Teitl Casgliad: goleuad

Sefydliad: Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Hawliau: Nid yw statws neu berchnogaeth hawlfraint yr adnodd hwn yn hysbys.

Gwylio manylion cyfan

Cyntaf Cynt Llun 7 o 16 Nesaf Olaf
Full Screen
6 erthygl ar y dudalen hon
GAIR 0 GIBRALTAR

oil, hyd yn oed ar y "parade" gwneir ymdrech i fod yn agos at ein gilydd, ac mae y ffaith ein bod mor gyfeillgar yn gymorth cryf i ni fod yn hapus ac yn llaweii dan yr amgylchiadau. Cyrhaeddasom yma ar y 7fed o Ragfyr, wedi mordaith ddymunol heb fod dim chwerwder wedi dod i gwpan neb. Mae yn ein plith nifer fawr o Fethodistiaid Calfinaidd. rhai ohonynt o- gylchoedd swyddogol ein heglwysi led-led y wlad, cymeriadau hardd, ac Iesu Grist yn ffaith yn eu profiad, ac y mae aros yn eu cymdeithas yn 'foddion gras ac yn help i fyw yng nghanol an- hawsderau y lie pechadurus hwn. Nid oes yma addoliad Cymreig, a phrofedigaeth i ni oedd deall hytmy ar ol glanio yma. Mae yn y dref ddwy eglwys Ymneillduol, y naill yn Scotch Presbyterian a'r Hall yn 'Wesleyan Methodist, ond nid yw y ddwy gyda'u gilydd yn eu haddoliad yn dod i fyny a, syniad y Cymro o addoli Duw yn yr hen iaith; felly daethom i'r penderfyniad mai budd- iol fyddai i ni sefydlu achos Cymreig anenwadol, a chawsom ganiatad gan ein caplan i gynal ein cyfar- fHddyn ei gapel ef. Ni feddyliodd Llywodraetli Pr?dain ??' am ??on caplan Cymreig gyda ni, Prydai,l ..1, Rhagluniaeth y Nef fod dyn ieuanc eithr fe o f a l od(- o'r enw Mr. Ed^1 ?ones, ° Dregarth sydd yn bregethwr cynorthwyol ;v d a r Wesleyaid, yn em plith, ac efe sydd yn pregethtt J nl Y lialll wythnos fir ol y llall. Aeth y caplan o gylch J Cymry Ilu- oisog sydd yma, ac hysbysodd hwynt y byddai JF oedfa gyntaf yn cael ei chynal ar y 14eg o Ragfyr, ac er ein syndod a'ii calondid daeth tyrfa yn rhifo 110 ynghyd. Wedi cael cyfarfod canu hwyliog a. bendithiol am rhyw hanner awr, aeth ein caplan Cymreig uchod ymlaen gyda'r gwasanaeth. Pre- gethodd ar werth gweinidogaeth yr Yspryd Glan, a theimlem oil fed y Nef wedi dod yn agos atom. Mae y gwaith o arwain y canu wedi ei ymddiried i mi. Hyderaf am allu a gras i fod yn ffyddlon i'r ym- ddiriedaeth. Ar ol hyn yr ydym wedi cael nifer 6 SdfSon, ac mae v Ibrodyr oil wedi gwneud eu rhan i wneud y cyfarfodydd yii boblogaidd a llwyddian. us. Mae yma dalentau oedd yn guddtecUg yn cael eu dwyn i'r amhvg. Mae pawb fel ei gilydd yn gwneud eu goreu i gadw i fyny urddas ein gwlad a'n cenedl, ac yn penderfynu parhau felly. Yr wyf yn ysgrifenu hyn ar gais rhai o'm cyfeillion gar- tref, ac os yn dderbyniol genych, cewch air eto yn y man. Yr eiddoch, &c., (Gunner) D. LLOYD WILLIAMS. Europa Point, Gibraltar.

VW EGL WYS GYMRAEG Y MILWYR ALDERSHOT

V W EGL WYS GYMRAEG Y MILWYR, ALDERSHOT. AT OLYGYDD Y GOLEUAD. Syr,—Mewn cyfarfod o'r eglwys uchod, nos Fercher, Ionawr 3lain, 1917, penderfynwyd yn un- frydol:— "Win bod ni, y milwyr Cymreig yn Aldershot, yn dymuno datgan, trwy gyfrwng y GOLEUAD, ein diolchgarwch llwyraf a gwresocaf i'r Cyfundeb M.C. am anfon gweinidogion yma o fis i fis, a thrwy hyny ein galluogi i gario ymlaen ein dyled- swyddau crefyddol yn ol ein harfer gartref." Y mae vi-i Aldershot ddigon o gyfleusterau i addoli gyda'n cyfeillion y Saeson, ond llawer iawn gwell yw genym gael y fraint o gael ymgynull gyda'n gilydd i vmwneud a'r gwaith hyfryd fel yr arferem wneud gartref. Fel y gwyddoch, y mae genym rai o bob enwad yma; eto yr ydym yn deulu dedwydd ar aelwyd ein Tad bob Sabboth a nos Fercher. Yn sicr nid yw yr hyn yr ydych yn ei wneuthur er ein mwyn yn ofer, gan mai tystiolaeth llawer yn Aldershot yw fod bechgyn Cymru yn ymddwyn yn llawer mwy parchus a gweddaidd na'u cyfeillion yn y fyddin. Ein gweinidog am Chwefror yw y Parch. Cuthbert Thomas, B.A., Banton, Caerdydd. Yr ydym hefyd wedi cychwyn cronfa er cynorth- -,yd? yri dyeliwelyd ynia wyo ein "brodyro Gymru sydd yn dychwelyd yma o'r frwydr yn glaf neu wedi eu clwyfo. Tra yn yr yspyttai nid ydynt yn derbyn tal, a gofidus yw meddwl am danynt pan yn cael myned i'r dref am ychydig oriau yn ddyddiol heb geiniog yn eu poced. Eraill pan yn cael' galwad sydyn i fyned gartref oherwydd afiechvd yno, nid oes ganddynt arian i dalu y draul. Tra yn ymwybodol o'r ffaith eich bod yn aberthu yn barod, yr ydym yn apelio ar ran y bechgyn syddyn y cyflwr anffodus hwn, y rhai sydd wedi i fyned allan i ymladd dros eu gwlad a'u cartrefi. Tra yn Salonica y flwyddyn ddiweddaf, gwelais pa mor wrol a diofn yr oedd ein bechgyn o Gymru yn gwneud eu rhan yn wyneb y gelyn, a chredaf y cydsyniwch a mi y dylem wneud rhywbeth er eu cysuro pan yn gortfod; dychwel yn ol wedi eu clwyfo. Apeliwn at ein cyfeillion a'r eg- lwysi yng ;Nghyniru, a bydd yn bleser genym gyd- nabod y rhoddion n ddanfonir i'r ysgrifenyddes, Miss W. Llewelyn, 1, Yorlc Crescent, neu i mi— Pte. JOHN R. JONES, A.S.C., ^Trysorydd yr Eglwys), A.S.C. Printing Works, Stanhope Lines, Al d er-, Iliot. Aldershot.

No title

Yn y "TDeyruas am y mis hwn y mae gan Mr. E. T. John, A.SL, ysgrif ar y rhagolygon am heddwch. Gadawodd yr Arglwydd Farnwr Syr Ronald Bowdler iLomax Vaughan-Williams eiddo gwerth 18,316p. Gadawodd yr Henadur George Harrison, a fu ddwywaith yn Faer Trailwm, eiddo gwerth 76,265p.

0 FON I FYNWY

= 0 FON I FYNWY. = Gidavvodd y Parch, T. J. Wheldon, B. A., Rhyl, eiddo gwerth t3,400. --0- Dnvg genym ddeall mai gwael yw'r Parch. 0. Lloyd Owen, Bontddu. Y mae ar hyn o bryd mewn ysbytty. Eiddunwn iddo well- had buan. —o— Tynodd llythyr y Preifat D. T. Morgan, R.A.M.O., yn y rhifyn diweddaf o'r Goleu- ad," sylw mawr iawn. Clywsom un yn dy- wedyd na ddarllenodd ddim o faes y riiyfel a'i cyffyrddodd yn fwy na'r llythyr liwnnw. •—o— Gadawodd Syr Foster Hugh Egerton Oun- liffe, Acton Park, sir Ddinbych, a laddwyd yn Pfrainc, eiddo gwerth £ 135,883. Darparodd yn ei ewyllys fod 10-000 i fyned i Eglwys Loegr yng Nghymru os daw dfiddf Dat-gys- ylltiad i weithrediad." Mae y Parch. Edward Williams, B.A., B.D., Derwen, Dyffryn Clwyd, wedi derbyn yr alwad i eglwys Oswald Kca-d,Croesoswa lit, yn clynydd i'r Parch. G. A. Edwards, M.A. Bwriada Mr. Williams ddechreu ei weinidog- aeth ynG; Afel-iefia la-f. Ymddengys fod Eos Dar, y datganwr enwog, gyda'r' tannau, wedi cyflwyno ei law-ysgrifau i adran Gymreig Llyfrgeli Caerdydd. Cyn- wyaanfc lawer o benillion gan rai o feirdd mwya.f adtiabyddus Cymru, ac nid oes ond ychydig ohonynfc wedi bod, mewn argraff er- ioed Brcdo-r o Geinewydd yw'r Parch. Ddr. J. Wynne Jones, gweinidog yr Abbott Pvoad Presbyterian Church, Baltimore. Y mae yn y weinidogaeth er's deugain mlynedd, ac ad- nabyddir ef fel Esgob Baltimore." Pan ddechreucdd ar ei weinidogaeth yn ei eglwys bresenol, rhifai'r aelodau chwech-ar-hugain. Rhifant yn awr wyth gant Fel y gwyddys, Mr. John Rowland, M.V.O., yw'r dirprwywr Cymreig gyda'r gwasanaeth cenhedlaethol. Y mae. Mr Row- Land yn awr wedi penodi Mr James Evans, bar-gyfreithiwr, a Phrif Arolygydd dan y Ddirprwyaeth Yswiriant Gymreig, yn ddir- prwy iddo. Mab y diweddar Mr. Evan Ev- an-ds, Tredegar, ydyw Mr. James Evans, ac wyr i'r Parch. Morgan Howell. Y mae yn y gwasanaeth gwladol er's blynydd- osdd. Y mae Pwyllgor Eisteddfod Birkenhead wedi cwblhau'r trefniadau ar gyfer y Gyman- I ,yfer y G y iiian- fa Genhedlaethol sydd i'w chynal ynglyn a'r Eisteddfod. Dewiswyd Mr; T. Hopkin Ev- ans, Mus., Bac., Castell Nedd, i arwain, a bydd ynoi gerddorfa lawn. Ymhlith y to-iiati a. genir bydd y rhai a g-a nlyii :-Arabi ai, En- gedi, Milwaukee, Burford, Dominus Regit,, Llef, Gwylfa, St. Margaret, Nantgau, Cwm Rhondda, Dwyfor, Budclug::liceih, Arwciniad, Huddersfield, Rhydygroes, Moab, Penlan, Cilg-erran, Aberporth, Eifionydd, Port Pen- rhyn, Tanymarian, Resolven, Heatherdale, Aberystwyth, Trewen, Eirinwg, Dyffryn Common wealth, Gnrof. —o— Yng nghyfarfod sefydlu'r Parch. D. J. Henry yn fugail ar eglwys Bethel, Aberhon- ddu, darllenwyd yr englynion a. ganlyn, a gyfn.nsoddwyd gan Mr. G. T. Jones (Madoc Fychan). I Fethel yn dawel y daeth-a'j wawr Yn arwain gwroniaeth O'i hardd fyd fe rydd ei faeth 0 galon i'r 'fugeiliaeth. 0 for ei swyn a'i fawr sel-doed "llondid A llawnder i'r awel; I Seion hwn fyddo'n fel A haf bythwyrdd fo Bethel. •—0— Ym Mhorthmadog cyferfydd Undeb Gwein- idogion Dyffryn Madcg, Y mae'r Undeb yma, yn cynwys gweinidogion y gwahanol en- wadau o dueddau Eifion, a Meirionydd. Yn eu plith.1 y mae rhai 01'1' enwau mwyaf adjia- byddus fel pregethwyr yng Nghymru. Lly- wydd yr Uudeb yw y Parch. Bennett Wil- liams, B.A., Tremadcg. Mr. Bennett Wil- liams hefyd yw llywydd Cyfarfod Misol Lleyn ac Eifionydd ar hyn o bryd. Ar ei ymadawiad o Fethesda am Aber- gwaen, yr wytJmos hon, anrhegwyd y Parch. J. T. Job aehodaid o aur gan yr ardalwvr —yn annibynol ar bob sect- a, phlaid. Gweith- icdd aelodtRi !i' Carneddi yn galonog gydii 'r mudiad, a 'sicrhawyd swm tra sylweddol i'r- gronfa, a hyny ar waethaf y wasgfa bresenol.; Ar daer ddymuniad Mr. Job ni chynhelir cyf- arfod ymadawol, a chyflwynwyd yr anrheg" iddo yn ei dy yn y Fron. Pan ddaeth Mr. Job gyntaf i'r ardal ni fynai gael cyfarfod sef- ydlu yr adeg honno; a deallwn ei fod wedi gwrthod cais: Aberg-waen am gael cyfarfod felly ar ei fynediad yno hefyd. Bydd Mr a Mrs Job yn gadael Bethesda, ddydd Sadwrn, a. theimlir chwithdcd mawr ar eu hoi yn yr boll gylch, Allsol Dwy raiii Dinbvelj, Yng Nghyfarfod Misol Dwyrain Dinbych, gynhaliwyd yn Rhiwabon, ddydd Mercher, y 7fed cyf., pasiwyd, gwecli trafodaeth frwd, ein bod- yn gofyn i'r Llywodraeth i ddwyn oddiamgylch. yn ddiymdrci waharddiad llwyr ar y fasnach feddwol tros dymhor y rhyfel, ac am chwe mis y dad-ymrestriad—a bod copi. o'r penderfyniad i'w anfon i'r Prif Weinidog. ynghytla'i" ddau aelod dros y sir.

PRIODAS DDYDDOROL

PRIODAS DDYDDOROL. Dyddorol neillduol i gylch eang o Fethodistiaid yn Ne a Gogledd Cymru oedd y briodas a gymerodd le ar y 3lain o Ionawr, yng nghapel Salem, Canton, Caerdydd, yng ngwydd cynulleidfa a lanwai'r addol- dy prydferth ym mhob cwr. Priodas ydoedd a unai amryw o flaenoriaid yr eglwys mewn undeb agosach a mwy teuiuol. Merch oedd y briodasfercli i un o flaenoriaid blaenllaw yr eglwys, tra yr oedd y priod- fab hefyd yn un o'i blaenoriaid, yn ysgrifenydd yr eglwys ac yn frawd-yng-nghyfraith i flaenor arall. Y briodasferch oedd Miss 'Dora Enid Hughes, merch bynaf Mr. G-wilym Hughes (gynt o Gaernarfon), yr hwn hyd ychydig ddyddiau yn ol oedd ysgrifenydd Cofeb Cenedlaethol Cymru i lorwerth VII., ac ym- ddiswyddodd i ymgymeryd a. gwaith cenedlaethol pwysig yn Lhmdain ar staff Mr. Neville Chamber- lain, cyfarwyddwr y iNational Service. Y priodfab oedd y Lifftenant 'Richard Griffiths, Machine Gun Corps (o ffirm y Mri. J. ac R. Griffiths, builders' merchants, Cardiff Docks), yr hwn sydd wedi bod am fisoedd yn uihoethder y frwydr yng Ngogledd Ffrainc. Gweinyddwyd ar y briodasferch gan Miss Nesta Hughes, ei chwaer, a Miss Edith Griffiths, Ferryside, chwaer y priodfab; tra y gweinyddid ar y priodfab gan gyd-swyddog, y Lifftenant Gwynne Evans, Royal ivelsh Fusiliers. Gwasanaethwyd ar yr achlysur gan y Parch. Cuthbert Thomas, B.A., gweinidog S'a.Iem, a'r Parch. Wm. Lewis, font-y- pridd. Chwareuwyd y "Wedding March" ar yr organ gan Miss May Maddren, nith Mr. E. T. John. A. SI., ac arweiniivyd y rhan gerddorol o'r gwasan- aeth gan yr adnabyddiw Mr. Jacob Oavies. Rhodd- wyd y briodasferch ymaith gan ei thad, Mr. Gwilym Hughes, ac ar derfyn y gwasanaeth rhoddwyd. gwledd gan Mr. a, Mrs. Gwilym Hughes i ddeg a, thri-ugain o wahoddedigion, yn yr ysgoldy ynglyn a'r capel, pryd y dymunwyd gyrfa, hapus i'r pal' ieuanc, mewn anerchiadau pwrpasol, gan y gwas priodas, y Parch. Wm. Lewis, Porth; Cuthbert Thomas, a Mr. William Jones. Y.H., Pontypridd. N Yn ddilynol ymadawodd y ddeuddyu dedwydd i dreulio ychydig wvliau yn Lluiiclaill a Brighton.

No title

Y mae Cyngor yr Eghvysi Rhyddion '(Cymru f1 Lloegr) wedi penderfynu. yn vvrvneb amgylchiadau presenol peidio cyual y Gynhadledd Flynyddol yn Sheffield eleni. Cynhelir cyrddau am un diwimod- yn unig yn LlnnJain. Un o bethau mwyaf tarawiadol Cymru'r Plant" yw'r ysgrif ar ddau fab Waun Ifor, Ceredigion, a gollodd eu bywyd yn y rhyfel. Yr oedd Lifftenant Duncan Ian Bowen Lloyd yn fardd ac yn lienor. Athro yn Sherborne oedd eifriwd ieuengaf, Lifften- ant Gwion Llewelyn Bowen Lloyd, cyn ymuno ä't' fyddin. Yn Gallipoli-y Uaddwyd y ddau-engraifft o doll ofnadwy y rhyfel ar deuluoedd y wlad. Wrth anerclx cyfarfod o GyniJei'thas Ryddfrydig y: Merched, yng Nghaernarfon, ddydd Gwener, dy"- wedodd Mr. Ellis Davies, A.S., y dylai'r holl alwed igaethau fod yn agored i ferched fel i ddynion y dylai'r tfam gael yr un hawl a'r tad ar y plant; y- dylid diwygio cyfraith ysgariad, ac yn ei- farn ef dylai'r gyfraith ei gwneud yn amhosibl i wr ewvll- ysio ei holl eiddo i eraill. gan adael ei wraig heh ddim. Yr oedd cyfiawnder yn galw am y pethau1 <■ hyn ar unwaith. I