Teitl Casgliad: goleuad

Sefydliad: Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Hawliau: Nid yw statws neu berchnogaeth hawlfraint yr adnodd hwn yn hysbys.

Gwylio manylion cyfan

Cyntaf Cynt Llun 6 o 16 Nesaf Olaf
Full Screen
8 erthygl ar y dudalen hon
Y PREGETHWR AR GLOWR

Y PREGETHWR A'R GLOWR. Syr,—Newydd dyddorol i filoedd yn y wlad yw y newydd am godiad o dri swllt yn y bunt yn nghyilog glowyr Deheudir Cymru. Os gwir y gair, am bob punt enillid ganddynt yn 1914. enillant yn awr tua thri swilt arddeg yn ychwanegol ati. Ni ddylai nebrwgnach. Cyfiawn haedda r glowyr bob ceiniog a gânt. IDyna un ochr i'r ddalen. Yr wyf finnan yn weinidog ar eglwys gyfansoddedig o deuluoedd o iowyr. Glowyr yw ei chwe' blaenor. Ond er fod eu cyflogau hwy wedi mawr chwyddo, nid ydy"nt wedi symud dim i roddi eodiad yng nghyflog eu bugail. Gwir eu bod wedi codi pedwar swllt yn y gydnabyddiaeth Sabbothol, ond gan na phregethaf ond un Sul yn y mis gartref. ni fanteisiaf ond ycb- y iydig. Erys fy nhal am fugeiLio yr un heddyw ag ydoedd dair blynedd yn ol. 'Nawr, Mr. Go! a ystyriwch hyn yn deg? Oni ddylai fod gan ein blaenoriaid syniad uwch am anrhydedd? M.L.

CYFAPFODYD1 BOSBARTH DWYRAIN II MORGANWG

CYFAPFODYD-1) BOSBARTH DWYRAIN MORGANWG. AT OLYGYDD Y GOLEUAD. Syr,—Diolchaf am ychydig ofod o'r GOLEUAD. j ofyn i Ysgtifenyddicn y gwabanol Ddosbarthiadau alw sylw at y cylchgronau Cyfundebol, sef ",Y Dry- sorfa," Trymrfa y Plant, a'r Traethodyddi. Y mae angen mwy o dderbynwyr nag erioed eleni oher- wydd y rhyfel omadwy bresenol, pan y mae II u- o'n cyd-ieuenotyd yn gwasanaefchu eu gwkd. Gan fed y cylchgronau yn cadw at eu pris (fel cyn y rhyfel), yng wyneb fod pris y papur wedi codi, y maey ddyledswydd yn fwy nag erioed, a mom i fod yn _d«yrngaroI. i'r Cyfundeb yn yr ystyr yma. Da g&nyLdysUolaethu fod yna gynydd sylweddol eisoes. rwwn rhai eglwysi yn nifer derbynwyr newyddion y Drysorfn." Yr eiddoch, &c., Rhfgfyr 9, 1916. T. C), PHILLIPS, Goruchwyliwr y C.M. .fJaO ■

A PEL

A PEL. ■ AT OLYGYDD Y GOLEUAD. Syr,—A gaf fi, trwy gyfrwng y GOLEUAD, apelio a-t etch dariienwyr am gymorlh i'r miiwyr, yn enwed- ig i'r milwyr C yinie'g sydd o dan fy ngoial. Ca.w- som ein symud yma o Thetford (116 y buom mewn cainp am fis) ryw wythncs yn ol, a'n gwaith ar hyn o bryd ydyw gwylio giannau'r mor yn Kwyrain- Llcegr,—taith o ryw ugain milltir -rll WY heu lai. Ni raid i mi ddweyd wrth ■: neb fod gwaith fel hyn yn flin a chaled yn ami. Y mae yn tybio sefyll allan, sut by P ig y bo'r hiii, a threulio'r nos m,wii 'trefiches' t 'dug-outs' yn Tianedd erwynt a gyvlaw. Bechgyn Cymru ydyw rhai cannoedd ohonynt,—bechgyn o Fon ac Arfon ft. sir- oedd) ereill y Gogledd, a rhai ohonynt o'r De, ac ar ran y rhai hyn yr wyf yn ysgrJenu. Sid ydynt yn cwyno, ac nid wyf jfinau yn cwyno drostynt; gwnant eu rhan yn siriol a dirwgnach. Ond yr wyf yn dymuno apelio at y llawer sy'n cael treulio eu nosweithiau mewn cysur a chlydwch i gofio am danynt. Ni fynnwn er dim ladrata cysuron a fwr ied-r fiT gyfer y dewrion yn «Ffr;:iinc, ond wrth gofio am y rheiny, nac anghofier y bechgyn sydd yma. Y mae y rhai n hefyd yn gwneud v rhan a ofynir gaii ddynt, yn ffyddlon,, ac yn ei gwneyd yn ami ynghan- ol anghysur a chajsdi. Y rhoddion mwyaf derbvniol fyddai mufflers, mittens, helmets gwlan, neu i'hyir ddefnyddiau cynesrwydd a chlydwch, Bydd yn dda genyf ofalu am unrhyw roddion ereill a anfon-r, a'u rhannu yn 01 yr angen, neu wneuthur unrhyw wasan-ebh arall a fo er budd a chysur y bechgyn. Nidi wyf eto wedi cael hamdden i setlo i lawr a threfnu y gwaith fel v carwn. ond yr ydym eisoes wedi trefnu rhai cyfarfodydd i'r Cymry, a'r rheiny wedi cychwyn yn ilewyrcftus. Y mae genyf gylch- daith digan eang i'r pregethwr Wesla mwyaf barus; ,y drwg vdyw nad oes genyf bregethwr cynorthwyol, ond wedi i ni gael setlo i lawr, hwyrach y caf anion gair o'r hf.nes i'r GOLEUAB. 'Cyfeirier pob parsel fel.y c,,nlyii,Pev. David WilK.ms, C.F., Forest Lodge, South wold, Suffolk. Yr eiddoch. &c.,  VID vVILLIAMS.  I ■ 3>AVID WILLIAMS.

EFFEITHIAURRIIYFEL I

EFFEITHIAU'R'RIIYFEL. I AT OLYGYDD Y GOLEUAD. Syr,Nid oesrgwestiwn na bydd i'r rhyfel fawi- gyfnewid a gwastadhau wmbreth o drefriia,dau cvm:, deitliagol Dyna. frter y daiad. fedd-,N,- ol; hydeT-iv y bvdd i'r vmyriad a or vmborth y bolt brofi'n aclilysur i waharddi-ad y gwirod yn gyfangwbl. Mae prinder bwvd a.v fwrdd v tlawd a gwastraff grawn i ddim ond porthi chwant yn ddau beth honol afreaymol. -Rhyfeddir na welai y Llywodraeth hyny. a gofvnir pob m-ith o gwestiynau parthed pa beth a.11 gyfr:f am y dallineb. Am lawer rheswm, iOll enrha-id ho'llol a.r hyn o biy-4 y-w y penderfyn- iadau, yr erthyglau, v cynhadleddau, a'1' cyfarfod- ydd cyhoeddus ar ddyfodol y fastnch foddwol. Mae'r presenol yn oll-bwysig, ac niddawr neb dyn pa beth all digwydd yn ystod 1917. Ni bu erioed fiwyddynar wawrio a'i phosiblrwydd mor ofnadwy bwysig, ac ar yr un pryd mor ddychrvnadwy o an- sicr. Nid dyma, bid sicr, yr adeg 'i ddadleu a yr adeg i ddadleu a chweryla ar gwestiwn dirwest nag. ychwaith i wneud unrhyw dreiniant parhadl at y djyfodol pell. Deddf- wriaeth ar .adeg anhymig ac mewn cyfnod o gyffro a braw; ei pherygT yw bod yn anheg a phob plaid. Ni wyr neb pa g_ynllun gynyg; ei hun ar derfyn y rhyfel i farn y willd gyda. grym argyhoeddiad ys- gubol. Cyfanet- y rhtngau. Una pawb y dylid ar hyn o bryd roddi yr holl wlad o dan ddeddf llwyr- waharddiad. Ceir cyfle eto i ddadleu parthed y dy fodol tywyll. Cwestiwn arall o bwys i'r Cyfundeb ag y mas y rhyfel mawr yn debvg o'i bendterfynu yw cynha.1- iaeth a threfn y Weinidogaeth. Mae'r Cyfundeb yn ei Gymdeithasfaoedd a'i Gyfarfodydd Misol eis- oes wedi cymeryd camrau ble-isioi-i i gyfeiriad cyn- baliaeth weddol deilwng. Parthed trefn y weiii- idogaeth, disgwylir y cyfyd angerhaid buan o le arall i, wireddu y gair. Ar hyn o bryd nid yw amgen nathryblith. Tebyg yw y rhoddir atalfa ddechreu'r flwyddyn a-c hotU gerbydresi teithwyr '(passenger trains). Ni bydd caniatad i neb symud o le i le oni ellir profi y bydd h.yny yn gwbl angren- rheidiol er lies y wladwriaeth..Pwy erioed ddis- gwyliai mai y.ffordd yma. y sefydlogid y weinidog- aeth Fetliodistaidd? Anihosibi fyddai profi fod buddianau y wladwriaeth yn hawlio v crwydriadau cyhoeddiad o wythnos i wythnos, a thyna derfyn a hir chwenychwyd ar flaenor y dyddiadur a. dydd- iadur y gweinidog. 0 dded,wydd ddydd Ym byddai Trefn Byddai i'r Cyfundeb gododd y gwr i bregetJiu, ac a hawliodd hyfforddiant iddo am faith flynyddau, o dan angemhaid i drefnu na bo y parotoad yn ofer. Ceid Bwrdd y Cyhoedd:adau Sabbothol" ar lin- elhu skeleton plan committee Lerpwl o fewn cylel-i pob Cvfarfod Misol i drefnu pob dyn i'w le, a'i Ie i bob dyn: Fel' ym.ae pethau ar hyn o bryd, nid oe::¡ dim a sioma ac a ch werwa weiniddgion ieuainc o ddysg a dawn yn fwy na chyfundrefa y dyddiadur. Amheinr eu hurddas a. gwanychir eu hannibyniaeth mewn geiriau a gweithredoedd. Rhyfedd na. baeni wedi gwrthdvstio yn gyhoeddus yn ei herbvn ond ni wiw iddynt. Pair yr ansicrwydd bryder parhaus a tbuedda dvn i ddibrisio ei hun pan mae o d,frl1 genrhaid cofio fod allwedd ei gwpbwrdd yn llogell dyn arall. Galla- pob dosbarfh neu Gyfarfod Misol yn bur hawdd ddilyn esvi-mpl Methndistiaid Lerpwl yn y mater hwn. neu o'r hyn lleiaf ei gvfaddasu i amgylchiadau neilldnol v rwahanol gylchoedd. Yr eiddoch, &c.. I G WE, IN L-,O G.

Y MILWYR CYMREIG YN LERPWL AR CYLCH1111

Y MILWYR CYMREIG YN LERPWL A'R CYLCH. 11 1 I)D Y C-,OLI BUAD. ?. I ?, AT OLYGYDD Y GOLEUAD. Syr,—Ymae Lerpwra.'r cylch, oherwydd ei stifle gyfl eus, yii gànolLm milwrol pwysig, ac y mae yma ddau wersyll sefydlog ynpprthyn i ddwy o fyddin-, oedd Cymru, s- f y Royal Welsh iFusiliers yn Lither- land, a'r South Wales Borderers yn ymyl Hall Road. Yn ychwanegol at hyn y mae c'ltrooau Cymreig wedi bod, ar ryw adeg ueu gilydd, yn Bebington, iPi-escot, ac Aintree. Y mae hyn wedi gosod cyfrifoldeb ar Gymry y cylch i barotoi rnoddion neilldnol i gyfarfod ag angen y milwyr Cymre g, ac i'w cysuro a'u diddanu tra yn ymbarotai i fyned i'r rhyfel. Y mae miloedd o fechgyn Cymru wedi bod trwy y cylch er dechreu y rhyfel, ac ugeini m ohonynt wedi bod yn gorwedd yn glwyfedig yn ysbyttai y ddinas. Fe ellir gosod allaitt y gwa:tll a wneir yn mhlith y cyfeillion hyn mewn dwy wedd—yr hyn a wneir gan eglwysi unig- ol trwy groesawu y milwyr ar y Sul, a, threfnu te, ac mewn rhii capel au swper hefyd. Fe drefnir gwasanaeth bob boreu Sul yn Litheriand, ac yn Hall Road, a phregethir gan weinidogion y cylch yn eu tro. Gwe-dd arail y gwaith ydyw yr hyn a wneir gan bwvligor yn cynrychloli yr oil o'r enwadau. Fe "drefnodd v pwyllgor gyfarfod"'dd a.dloniadol (socials) bob yn ail nos Sadwrn o Medi, 1915, hvd ddiwedd Mai, y flwyddyn hon. ac f? groesawyd dros 2,400 o filwyr iddynt. Trefnwyd hefyd gyda gwtinidogion o bob enwad i ymweied. a'r ysbyttai er ymgeledd a chysur i'r Cymry cbvyfed'g sydd yna. iSicrha-wyd gwasanaeth lady visitors i fyned yn gyson i'r ysbyttai i'r un amoln. G-olyga y gwaith hwn lafur i'r rhai sydd ynglyn ag ef, ond y mae vn cael ei wneud gyda llaweny ld, ac y mae carfdig-vvdd cyfeillion wedi cvfaxfod yr holl gostau heb i'r r1\vyl1gor ofyn am arian gan neb. Y mae y socio1 w d lil-ddechreu y tvmor hwn, ac y mae yn (I,gos i 'bb-I yn bt'eseiiol yi-id(ty-iit, a hyderir v conr am oanynt yn gyffelyb yn ystod. y tymor Adiroddiad o waith y pwyilgov hwn oedd gerbron y-'Cyfarfod Misol nos Fercher diweddaf, ac nid oedd' sylwadau y bredvr am waith rhai o'r eglwvsi mewn tefn. Y mae llawer o'r eglwvsi wedi gweithio yn rhaporol. yn enwedig dwy yn y pen gogleddol i'r cylch, a hydetwn v caiff y Gyfarfod Misol adroddiad cvflawn o'u gwaith a'u hymroddiad pajrtddaw y cyf- lcusdra i hynny. Yr eiddoch, &-el D. JONES HUGHES. I

7 LLYTHYR AT Y PRIF WEINIDOG

7 LLYTHYR AT Y PRIF WEINIDOG. Syr,—Llongyfarchwii chwi yn galonog fel gwlad a chenedl yn eich dyrchafiad i safle mor uchel, ac i swydd mor anthydeddiis ao urddasol; yn Brif Wein- idog mewn cyngor, ac yn flaenor mewn barn. Gwelwn chwi yn eich camre a'ch cynydd, yn gred- wr mawr yni mhob gweithred, ac yn ffyddiog ym mhob symudiad, ond carem weled eich ffydd yn llai mewn dyn ac mewn dynion, mewn diluw o shells," ac mewn miloedd o fagnelau mwyaf y byd. Bydded eich ffydd yn unig yn Nuw, ac ewch rhagoch mewllI nertli a grymusdcr Hwn, gan gredu mwy yn nghledd yr Arglwydd nac mewn un cledd arall, nac yn un- rhyw lu neu nerth arall. Rhoddwch wys lallan yn ddi-nag o'r orsedd, a galwer pob glin i blygu, a phob- perchenanadl i ymostwng mewn ympryd a gweddi, ddydd a nos dros fis o ddyddiau llawn, a chauer pob. drws ty. dawns a chwareudy, pob ty diota, meddw- dod a chyfeddach, yn mhob dinas a phentref, J'n mhob cwTn a llan, a bwrier yr eilunod hyn unwaith am byth i'r widd a'r ystlymod Yna fe godir y wlad yn ei hoi, ac yn gorthrvmdel- a gwae, yn lie cyf- yngder a chyiini, daw i ni heddwch a hawddfyd; yn lie dinvstr a th 1 di daw llawnder a llawenydd. Oblegid yr Arglwydd sydd yn teyrnasu, a'i eiddo Ef yw y byd a'i gyflawnder, a gorfoledded y ddaear a'r ynysoedd yn hyn. Oherwydd os tewi a wnei di y pryd hwn, es- mwythc'ra ac ymwared a. gyfyd (i'th bobl) o le arall; a phwy sydd yn gwybod ai o herwydd y fath amser a hwn y da^taost tI l'r Irennmiaeth. West Kirby. R. JONES.

CYNHALIAETH Y WEINIDOGAETH

CYNHALIAETH Y WEINI- DOGAETH. CRONFA'R DE. Danfonwyd llythyr fel y canlyn at ysgrifenydd pob eglwys yn NeheudirCymru,. i'w osod yn gyntaf gerbron Cyfarfod y Blaenoria-id, ac yna gerbron yr eglwvs e Dechreua'r Gronfa Gynorthwyol Ganolog ei gwe.thrediadau lonawr laf, 1917. Bwriedir ei gweinyddu fel y gall eglwysi gweiniaid y Deheudir dderbyu rhyw gymaint o gvnorthwy Gorphenaf laf, 1917. l'uag it g, l yi-i garedig Tuag at gyrhaedd yr amcan, gofynir yn garedig i'r eglwysi, tua dechreu'r flwyddyn, i wynebu ar y gwaith o godi y swm a noda'r Cynllun fel rhan pob eglwys tua.g at y Gronfa. Os ydym i godi'r swm sy'n ofynol i gynorthwyo yr eglwysi gweiniaid, ac os ydym i wneud y ddar- pariaeth angenrheidiol i sicihau Cyflog Byw i ugeiniau o Fugeiiiaid a Gwetnidogton yn ?seh&udir Cymru, yna, yr amcan-gyfrif ydyw hyn—y bydd eich cyframad chwi yn gyfartal i'r swm gesglid pe rhoddai pob aelod o'ch eglwys chwi swllt y flwyddyn. Ond, os ydyw dyled yr ade'ladau yn fawr (op. neu fwy ar gyfer pob aelod), y mae'r amcan- gyfrif yn ca

2 P AS

'2"' P .AS. Y FAM WEDI EI GAEL ODIWRTH EI iPHLENTYN, A'R DDAU YN CAEL EtU G'WELLA' CA,N 'VE'NO'S' LIGHTNING COUGH CURE. Dywed Mrs. Flockhart, 115B, Gre nfield Street, Alloa, N.B. :—Pan gafodd fy machge-n bychan, Phar- ic, y pas, gwpHhaodd Veno's ef yn Ihyyr mewn talr  C Y PDS, gv%l wythnoa. Yna c.,f-.iis inau v salwch (nid oeddwn wedi ei gael }3an yn blentyn), a, gillif dosturio wrth blant bychain. canys gwn yn awr beth vw. Ond gwellhaodd Verio's fi morgyfiym. ag y meddygin: iaethwyd fy mhlentyh. Ymddiriedwch yn Verio's i weIll, y Pas, Pesycha, Anwyd, Asthma, bronchitis, Influenza, a Catarrl^. Prbiau.—llki., Is 3c., a 3s. ymhob man.