Teitl Casgliad: goleuad

Sefydliad: Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Hawliau: Nid yw statws neu berchnogaeth hawlfraint yr adnodd hwn yn hysbys.

Gwylio manylion cyfan

Cyntaf Cynt Llun 11 o 16 Nesaf Olaf
Full Screen
4 erthygl ar y dudalen hon
FFARWEL I ERYRI

FFARWEL I ERYRI. Ffarwel i wdad Eryri A'i huchel dyrau hi: I'm bron mae briw, fynyddoedd gwiw, O ganu'n iach i chwi. Ce's noddfa yn eich eysgod T'ra' 'I arail praidd y Ne' Ond daeth yr awr i mado 'nawr A gwyllt ystlysau Arfon fawr Am dlawel dir y De: Yn iach i dir Eryri. Bu syllu tua'r baimau A'r trumi,-ciu, lawer tro, Yn troi fy mryd' uwchlaw y byd, A'm dwvn i'w wyddfod O— Y Duw sy'n tanio'r heuliau A cbynnal cryfdwr byd; t Y Duw sy' nerth ar riwiau serth A'i lan gyfiawnder yn ei werth— Yn para'r un o hyd: Yn iach i dir Eryri. A rhamant y cymylau! A gwyrthiau hwyr a gwawr! Fe'u gwelais, do, eu trem a'u tro o gylch Eryri fawr: noswylio, A rhai'n dihuno draw- -klu gyimu gwiw o ryfedd liw- Diciiw-ltd, oes neb and Duw i -ie b cii d Duw A'i med'r, a'i Ryfedd* Law Gymylau uthr Eryri! Ac am bell gwmwl bychan A gvsgai weithiau'n hir Ar lethr y bryn, mewn dillad gwyn-- A'r haf yn toi y tir— Fel plenty n wedi blino Wrth chwarae yn y chwâ! Neu megis sant, wrth droi i bant, r Yn ea-ffael mslys hun y Plant Ar Fyirwes lesu iDa- A'r byd yn syllu arno. Ffarwel i Gwm Pen Llafar A'i hedidwch di-ystwr; lJle na,d, oes lef-ond ambell fref, A Duw, a swn y dwr; Ardal yr ebol hirfwng < A grwydra'r gors a'r mawn; Lie maid i'w daith y brithyll braith I hela,'r pry'—can's dyna'i waith— ( Yng ngofcu haul brynhawn: Ffarwel i Gwm Pen Llafar! Mi wyliais lam yr Ogwen ■O'r Llyn—i'w llwybrau lines A'r creyr gIA-s mewn dyfroed-di btis Ym merddwr Ty'n-y-maes; A'r Idwal yn breuddwydio Wrth Gegin y Gwr Du; A'r Gaseg ffraw'n carlamu draw, Fel pe bai'n dod o dwill y gwlaw, A'r tasgicn o bob tu- A chorn y storm yn galw A'r Ffrydlas dirion hithau Ni phrofais yn fy myw IRafal i flas ei brithyll bras, 0 loyw-fiyeh-feiyn liw. Ni aHaf Ini na'i henwi— Gym'dt)c),es swil a. d,,Il Can's tyst fu hi o'm helbul i, A'm troion trwstan ger ei Hi— Ond ddwed hi ddim: 0 na !— Ffarwel i'r Ffrydlas dirion Yn ysod deunaw mlynedd Fy nhrigias yn y Fro, Daeth r-wmwl hir uwchben y tir, A riwl fel dudchvl do Ond gwelsom saint yn cerddcd Hsb ofni grym v corwynt llym, Na che-nHi'r hen Lorddonen ddim— A chyrraedd draw i dref— A'u coffa'n fendigedig; Mae gweithio 'mhlaid Y DEYRNAS Yn urddas o fawr nod; Mae'r saint di-lyth yn ddiogel byth, Wasth pwy fo'n mynd a dod. Geill Jesu godi eto Blant Duw o'r nieij)i liyn Geill wella briw Ei Seion wiw, A'i hadeiladu a, "meini byw"; Daw eto haul a.r f)-,vi-- iDaw eto haul ar fryn Wei, benditli ;ar yr henfm, 'Rwy'n mynd i Benfro bell, At braiddt yr lor sy' wrth y raor Yn ceisio'r Wlad, sydd well. Ffarwel i'm holl gyfeiilion Drwy'r broydd heirddion hyn; Ffa.rwel i Goetmor dirion— Ac 0 mae'r dagrau'n llyn Wrth ganu'n iach i'r beddrod bach, Lie gorwedd Beti Wyn. Chwefror, 1917. JOHN T. JOB. [*Yr oedd y Parch. J. T. JOJ yn gadael y Carneddi am Abergwaen, -Sir Benfro, ddoe (ddvdd TauV— Gol. y Goleuad].

YMA AC ACW YN Y DE

YMA AC ACW YN Y DE. MARW Y PARCH. JOHN DAVIES. Ymdaeuodd cwmwl o brudd-der dros y cylch Methodistaidd yn y Deheudir pan ymddanghosodd y newydd pruddaidd am farwolaeth y prophwyd o'r Pandy. Yr oedd yn wr anwyl iawn, ac yn fawr ei barch gan y Cyfundeb yn y De, lie yr adnabyddid ef oreu. Yr oedd feL brenin yn y wlad a'r sir lie y cartrefai, a phawb yn falch o'i osod ar yr orsedd— tlawd a chyfoethog, Ymneillduwvr ac Eglwyswyr. Nid anghofia neb ei araeth eithriadol ar y gwr a fawr edmygai, Edward Matthews, Ewenni, yn y cyfarfod coffadwriaeth hwnnw mewn cysylltiad a Sassiwn Aberafon. Fe ddywedir am Melchisedec ei fod heb na thad na mam—heb achau, on.d fe gafwyd achau y seraph bregethwr o'r Ewenni gydag un o'r pethau mwyRJ nerthol a dyddorol ag a glywyd er- ioed, a lIon genym feddwl fod yr araeth anmhrisiad- wy honno wedi ei sicrhau yn gyflawn gan y Parch. J. J. Morgan, Wyddgrug, ar gyfer ei gyfrol ar Mr. Matthews. Chwith genym [feddwl am Lywydd y Gymanfa Gyffredinol yn ei fedd, a chafodd ein brod- yr anwyl o'r Gogledd mo'i weled yn y Gymanfa Gynredinol yn Colwyn Bay. Yr oedd ei nerth yn pallu yr adeg honno, ac arwyddion amlwg i'w gyd- nabod fod y babell hardd yn dechreu dirywio. Chwith meddwl am ddwy Gymanfa Gyffredinol yn olynol hob araeth y cvn-Lywydd. Methodd Mr. Owen Owens ddyfod i Golwyn Bay oherwydd afiech- yd, a dyma Mr. Davies, Pandy, yn ei fedd. Bydd yna fwlcli mawr yn llysoedd uchaf y Cyfundeb ar ol un o'r dynion mwyaif boncddigaidd a chrefyddol feddem. Yr oedd yn wr o farn a chyngor. Y iNef- oedd drugarhao wrthym, ac a godo luaws o rai cy- ffelyb iddo yn y dyfodol agos. -0- DYRCHAFIAD. Yr ydym yn dymuno llongyfarch Mr. James Evans, Caerdydd, ar ei benodiad i fod yn "'Deputy Controller of Food dros Gymru. Gwr sydd yn dal yn ffyddlon iawn i achos crefydd yw Mr. Evans. Y mae yn un o ffyddloniaid yr achos yn Salem. Canton, ac yn dvryn mawr sel dros enw Arglwydd Dduw Tsrael. Ond pa ryfedd, pan gofiwu o pa gyff yr hana,? Cofus genym am ei dad-uii o flaenoriaid y r haii,? C-fofus gkjiyii parchusaf eglwys Penuel, Tredegar, ac yn wr yr cdrychai y Cyfarfod Misol yn Mynwy yn wastad am ei gyfarwyddyd a'i gyngor. Ac, onid yw yn wyr drachefn i'r seraph a'r tanllyd brophwyd o Gas- newydd-ar-Wysg, yr anfarwol Morgan Howell? Dymunwn iddo bob llwyddiant yn y cylch newydd i weithio gyda'i gyfaill, Mr. John Rowland. -0- Y COLEC. 'Does genym heddyw mewn ystyr ond un coleg duwinyddol, gan fod y Bala wedi cymeryd Aber- ystwyth i fewn, yn fyfyrwyr ac athrawon, dros adeg y rhyfel, a'r Prifathraw Owen Prys dros ben y cwbl. Ysgrifenna un o'r myjfyrwyr ataf i hysbysu ei fod yn clywed fod y son ar led y wlad yn y De a'r Gog- ledd nad oes yn y Bala heddyw yr un myfyriwr, a dymuna wneud yn hysbys i'r byd Methodistaidd yn y ddwy dalaeth, bod yn y Bala heddyw 21 o fyfyr- wyr, ac os dymuna'r eglwysi eu gwasanaeth, bydd- ed iddynt ohebu a'r Parch. Alun Jones, Registrar y Coleg, Bala. -0- YN CYSTUDDiOL. Him gan lawer eyieilhon y Parch. K. b. Lhomas, Abercynon, fydd cael ar ddeall ei fod wedi bod yn gystuddiol er's wythnosau, ac heb fod yn abl myned at ei hoff waith am rai Sabbothau. Gobeithio y gvvelir e;f ar fyrr wedi ei adfer eto i'w gynefin iechyd. Brawd arall sydd yn adnabyddus i ddegau o'r cen- had au hedd sydd yn arfer mynychu Abercynon, sydd yn wael er's wythnosau amryw, yw Mr. John Jones, Teify House, Abercynon un o'r blaenoriaid ffyddlon- af a mwyaf teyrngarol i weinidogion a threfniadau y Cyfundeb fu yn arwain eglwys erioed. Y mae ei gystudd maith yn achos gofid i'r eglwys yn y Tab- ernacl, ac ami i weddi yn cael ei hoffrymu am ei ad- feriad eto iddynt fel eglwys. —————

NODION 0 OGLEDD ABERTEIFI

NODION 0 OGLEDD ABERTEIFI. Y BONT. Daeth lluaws mawr o aelodau eglwys Bontrhyd- icndigaid ynghyd nos Wener diweddaf, i ddewis ychwaneg o flaenoriaid. Er garwed y ffyrdd, ac er oered yr bin, gwelwyd tua naw ugain ohonynt yn ymgynulledig, wedi dyfod dros arw bant a bryn fill- diroedd o ffordd, un teulu o Sir Frvcheiniog, gan inor bell yw terfynau esgobaeth y Parch. William Jones, ei gweinidog. Nid oes eisieu tystiolaeth am- genach o ffyddlondeb ac o ddyddordeb aelodau yng ngwaith yr eglwys na'r dorf a welwyd yn llenwi ysgoldy y Bont. y noswaith uchod. Etholwyd ganddynt ddau frawd i lenwi y bylchau a adawyd yn weigion drwy farwolaeth y tadau, Mri. Thomas Evans a J. Richards, ac ymadawiad diweddar i ardal Llangeithio Mr. Thomas Jones, Hen Fynachlog. Y ddau a ddewiswyd oedd y Mri. William Hughes, Cefn Meurig, a John Jones, Dolbolion. Cyn ei symudiad i'r ardal hon bu Mr. William Hughes yn swyddog yn eglwys y Garn, a chyfrifir ef ymhlith goreugwyr blaenoriaid ieuengaf y Cyfarfod Misol. OWELLA. lAawenydd ydyw gweled Mrs. William Jones, priod y gweinidog. wedi dychwelyd yn ol yn ddiogel ac yn iach o'r triniaethau llaw-feddygol y bu tanynfc -=- yn Llundain yn ddiweddar. Merch ydyw hi i'r di- weddar seraff o Gastell-Newydd-Emlyn, neu fel yr ad waenid ef yno gan ei gyfoedion a'i eglwys, Y dyn bach," neu Evan bach," a gwelir tebygrwydd amlwg ynddi i serchogrwydd a chynhesrwydd efeng- ylaidd ei hanwyl dad. 0 YMWELIAD. Bu Mr. David Morgan, mab un o weinidogioii cyntaf yr eglwys, yn awr o 'New Brighton, ar ym- weliad â'i hen gynefin a'i gydnabod yno. Gwerth fawrogrir ei barch mabaidd tuagat goffadwriaeth ei dad drwy roddi y brass" sydd ar fur y capel i'r diben hwnnw, ac hefyd ei haelioni o bryd i bryd tuag at yr achos drwy estyn llawer rhodd werthfawr idd.,o, MARWOLAETH. bynnwyd yr ardal yn fawr gan y newydd am farwolaeth sydyn Mr. John James, aelod o Jewini Newydd, Llundain, ond yr hwn oedd er's blynyddau, wedi prynu ty hardd yn y gymydogaeth ac yn bwr. iadu dyfod iddo i derfynu ei ddyddiau. Cysylltai ei hun ag holl symudiadau yr ardal, a theimlir colled fawr ar ei ol, nid gan ei deulu yn unig, and gan luaws o'i gyfeillion yn Llundain ae yn y Bont. I- DIRWEST. Deil caredigion dirwest yn ddygn gyda'u hyni. gvrch i ddylanwadu ar y cyhoedd o blaid gwahardd- iad llwvr y fasnach mewn dioddydd meddwol yn ystod y rhyfel re am ch we mis wedi hyiii-iy. Wedi enill barn y CVngor Sir o blaid y gofyn mawr a; phendant hwn, yn unol a. plieiiderfyniad y Cyfarfod Misol, gofynir yn awr i Gyngor Trefol Aberystwyth fabwysiadu cyffelvb beisdcrfyniad. 0 ganlyniad y mae'r Henadur 'Daniel Thomas, o Siloh, wedi vhoddi rhybudd y bydd iddo aIw sylw y Cyngor at hyn a gosod penderfyniad arbennig o blaid hyvmy, gerbron yn ei gvlarfod nesaf. AFIECHYD. Cydymdeimlir yn ddwys a, theulu caredig y Laur- els yn afiechyd trwm y pen-teulu, Mr. Evan Ed- wards, un o flaenoriaid gweithgar eglwys Siloh. Gwyr cenedlaethau lawer o efrydwyr a phobl ieuaino yr eglwys am law a gored Mr. a Mrs. Evan Edwards yn hulio bord i'r unig a'r pell o gartref. Y mae erbyn hyn yn adenill ei nerth yn raddol ac yn sicr, a dymunir llwyr iachad ac adferiad buan iddo i wa- hanol gylciioedd ei lafur. COLLED. a Disgynodd ergyd trwm arall ar eglwys y Taberti- ad drwy glywed am farwolaeth ar faes y gad, y SOain o lonawr, y milwr Henry M. Richards, Little Darkgate St. Mae yno lawer o deuluoedd eisoes o dan eu clwyfau a theimlir yn ddwys dros frawd a chwiorydd y mihvr trancedig. Cyfeiriwyd yn dyner. ato yn yr Ysgol Sul gan yr arolygwr, Mr. William Edwards, Endsleigh, ac ar ddiwedd y gwasanaetli hwyrol, pryd yr oedd yr Athro J. Young Evans, M.A., yn pregethu, chwareuwyd y "Dead Marck" gan Mr. J. Charles McLean, er coffadwriaeth iddo. Aelod arall o'r eglwys a glwyfwyd ar y Somme yw y Lifftenant Mervyn Griffiths, o'r West Riding Regiment, mab Mr. William Griffiths, F.R.G.S. Daeth adref yn ddiweddar er mwyn adferiad. Pan yn yr ysbytty yn Ffrainc ysgrifenai at ei weinidog yn wyneb ei brofedigaeth. Er mwyn rhoddi cip- olwg o'r hyn a led drwy feddyliau ein pobl ieuainc pan mewn enbydrwydd, gellir difynu y frawddeg hon o'i lythyr,—" I was very sorry to hear that .had been killed, but I think it is a great com- fort for those of us who are Oalvinists to think that our end does not come sooner than was provided for—war or no war. It makes you feel much calmer in the heavier shelling to thing it's no use trying to dodge it-so just sit still and carry on." Beth bynag am wybodaeth gweinidogion a phregethwyr anl y Pum' Pwnc, tebyg yw nad ydynt mor ddieithr beth bynnag ar faes y frwydr ag y mynnai rhai faentuinio.

I SIR FFLINT

I SIR FFLINT. Rhyfedd na buasai rhywun wedi ysgrifennu gair o goffhad am y ddiweddar Mrs. Michael Jones, Fflint. Yr oedd yn un o blant y sir hon, ac o ran cymeriad, gallu, profiad, a gwasanaeth, yr oedd yn un o'r goreuon yn ein plith, a bydd colled ar ei hoi mewn ami i gylch. Yr wythnos o'r blaen, yn y Wyddgrug, cynhal- iwyd Cynhadledd, er ceisio adnewyddu a chryfhau yr Ysgol Sabbothol yn y 'Dosparth. Y gwr dieithr i anerch ydoedd Mr. W. H. Barrow Williams, Birk- enhead. Cafwyd tralodaeth ymarferol iawn ar y mater, a diau y gwneir lies. Erbyn hyn, mae yn hysbvs fod y Parch. Griffith » (Hushes, M.A., Blaenau Ffestiniog, yn dyfod ytt weinidog i eglwys Caerlleon, ac yn debyg o ddech- reu ar ei waith yn mis Ebrill. Mae hwn yn faes pwysig, ac y mae ein dymuniadau goreu ar ran Mr. Hughes. Cryn bryder sydd yn Treffynnon ar gyfrif dyrys- wch y dwfr yn y Ffvnnon. Yn yr amgylchiad hwn tarawyd Pabyddiaeth yn y cylch mewn man tyner iawn. Edrychid ar y ffynnon fel math o ganol- bwynt, a dyddorol fydd sylwi ar gwrs Ymneillduwyr phrotestaniaid y dref a'r cylch yn yr achos hwn.