Teitl Casgliad: goleuad

Sefydliad: Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Hawliau: Nid yw statws neu berchnogaeth hawlfraint yr adnodd hwn yn hysbys.

Gwylio manylion cyfan

Cyntaf Cynt Llun 3 o 16 Nesaf Olaf
Full Screen
6 erthygl ar y dudalen hon
No title

Y RHAGOLWG. Y mae llawer o bobl yn holi'n bryderus beth yw y rhagolygon yngiyn a'r rhyfel bell- ach ac a oes obaith iddi derfynu eleni. Nid ydym yn tybio fod amheuaeili ym meddwl neb yn y wlad hon sut y terfyna; y mae i'r Almaen orchfygu yn beth nad ydym wedi rhoddi He iddo yn ein meddyliau am foment, ac os oedd- ym yn medru teimlc felly ar ddechreu v rhyfei, pan oedd popeth yn ein herbyn, mwy o lawer-y gallwn deimlo felly yn awr. Ond er ein bod yn sicr o'r oruchatiaem yn y diwead ni ddyleni ymroî mewn hyder rhwydd. Y mae gan y cyngrheiriaid waith mawr a dyrus iawn i'w wneud eto, ac nid oes unrhyw sicr- wydd hyd yn hyn y bydd y rhyfel trosodd yn fuan. Dibynna llawer iawn ar yr ychydig fis- oedd nesaf, ac os nad allwn ni enill buddugol- iaeth derfynol o hyn i'r hydref y mae'n anodd gweled sut y gall y rhyfel ddyfod i ben cyn haf 1917. Yn y gwanwyn y llynedd yr oedd- em yn disgwyl am ymosodiad niawr o du'r cyngrheiriaid, ond llwyddodd yr Almaen trwy ymosod ar ein llinellau ni ger Ypres i wneu- .thur ymosodiad felly yn anodd iawn os nad yn gwbl anymarferol ar y pryd. Ychydig yn y wlad lion sydd wedi sylweddoli faint a enili- odd yr Almaen y pryd hynnv, pan ddeinydd- iodd y mvy gwenwynig am y-tro cyntaf. Can- lyriiad ei hymoscdiad yn ymarferol cedd eu rhyddhau i wneuthur yr ymosodiadau mwy a daflodd y Rwsiaid yn ol o Boland ae o ran faw r o Galicia. Esgorodd hynny drachefn ar ddig. wyddisdau pwysig yn y Balkans. Penderfyn- ;odd Grceg a, Rumania, aros vn amhleidiol; bwriodd Bwlgaria ei choelbren gyda'r ge.lyn, o v '='' a. syrthiodd Serbia a Montenegro. Yn an- uniongyrehol achosodd ein metniant ninnau yn Gallipoli, ac oherwydd liynhyi barhad v rhyfei am flwyddyn arall a dywedyd y lleiaf. Pe buasem ni wedi enill Caercystenyn y mae'n fwy na thebyg y buasai'r rhyfei trosodd erbyn hyn. Ond fel arall y bll ac ni waeth ni heb -ofidio am a gollwyd bellach. Mwy buddiol i ni ydyw ceisio meddwl am yr hyn sydd. yn digwydd heddyw a'r hyn sydd yn debyg o •ddigwvdd yn y dyfodol.

No title

YR IIEN GYNLLUN. Yr un ydyw cynllun y gelyn heddyw ag ydoedd flwyddyn yn ol. Y mae unwaith yn rhagor wedi rhagflaenu ymosodiad y cyng- rheiriaid trwy wneuthur ymosodiad ei hun, ond eleni dewisodd ben arall y llinell, a. Ver- dun sydd yn dioddef y pwys ac nid Ypres. Buasai enill Verdun ei hun "lill enillmoesol i'r gelyn, yn gymaint ag y buasai. i'r-peth gryn effaith ar feddyliau gwledydd amhleidiol ac ar ysbryd yr Almaen ei him. Ond rild, oes bwysigrwydd milwrol i'r dref fel y eyfryw beUach. Pe'r ai y gelyn trwy. ei phyrth yforu buasai llinell y Ffraneod yn gadarn y r ochr arall iddi wedyn, ac ni buasai'r Atlmaeniaidyn ,ild.im nes i dori trwodd i Bans. Ond buasent .wedi enill un petli go fawr, ac y mae'n debyg mai dyna, yw eu liamcan penal. Buasent jvedi peri colledion difrifol iawn i'w gwrth- wynebwyr ac wedi rneddianu ambell safle ti- lannau'r Meuse a wnai ymosodiad o du'r Ffraneod yn ystod yr haf yn beth anodd iawn. Pe llwyddai'r cadfridogion Almaenaidd i wneuthur hyn, troent wedyn i wynebu Hwsia, canys y mae paratoadau'r wlad honno yn peri .pryder mawr iddynt. Pan ydym yn ysgrif- •ennu gobeithiwn y gall y Pfrancod. gadw Ver- dun, ond teg ydyw cyduabod fod rhaj pobl yn rhyw ied feddwl nas gallant. Gobeithio fod y bobl hynny vn camgyrneryd, end. gwel'L yw i ni edrych ar bob ochr i'r cwest-iwn, ac ojer an- ,wybyd

No title

HOLLAND ETO. I" Y mae sane ac agwdd Holland yn parliau yn ddirge'lwch, ond y mae un peth yn glir, sef fod yr Aimaeniaid a'u lioll egni yn ceisio ei gyru yn ddrwg rhyngddi a Phrydain. Pryd- ain, meddant, sydd yn bygwth Holland, Pryd- ain sydd am lanio byddin ar ci glanpau; Pryd. ain sydd wedi bygwth ei masnach. Wrth gwrs, nid oes. werth yn y.byd itiewn ttiyiieg- iadau gwyllt c'r natur yna, ond y mae elfen o berygl ynddynt ar yr un pryd. Y mae'r gelyn yn feistr ar y gwaith oddefnyddio gwasg gw'edydd tramor i'w amcanion ei hun, ac nid oes neb a all ddywedyd faint y mae yn ei ddylanwadu felly ar feddwl Holland. Heb- law. hynny y mae cyhuddiadau'r Almaen yn erbyn Prydain yn dangos yn bur glir yr hyn y mae yn ei ofni. Ond pan gohwn pwy a sudd- odd ddwy o longau mawr Holland yn hollol ddidrugaredd. a (lirybiidd, y mae dipyn yn anodd genym gredu y ceir Holland i roddi dust ymwrandawiad i gelwyddau rmvyaf medrus y gelyn. Gyda Haw, y mae un gohebydd yn cynyg eglurhad ar waith sudd-longau'r Al- maen yn suddo'r "Tubantia" a llongau am- hleidiol ereill. Dywed fod mwy o sudd-long- all'r geiyn well en colli' nag y mae genym ni yn v wlad hon. syniad am danvnt. ar oil a v/yr yr Almaen o'u hanes yayw eu bod wedi cych- wyn allan ac na ddaethant yn ol. Y canlyn- ind ydyw, medd y gohebydd hwn, fcd dwylaw'r sudd-longau Almaenaidd yn myned i'r mor yn awr mewn cyflwr o haner gorfhyyllder. Nid ydynt yn disgwyl- dvfod yn ol yn fyw, ac v mae eu dychryn yn peri iddynt yrnosod or bawb a phopeth y deuant ar ei draws. Rbodd- wn yr esboniad am ei werth, ond y mae'n ddyddorol, a dywedyd y lleiaf.

No title

ARAETH Y GANGHELLGR. Yr wythnos ddiweddaf gwnaeth Herr von Bethmann-Hollweg, Canghellor Ymherodrol Nrl-* Almaen, araeth bwysigyn y Reichstag. Nicl hawdd yw ei barnu oddiwrth yr adroddiad a welsom ni yn y wlad hon, ond geiiir rhoddi crynhodeb byrr.o'i brif bwyhtiaii. ^Gafaelodd ar yr hyn a ddywedodd Mr. Asquitli, sef fod yn yhaid lletliu militariaeth yr Almaen, ac esboauiodd hynny i olygu mai amcan y cyng- rheiriad oedd llwyr ddifetha'r Almaen. "Y mae'n rhaid i'r cieddyf," meddai, "ateb Mr. Asquith.. Haerai'r Canghellor fod rhagol- ygon arianol yr Almaen yn dda. a, bod y cnydau yn rhagorol. Dywedodd fod yn rhaid cael Poland newydd ar ol y rhyfei ac na bydd Fr Almaen byth drosglwyddo Poland yn gaeth eto i ormes Rwsia. Y mae'n sicr fod vr Almaen- iaid yn ceisio enill ffafr, Poland trwy addewid- ion fel hyn, ond dylid cofio ar yr un pryd ei bod hi wedi bod mor ormesol at y darn o'r wlad anffodus lionno oedd, yn ei meddiant hithau. Gyda golwg ar Belgium nid hawdd iawn ydyw deall meddwl Bethmann-Hollweg. Dywedodd fod yn. rhaid cael sicrwydd na byddo Belgium, eto yn ddarostyngedig i gyn- llwynioni yr Almaen, ap nad all pethau fad mwy megis yr oeddynt- yn y rhyfei. Golyga hynny, v mae'n debyg, fod Belgium, o» yr Almaen fydd oruehaf, i fo,d;yn ddarostyngedig i'w chymydog, er y gall fod mewn enw yn annibynoL Sylwn hefyd fod y Canghellor wedi cyfeirio1 at y bobl Sol hynny yn y wlad lion sydd yn dywedyd fod yn rhaid dinystrio masnach yr Almaen ar ol y rhyfei, a dadleuodd ,oddiwrth liynny eu bod yn bwriadu hau inulau rhyfel arall ar ol i lion: fyned heibio. Fe wyddai'r Canghellor mai lleiafrif ym Mhryd- ain sydd yn siarad felly, ond cafodd ef gyfle i wneuthur pwynt o blocad ei wlad ei liun trwy ffolineb y bobl hyn. Y peth iiiwyaf anobeitli- iol yri araeth y Canghellor oedd ei fed yn par- hau i siarad fel pe buasai'r Almaen bob aniser yn caru heddweh ac wedi ei gwthioi'rrhyfel yn groes i'w hewyllys. Ond os profwyd rhyw- beth y tir liwnt i bob amheuaeth erioed, y ffaith fod yr Almaen yn cynllwynio rhyfei ers blyn- yddoedd ydyw hynny. Nid all unrhyw nifer o areithiau hvotlaf y Canghellor ddiddymu'r tystiolaethau hynny.

No title

CWESTIWN GORFODAETH. A oes arwyddion gwanhad yn y cynllun i dcliorseddu Mr. Asquith aei ddyi-rich",el-y Llywodraeth ? Y newydd diweddaf i law pan ydym yn .ysgrifennu'r ncdiadau hyn yw fod Syr Edward Carson.i ymweled a'r Prif Wein- iclog, ac i liawlio cael ganddo fanylion y ffigyr- au am y fyddin sydd eisoes wedi ei chael, ac am yr angen am ycliwaneg o filwyr. Aw- gryma hyn fod,'hyd vii oed y Pwyligor Undeb- ol. yn dechreu petruso a allant fentro cario aEaneupendtdyniacl ymhlaid gorfodaelh gyffredinol. Mae llawer o'r Pwyligor Rhydd- frydol, lueddir, yn aiuharod i f'%f,n (I mpr bell ag i a'nfon Mr. Asquith o'i swycld ae i wneud yn bosibl. i Syr Edward Carson ddyfod yn Brif WeinidogI Ac erbyn hyn, os nad ydym yn camgymeryd. mae cydwybod rhai o'r Tori- aid yn dechreu siarad: yn erbyn y cynllwyn. Deil y wasg eithafol i ddatgan y rhaid i Mr. Asquith ildio i'r cri am ledu'l' Mesur Gorfod i gynwys y gwyr priod; ac er fod. caredigion y Llywcdraetli yn bryderus am v canlyniad, tvbio yr ydymfor1 yr arwyddion y dyddiau di- weddaf yn bvy ffafriol i'r LIywodraeth. iji.

No title

DIWEDDAKAl Yn ol yr adroddjadau diweddaraf pan ysgrit'ermwn, gwua'r gelyn ei ymdrech flyrn- icaf o- gwbl i dori trwodd tua Verdun, o gyfeir- iad y gogledd-orllewiu. Eddyf yr adroddiad- au Efrengig fed peth llwyddiant wedi bod ar yr ymgyrchoedd gwaediyd; ond yn rhyfedd .iawn nid vw'r Almaenwvr eu liuiii-lil "Vrl solii- am debvc,, mai eu gwaitli rai wyfimosau yn ol yn cyhoeddi yn anghy^jr Ql1 bod wedi cymeryd Bryn y Dyn Marw sv'n cyfrif am y gochelgarwch presenol. Dech- remvvd yr ymosodiad. mawr diweddaf nos Sul a pharhaodd ddydd Lluu. Gyda help eu dyf: ais ddieflig o arHwys hylif tanllyd, Ilwyddas- ant mewn rhan feclian i'r dwyrain i gymeryd meddiant <> rannau c/r ffosydd ar lethr v bryn. T'r,de oi Douaumont, er chwvstrelln tan a phopeth gyrwyd yr vmosodwyr yn of. gyda lladdfa fawr.—Daw newyddion am symudiad pwysig o eiddo'r cyngrheiriaicIYHl Mor y Canoldir. Hysbysir eu bod wedi sef- ydlu gorsaf lyngesol ar yr YllYS Roegaidd Cephalonia, un 0'1' ynysoedd Ionaidd deheuol. Saif i'r gorllewin o Groeg, ac i'r de o Corfu yr hon svdd eisoes wedi ei chymeryd a'i defn- yddio ganddynt.-Nid yw'i' neyddion di- weddaraf o Mesopotamia yn galo-nocql n?x> chysiirlawn iawn. Wedi ei lwyddiant ddech- reu'r wythnos o'r blaen disgwylid y gallasai'r Oadfridüg Gos-ringe wthio ei ffordd yrnhen tun, Eut; ond yr oedd saHe'rTyreiaid yn rhy gref fel yr elid ymlaen IeI y bu'r ymgais 'i'w storm- io yn fethiant. Ymddengys fod y Tigris yn codi ac yn chwyddo hefyd, fel' ag i wneud v dasg yn llawer mwy anodd.—Hysbvsodd y Prif Vein idog yn y Ty y nos o'r blaen fod Mr. Hughes, Prif Weinidog Awstralia, wedi ei wa- hodd i'r Gynhadledd ar a.gweddau masnachol y rhyfei, sydd i \v chynnai ym Mharis. Mewn atebiad i gweistiwn pellach, dy wed odd. Mr. Asquith mai cynrychioli'r Ymherodraeth y bydd Mr. Hughes vn y Gynhadledd, ac nid cynrychioli' Awstralia. Fe penodasid ef i gynrvchioli'r drefedigaeth. yr oedd cwestiyn- au'n codi am gynrychiolaeth i drefedigaetliau .ereill fel Canada a New Zealaiid.