Teitl Casgliad: goleuad

Sefydliad: Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Hawliau: Nid yw statws neu berchnogaeth hawlfraint yr adnodd hwn yn hysbys.

Gwylio manylion cyfan

Cyntaf Cynt Llun 10 o 16 Nesaf Olaf
Full Screen
4 erthygl ar y dudalen hon
A DFYWIOR YSGOL SCL

,.A -DFYWIO'R YSGOL SCL. II QAN Y PARCH. M. H. JONES, B.A. GWIR DDIBENION YR YSGOL SUL. Y trydydd o'r dyrys-bynciau y dymunwn alw sylw ato yn y gyfres hon ydyw sut y mae sicrhau fod yr Ysgol 'Sul yn ateb a clxyflawni dibenion uchaf ei bodolaeth. Fe addefir yn rhwydd fod yr Ysgol Sul Gymreig wedi gwasanaethu, ac yn parhau i wasan- aethu, mwy nag un amean. Yn nyddiau Griffith Jones a 'Thomas Charles yr oedd angen am Ysgol SuI i ddysgu gwerin anwybodus i ddarllen Gair Duw, a pharhaodd yr angen hwn hyd yn ddiweddar, set hyd nes y daeth yr Ysgolion Dyddiol i ddysgu darllen, sillebu ac y&grifennu iaith. Mewn ardal- oedd gwir Gymreig heddyw lie dysgir y plant drwy gyfrwng y Gymraeg, a-c mewn ardaloedd cwbl Seis- nig lie cyfrennir addVsg elfenol trwy gyfrwng y Saesneg, nid oes eisreu i'r Ysgol Sul yno wastraffu amser i ddysgu iaith; canys nid diben Ysgol Sul yw dysgu iaith. Ond, ysywaeth, mewn trefi glannau mor, yng nghymoedd poblog Morganwg a Mynwy, ac yn y siroedd sy'n ffinio ar Loegr, y mae'r llanw SeisliLig yn dylifo i mewn ae yn  y mae'r l l a?nw Seising yn dylifo i mewn ac yn dyrysu gwaith a dibenion Ysgol Sul. Yn herwydd esgeulusdod rhieni yn y cartref i siarad, Cymraeg a'u plant a darparu llenydd'iaeth Gymraeg ddengar iddynt ar yr aelwyd, am fod swm y gwersi mewn Cymraeg yn yr Ysgolion Dyddiol yn annigonol i fod o unrhyw werth ymarferol ac am mai iaith y stryd, y chwareu a'r fasnach sy'n cario'r dydd ar bob dylanwad, arall,—oblegid y rhesvmau hyn ac ereill ellid enwi, ofer ydyw tybio y gwna awr fer a gwersi amherffaith Ysgol Sul mewn Cymraeg fyth wneud neb yn hy- ddysg a medrus yn yr iaith. Yn bersonol, "hoffwn wel'd y dydd yn fuan pan y byddo pob plentyn ddaw i'r Ysgol Sul Gymreig yn medru siarad. a deall yr iaith yn ddigon da i'w osod ar yr un tir a phlant y Sa,eson pan ddechreuasant hwy ar gwrs eu hadd- ysg grefyddol. Peth blin yw meddwl fod cymaint o amser ac egni tan orfod eu rhoddi heddyw i .ddysgu'r A B. C, sillebu geiriau, a ffurfio atebion at gwestiynau arholiad, pan y dylai a,wr gysegredig yr Ysgol Sul ac awr werthfawr y Dosbarth Beiblaidd wasanaethu i feithrin defosiwn, mwynhau hanes Ys- grythyrol, ac i dywys y disgyblion at Grist. Pa bryd y cawn chwildroad i'r cyfeiriad hwn? y COF. Diben arall a wasanaethir gan yr Ysgol Sul yw meithrin cot" y disgyblion yng Ngair Duw. Er dyddiau bore'r Ysgol Sul elywsom am orcheetion wnaed yn y cyfeiriad hwn yng 'Nghymru—dysgu'r .Testament Newydd oil ar gof, a dysgu'r maes llafur yn flynyddol. Nid oes dim yn we na th rysori Gai, Duw yn y cof, ond y mae'n bosibl gor-wneud ac andwyo amcan mor rhagorol a hwn. Nid peth iach yw'r llwgr-wobrwyo trwy dalu chwe' chelniog am bob cant o adnodau ddysgir, nid gonest yw llawer o'r adnodau a gyfnfir o Sul i Sul yn llafur adrodd- edlg gan ddosbarth, ac nid teg a, dibenion uwch yr Ysgol yw bod athrawon plant y Safonau yn treulio bron yr oil o amser yr Ysgol i wrando a marcio llafur cartref y disgyblion. A chani-atau'r goreu i lafur oof, teg yw cofio mai nid dyma wir ddiben Ysgol Sul. Da yw cofio'r adnod yn beirianyddol, gwell yw deall ei hystyr, ond y goreu yw teimlo grym ei chenadwri yn y bywyd. Cuddiais dy ymadrodd- ion (nid yn fy nghof a'm deall, ond) yn fy nghalon, ,.fel na phechwn i'th erbyn." Cyfrwng, ac nid nod yw dysgu iaith a meithrin cof mewn Ysgol Sul. YR ARUOLIADAU. 1 Nid yw'r Ysgol Sul i fodoli, chwaith, er mwyn 1 yr Arholiadau. Os mai wrth rif y tystysgrifau enillir y mesurir llwvddiant gweinidog yn ei eglwys neu athraw yn ei ddosbarth, y mae rhywbeth o'i le yn yr Ysgol honno, nid yNv yn ateb dibenion uchaf ei bodolaeth. Gall,parotci at Arholiad symbylu llafur a sicrhau llwyrder deall a chof yn y maes llafur; ond' gall hefyd wneud niwed a rhwystro i gyrraedd amcanion teilyngach. Cynllun peryglus i don ys- brydol a diben cenhadol Ysigol Sul yw cynllun man- wl, cymhleth a pheirianyddol ein Harholiadau hedd- yw. Tybed nad ydym eisoes yn medi ffrwyth ein gor-awydd i wthio'r plant trwy naw safon, onid oes tuedd i ganolbwyntio'r sylw ar y disgybl cyflym ar draul esgeuluso'r,ar-:Lf, oni ddolurir y plant di-freint- iau gan yr arddangosiad wnawn o blant y bathodau a'r gwobrwyon; pa sicrwydd sydd gennym ymlaen Haw y bydd y cwestiynau yndeg ac y gwna'r gwyl- iedyddion eu gwaith yn onest, ac yn waeth na'r cwbl, onid yr argraff a rydd y Gwerslyfrau ar fedd- wl y disgybl yw mai tasg yw'r wers, ac nid hanesyn swynol, ac mai pwys: each peth yw ateb y cwestiyn- au am ddaea.ryddiaeth ac ystyron geiriau na magu chwaeth at y Beibl a thywys y disgybl trwy'r ad- nodau at Grist? » DYSGU CREFYDI). Oblegid wedi'r cwbl, diben crefyddol a chenhadol eydd i fod yn uchaf yn yr Ysgol Sul. Dysgu cre- fydd ac nid dysgu iaith; meithrin cymeriad ac nid meithrin cof, cael y disgybl i ragori ar ei gyflawn- iadau ei hun ac nid i gystadlu ag arall.—dvna'r del- frydau ddylai reoli Ysgol Sul. Gellir felly ddos- barthu dibenion Ysgol Sul yn ol eu gwerth cymar- iaethol, a'r gainp yw gwneud yr amcanion lleiaf yn is-wasartaethgar i'r rhat mwyaf. Nid eisieu cau iallan dysgu darllen sydd, ond eisieu meithrin mwy o chwaeth at ddarllen, a darllen eangach, os oes modd, na'r maes Ilafur apwyntiedig am y fhvydd- yn. CamsYIÚd vdyw neidio yn ddi-drefn o un yn. i n .y'll yn flynyddol, camsyniad mwy yw fod pob Cvfarfod "Misol yn darnio a chwtogi hwnnw orachefn gan adael i ofynion arholiad reoli cylch llafur yr Ysgolion am ddeuddeng mis, ond y cam- ? ? '? syniad mwyaf yw fod Dosbarth yn ymlusgo trwy'r darn maes o adnod l adnod, ac yn gwel'd Ebrill yn agoshau i newid y llyfr cyn ei fod wedi hanner meistroli'r dasg a osodwyd o'i flaen. Pwy feddyl- lai am ddarllen Uythyr ddaw iddo trwy'r post yfory fel y darilenir llythyr un o'r Apostolion yn yr Ysgol Sul! Yr Adfywiad sy'n eisieu ar yr Ysgol Sul yw hwnw ddaw a mwy o symlrwydd l'n cynlluniau, mwy o ysbrydiaeth nag o beirianwaith, mwy o dywys at Grist nag o dywys drwy arholiad, a mwy o fagu athrawon a gweithwyr gyda chrefydd nag o fagu prodigies" i'w gwobrwyo a bathodau. Y sta-fell llawn o ddefosiwn ac addoli, He'r ymhyfryda'r plant yn y stori Feiblaidd. a'r mawl yw Ysgol y plant tan 10 i fod, ao nid: ystafell ddiswyn lie na wneir dim drwy'r prydnawn ond dysgu'r Abiec, sillebu, ac ,adrodd catecism sych. Felly hefyd yn adran y plant rhwng 10 ac 16eg, gwneler yr hanes Ysgryth- yrol yn fwy o hyfrydwch nag o dasg iddynt, ad rodd- er ystraeon cenhadol wrthynt ac ymarferer hwy i fod yn fwy o wneuthurwyr y Gair nag o wrandawyr yn unig. Ac yn Ysgol y oapel, i'r rhai tros 16eg oed, gwneler y gwasanaeth dechreu yn gyfryw ag y gall pob un gyd-uno ynddo yn lie ei ddirprwyo i un yn unig; darllener paragraff cyfan bob Sabboth, ac na esbonier o adnod i adnod, ac wrth holwyddori, cofier delfryd Ebenezer Richard a Robert Owen, sef apelio at y galon yn ogystal a'r deall, a chredu fod cael dosbarth neu Ysgol i deimlo grym gwirionedd yn bwysicach peth na chroes-ddadleu a thrin cwestiynau anorffen.

Y SYMUDIAD YMOSODOL

Y SYMUDIAD YMOSODOL CAN Y PARCH. IJ: MORGAN JONES. 11 II Yi. hyii a wnaeth Doctor Pugh wrth gychwyn y Symudiad Ymosoaol oedd ail-gydio yn y cynllun ro'es fod i Fethodistiaeth. Fel Forward Movement y dechreuodd y Cyfundeb. Fe gefnodd Daniel Row- lands, a, Williams. Pantycelyn, a Peter Williams at yr Eglwys Sefyclledig, nid oherwydd eu bod yn anghytuno a'i hathrawiaethau nac yn teimlo gwrth- rawa at ei defodau; end. yn hytrach oblegid ei bod ar y pryd yn eglwys farw, heb wneud dim er atal rhwysg l'lygredigaeth, nac i geisio achub y bobl oedd yn cael eu ilusgo i angeu. Dyma yrrodd y Method- istiaid i'r pril-ffyrdd a'r caeau. Yn hyn gwahan- iaethant oddiwrth 'Griffith Jones. Llanddowror. Dyn ardderchog oedd Griffith Jones. Fe fydd ei enw yn glodfawr yug Nghymru tra bo haul, ac yr r, oedd yn bregethwr l'hagorol iawn. Ond o herwydd ei yTnlyniad wrth yr Eglwys Sefydledig ni wnai bre- gethu ond mewn adeilad wedi ei gysegru. Am hyn nid yw Williams Pantycelyn yn ol o'i feio:- Am nad oedd ei fore end tywyll Ac nad oedd ei ddydd, oi-id gwan, Fe ar,swydoddfyn'

CABfEN MORGAN IBRYNLLWYD t AMLWCH I I I 1 I I I 11

CABfEN MORGAN, I BRYNLLWYD, t[| AMLWCH .I I. I '? 1 ,I¡¡ .? 11 Bu farw y boneddwr hynaws a cliiredig Ca Thoinas Morgan, BrynUwyd, Amiwch,. Rb?gfyr 5,YJ1t." ,,1. 85 mlwydd oed, a chladdwyd ef vn v Cemett,? Y, Aiii- lwch, Rbagfyr*9. Daeth tyrf? barchus i'w hebrwng i dy ei hir gar- l j tref. Gwasanaethwyd yn y ty gan y Parchn. WH- liam Roberts. Gorslwyd, ac R. 0. Williams, L.T.S.C., Porth Amlwch, ac yn y fynwent gan y Parchn. Richard Mathews, Roberts (W..), Thom- as Evans (A.), William IRoberts, a W. P. Owen, Carregiefn. Fel y dywedodd un ohonynt, yr oedd bywyd Capten Morgan yn esiampl fyw o v/irionedd yr adnod hono, "Dyrchafa di hi, a hithau a'th ddyrchafa di; hi a,'th ddwg di i anrhydedd os cofleidi hi. Ganwyd ef ym Mhorth Amlwch capten Hong oedd ei did, ae aethyntau i'r mor gydag ef pan yn ieuanc, a di-iiigodd i iyny yn gyflym i fod yn gapten ei hun, yn gyntaf ar longau Amlwch, ac wedy'n ar longali Ba.rrow-in-Furness,. i ba le yr aeth ef a'i bÓod-merch Mr. Owen Owens, masnachvdd coed, Amlwch-i fywam rai blynyddau, hyd nes y gadaw- odd y mor, ac yr ymsefydlodd yng Nghaerdydd, yn y flwyddyn 1865, -fel ship broker' a llong-feddian- ydd. Yno y bu yn llwyddianus iawn, hyd nes y torodd ei iechyd i lawr yn y flwyddyn 1876, ac y dychwelodd i'w fro enedigol, lie yr adeiladodd gar- tref hardd a chysurus iddo ei hun a'i wraig, a'i fereh fabwysiedig—ei anwvl Jan.e fach. Ac yno y bu fyw yn hapus a defnyddiol, ac yno y bu farw mewia | tangiiefedd heddychol ac; mewn Hawn sicrwydd gó- baith ei foclam g-irtrof ai-irliatthol well, j, set ty,, nid o waith Haw, tragwyddol yn y nefoedd." j Yr oedd yn grefyddoL o'i febyd, yn ddirwestwr j selog o'i • gryd i'w fedd; yn ddyn unplyg, cywir, | gonest yn'ei fasnach, yn hawdd ganddo roddi a chyf- ranu, ac yn tioddwr i'r tlawd a'r rheidus yn eu gwahanol gyfyngderau. Gwiiaeih-ei oreu gydag schos crefvdd ym Mhorth r Amlwch pan yn ddyn ieuanc, a thrachefn yn Barrow- ( gyda'r achos bach Cymraeg yno, a phan symudodd i Gaerdydd, bu ar hyd ei arhos:ad yno yn ddefnydd- iol iawn yng N ghape1 y Docks. Yng nghanol ei 1 drafferthion masnachol, ceisiodd yn gyntaf Deyrnas t Dduvv a'i gyfiawnder Ef. a chafodd yntau 44 vr holl i bethau hyn yh ychwaneg." Bydd ei farwolaeth yn gollerl fawr i eglwys y Bu''wen, lie y bu yn flaenor ffyddlawn am So o flynvddau. Nawdd v Nef fyddo dros ei anwyl briod, yr hon fa > yh. yrngeledd gymhwys iddo, ac yn ofalus iawn am < ,-dano am v cyfnod maitli o dros dair a thrigain o < flynydJoedd. ■

IBARGANFYDDIAD PWYSIG t 1 1 I n

BARGANFYDDIAD PWYSIG. t .1 n Dywedwyd wrthyf gan foneddwr ei bod yn ddy- ledswydd foesol arnaf, oherwydd y budd personol a dderbyniais" ddwyn i svlw dioddefwyr oddiwrth fi BESWCH, BRONCHITIS. DOLUR GWDDF, CATARRjII, DIFFYG CLYW, DARFODEDIG- AETH-, etc.. y ffordd efTeithiolaf i ddinystrio ( bacteria," sef y creaduriaid bycliain anweledig > sydd yn cartrefu yn yr organau anadlu, gan ddis- gwvl eu cySeusdra i eahgu eu terfynau yn y cyfan- i soddiRd dynoL Pre?enoldeb ac eKeithiau niweidiol j"1- v cteaduri'iid hyn sydd yn achosi cymaint o afiechyd ncofarw?aethauannmserol. Dysg science, yng & .h?hyda'r mcddygon (" specialists ") sydd yn rhoddi sylw dy;adwyi'r anhwyMerau uchod, mai y fford? fff?it!')(?af i iadd y ?:;erms" a'r d:ogelaf i'r cy f-ins,. ddiad dynol'ydyw anad'u vapours pwrpasot Fr organau anadlu; a thrwv hynny sicrhau gwellhad. Hn?hes' PATENTED Inhaler? yw yr ofFerynaN Ijerffe^thiaf yn y deyrnas gyda hwy hefyd y ceir ft Inhalents effeithiolaf. Os nad yw y darllenydct I yn rhy fi-ngljj-edimol i gredu yr hyn sydd wir, am ei fod weâiei isiomi yn ei ymdrechion anwyddonol a aneffeithiol i wella ei hun, anfoned Bost Card an, fanylioir pellach ac hefvd am list o testimonials at :—T. HUGHES. 25, DALE STREET. STOCK- PORT. A:werth.Bots'a'r prif Chemista. • • ■ ■ 'v t