Teitl Casgliad: goleuad

Sefydliad: Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Hawliau: Nid yw statws neu berchnogaeth hawlfraint yr adnodd hwn yn hysbys.

Gwylio manylion cyfan

Cyntaf Cynt Llun 3 o 16 Nesaf Olaf
Full Screen
6 erthygl ar y dudalen hon
No title

Y DRWS MAWR. Y m mis Chwefror diweddaf pan oedd yr Almaeniaid yn gwiieuthur eu liyrnosodiadau ffyrnica-f ar Verdun ac, yn ol pob golwg, yn enill tir yn gyflym, cyhoeddasant, fel eglur- had ar eu ccliedion anferth, mai Verdun oedd y drws mawr i ganolbarth yr Alinaen, a, bod yn angenrheidiol ei sicrhau. Pan gymeras- ant amddiffynfai Dauamont dywedasant fed ,allwedd y drws yn awr yn eu meddiant a'u bod yn ymarferol wedi ei gloi yn wyneb Ffrainc. Y casgliad naturiol i'W dynu oedd fod y gelyn yn ystyried meddianu Verdun yn beth c'r pwys mwyaf iddo, ac nad oe1:1d rhan- au pwysicaf yr Almaen ei hun yn ddiogel to byddai'r ddinas honnD a'i hamddiS'ynfeyd'd ym meddiant y Ffrancod. Y mae'n werth i ni .gofio'r pethau hyn heddyw yn wyneb y sefyllfa newydd yn Verdun. Erbyn hyn y mae'n amlwg na lwyddodd yr Almaeniaid: i gloi'r dinvis mawr ii-tor sler ag y tybiasant; yn hyi-ach, y mae eisoes yn dechreu ago-r ar yr ochr arail, neu yn cael ei guro i mewn gan ymoscdiadau'r Ffraneod. rliyfeddol. a di- .lid'io. Dywedasom yr wythnos ddiweddaf i'el y llwyddasant i gymeryd amddiflynfa. Doua- inont a thros bum' mil o garcharorion oddiar y gelyn, .ac ar ol hynny y maent wedi cadarn- hau eu sefyllfa ac wedi enill rhapor o dir. Y [11a,e gwrthymosodiadsau ffyrnig yr Almaeniaid ,-t? l l dl* t' r l*l ,,N,c'fi y s,,1!4 i e7 yn brawf eu bod yn deall difrnweh y safle. ond nid oes yr un o'u hymdrechion wedi enill dim yn ol hyd yn hyn, a dywedir fed gynnau mawr y Ffraneod1 yn trechu eiddo eu gelynion yn hawdci Dywedir hefyd nad oedd holl golledion y Ffraneod yn yr ymosodiad cyntaf ond tua haner y nifer o garcharorion a gymerwyd cddiar y gelyn, ac y mae hyn yn bwynt pwysig iawn. Y mae'I' rhyfel, hyd yn ced yn y dyddiau hyn o ynnau Illawr, phob peiriainwaitli, yn dibynnu. yn y pen draw ar ddynion, a? y mae'r ochr sy'n medru arbed ei dynion, hyd yn ced mewn ymosodiadau pen- derfynol, yn sier a Jwyddo yny diwedd. Ni wyddcm, wrth gwrs, beth yw'r symudiad nesaf i fod, ond y fed y cyng- rheiriaid yn awr yn profi llinellau'r gelyn mewn mwy nag un man, ac y mae yr un rnor aryilwo, nad yw'r llinellau hynny eyn gryfed 3,0' v bucnt. Daw'r amser yn lied fuan. i'r Almaen wneud y dewis- mawr, sef naill ai en- cilio yn y gorllewin a chymeryd ei siawns am beryglon amlwg hynny, neu geisio dal ei llinellau presenol yn y gerllewin a'r dwyrain. Prun bynag a, ddewisa, nid yw'r rliagolygon ond tywyll iddi ar hyd y naill lwybr fel ar hyd y Hall.

No title

•. CYN,LLUN RUMANIA. Y mae'r newydd o Rumania gryn lawer yn siriolach yr wythnos yma, end cyn dyfod at hynny gadawter i ni ddywedyd gair am achos- ion yr hyn sydd wedi digwydd yno. Haw did hob amser yclyw\ (beio caidfridogfion pan na byddo popeih yn myned yn dda, ond anghofir yn fynych v dylanwadau sydd arnynt a'r ystyriaietiiau gwleidyddol y mae'n rhaid iddyiit en cofio. Dynai a ddigwyddodd1, meddir, yn Rumania. Cynllun y Cadfridog Averescu, fel y dywedasom o'r blaen; oedd meddianu Transylvania ac ymuno ag asgell chwith y Rwsinid. Pan welodd nad oedd hynny yn. ymarferol, a piian ymosod-wyd ar Rumania o'r ddeutu, ei farn ef oedd y gellid gada,el i'r Dobrudja, gan nad oedd dim perygl neilltuol o'r eyfeiriad livvnnw, ac y dylid rteilltbo l c- 'r ?e y liC? i r l,, crynhoi grym byddin Rumania ar amddiffyn v terfyn gogleddol, c'r Bukavina, hyd at y Danubehvnny ydyw, ar hyd llinell y myn- yddoedd. Pe buns id wedi gwneuthur hynny nid yw'n debyg v btiasai Vo-ii Falkenhayn ,wedii cael ei droedJ i lawr' ar dir Rumania o gwbl, ac na buasai Mackensen yn y Dobrudj a Îawr pellach yrnlaen nag ydyw yn awr. Ond aeth y teiml-d yn Rumania, yn rhy gryf i Averescu. Credai'r bobl fod presenoldeb "i da,c.ke.nse,n yn y Dohrudja, yn fygythiad llniongyrchol i Fucarest, a, gorfodasant Aver- escu i ranu el fvddin, a thrwy hynny, y mae lie i ofni, i chwareu i ddwylo'r cadfridogion Alm'aenaiidd'. Nid oedd y fyddin oedd yn hen ddigjon cref i wynebu Von Falkenhayn- yn iadigo,ri i. wynebu Mackensen hefyd, a phas- iodd Rumania trwy ddyddiau pryderus iawn. Erbyn hyn y mae pethau yn well. Yn y gcgledd taflwyd y gelyn yn ol yn rhai o'r prif iylchau, a ohymerwyd dros ddiwy fil o garcharorion a llawer o ynnau oddiarno. Yn un o'r bylchau hyn yn unig y mae Von Fal- kenhayn yn enill ar hyn o bryd, a, barn gwyr cyfarwydd ydyw na bydd ineddianu un bwlch ü gymorth yn y byd iddo. Yn y Dobrudja g,ifi.i i'n cyngrheiriaid,, fel yr cfnid, ddinistr- 10'r bent ardderchog drcs y Danube yn Cer- navada, ac y mae pe.thau yn y Dobrudja, hyd y gweiir, yn sefyll yn eu hunfan.

No title

Y SAFLE. Ond er fed pethau yn well nag y buont ni ddylid cymeryd yn ganiataol fed y perygl drosodd. Nid yw hynny yn wir o lawer iawn. Dydd Llun, yn y "Manchester Guardian," oylioeddvvyd llythyr maith. gan Mr. John Dillon, yn yr hwn y Icyrlerid golwg pur ddi- galon ar y safle. Cred Mr. Dillon fod gwa- haniaeth bairn rhwng y Cabinet a'r Staff Brydeinig paxthed pwysigrwydd yr ymgyrch yn y Balkans, a Salonica. Prun bynag am hynny, y mae llawer o, .anfcddlcnrwydd ciherw-ydd y safle. Cynllun Ffrainc oedd glanio yn Salonica, a. dywedir fod Ffrainc yn ers misoedd i gydnabod. M. Venizelos, ac i dda-orseddiu, os byddai raid, frenin Grceg, end fod, dylanwadau yn gweithio yn erbyn hynny. Fel In.ater o ffaith y mae'r cyngrheiriaid wedi gwneuthur cyfaddawd a ymddengys i ni yn aneffeithiol trwy gydnabod llywodraeth Venizelos a'e brenin ond nid oes amheua-eth had yw'r brenin wedi bed yn cyn- llwynio yn erbyn y cyngrheiriaid ac wedi cvnorthwyo Ihwn eymaint ar ein gelynion a phe buasai wedi cyhoeddi rhyfel yn ein her- yn. Oherwydd ei agwedd ef parlyswyd Sa.rrail, ac er fed y Serbiaid yn awr yn ymladd yn llwyddianus i gyfeiriad Monastir, nid oes obaith y gallwn roddi help sylweddol i Ru- mania c'r cyfeiriad hwn cyn y gaeaf. Oni buasai am agwedd Groeig y mae'n fwy na thebyg y buasai Sarra,il a'i fyddin bellach. yn bygwth Sofia, a thrwy hynny yn gwneud yr vinos., diad a1- y Dobrudja yn hollol amhosibl. Dalleua, rhai yn awr y dylem roddi can' n-ill yn rhagcr o ddynion yn Salonica,, ac y gellid r e! lltwcr chonvnt o'r Aifft. Ergyd drom iawn i'r cyngrheiriaid, yn foesol ac yn fater- ol, fyddai cwymp Rumania, ac nid oes am- heua.th nad oes rhywbeth wedi bod o'i le yngiyn a'n diplcmyddiaeth yn y Balkans o'r dechreu. Ar y cyntaf, carnddeallwyd pwysigrwydd y He, ac wedyn, pan sylweddcl- wyd .mai'r ffordd honno yr oedd uchelgais yr Aimaen, ni chymerwyd lllCisurau pendant.

No title

CYFFREDINOL. Nid oes rhyw lawer i'w ddywedyd am y brwydro ar y,somme. Y mae'r tywydd wedi bed yn anffafriol, acmewn un lie, yn agos I Percnne. y ma'r Almaeniaid wedi enill ychydig dir. Ar y cyfan, medd bynag, try'r fa,nt.ol yn eglur o blaid y cyngrheiriaid. Y mae'n amlwg fed y tywydd yn anfanteisiol iawn, ond y mae lie i obeithio y gellir par- ymosodlad'au trwy'r gaeaf. Os na wneir hynny, ca'r gelyn gyfle i gryfhau ei hnellau eto, a bydd yn rhaid, ail-wneud llawer c.'r gwailh yn y gwanwyn. Nid oes dim ncillt-uol wedi digwydd mewn rhannau ereill o'r males. Ar y mor y mae'r gelyn braidd yn fwy bywiog nag y bu. Yr wythnos ddiweddaf gwnaeth deg o'i "torpedo boats" ymosodiad bei']dgar yn y Sianel rhwhsr Lloegr a Ffrainc, gyda'r canlyniad idynt suddo- un llong, a. ddi- gwyddai fod yn wig, a, dwy o'n "torpedo boats" ni. Collcdd v gelyn hefyd ddwy o'i lougau. Ni enillod; y gelyn ddim trwy'r ymgyrch yma, ond y ffaith iddo'i gwneud yn brawf fod ei sudd longau wedi P' ofi'n fetihiant, yn y Sianel. Ond ar rannau eie rnor v nia,e'r sudd: long au yn neill- tucfl brysur, ac yn suddo bron gymaint o 1 ngau amhleidiol ag o longau Prydeinig. Y o'r blaen, yn rhywle oddiar lannau Iwerddori, suddwyd y "Marina," llong o Glasgow, ar yr hon yr oedd amryw American- wyr. Suddwyd hi yn hollol ddirybudd ac y mae T..ilywc,dr,,ieth yr Unol Dalaethau yn talu sylw i'r pefch er nad oes ddisgwyl i'r Llywod^- raeth honno dalu llawer o sylw i ddim yn, awr ond i etholiad yr airlywydd. Ni chlywyd dim rhagor o son am yr U53 a suddodd longau Prydeinig cddiar lannau'r America, a dywed Berlin eu bod yn ei disgwyl adref cyn hir. Ni ddaeth gair o son am y "Bremen," ych- waith, y suddlong fasnachol oedd i gyrhaedd yr America ddeufis yn ol. Dywedir fod ei chwaer, y "Deutschland" wedi cychwyn am ail-fordaith i'r Talaethau:, a daw gair o'r Yswisdir—nid hawdd gwybod pall.am oaui- yno, fed y ddwy ar g-oll.

No title

AWSTRALIA. GaJlesid iybio ar y papurau betli amser yn ol fod Mr. William Hughes yn sic-r o gario ei fesurgoriodaeth i fuddugoliaeth yn Aws- tra,lia, ac yn wir dywedodd ef ei hun y byddai Awstralia dan warth os na chydsyniai a'i gynlluniau. Wrth gwrs, y ma,e, rhywfath o orfodaet'h fihvrol eisoes mewn bod yn Aws- tralia. Gorfodir dynion ieuanc dibriod i ym- uno a'r fyddin an-iddiffyiiol ond nid oes orfod- aeth arnynt, i fyned. allan o'u gwlad. Cynyg- iai Mr. Hughes fad yr orlodaeth yn cael ei hestyn, fel ag i alluegi Llywodraeth. Aws- tralia. i anion byddinoedda ymladd yn unrhyw ran o'r byd lie byddai'r ymherodraeth yn galw, ond y mae'r orfodaeth honno hyd yn oed, yn llawer llacaoh na'r un sydd mewn grym ym Mhrydain. Ni fwriedid cymeryd gwyr pried, ac yr oodd llawer o eithriadau ereill yn y cynliun. Gymerwyd "referen- dum" o'r holl wlad, gan gynwys y miloedd milwyr Awstralaidd sydd yn y wlad hon a gwahancl rannau o'r byd, ar y mater, ac hyd yn hyn y mae imvyafrif o 91,000 yn erbyn cynllun Mr. Hughes. Nid yw pleidleisiau'r milwyr wedi eu cyfrif eto, ond nid: ydys yn tybio y bydd iddynt newid y dyfarniad, ac yn wir dywedir fod llawer iawn o'r milwyr yn gryf yn erbyn gc-rfodaeth. Y mae hynny ynddo'i liun yn ddigon i brofi mai nid unrhyw ddiffvg ffydd'lonedb' i'r fam v/lad' sydd wrtll wraidd y bieidlais hon. Y mae'n rhaid chwilio am y rhesymau mewn cyfeiriadaU- eredl. Y mae Awstralia eisoefll wedi cyfranu yr. rhyfeddbl mewn dynion ag ystyried ei pboblegaeth denen, ac y mae'n amlwg fod y wlad yn dechreu myned yn anesmwyth ain ei diwyaian,nau cs cymerir llawer yn ych- waneg. Hefyd ni wnaetli y ganmoliaetli ddr- arbed a, direswm a, roddwyd i Mr. Hughes gan rai papurau yn Lloegr pan oedd yn y wlad hon ddim lies iddo yn Awstralia. Gwyr y sawl a wyr rywbeth am wasg Awstralia pa rncr annibynci ei hysbryd a diwg-dy-bus o unrhyw ymyriad yw'r1 wlad henno.

No title

DIWEDDARAF. d' d i Nid oes dim cylnewidiad amlwg yn y safle fdwrol, ond y mae'r Rumaniaid nid yn unig yn dd eu tir yn y gogledd end hefyd yn en ill ychydig. Nid oes dim newydd o'r Dobrudja. Yn Nhy'r Cyffrel(i,iii ddydd Ma,wrth "wr.aeth Mr. Balfour hysbysiad ynghyleh y frwyd-r yn y Sianel,-hys,by,siad sydd wedi creu cryn lawer o anfoddlcnrwydd. Dywed- odd ein bed wedi colli cla,u o'n torpedo bats," -Lin, a ddigwyddai fod yn wag, a clnvech o'r llongau—neu o'r cychod- a elwir yn drifters. Credai fod He 1 feddwl fed dwy o'r llongau Almaenaidd wedi eu suddo, ond nid ymddengys fod, sicrwydd hollol am hynny. Teimlir y dylasa,l'I" Admir- alti fod wedi gwneuthur hyn yn eg.iur o'r blaen, 'yn hytraeh na rheddi unrhyw arlliw o le i neb feddwl ein bod: yn ceisio cuddiO''r gwir. Nid oedd yr ymosodiad, fel y digwydd- odd, na llwyddianus na phwysig. Mcdd bynag1, gei^ lw'r "Manchester Guardian" am • gael Arglwvdd Fisher yn ol. "While" meddai, "the Admiralty is fumbling and muddling in this way, the greatest naval genius of our diay, the creator of our modern navy, to whose swift resolve and. foresight the one decisive naval victory of the. war, th-i; of the Falkland Islands, is solely due this man is allowed quietly to rest in en- forced retirement. His name is Fisher." Ar hyn o bryd y mae llawer iawn o siarad ac o vsgrifenmi am ymddygiad y cyngrheiriaid tuagat Groeg. Haerir gan rai eu bod ar well feletau yn awr a r brenin a'u bod yn ym- ddieithrio oddiwrth Venizelos. Prin y cred- wn hyn.