Teitl Casgliad: goleuad

Sefydliad: Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Hawliau: Nid yw statws neu berchnogaeth hawlfraint yr adnodd hwn yn hysbys.

Gwylio manylion cyfan

Cyntaf Cynt Llun 3 o 16 Nesaf Olaf
Full Screen
4 erthygl ar y dudalen hon
Advertising

Dangosa-i y gellidi in bed i'r Drysdrfa Gynorthwyol yn iNyffryn Conwy yn unig dros 100p. yn' y flwydd- :'yH. Yr oedd y cyd-bwylligpr yn argyhoeddiedig ma Cytunwyd a 'hyn yn unfrydol. GAIR ODDIWRTH Y PROFFESWR J. O. THOMAS. Oarflenodd yr YsgriftTiydd lydiliyr dyddiorol a. an- fonwyd i'r Gymdeithasfa. gan y Praffeswr J. O. Thomas, o Goleg y Bala, yr hwn er's rhai misoledd isydd yn gwasanaehu gyda'r milwjli* yn Bfrainc. Yn Saesneg yr oedd y llythyr, am, meddai y Pro- ffe,sw,r Thomas, nad oedd 'censor Cymreig yn di- gwy«dd bod YllL y swyddifa ar y pxyd. Diolchai yn gynmes li'r 'Gymcleithasfai am ei ryddhau o'r ISwydd a pharihrau i dalu ei gyflog id-do. yn ystod ei airhosiad yn Ffrainie. Er pan yn y wlad hoamo yr oead yn gweithio yn un o'r llaaws adeiladau a godwyd gan Gymdeithas Gristionogol y G wyr Ieuainc, yn y riha,i yrraml y,ceidi,eyiiiilli,a--Iau o 'bump neu cliwe' chant o filwyr. Yr oedd ef ,ei hUH wedi pregethu a darlathio i gynulleidfaoedd felly. Ychydig, fodd' bynag, o filwyr a geid i i* gwasanaeth Cymraeg ar y Sul, ac un rheswm am hynny oedd .foci y Cymry yn bur wasgaredig, ac yn gwybod dim am y gwasan- aeth hydl 'nes y byddont ar f edt yma,dael 01 un lie i la arall. Teimlai yn dra diolchgar am gael gweithio ymhlith y bechgyn, ymddygiad y rhai oedd yn ganmoladwy iawn. Talodd warogaeth uchel i weithwyr egniol Cymdeithas Gristionogol y wyr Ieuainc. Yr oedd llawer ohonynt yn wein- dbgicm wedi caeleu rhyddhau gan eu lieglwysi. Ni wyddai ef am unrhyw amcan gwell ar yr hwn y gallai yr eglwvsi wario eu harian. Bwriada,i dalu ymweliad a Chymru am ychydig amsei- a dychwelyd i iPfrainio oddeutu canol Mai. j Pasiwyd i gydnabod derbyniad y Llythyr. Cyfeiriodd y Parch. G. Parry .Hushes at sylw y proffesw,r John Thomas nad oedd censor Cym- i rei~ ar gael. Pailiam nas gellid- cael cydnabydd- iaeth i'r iaith Gymraeg? Gwyddai am law el1 o farnau unieithog oedd yn gc.rfod mynied a llythyrau I eu medbion at ereill i'w darllen. Dywed'odd yir Ysgrifenydd Eli fod ef wedi derbyn/' llawer o lythyrau oddiwrth filwyr, rhai yn Gym/ raeg a rhai yn Saesneg. Yr Illyn y cyfeiriai y Pro- es wr Thomas ato oedd nad oedd. 'censor' Cymireig yn digwydd bod yn y lie ar y pryd. Hyabysodd Mr. Matthews fod rhai o ferched Cym- reig mwyaf dys?edig Lerpwl yn gwasana§thu fel rcli-9 w?wyaf dysgedig lk2rpwl?,yagv?asana??4u fel

Ail Gyfarfod y Gymdeithasfa

Ail Gyfarfod y Gymdeithasfa. CYSEGRU ADDYSG CYMRU. Yn y cytariod cyhosddus yn yr hwyr, cymerwyd y gwasanaeth agoriadol gan y Pafi-ch. H. G. Roberts, Llanrhaiadr. Y mater oedd, "Yr angenrheid- rwydd am i'r eglwys gysegru addysg iCymru i Grist," ar yr hwn y t'raddodwyd anerehiad gan y Parch. J. Puleston Jones. Y iLly wydd a sylwodd' fod y mater ytn un- amserol. Teimlem yn -falch o'ir Ysgol Sul 'a-'r rhai a gyfranent ,addy, yndfdi, a cheid tystiolaeth. i'w .gwenth ym mhrofiadau rh,ai a wynebant beryglon rhyfel yn y dyddiau hyn. Yr oeddyrn wedi ymberiffeithio yn fawr mewn addysg fydol. Ni chredai fod gwlad dan haul ag oedd wedi gwneyd mwy na Chymru yn. ystod yr ugain mlynedd diw.eddaf i werthfaw'r- ogi ymdrechion. ei harwelnwyr er dwyni cyfleusderaii addysg i gyrhaedd yr ieuenotyd. Y perygl y dydd- iau hyn oedd i addysg droi yn anfuddiol mor bell ag yi- oedd a wnelo 4 dhrefydd, a. dylem gymeryd rhy- budd oddiwrth genhedloedd Ewrop. yn y mater hwn. Yr byn, a briodolid i'r rha.i .a. ystyricm fel ein; gelyin- ion penaf heddyw oedd ein bod wedi colli canol- bwynt eu bywyd, wedi jgadael yr hen lwybrau a, ar ol duwiau eraill, air canlyniad, oedd- eu bod wedi bod yn euog o'.r troseddau creulonaf. Eiin dyledswydd felly yng Nghymim oedd gweled fod addysg yn cael ei ohyseig.ru i waisanaeth Crist. ANERCHIAD Y PARCH. PULESTON JONES, M.A. Dywedodd naa: oedd ganddo fwriad o gwbl i weeyd yn fach o addysg, oblegid yr oedd crefydd ac addysg wedi bod ynglyn a'u gilydd mewn m:odd arbenig yng Nghymru. Plentyn crefydd' ydoedd addysg Cymru. Nid gormod dweyd na byddai ein sefydliadau addysgol mewn bod onibai am yr Ysgol Sul. At yr un pryd, yr oedld angen cysegru addysg. I ddechreu, cysegru dawn. Un o beryglon addysg ydoedd iddi feddwl ei bod yn werthfawr er ei mwyn ei hun. Ond rhaid dweyd wrth addysg fod1 ei gwerth yn, dibynu ar y gwasanaeth oedd yin gyf- lawni. Galw addyisg i drefn oedd amcan y cy- farfod hwn. Y ewestiwn mawr i'w ystyk-iect oedd i ba wasanaeth yr oedd y d'dawn, y dalent hon, i'w chysegTU. Cuddiai rhai y dalent o'r golwg, tra y meddai ereill ddigon o addysg i w-n-eud, gwawd o rai dylach na hwy eu hunain. 0 drugaredd nis gellid cyhuddo addysg Cymru o fod yn wrthwynebol i grefydd. Yr oil a ellid dweyd oedd fod dysgedig- ion yn beirniadu ac yn rhwymo beichiau trymion ar ereill. Ni chwynai ef yn erbyn y feirniadaeth hon, ond yn unig dywedai ei fod yn resyn na wnai y rhai a rwyment y beichiau rywbeth i geisio eu symud. Gofidiai na buasai rhai pobl ddysgedig wedi cael ychydig ychwaneg o addysg er mwyn. gallu cyndrthwyo eraill. Yr oedd cylehoedd bywyd yn dylanwadu ar bobl nad oeddymt yn ddigon cryf i wedthredu yn annibynol. ;Rhaid sancteiddio'r cyloh. Nidi oedd bachgen o .Fethodist—un a allasai fod yn flaguryn blaenor pe wedi dyfal--barhau-yn fwy diogel gvda'i addysg yng mghylch rhai dysgedig nag oedd gwas y siopwr yn, ei gylch ef. Pa beth oedd yn cyfrif am fod nhai personau ar ol cael addysg yn llaesu dwylaw mewn cylchoedd c'refydd- ol lie yr oeddynt unwaith yn r,,elog? My.nychent y gwasanaeth yn awr ac yn y man yn debyg fel y gwelwyd ambell fachgen w,edi ei fagu gyda'i nam yn gadael ei gartrief y foment y Icai ei ddwrdio. Ac elto nid, bai addysg yn gyfangwbl oedd hyn. Os collai pobl eu dylanwad, gorphwysai tri ohwarttr o'r bai. am hynny arnynt hwy eu hunain. A'r un modd, o.s oedd crefydd Cymru wedi colli ei dylanwad dros ran helaeth o addysg, ei bai hi yn fwynla bai addysg oedd hynny, oblegid 'yr oedd gan grefydd ddigon o nerth i gadw yr hyn oedd yn ei- meddiant. Yr oeddym wedi gwneyd1 yr eglwys ym ormodol yn both i hen bobl a phobl canol oed. Yr oeddym, feallai, wedi bod yn rh$ di-ugarog tuagat fydolrwydd, cybydd-dod, casineb, a chenfigen, ac yn rhy ffyrnig yn erbyn ychydig o anystyriaeth a gwylltineb ieuenctyd. Hefyd, yr oeddym wedi bod yn rhy ddibris o gweetiynau pobl ieuainc. Paham y rhaid i'r eglwys roddi mwy o groesaw i amheuon hen bobl yn y ,seiat nag i anghenion pobl ieuainc o barthed i'r gwirionedd? 'Roed!d y naill mdr gysegredig a'r Hall. Dylai'r eg- lwys fod ddigonystwyth i groesawu profiad, bydded y peth y bo. Amheuai hefyd a oedd yr eiglwys wedi gofyn digon oddiar d'dwylaw pobl ieuainc. Dylid gofyn am eu gwasanaeth a'u haberth. Os nad oedd ein tref-niadjau eglwysig yn Iddigon ystwyth, dylid eu gwneyd yn fwy ystwyth. Rhaid hefyd i grefydd wneud defnydd mwy o'r mudiad! icrefyddol oedd ym mysg efrydwyr y colegau.. ANERCHIAD Y LLYWYDD. Yn dilyn cafwyd amerchiad' y Llywydd wrth ym- adael o'r gadair. Wedi cyfeiia-io at y ffaith mai efe oedd y ileygwr cyntaf i ymgymeryd a'r .swydd, dywedodd Mr. Jones fod lluaws o gwestiynau pwys- ig wedi eu itrafold yn ystod y flwyddyn, ond rhyfedd gyniifetf ohonynt a bendeiiymvyd mewn dull anis- gwylia.dwy drwy y rhyfel. Gobeithiai eu bod oil yn teimlo eu cyfirifold'eb i'r bechgyn a aetbanit aLlan d amiddiffyn buddianau a diogelweh y wlad hon. Tryahineb afinadyy oedd: i :ni gael ein iclwyn. i ulewru i'r rihyfel, ond nis gallent lai na theimlo oil mai rhyfel oedd yn achos cyfiawnder, ae o blaid cenedl- oedd bychain. Hydenlli eu bod oil yn gweddio. ai". .ran y bechgyn, ac am lwyddiant yr a ehos yrym- la^idant drosto. Pwnc gweddill anerchiad y Llyw-' ydd oedd! Y Trysorfeydd Cyfundebol. Barnai ei fod yn llawer mwy. admaibyddus, fel derbynydd feaisigiiadau IÍHlg jfel siaradwr yn y cynhadleyidau. Mewn dyddiau pan yr argymhiellid pawb i gynilo, yr oedd angen, am gyruildeb yng ngwetnyddiad try- sorfeydd' y Cyfundeb..Llawenydld ganddo oedd' gweled fod Cyfarfod Misol Dyffryn COllWY wedi rhoddi arweiniad yn y mater hwn trwy dynnu allau gynllun .i ymwneyd a'r gwahanol gasgliadau, ao hyderai y dilynidi yr esiampl hOIlJ gan welddill Cyfar- fodydd Misol y Gogledd. Gwaith ,anhawdd oedcl perswadio diaconiaid ac aelodau i ifabwysiadu cyu- lluniau na chyidwelent a. hwy, ac felly anigenihaicE oedd cael dyiidon doet/h a dawnus i wneyd y gwaith. 0 berthynas i'r Gemhadaeth Gartrefol, i'r hon-yj? oadd wedii bod yn drysorydd am lawer blwyddyn, gofidiai y pwyllgor gweitlhiol oblegvld eii anallu i gyfal;fod a'r holl geisiadau a geid gan genhadon yn mhlith y Cymry air wasgar. Pe y gellid gwneyd !rhy- gyfvrewid)iad yn! lh:ai o'r gorsafioacLd, ceidl gwell iffrwyth ar yr arian a dreulid. Parhai cyn- haliaeth y weinidogaeth i fod yn gwestiwn tra. phwysig yn eu plith. Gwydjdant oil am y cynyddt oedd wedi cymeryd He yng nghyflogau gweithwyar y wlad. Yr oedd angen cael gan y rhai hynny hefyd i wneyd eu dyledswydd trwy gyfranu yn fwy ffyddlon, at gynhaliaeth y rhai oedid yn gwasan- aethu iiddynst yn yr Efengyl. iNis gv/ydd'ai a oedd y eyfai-lod yn cymeradwyo yr awgrymiad yn;, ond y ffaith oedd fod lluaws o weinidogion yn Uafurio o id.'an arifanteision dSrfawa: oblegid y gydhabydd- iaeth fechan a d eliid: iddynt. Yr oedd. ganddynt hwythau deuluoedd i'w cadw a'u haddysgu, a-c ofnai; fod yr, eglwysi yn dra euog o beidlio dyfod a.'a hachosioiii gerbrou y cynulleidfaoedd. Gvda golwg ar y Symudiad Ymosodiol yn y Deiheudir, llawenydcl oedd' ganddo ftSdawl fod Gogledd' Cymru yn cyf- ranu yw, dra anrhydeddus rtuag ato. Yr oedd y mudiad bron ar beil e-i hanner jiwbili. Ar hyn a bryd perthynai iddo 70 o orsafoedd, a rhai ohonynt wedi eu hamddifadu o tua dau gant o ddy,nion- oeddynt wedi myned i was,anaethu.eu,gwlad.. eradwyaeith). With derfynu, cyfeiriodd Mr. Jones at gynllun v C'aii'fridog Owen Thomas i ofalu am y milwyr, fel un a ha,eddai eu cefmogaeth llwyraf. Nid oedd y Gymdeithasfa, fel y cyfryw, wedi rhoddi sel ei chynieradwyaeth arno; ond credai nad; oeddi dim ilhwystr ar ffordd yr eglwysi i wneyd yr oll a, allant o'i blaid. Gwynebant ar flynyddoedd o ddirwarSgiad. a. phan didychwelai y milwyr Gym- reig gartref dylid gwtneyd rhyw ddarpariaeth ar eu: cyfer. Ystvniai fod y mudiad mor deilwng o gefn- ogaeth ag unrhyw achos perthynol i'r Cyfunldebv Yna galwodd ar y PAT-CII. Ellis James Jones, y llyw- ydd am y flw.yddyn ddyfodol, i gymeryd y gadair. Da oedd ganddo dro^wydldo • y llywyddiae(5i i ura oedd mor hyddysg yn holl reolau a t'hraddodiadau y Cyfundeb. y Y Parch. EHi,s James Jones, wrth gyme'ryd y gadair, a ddiolchodd yn gynes i'r Gymdeithasfa am ei alw i swydd mor anrhydeddus. Ffaith nid am- yddorol oedd lei f(A F-if, ;fel ysgrifenydd y Genhad- aeth Gartrefol, yn dilyn un: ag oedtd wedi bod am flynydÙoedd yn drysorydd yr un genhadaetb, ao befyd v Ileygwr cyntaf ;i Wasanaethu yn y gadair lywyddol. 1 Gofvnai am gydymdeimlad a chyd- weithredTad y Gymdeithasfa, ac hyderai y cedd fTwelad gwawr a. chodiad haul heddwch yn ystod blwyddyn ei swyddogaeth.. Y Pa,rch. Evan 'Davies. Trefriw, wrth gynyg ipleidlais o ddiolchgarwdh i';r eyn-lywydd, a gyfea;r- iodd at ddyled drom y Cyfundeb idd;o.. Mr. O. Robynis Owen, yr hwn a eiliodd, a ddy- wedodd fod y Gymdeithasfa, w'rth ethol Mr. Eidward Jones, wedi gosod unrhydedd ar unag yr oedd ei galoin yn y gwaith, ac un J1;dyd a oaododd urdida.s ar y swydd. Paaiwyd1 y cynygiad yn unfrydol, a therfjrnwyd y gwasaniaeth trwy weddi gan y Parch. IDanid How- lands.

w Y Trydydd icyfarfod

w Y Trydydd icyfarfod. BRODYR I'W HORDEINIO. Treuliwyd trydydd cyfarfod y Gymdeithasfa forea Mercher i ymddiddan a'r brodyr a gyflwynid i'w hoirdemio. Cymerwyd y gadair gan y Llywydd. Y brodyr oedd y rhai cajilynol:- O iFon—Mr. H. H. Jones, B.A., Bryn'refail a Chaersalem. r(i) Arfon—Mr. T. W. Thomas, Llanddulas a Llys- faen. 0 Ddyffryn Conwy—Mr. D. Morris Jones, M.A., B.D., CoJeg y Bala; Mr. Mieirioni Roberts, Eglwys- bach a Brvndaionyn. O Ddyffryn Clwyd— Mr. T, H. Williams, Llan. fairtalhaia.rTi.. 0 Sir Fflint—Mr. W. Penrbyn Williams, Crewe; 0 pdvvyjMin Dinbych-Mr. W. J. Jones, Bethel: a'r iNant, Coedpoeth. 0 Orllewin Meirionydd—Mr. Hvwel Parrv,, Brithdir, Rhiwspardyn a Siloh; Mr. Robert Jones,. B.A., Engedi a Chwilog. 0 Di-(kialoN-v,n Uchaf-Al-r. J. Wallace Thomas, Y Grai.g a Dylife. 0 Henadnriaeth Trefaldwyn, &c.—Mr. R. M. Roberts, B.A., Tabernacl, Gross a Maesgwyn. 0 HenaduTiaeth Lancashire, &c.—Mr. Davd, James, B.A., Ftiint; Mr. Watcyn M. Price, Man- cott a Sandycroft. 0 Liverpool—Mr. Enoch (Rogers, Ashton-in- Makefrfield. Gofynwvd profiadau gan y Parch. William Thom- as, a rhoddwyd y cwestivnau ar athrawiaeth gan y Parch. John Williams, Brynsiencyn. ————— A a

Pedwerydd Cyfarfod y GymdeithasfayYT

Pedwerydd Cyfarfod y Gym- deithasfa. y (;Y* T Cymerwyd y gwasanaeth dechreuol gan y Parch. J. Lloyd Jones, Pontcysyllte. I (Par-had ar tudalen 10).