Teitl Casgliad: goleuad

Sefydliad: Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Hawliau: Nid yw statws neu berchnogaeth hawlfraint yr adnodd hwn yn hysbys.

Gwylio manylion cyfan

Cyntaf Cynt Llun 8 o 16 Nesaf Olaf
Full Screen
3 erthygl ar y dudalen hon
Advertising

POSTAL TUITION. Young Men aged Ie to 25 wanted, to take up courses in the following subjects:— %>•- Mining, Magnetism and Electricity, Telephony, Ordinary and Advanced, Telegraphy, Ordinary and Advanced Wireless Telegraphy, Ordinary and Advanced, Submarine Cable Working and Testing, Elementary Electrical Engineering, Engineering, Mathematics. I Write ior prespectus and terms to— ?• Secretary, W.A. 9 Dept., Shaw's College, 55, Alexandra Road, Longport. Staffs. DODREFN. {■ Pan yn symud, neu rhoddi dodrefa i'w cadw, anfonwch atom ni,- BRITISH OO., LTD., 1, Senghenydd Road, Tel. No. 524. CARDIFF. EVAN JONES (Goruchwyliwr). BOOKS. I FOR STUDY OR RECREATION ON ALL ? SUBJECTS. -0 Text-Books for all University and other Examin- ations. Special Departments for Educational, Technical, Literary, Law, Medical, and Musical 'Works. Second-Hand at Half Prices. New at 25 per sent. Discount. Send for Catalogue No. 255 (Post Free), and state wants. Books sent on ap- proval. Books Bought. Best Prices Given.—W. & G. Foyle, 121-123 Charing Cross Road, London, W.C. Telegrams: Foylibra, London. HYSBYSIAD. « ÇYfeiriad newydd yr Efengylydd William H. Griffith yw- 9, HERBERT TERRACE. beu- .I BRIDGEND, GLAM. neu— C/o REV. JOHN THOMAS. Secretary of the Forward Movement, CARDIFF. TJRIGHTEN YOUR HOMES FOR XMAS by getting your Electroplated Articles Silver- plated as new at small oost. Write for Free Price List to Townshend's, Ltd., Ernest St., Birmingham. GOVERNESS wanted for London a Welsh-speak- ing Companion-Governess, for girl of 13 who goes tc school. Able to superintend home-work, in- cluding French: supervise musical practice, and capable of a little needle-work. Apply,—Eluned, GOLEUAD Office. Carnarvon. W A,NTED.In Welsh home, a good, reliable general servant. Good wae-esto suitable person. Apply—A.D., GOLEUAD Office, Carnarvon. W NTED.-After Christmas, useful Help—maid VV kept-as Companion; one who can read, aloud and write letters, and who would make herself zen- erallv useful. Apply (in own hand-writing) to- Henllys, Abbey Road, Llandudno.

Y PARCH ROBERT EVANS

Y PARCH. ROBERT EVANS Gan y Parch R. J. WILLIAMS, Liverpool. Ychydig fisoedd yn ol derbyniwyd gair oddiwrth Dr. Gordon Roberts, Shillong, yn hysbysu ei fod yn cynghori y Parch. Robert Evans i ddychwelyd adref ar unwaith. Ofnai ei fed yng ngafael afiechyd anfeddyginiaethol. iWedi idrlo ddyehwelyd caed fod y meddygon a'i gwelodd yn y wlad hon, Dt. Hill-Abram, Oynghcrwr Meddygol y Genhadaeth yn eu plith, o'r un farn ag ef. Ni ddaeth y diwedd lawn, mor fuan ag yr ofnid, ond bore Gwener, Rhagfyr 8fed, ehedodd ei ysbryd pur a, chysegredig yn fuddugoliaethus a gorfoleddiis at Dduw, er dwfn dristwch i'w deulu a'i gyfeillion, a dirfawr golled i'r Genhadaeth. Ers blynyddoedd bellach, efe oedd ein cenhadwr hynaf. Ganwyd ef yn Aberffraw, Mon, Gcrffenaf 20fed, 1849. Symudodd y teulu i le o'r enw Glan'rafan., Llanallgo, ac ;wedi hynny i'r Tycroes, Pentraeuh. Dech- reuodd bregethu yn eglwys Penygarnedd yn y flwyddyn 1874. Wedi treuli,o tinir blynedd yng ngboleg y Ilab dechreuodd ymbarotoi ar gvfer niyned aJlan rr maes cenhadol. Or- deiniwyd ef yng Nghyrndeithasfa Llansamlet Awst, 1878, ac ymhen y mis ymbriododd a Miss M. B. Phiiiips, ail ferch y Parch. John Phillips, Bangor. Hwyliodd y ddau i'r India Hydref 19eg, 1878. Buont am dymor byr yn gweithio yn Shillong, gyda/r Parch. T. Jerman Jones. Pan benderfynwyd ffurfio dosbarth newydd yn y rhan fwyaf dwyreiniol o'r Bryniau, trefnwyd i Mr. Evans ofalu am dano, a'i fed i fyw yn Shangpung. Yno y bu am ei dymor cyntaf, w am ran o'i ail dymor. Oherwydd gwendid iechyd Mrs. Evans symudwyd hwy i ofalu am ddosbarth Mawphlang. Llwyddodd y gwaith yn gyflym yn y ddau ddosbarth. Agorwyd llawer o ysgolicn, a sefydlwyd nifer dda o eglwysi newyddion. Pan ddyehwelasant adref ar derfyn eu hail dymor yn y flwyddyn 1900, er siomedigaet.h fawr i'r Cyfeisteddfod-, hysbysodd Mr. Evans nad oedd yn bwriadu dychwelyd i'r maes cenhadol. Credai yn gryf mai ewyllys yr Arglwydd oedd iddo aros-yn y wlad hon, ac ymddiswyddcdd. Gwnaed pob ymdrech dichonadwy gan y Cyféstedrlfod, ac ereill, ar eu rhan, i'w berswadio i alw yn ol ei ymddi- swyddiad, ond yn ofer. Wedi disgwyl am tua hanner blwyddyn, o'r diwedd derbyniwyd ei ymddiswyddiad gyda, dirfawr ofid. Bu yn y wlad hon am dair blynedd, a gwnaeth lawer o wasanaeth i'r Genhadaeth trwy ymweled &'r eglwysi ar ei rban. Galwai ar yr eglwysi i weddio yn ddyfalach ar i Dduw ymweled a hwy ac a'r wlad yn gyffredinol, a chlywsom rai yn dweud i'w anerchiadau barotoi y fforckl i ddiwygiad 1904. Yn Hydref 1903 anfonodd at y Cyf eisteddfod i'w hysbysu fod Duw yn galw arno i ddychwelyd i'r India. Hwyliodd yno ym mis Tachwedd y flwyddyn honno. Yn ystod y tymor hwnnw llafuriodd yn Nosbarth Mairang, a threuliodd, ar gais y Cyf eisteddfod, oherwydd amgylchiadau neill- tuol, drcs flwyddyn a, hanner yn Lushai. Diolchwyd yn gynes iddo am ei wasanaeth gwerthfawr i'r Genhadaeth yr adeg honno. Aeth oddiyno i Mawphlang i ofalu am y dosbarth hwnnw a Mairang. Ar derfyn ei drydydd tymor dychwelodd i Gymru am seibiant- Pan aeth yn ol i'r India drachefn cymerodd ofal am Ddosbarth Cherra a'r Sefydliad Diwinyddol am flwyddyn a hanner, ac wedi hynnv symudodd i'w hen orsaf, Mawphlang. Gofalai y tro diweddaf hwn eto am y ddau ddosbarth, Mawphlang a Ma.irang. Yn gynnar y flwyddyn ddiweddaf clafychodd ei anwyl fab Lewis E. Evans, B.A., a, chyn hir balmwyd yn ddoeth i Mrs. Evans ddyfod droscdd yma i weini arno, ond er pob gofal collwyd y mab yr cedd y rhieni wedi rhoddi eu bryd ar ei gael i gydweithio a. hwy yn y maes cenhadol. Yr cedd hvn yn brofedigaeth ac yn siomedigaeth fawr iddo, end gobeithiai gael byw i roddi hanner can' mlynedd o was- anaeth i'r Genhadaeth. Yr oedd Mr. Robert Evans yr olaf o d6 ardderchog o genhadon a fu yn gweithio ar y Bryniau i arloesi y tir ac i hau yr had— 'pioneer missionaries.' Onfodd rrhai ohonynt, megis ein hanwyl frawd, fyw i weled ffrwyth toreithicg i'w llafur. Yr oedd ganddo ef ran helaeth a blaenllaw yn y gwaith. o helaethu terfynau y deyrnas. Pregethai yn y pentrefi, addv-sgai yr ae10dau eglwysig, a siaradai yn d libaid gv-da thrigolion y wlad am eu cyflwr, ac am, addasrwvdd yr Arglwydd Iesu Grist fe-1 Gwaredwr iddynt. Yr oedd ysbrydolrwydd ei gynieriad, yn rhoddi nawsa. grym yn yr oil a wnai. Ebe un o'r efengylwyr yn Sylhet wrth genhades unwaith, "Sahib Evans is a saintly man." Creda.i ef fÓ-d., ganddo waith arbennig i'w wneud yn ei dymor cyntaf, ac un arall yn ei ail dymor: am v tymhorau ereill nid oedd yn sicr fod ganddo unrhyw waith neilltuol ragor y cenhadon ereill. Gwaith y tymor cvntaf oedid perffeithio caniadaeth y cysegr. CyhceddwH/d yr emvnau cvntaf gan Thomas Jones vnglyn a'r Hyfforddwr yn 1846; a'r Llyfr Hymnau cyntaf yn 1853 gan William Lewis, ac argraffiadau ereill yn 1860 ac 1866 gan Thomas Jones- (yr a,il); ac un arall llawer helactliach gan Hugh Roberts a T. Jerman Jones yn 1876. Yr oedd Mr. Robert Evans yn iin o, ddisgyblion Eleazer Roberts; meistrolodd gyfundrefn y Tonic Solffi,, ae efe a'i dysgodd gynfcaf i'r Khasiaid. Yn ystod ei "furlough" cyntaf yn y wlad hon pa,rotodd Lyfr Tonau at wasanaeth y Khas- iaid, yr hwn a, fu o ddii-fawr help i ganiada.eth y Oysegr yn y w lad. Gwaith neilltuol yr ail dymor cedd dysgu'r Khasiaid i gredu yn gryf-ach mewn gweddi. Yr oedd efe ei hun yn byw mewn cymundeb gwastadol ii Duw; ymgynghorai ag ef ynghylch y pethau lleiaf fel y pethau mwyaf, a gwyddai fod Duw yn ei ateb- Pan y digwyddai anghydfod mewn eglwys, dygai y pleidiau ynghyd, a, gweddiai gyda hwy, a gofynnai i'r eglwys wneud yr- un modd. Fel rheol terfynid yr anghydfod, ac ai y pleidiau ar hyd eu ffordd eu hun yn llawen wedi ysgwyd dwylaw a chywilyddio o'r ymrafael. Unwsith pan ar daifch yn Nyffryn Clwyd dywedodd y gwr yr oedd yn lictya gydag ef mewn un ardal iddo ddyfod' yno ar ddiwrnod profedigaethus yn ei hanes ef a'r teulu. Yr oedd y bore hwnnw wedi. cael rhybudd i ymadael o'i fferm, ac nis gwyddai' paham. Gofynodd Mr. Evans a oedd wedi dweud ei gwyn wrth Dduw. "N add0 wir, y mae fy meddwl yn rhy gyth- ryblus. "Wel," ebe'r cenhadwr, "a wnewe,h.,chwi alw'r teulu a'r gwasanaeth- yddion ynghyd, er mwyn i ni gael taenu yr aches gerbron Duw. Y mae Efe yn feistr ar y meiptr tir." Gwnaed felly: cymerodd yntau y Beibl a, dnrllenodd ychydig adnodau a gweddi odd. Wedi codi oddiar eu gliniau bu envdi o ddistawrwydd- Yna trodd at yr amaethwr a. dywedodd, "Wel dyna fo, raid i chwi ddim mynd odd-iyma. Mi fydda i yn Calcutta cyn y cewch chwi glywed. An- fonwch air ataf." Ymhen llai na chwech \wthno3 yr oedd wedi cyrhaedd Calcutta, ac oddeutu yr un adeg dyma air i'r amaethwr- oddiwrth orachwyliwr yr vstad yn galw yn ol y rhvbudd, ac yn rhoddi sicrwydd y cai fod yn ei fferm liyd derfyn ei ddydd. Mor fawr y cynhyddcdd gair yr Arglwvdd yn ystod tymor gwasanaefeh y oonhadrwr" ffydldlawn hwn. Nifer y cymunwyr yn 1878 oedd 321, yn 1915, 14,113; nifer y gwran- dawvr yri 1878 oedd; 2561, ac yn 1915, 42,638. Cydymdeimlir yn ddwys a Mrs. Evans, yr hon a fu o fawr gymorth i'w phriod yn ei br-ll ymdrechion dros Dduw ymhlith y Khasiaid, ac &ri phlant yn eu dwfn dristweh, ac a'r eglwys yn Khasia, yn ei choiled drom. Tvbed a gafodd ein hanwyl frawd, fel y lied obeithiai, dyrfa o Khasiaid i'w groesawu a'¡ arwain i mewn i'r ddina.s nefol?

WILLIAM HOWELL YH PENCOED

WILLIAM HOWELL, Y.H., PENCOED. Can y Parch. J. MC3GAN JONES. Pel y dywiedwyd yn ei gladdedigaeth tyfiant ar Fro fras Morganwg cedd Mr. William Howell. Yn y fro y cafodd ei eni a'i fa,gu, ei thafodiaith leferid ganddo, yn ol ei harferion hi yr osdd yn byw, a gellid edrych arno fel ymgorffmia.d: o'i phrif nodweddion. Cyflwynodd hithau iddo bob anrhydedd oedd yn ei gallu. Gwnaed ef yn aelod o'r Bwrdd Ysgol, a pharhaodd felly hyd nes y darfydd- edd y drefn honno o weinyddu addysg. Dyrchafwyd ef i fod yn Ustus Heddwch- Cafodd ei ethol yn aelod o Gyngor Sir Mor- ganwg, a chyn hir gwnaed ef yn Henadur, yr hon swydd a ddaliodd hyd nes y lluddiwydi ef gan henaint i, barhau. Edrychid i fyny ato gan bawb trwy yr holl gymydogaethau fel gwladwr goleuedig, ac feI cymydog o'r farth ga.redicaf. Ardal agos hoUol Fethodistaidd yw Pencofed, a rhaid priodoli hyn mewn rhan fawr i'r ffaith fed eglwys Llangan yn ymyl, yn yr hon y gweinyddai yr Hybarch David Jones, o fendigedig goffadwriaeth, i ba,"iui yr atdynai y tyrfaoedd mawrion y naill Sul ar ol y llall. Methodist oedd Mr. Jones; pregethai yn fynvch ym Mhencoedi; efe fu y prif offeryn i adeiladu capel Salem, ac ym mynwent y capel hwn y claddodd ei wraig gyntaf, sef Sina,er fod daear gysegredig mynwent L'angan with ddrws y persondy. Trwy ei ddylanwad ef gwreiddiodd Methodistiaeth yn ddwfn yn naear Pencoed. Ymunodd Mr ddwfn y4 naear Pene-ed Ymu nodd M r ? V;