Teitl Casgliad: goleuad

Sefydliad: Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Hawliau: Nid yw statws neu berchnogaeth hawlfraint yr adnodd hwn yn hysbys.

Gwylio manylion cyfan

Cyntaf Cynt Llun 4 o 16 Nesaf Olaf
Full Screen
3 erthygl ar y dudalen hon
NODIADAU SENEDDOL

NODIADAU SENEDDOL. Y SENEDD Ytf HENEIDDIO DYLAN-WAD MR; ASQUITH Ysgrifennaf ar ol un ddadl a. chyn yr ail ddadl ar y safle yn Iwerddon. Yn y gyntaf cymeridi y rhanarnlyeaf gan Mr Redmond, a-cy:roedd; ysbryd' ei ganlynwyr yn profi dyfnder eu siomedigaeth. Awgrymais o'r dechreu yr anhawsterau oedd ar ffordd cytun- deb, ac y mae cyfadiawd yn amhosibl, nid oherwydd unrhyw gam-ddealltwriaeth cyd- lilwng Mr. Redmond a Syr Edward Carson; end am y mynni y blaid Doriaidd yn Lloegr ofatlu am ei buJdianau gwleidyddol ei hun hyd yn oedi yn anxser rhyiel. Ni ddylai eich darllenwyr synnu at hynny gan fy mod, dro ar ol tro, wedi pwysleisio'r ffaith nad yw'r Toriaid, rnewp rhyfel fwy nag mewn hedd- wcli, byth yn rhoddi i fyny unrhyw beth a all fod o fantais iddynt yn. y dyfodol. Gofyn- ant yn awr na byddo i'r aelodau Gwyddelig yn eu rhif presenol, gatil bod yn Nhy'r Cyffredin ar ol yr etholiad nesaf-byddai hynny, wrth gwrs, yn famtais i'w plaid o gymaint ag y lleiha gefnogwyr Mr. Asquith, ac y macl tegweh gwleidyddol o'u plaid. Yn i anffodus, model bynag, yr o&dd arhosiad yr ,o, yr oe, I' d a,r l iosla d yr aelodau. Gwyddelig yn y Ty yn un o'r amodau y cytunwyd a,rnynt,cydnabu Mr. Lloyd George hynny,-ac, anodd, os nad amhosibl, fydd i Redmond gad gan ei ddilynwyr gytuno i dderbyn telerau newydd. Tra y dywedir nad ellir cael y Toriaid i gytuno ond trwy ranu'r blaid, etc. dywedir ein bod yn amcanu helpu cenhedloedd bychain i'w rheoli eu hun- ain. O'r ochr a rail dywedir nad yw'r arwein- wyr Gwyddelig yn or-awyddus, yn wyneb y sane yn Iwerddoa, i ymgymeryd a llywod- raethu'r ynys eu hunain. SYR JOHN SIMON Erbyn hyn peidioddd Syr John Simon a bod yn gadeirydd y Simonites,—cadeirydd y Pwyllgor fydd Mr. Lambert, a, diau y bydd iddo lawer o arweinwyr. Ni bu Syr John Simon yn hapus yn ei gysylltiadau newydd- ion. Yr oedd amryw bethau yn cyfrif am hynny. Y mae'n wr galluog, a gwyr hynny, ac yr oedd'>, pan mewn swydd, yn. dueddol i adael i'w ddirmyg tuagat ei gydaelcdau fed yn rhy amlwg pan siaradai. Tra y mae ei allu cyfreithiol yn. ddiamheuol, ni feddodd lawer o ddylanwad! ar unrhyw adeg yn y Senedki Hyd yn oed cyn ei ymddiswyddiad dywedid mai methiant fyddai ei ymgeisiaeth ym Manchester, ac with ymladd yn erbyn gorfodaeth ni ddanghosodd ei hun yn alluog 1 godi uwchlaw man-bethau. Ni fedd y brwd- frydedd. na'r ynni sy'n hanfcdol i arweinydd. Dylid cafio fod ei gefnogwyr hefydyn cynwys ond odid y gymysgedd ryfeddaf o ddaliadau gwleidyddol a gyfarfu hyd yn oed yn Nhy'r Cyffredin. ASQUITH A'R TY Y gwir yw fod y Senedd yn myned yn lien a'r blaid werinol heb arweinydd. Gwir fod Mr. Asquith yn Brif Weinidog, ond Prif Weinidbg y Coalition ydyw, ac y mae'n weddol eglur nad yw ar hyn o bryd yn inedru cyfanu ei hen blaid megis ag y gwnai. Yr wythnos o'r blaen gwrthododd y Ty benodi pwyllgor ynglyn a'r ethol restr, a, gorchfyg- wyd y Llywodraeth gan yr aelodau Cymreig. Yr wythnos ddiwedda.f gorfu i'r Prif Weini- dog, er hir wrthwynebu, gytuno i ddifodi breintiau Germaniaid yn Nhy'r Arglwyddi, a chydsynio i ychwanegu Mr. Walter Roch at y pwyllgor sydd i wneud ymchwiliad i ymgyrch y Dardanelles, a Mr. "Wedgwood ar bwyllgor Mesopotamia. Nidi yw Ty'r Cyffredin, mwy na'r ddynoliaeth yn gyffredinol, yn y dymer or-eu yn ystod y gwres. Gall hynny egluro peth o'r anfoddlonrwydd, ond y mae syniad gwedidol gyffredin ar y naill ochr a'r Hall yn y Ty y gellid, er mantais i'r wlad, wneud cyfnewidiadiau yng nghyfansoddiad y wein- yddiaeth. Mynn rhai y bydd* yn rhaid wrth be,n,newydd-un Cymreig. Beth bynag am hynny, os na ohirir y Ty yn fuan, ni synern welect argyfwng gwleidyddol pwysig yn codi. Tra nad oes neb yn amheu gallu Mr. Asquith, cwynir ei fod yn rhy daieddol i roddi ffordd i bwysau. Dylid cofio, o'r ochr arall, mai ei brii amcan yw sicrhau cydweithrediad y pleidiau, ac eir nnvyn sicrhau hynny ubertha lawer. CARSON A CHURCHILL Gwnaeth Syr Edward Carson enw mawr iddo'i hun yn y ddadl ar Iwerddon. Clywais ddywedyd i un aelod o'r Weinyddiaeth ddes- grifio ei ara.eth fel ur. o'r rhai mwyaf a dra- ddodwyd yn y Senedd, ac er yr ymosodiad a wnaed arno yn y "Times" gan Arglwydd Hugh Cecil, ychwanegodd at ei ddylanwad seneddol trwy brofi ei fod yn gyw,ir yn ei amcan, faint byn&g yr anghytunir a' i ddull o roddi ei fa.rn mewn gweithrediad. Y mae Mr. Winston Churchill hefyd yn bur f yw I o. yn ei feirniadaeth ar y Swyddfa Ryfel, er nad ar yr Ysgrifenydd newydd—hyd yn hyn. IWERDDON \Vedi ysgrifennu'ruc:hod, hysbyswyd fed Mr. Duke K.C., wedi ei beaodi yn Ysgrifen- ydd Iwerddon, a, golyga hynny adbr yr hen, drefn o lywodraethu'r wlad honno, er i'r Ddirprwyaetih a wnaeth ynichwilia(i ."r mater ddywedyd, iod y drafn yn "anomalous in quiet times and almost unworkable in times of,crisis." Tori ydy w Mr. Duke, er y dywed- ir ei fed yn ffafrio rhyw fa.th o Ymreolaeth, a Thori rhonc amhcblogaidd iawn yn Iwerddon yw Mr. Campbell, yr Attorney General Gwyddelig. Nid yw'r penodiadau hyn yn gwneud am heddweh. G.

LLYTHYR LLUNDAIN

LLYTHYR LLUNDAIN LLUNDAIN, DYDD LLUN. Y PARCH. J. H. SHAKESPEARE. Un o gwestiynau llosg y dydd yw Undeb Eg- lwysig." Y Parch. J. H. Shakespeare yw y gwr sydd yn gyfrifol am fwrw y gwer i'r tan yn y dyddiau hyn. Adwaenem ei feddwl er's pum' neu chwe' blynedd, a gwyddem pan etholwyd ef yn gadeirydd Cyngor yr Eglwysi Rhydd' mai baich ei genadwri a chyleiriad ei arweiniad fuasai uno yr enwadau Ymneillduol dari yr enw Eglwys Rydd Unedig Lloegr." Pwy yw Mr. Shakespeare? An- aml y ceir gwr brysured ag ef, ac anaml y ceir un ym merw symtHiadau newyddion gymaint. Ym faJton, swydd York, y ganwyd ef, Ebrill 16, 1857. Gweinidog Bedyddiol oedd ei dad, ac fellv ei daid. 0 deulu Bedyddiol felly y tardd, ac ni all ef wadu y dwfr sydd yn ei waed. Cadd ei addysg golegol yn Regent's Park, yn nyddiau Dr. Angus; gradd- iodd yn M.A., ym Mhrifysgol'Llundain, a dilynodd wyr gwych a chryfion, megis Joseph Kinghorn, William Brock a George Gould, fel gweinidog eglwys St. Mair, Norwich. Pan fu farw Dr. Booth, yn 1898, ac y daeth ysgrifenyddiaeth yr enwad yn wag, etholwyd Mr. Shakespeare iddi ar gyfrif ei waith mawr ymhlaid "church extension" wedi pymtheng mlynedd o lafur yn Norwich. Cyn eis- tedd yn iawn yn ei swydd newydd, cychwynodd y Twentieth Century Fund Campaign, a chaed trysor- fa o ddau gant a hanner o filoedd o bunnau. Yna symudodd i sicrhau y Baptist World Alliance a godwyd yn I lundain yn 1905, o dan lywyddiaeth Dr. Maclaren. Yn 1908 caed v Continental Congress ym Merlin, ac yn 1911 World's Congress arall yn Stockholm; ac, onibai am y rhyfel, cynhelid World's Congress arall eleni ym Merlin. Mr. Shakespeare yw v tad a'r symudydd mawr yn yr holl bethau hyn. Efe biau y meddwl. Meddyliodd rhywrai am anrhydeddu enw John Bunyan trwy gael Nenfstr sroffa iddo yn Mynachlog Westminster, ac am Mr. Shakespeare v meddyliwyd ar unwaith pan aed i fwrw y cyfrifoldeb o ddwyn hyny i ben. .Heddyw. ei brif feddwl yw lundeb Eplwvsit-Y." Ni chawn son yn helaethach am ei waith o fewn ei enwad ei hun, megis ei ymdrech ddiflin i ddwyn o gwmpas well trefn ar y weinidogaeth ac uwch cyd- nabyddiaeth ar lafur: pa fodd yr ymlwvbra i ddwyn y syniad o gprph neu "yiundeb" i'w enwad cvnulleidfaol, ac ni chawn fanylu ar ei wybodaeth o ddulliau enwadan eraill i fyw s'r put y llwydda i ddwvu1 goreu bethau pob un phonynt i mewn yn raddol. raddol .i'w'enwad ei hun. Y mae yn Sals bob modfedd ohono—chwe' troedfedd o leiaf: yn statesman yn wr tega chvfiawn, a thra diwyll- iedig ei feddwl. Yn y dyddiau hyn ca brofiadau chwerwon a nielus yn ei genhadaeth fawr pan yr ymddengys gerbron cymanfaoedd blvnyddol yr en- wadau i e'uro ei ddelfryd. Deffrv frwdfrvdedd yr ontim-istiaid. a chvffroa atgnoedd calon y Phariseaid sectyddol, culion, synagogaidd. CYDGYFARFOD. Yn ddiweddar bu cynrychiolwyr y pedwar enwad cryfaf yng Nghymru—y Methodietiaid Calfhiaidd, yr Annibynwyr, y Bedyddwyr a'r Wesleyaid-yu cyfar. fod Mr. Shakespeare a 'Dr. Meyer yn y lie hwnw y gwastreffir llawer ar ddrychfeddyliau gan y Cymry ynddo, fel gwlaw yn anialwch y.r Awythig. Nid oedd gan y cynrychiolwyr yr yn gorchymyn, ond gorch- ymyn yn ei gwahardd i beidio rhwymo eu pobl i un- rhyw gynilun na meddwl, ac i wrando. Eglurodcl Mr. Shakespeare ei syniadau.ei hun, a phwysleisiodd yn drwm ar undeb Un Eglwys Gymreig." Ym Mradford, o gadair y Free Church Council, pwysleisio yr hyn a el wir yn Federation a wnel- ai, gan gredu yr arweiniai hynny yn ddiweddarach i Un Eglwys eithr yn yr Amwythig, gan faint ei gred yng nghrefyddolder y Cymry, a chan ei ddiffyg ymddiried yn yr ystyr a roddai y Cymro i "Federation," pregethodd Un Eglwys" heb flewyn ar ei dafod. iNi raid-dweud yr ystyrid ei ymadrodd yn galed-caled iawn, gan nad oedd y Cymry oedd yno wedi cael y weledigaeth. Cynrych- iolent eu heglwysi yn deg, ni a gredwn, obiegid nid! oes un enwad Cymreig wedi gweled ardderchowg- rwydd yr ail benod ar bvmtheg o loan. Penderfyn- wyd cyflwyno cenadwri Mr. Shakespeare i bwyllgor gweithiol yr hyn a elwir yn Gyngor Eglwysi Rhydd- ion Cymru—Cyngor nad oes iddo unrhyw awdurdod eglwysig. hyd y gwyddom ni, a Chyngor sydd hyd yma wedi gwastraffu ei nerth i drin pynciau gwleid- yddol. -0- Y WESLEYAID. Ddydd Sadwrn, v 24ain o Orff eiiaf. apeliai Mr. Shakespeare a Dr. Horton at Gynhadledd y Wes- leyaid yn y 'Central Hall, Llundain, ar iddi hi ddewis deg o'i dynion i gyfarfod nifer cvffelyb o'r enwadau Seisnig eraill yn iRhydychain, ym Med. Gwelsom yno hefyd yr anghenfil enwadol yn ffrociii, ewynu, a chablu. Syr Robert Perks a gynygiai fod y deng- wr j'w henwi, mewn araeth llawn arabedd. Cefn- ogid gan y Parch. John Hornabrook. Ystormus ry- feddol y bu. Gwir fod y penderfyniad yn cynwys. y geiriau,—that no interference with the auto- nomy of the Denominations concerned is contemplat- ed," eithr yr oedd y drychfeddwl o Un Eglwys y soniai Mr. Shakespeare am dano, fel dymuniact pell eu hamcan wedi cynhyrfu yr enwado ion" i'w gwaelodion. Bid pier, pwysleisiai Syr Robert na wnai y Wesleyaid ildio gronyn o'r hyn oeddynt er mwyn'" Un Eglwys," ac ni welem ni unrhyw reswm yn ei araeth geidwadol ef. dros i'r n. •••yaf Wesleyaidd oedd yno i ffroclii. Gwir i'r Gynhadledd gytuno, bron yn unfrydol, i enwi ei deg, eithr nicf cyn egluro'n groew iawn mai "W esleyad" oedd hi ac y mynnai fod. Gwelem gan hynny nad yw corph Wesleyaidd ronyn agosach i weled y wawr tia'r Corph Calfiiiaidd yng Nghymru. GWASTRAFF. Yn yr Amwythig, megis yn y Gynhadledd y son- iasom am dani, un ddadl a apeliai at y meddwl cyffredin, sef gwastraff y pentref. Gwyr pawb o honom hylled yw y darlun a dynir o'r pedwar enwad neu ragor, mewn un pentref bychan yn ymgystadiu am bob enaid sydd yno, nid i Grist, ond i'r enwad. Cystadleuir gydag atgasedd anheilwng o grefydd, a beunydd y sonir am r:fedi." Gymaint o arian a, werir yn ofer Ymddengys i ni fod yr arian a werir felly yn apelio mwy at yr Ymneillduwr cyffredint na'r posiblrwydd ysprydol oll-bwysig o fod yn cam- gynrychioli Crist. —o— ANOBAITH? Gwendid anaele cri Mr. Shakespeare yw y mynega o flaen pob peth ysbryd anobaith." Cydnabydd- laeth ydyw o fethiant y drefn bresenol, ac nid yspryd bywyd cariad yn mynnu cyfeillgarwch. Wele rai o'i fyne,giadau For years there has been a, continuous decline in members and Sunday School scholars, and unless this can be stayed the Free Churches must slowly bleed to death." Denomin- ationalism is a decaying idea. It makes less and less appeal to our young people." Our divisions make no appeal to the conscience and intellect of the- best elements in the nation outs;de the churches." The present system is ineffective and it also in- volves an enormous waste of men and money. There is not the remotest chance of our saving England along our present lines." Denomination- alism affects the ministry most disastrously." The idea is circulating in our homes like a slow poison that the Free Church minister in most cases has no chance. The extraordinary thing to-day is that our numbers are so enormous and our power so comparatively small. A Government which trembles before a Labour Party or an Irish minority simnly trifles with us. One Parliament siieceedi;, another, but our wrongs are unredeemed, our min- isters are distrained upon or even imT)risonel." In national celebrations a handful of seats are allotted to us, or we are ignored altogether. The reason is too obvious: We cannot bring our un:ted forces to bear upon a single point. We are Free Churches, but not a Free Church." Eto, un o ddadleuon Syr Robert Perks yn erbyn Un Eglwys Rydd oedd: It wpnld be, a menace to the State."

No title

Beth amser yn ot paentiodd Mr. Ellis Roberts, yr nrlunydd adnabvddus. ddarlun o Miss Olwen Lloyd' George, a chyflwynodd ef yn rhodd i'w werthu er budd v milwyr Cymreig. Prynwyd ef gan amryw gyf full ion. ac yn awr v maent yn gwriadu ei gvflwyno i Mr. a Mrs. Lloyd George. Pedwar can' grni oedd pris y darlun.