy- iaf cymhedrol, collodd y gelyn eisoes 200,000 o wyr yn yr ymdrech i gyrraedd Verdun, ac y inae'r golled honno mor erchyll fel mai prin y ceir yr Almaen ei hun yn barod i fyned ym- laen os nad oes rhyw enillion mawr yn ei liaros. Hyd yn hyn, nid yw Verdun yn ddioge'I. Y mae'n fwy na thebyg y bydd i'r gelyn wneuthur ymosodiad ma,wreto, gyda rhai o'r milwyr goreu sydd wedi eu cadw wrth igefn hyd yn hyn. ac nid oes neb a all ddywed- yd pal fodd y try'r frwydr. Yr oil a wyddom ydyw fed. y Ffrancod yn galono'g a'u bod wedi cael amser i wneuthur eu paratoadau. Os metha'r gelyn yn yr ymgyrch hwn bydd yn amlwg i'r holl fyd nad all dori trwy'r mur 0 (ddur sydd yn ei amgylchu. Fe all geisio gwneud hynny mewn mannau ereill; dywed rhai nad yw'r ymosodiad ar Verdun ond rhan o ymosodiad mwv. ar gynllun ymosodiad Mac- kenseni ar y Rwsiaid y llynedd. Os felly y -mae'n sicr fod yr Almaeniaid yn disgwyl i'r Ffrancod grynhoi eu holl nerth oamgylch Verdun a gadael llecedd ereill vn wan i ond ei siomi. a gaiff y disgwyliad hwnnw. Yn y cyf- amser bu amryw c''n 'Rongau awyr ni yn brysur u web ben llinellau'r gelyn a thu cefn iddynt. Ymddengys nad- yw'r cyngrheiriaid; yn Ffrainc am brysuro eu hymosodiad hwy beth bynag a wna.'r gelyn, ond y mae'n sicr mai un o amcanion y gelyn ydyw .gwneuthur yr ymosodiad1 hwnnw yn. a-mhosibl. ■

No title

I'? PORTUGAL AC AFFRICA. Yr wythnos ddiweddaf cyJioeddodd yr Alniaen ryfel ar Portugal, oherwydd gwaith y w ],ad Iloii,-aii Almaen- aidd. oedd yrieiphorthladdoèdd ac yn gwrthod en rlivddliau. I Nid oedd y peth yn annisgwyl- iadwy gan fed cydymdeimlad Portugal yn ddigon amiwg o'r cychwyn. Hi ydyw cyng- rlieiriad hynaf Prydain o hell wledydd Ewrob, ac yn Affrica, yi, oeddei milwyr hi a milwyr yr Almaen eisoes wedi dyfod i wrtlrdarawiad. Prin y geilir disgwyl llawer iawn o help ganddi yn Ewrob; y mae ganddi fyddin o 250,000, a llynges feehan, a, hen, ond y niae'n rhy bell oddiwrth ganclfan. y brwydro i fedru ymyryd yn effeithiol. Ond y mae ei hymlyniad wrth aches y cyngrheiriaid yn werthfawr am ddau xeswrn. Yn un peth y mae ei gwaith yn meddianu'r llongau Almaenaidd yn. ei phorth- laddoedd wedi yphwanegu miloedd o dunelli at a-llu'r cyngrheiriaid i gludo nwyddau angen- rli e;, (-Iio,l. Peth arall, y mae ei safle vit. Affrica yn bwysig i ni. Yn nwyrain Affrica y mae ei threfedigaeth fwyaf, Mozambique, yn der- fyn deheuol i drefedigaeth fwyaf yr Almaen, He y mae byddin Brydeinig, dan y Cadfridog Boeraidd, Smuts, yn gweithredu yn awr, ac ar lawer cyfrif buasai yn fwy manteisiol ymosod ar drefedigaeth y gelyn o Mozambique nag o Nyasaland, fel yr ydym yn gwneud yn awr. Yuwy bydd cynorth.wy Portugal o fwyaf o werth i ni, ae yrria, y mae'n ddiau. y mae hithau yn di&gwyl cael ei thâl.-Gyda, medr mihvrol rhyfeddol y Boeriaid y mae'r Cad- fridog Smuts eisoes wedi gorchfygu'r Aimaen- laid mewn un frwydr. boetll yn mvyrain Affrica. Ar ddechreu y rhyfel yr oedd v gelyn yn: ddigon cryf vn y drefedigaeth hon i fyned tros y terfvn i'n tiriogaeth ni. a buont yn ymyi medru y ffordd haiarn Iiganda. Yn ddiweddar penodwyd Smuts, un o wrth- wynebwyr medrusaf Prydain amser rhyfel y Boeriaid, i ofalu am y gweithrediadau, ac ni chollodd ddim amser. Mawrth 11 daeth o hyd i'r gelyn mewn safle gadarn wrth droed y mvnydd mawr (19,000 o droedfeddi o nchter) Kilimanjaro, ac wedi brwydro dygn a ffyrnig, llwyddodd i'w gorfodi i encilio. Bwriadent gilio i ganolbarth y whcl. y mae'n ddia-m-eu, ac y mae'n amlwg en bod yn ymddiried yn y mynydd i'w hamddiffvn, ond yr oedd Smuts wedi anion y Cadfridog Stewart .oamgylch y mynydd, a'r canlyniad oedd iddo ei gael ei hun o'r tu ol i'r gelyn. Gorfodwyd yr Almaenia,id a'u mihvyr brodorol i encilio yn gyflym tua'r de ac yn agos i'r ffindir. yn lie dianc i ddiogel- wch cymharol y berfeddwlad. 1+ 1 4- It, -1-

No title

TELERAU HEDDWCH. A daw'r son am y tre,f.edigaethau a ni at delerau heddwch diweddaf yr Alrnaen. Bhv- buddiwn ein darllemvyr nad ydynt yn swydd- ogol, ond rhoddir amlygrwrydd-mawr iddynt. Dywedir mai Cyrnol House, a, fu'n ymweled a phob un o'r gwledydd svdd yii rhyfela, ar ran yr Arlywydd Wilson, sydd wedi eu mynegi yh ei adroddi.ad swyddogol. Yn ol yr hanes. dvwed Cyrnol House nad yw y cyngrheiriaid yn barod i wneud heddweh yn awr, ond y mae'r Almaen yn barod, ar y telerau a gan- lvn 1 Fed ei holl drefedigaethau yn cael eu dychwelyd i'r Almaen. oe- iawn i'w dalu ar y naill ochr na'r llall. 3 Fod Poland i'w gwneuthur yn wlad annibynol. 4 Fod Montenegro, Serbia., ac Albania i'w' rhanu rhwrng Awstria. Bwlgaria. Groeg, a. Thwrci, a'r Balkans i fod vn rhydd oddiwTrth ddylar- wadPrydain. 5 Rwsia i reoli Persia. 6 Yr Almaen i adael Ffrainc a Belgium. 7 Prydain i beidio colli dim nac enill dim. Yr ydym braidd vn amheus o'r "telerau" hvn, ond QS ydynt mewn gwirionedd 'yri da'ngos bryd yr Almaen y mae'n anllwg ei bod hycl, yn hyn lic,b sylweddoli'r safle. Nid ydynt yn delerau mewn ystyr yn y byd, ac y cynygiad gwarthus ynglyn. a, Serbia a Montenegro yn ddigon i'w condemnio yn llwyr ac yn hollol. 41. 4.

No title

RWSIA. 11 "II -N id oes llawer 1 w ddywedyu am weitrired- iadau Rwsia yn ystod yr wythnos. Y mae'n symud ymlaen yn. fcddhaol yn Armenia: ac ym Mhersia, ond: nid yw, ei symudiadau e to, wedi dylanwadu dim ar y safle. ym Mesopot- amia. Ni ddaeth dim o ymdrech y Cadfridog Aylmer i gyrraedd Kut el Amara, ac ar hynp bi-yd ymddengys pethau fel pe'n sefyll yn eu hunfan. Dywedir wrthym nad yw'r fyddin yn Kut mewn perygl a, da ydyw clywed hynny, ond y mae'n ancdd gwybcd sut y gall ddal y gwarchae yn hir. Y mae'n bosibl y bydd i Aylmer ymosod eto yn 'lied- fuan. Yn Ewrob y mae datblygiadau dyddorol yn debyg .0 gymeryd lie yn y dwyrain cyn bo hir iawn. Dywedir fod byddin Rumania- yn. barod, fod y cadfridogion wedi eu penodi. a, bod cytundeb wedi ei wneuthur rhwng y wlad honno a. Rwsia. Nid yrnddengys fod neb yn amheu mwyaeh mai ar du'r cyngrheiriaid y daw Rumania i'r rhyfel pan ddaw, ae, a barnu eddiwrth yr arwyddion, y mae pob lie i gredu y daw yn fnan. Goscdai hynny Bwlgaria mewn lie amhosibl braidd, ac y mae'n debyg y byddai yn rhaid i Groeg ddyfod i mewn o'n tu hefyd. Nid yw yr Almaen ac Awstria. heb weled y perygl, ac y mae'n sicr nad ydynt heb eu cynlluniau i geisio ei wrthwreitliio. Barn Rwsia ydyw mai yn ei herbyn hi, eleni fel y llynedd, y gwneir ymdrech fawr y gwanwyn, a dywedir fed y gelyn yn paratoi ar gyfer hynny eisoes. Cawn weled; credwn mai yn y dwyrain y daw'r digwyddiadau mawr nesaf, ac efallai fod yr Almaen yn disgwyl, trwy ym- osodiad lleol yn y gorllewin yn awr wneuthur ei llinell orllewinol yn gymharol ddiogel tra bo yn dwyn ei hjaxigyrch yn erbyn Rwsia ym- aen. Y mae. ei cholledion mor aruthrol fel v mae'n ancdd derbyn y ddamcaniaeth yna. Ond iiid oes un arall yn ymgynyg ar hyn o bryd. jfe

No title

ADREF. Gwehvn erbyn hyn fel y mae'r Ddeddf Orfod yn gweithio, ac nid yw ei. llwyddiant yn gyfryw ag i beri i'r wlad ymserchu yn fawr yn .y cynllun. Digwydd engreifftiau o galedi mawr ymhob ardal braidd, ond y mae'n debyg eu bod ynanorfod dan y cynllun. Yn awr Y mae rhyw fath o gynwrf ymhlith y gwyr priod a ymrestrodd dan. gynllun Arglwydd Derby a.m i bob dyn dibriod dan 31 oed gael ei alw o'r gweithfeydd arfau rhyfel a. phob galwedigaeth "starred" arall cyn galw arnynt hwy. Sonir hefyd am fynnu gorfodaeth i'r gwyr priod sydd heb ymrestru, ond nid yw hynny yn debyg ar hyn o bryd. Nid oes, genym lawer o gydymdeimlad a'r cynwrf; ymrestrodd y dyn- ion hyn a'u llygaid yn agored. Ar yr un pryd y mae'n rhaid cydnabod fod safle y gwr priod sydd wedi arfer enrll o P-2 yn yr wythnos i fyny yn ddifrifol iawrn pan elwir arno. Dan yr amgylchiadau goreu y mae yn rhwym o ddioddef; mewn. rhai achosion golyga, ddinistr llwyr i'w amgylchiadau. Hyd yn hyn nid yw y Llywodraeth wedi gwneuthur dim i gyfarfod ei gwyn; sonir am foratorium ar ei rent, a'i alwaaau ereill, ond fel rheol buasai hynny'n waeth nag ofe-r. Wynebid y milwr. ar ei. ddychweliad, ag yntau heb waith efallai, a. baich anioddefol o ddyled nad all obeithio ei tharlu byth. Heblawi hynny nid teg gosod y golled ar berchenogion tai a. phobl ereill. Os gofynnir i'r dvn roddi ei fywyd i'w wlad, ei wIad a. ddyIai ofalu am ei amgylchiadau ac am ei deulu. Y mae cyfangorff cyfoeth. y wlad yn nwylo'r ychydig a, dylid gofalu eu bod hwythau yn dwyn eu rhan: trwy ysgafnhau baich y dyn sydd yn rhoddi ei gwbl. Dyma, faes newydd i yni ac ymroddiad Arglwydd Derby. —Yn etholiad Dwyrain Herts, sedd a. wnaed yn wag gan ymddiswyddiad yr aelod Toriaidd. aeth Mr. Pemberton-Billinz. a. ddywedai ei fod yn sefyll dros well amddiffyniad yn erbyn Zeppelins, i n-iewn yni erbyn yr ymgeisydd Toriaidd gyda, 1,031 o fwyafrif.