Teitl Casgliad: goleuad

Sefydliad: Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Hawliau: Nid yw statws neu berchnogaeth hawlfraint yr adnodd hwn yn hysbys.

Gwylio manylion cyfan

Cyntaf Cynt Llun 4 o 16 Nesaf Olaf
Full Screen
8 erthygl ar y dudalen hon
No title

Yr wythnos o'r blaen cyHwynodd staff y Mri. William Thomas a'i Gwmni (perchenogion llongau), anerchiad goreure d ig a, darn hardd o waith arian i Mr. R. J. Thomas, prif reolwr y cwmni. — 0. Y mae Pwyllgor Addysg Sr Fynwy, dan lywvdd- iaeth yr Henadur S-. iN. Jones, wedi pasio pender- fyniad yn datgan y bydd y Pwyllgor yn ahnl ei gefnogaeth arianol i Erifysgol Cymru os eir vmlaeti i sefydlu cadeiria,u duwinyddol ynglyn a'r BrifysgoL 11 y I Pasiwyd penderfyniad hefyd yn gwrthwynebu'r cyn- llun i roddi rheolaeth y Brifysgol yn nwylaw cyng- or i'w beiio d i gan y Llywodraeth.

Y TY Al AVAITH

Y TY A'l AVAITH. EHAI 0 BERYGLON Y WERIN. Cafwyd wythno.3 ddigon tawel yn v Senedd. a. rhydd hyn yn ddiau am lawer o' i ymgecru yn y newyddiadurou. Cafwyd ilawer o siarad yn Nhy'r Cyffredin, a'r rhan fwyaf i bwrpas, er braidd yn feirniadol, ond y mae hyny yn ddigon naturiol. Etbclir Ty y Cyffredin i ofalu am fuddianau 'y werin, a phan ffurfir Gweinyddiaeili, Inae el waith yn dechreu o ddifri, sef, i ofalu fed y Llywodraeth yn gweinyddu y deddfau yn- deg. Tyb ambeil un, j'odd bynag, fod penodiad i -.wytld-pa, mcr ddibwys bynag y bo—yn ei waddoli a, pherffeithrwydd, ac o hyny allan, nid yn unig ei fod uwchlaw bdmiadaeih, ond hyd yn ced awgryrniad gan ei gyd -aelc d au. Nid peth newydd hyn. Eoedd yn ccdi c'r Uaen o falchter y rhai a elwid yn "gymdeithas." Cyfyd heddyw o hunanoldeb dynion bychain wedi colli eu psnau drwy Iwyddiant mvv y neu lai haeddianol, ac awgrymir, nid yn unig lllai ciii dyledswydd, end mai ein braint hefyd yw cyflwyno ein perscnau a'n hanigyIchi:Jau i'w gofal. Ni buaswn fcddlcn i wneud liyny pe buasai genyf ymddiried yn eu barn a'ti huniondéb; gan na feddaf ffydd yn y naill na'r Hall, nid amhriodcl eu badgeffa fod llywodraeth sal gan y bobl yn well i'r b-obl na llywcdraeth dJa. gan imbenaeth. Y gwahan- iae,th yw y gwahaniaeth rhwng rhyddid a chaethiwed ac nid yw y rliyfel wedi ei ddifodL

No title

BFIRNIADAETH. Cyfemais at v mater uchol am y con- delnir beirniadaoth' cr fod y };apunm er (I v pa p urau Teriaidd; o hyd yn beirniadu aelodau JRhydd- frydig yr hen YVeinyddiaeth. Gyda Haw, paham y c-yfyngir y feirniadaeth i Mr. McKenna. a. Mr. Eunciman ? Onid oedd Balfour, Cecil, Lansdowne, jJonar Law, Chamberlain, a Long yn aelodau o' r hen Weinyddiaeth ac yn gyd-gyfrifol? Eel mater o ffaith, y farn vri Llundain yw mai Mr. McKenna cedd un o'r dynion galhwcaf fu yn y Canghell-lys, ac y mae Mr. Eunciman yn eithaf galluog i amddiffyn ei hun. Wrth gwi.3, nid oes a fyno Mr. Lloyd George a. hyn. Cyfyngir y peth i'r dosbarth sydd yn troi o gwmpas y gwr Uwyddianus, a chan eu bod heb gvdwybed eu hunain tybiant fed ereill yr un fath. Ond y mae perygl yn y peth, a'r perygl yw iddynt bwysleisio personal! yn hytraeh nag egwyddorion. Ni bydd y Tcriaid yn euog o'r fath ffolineb. Yn. wir, y fath YW eu hymlyniad wrth eu hegwyddorion. fel yr edrychant yrnlaen at yr etholiad nesaf i'w dychwelyd yn ddigcn cryf i wneud heb • yr aelodau Rhyddfrydig yn y LlywodraeU1.. Fe gofia eich darllenwyr i mi bwysleisio liyn o'r blaen. dfc

No title

YR ETHOLFRAINT. Disgwylid y caff a i awgryinmdau y Speaker's Conference ar yr Etholfraint eu mabwysiadu. With gwrs, effaith cyfadd- awd ydynt, end y mae'n amlw g na fyn y Toriaid m:honynt. Un peth yw siarad am hleidlais i'r rnilwr, peth arall yw ei rhoddi iddo, \n enwedig pan dybir y gall anghytuno ti plaid. Dywedir fed Pwyllgor wedi ei ffurfio gan y Toriaid i- wrthwynebu y cynllun, ao os ceir gwrthwynebiad, b ,a'l yn amhosi b l myud ymlaen. Ceirhdvd d i Pr portional Eepresentaticn gan lawr o'r Eadicaliaid. Golyga. y cynllun roddi etliol- a' thau at ci i wneud un etliolaeth fawr. EH'anh uuicngyrchol hyny fyddai gwneud-yr clhollad yn fwy costus; yn wi r, mor gostus rel y rhwystrkl mvne d ia d y tlawd neu'r eetnharel dlawd; i'r Senedd os na ddibyna ar o, i i f a ei blaid. Wrth gwts, y mae'r cvnTiri vn apelio at y cyfoethog; yc h waneg a at aliu ei gyfcetb, a. ga\i ef s i cr hau cefnogaeth dindur drwy dalu crcgb rrs am tvei 1 i-=,f lM'nh. Mae perygl i'r werin v ffordd hyn.

No title

YR AELODAU CYM.REIG. Wrth edrych o'r Gallery mae'r Ty yn rhoi argraff ryfudd ar y sylwedydd. r blaen gwyddid 1L i geisic- wyneb aelodau neilltuol n I It y tu ol neu gvferbyn a'r Llywodraeth. Erbyn hyn y uiaent wedi eu chwalu. Yn raddol y mae'r Toriaid yn gwtliio y Eiiydd- frydwyr eistedi.'ai y lu ol i'r Llywodraeth o'r ncil ltu, — o b erls yn ei hen le fel ynys fee ban Eyddfydig ynghanol m6r o Don id d ymwaai. jh?u fod Ehydd- feydiaelh y Marciiog >n ddigon iach i wrth- Kel'yll' dylanwad y ewmn i new yd d ou d ni cheisiaf ddvfalu beth ei deimladau • pjrsonol. Gyda llaw, ail ddewiswyd ef yn gedeirydd y Blaid. Gymreig am y tymor, a, chan fod papur Toriaidd wedi hysbysu mai un oedd ei iwyafrif ar Mr. Llewelyn Williams, hwyeach v gallaf finau ail-adrcdd y peth. Dewiswyd Mr. Robinson a Mr. Ellis Davies yn sgrifenyddicn. Bu yr olaf yn galw sylw at achos y Cadfridog Owen Thomas. Gof- ynodd i'r cyhucldiad o- aiief['eithioh:wydd gael ei dynu yn ol. Dealla: fodd byn.g, fod Ilawer o'r dynion oedd: barota f i felo yr Aelodau Oymreig am bcidio s y mu d, yn. awr yn ceis i o cael gan y Cadfridog a Mr. Ellis Da vies fod yn ddistaw..Paham? G.

ILYTHYR LLUNDAIN

I/LYTHYR LLUNDAIN". GWASANAETH CENEDLAETHOL. G WAITH Y V.M.C.A. LLUNDAIN. Ddydd Llun. Prin y cydnebydd y wlad wasanaetli ambrisiadwy y Y.M.C.A. i filoedd ein mihvyr yn y wlad hon ac yng ngwledydd y brwydro. Noddfeydd a chartrefi a fu ci hytiau hi er dydd cyntaf y gyflafaii yn 1914, ac o- fis i fis dychymyga haelioni. a cliyrr hvybrau newyddion at fywyd ein bechgyn. Sicrwydd w lieffeithiolrwydd a fu lluaws o weinidogion gwych, a fynnent gaplaniaethau, ac eraill na chaent hyimy, y rhai a weiniasant i gyfreidiau corphorol ac ysprydol llu mawr o'r rheiny, sydd beliach wedi croesi i. wlad hedd, a rheidiau eraill sydd heddyw yn fyw ac yn rhoddi teyrnged i'w cymwyuaswyr. Pa saw] llythyr a ysgrifenwyd at dad a mam o hvtiau y Y.M.C.A. er Eithr er y gwasanaeth hwn, mynn Cyngor yr Eglwysi Rhydd gredu na cha ein milwyr oreu y gwyr a roddant eu hunain yn ewyllysgar ar allor gwasanaeth, tra y gweinyddant, yn bennaf. ar linellau cymdeithasol. Pregethwyr ydynt yn bennaf, a chred y Cyngor y dylent bre- gethu, ac y dylai y Y.M.C.A. drefnu iddynt gyf- leusderau i hynny. Ynghorff yr wythnosau di- weddaf bu cryn ymgynghori ynglyn a hyn, hyd ani ddaethpwyd i gyd-ddealltwriaeth arno, a beliach gofeJir fod y pregethwr effeithiol yn cael ei bulpud yn yr hyt, fel na chaffo dawn a, thalent ei mygu. Bwriedir gwneuthur hyn oil heb dramgwyddo'r cap- la-iiiaid, ond yn wir yn ddarostyngedig iddynt hwy y bydd y genad yn gweini. Diau yr apelia y rhag- orfraint hon. at amryw o'n pregethwyr. Y WAR ROLL." Cyhoeddodd y Gymdeitiias >yn ddiweddar Ger- dyn" a ddwg yr enw "War Roll. Ffurf o ar- dystiad neu fath o arwydd o ymrwymiad ydyw. Wele'r geiriau "I hereby pledge my allegiance to the Lord Jesus Christ as my Saviour and King, by God's help ivill fight His battles for the victory of His Kingdom." Ceisir vhoddi'r cerdyn yn llaw pob milwr. Wedi y gwnelo efe yr ardystiad enfyn un banner o'r cerdyn i Ysgrifenydd y Y.M.C.A., yn Llundain, a cheidw yr hanner arali, ar yr hwn y mae geiriau y cyfamod oysegredig yn argraffedig. Wedi cychwyn ar y gwaith hwn, u. deall y perygl i Gymdeithasau eraill fabwysiadu c: nllun cyffelyb. a thrwy hynny nino'r mihvr, ceisiwyd, ychydig ddvddiau yn ol. ddyfod i gvd-ddealitwriaeth a'r Eglwys Sefydledig ac a'r Ymneillduwyr. Hab nemawr gymell mabwysiadodd yr Eglwys Wladol Gerdvn Cyfamod y Y.M.C.A. ar yr amod y gosodid comma ar ol and," ac o flaen by God's help," ac v gvrrid y cerdyn ardystieclig nid i Ysgrifenydd y Y.M.C.A., ond i wahanol swyddfeyd yr Eglwys, megis swyddfa y Church Army, C.E.'MjS- ac ereill. GyJa'r un parodrwydd, derbyniodd yr Eglwysi .Rbvdd y cerdyn yn..gyflawii aelod, gan wahaniaethu oddiwrth v Fain Eglwys yn hyn: y cauiateir i'r milwyr ddychwelyd y cardiau i Y sriÎenvdd y Y.M.C.A., yr líWI hysbysa yr eglwys y perthyn- ant iddynt parthed y cyfamod a wnaed. Rhydd gwr o'r enw Mr. Sherborne ei holl amser at y gorch- wyd pwysig a dy^dorol hwn. Dywedai gwr cylar- w vfld wrtnvm fod i5 y cant a ddychwelasid hyd yma yn gyfamodan aelodan yr Eglwys Wladol. O hyn a llan a y cardiau Ju t i'r swyddfeydd Eglwysig. Dy wedai Avehe^ob yn ddiweddar "If a man Eigns himself a P i lie is a Baptist; but if he sign himself C. of E., hl maybe anything." P.), wahaniaeth betb ydynt os gwnant ac os cadwaut y .cyfamod? d GWASA.NAKTII CENEDLAETHOL. Trwy ei araeth yn y Central Hall, Westminster, anesmwythodd Mr. 'Neville Chamberlain lawer ar feddyliau, a pharodd gythrwfl yng nghalonau llawer- oedd. Goiynai ami weiuidog ac offeiriad, Pa beth a wnaf? a pha beth a allaf wneud? Cyttunasai Mr-. Chamberlain a'r Archesgob ar y ffordd. ac felly â'r meddygon, eithr gan amled y pennau Ymneillduol. nid oedd fodd iddo ar fyrr amser wybod eu meddyl- iau. Boed a fyddo, cynhyrfwyd y gwersyll, a chv- farfyddodd mfer caninoladwy o Ymneilluuwyr yn y Memorial Hall i fynegu i'w gilydd eu parodrwydd ti i'w gllvdd eu pa i wasanaethu eu cenedl yn awr ei cliymu, gan fwrw unrhyw rodd y medrai eu Haw gyraedd i'w thrysorfa hi. Ac ar yr awr yr ysgrifenwn, eistedd mewn cyngor y Mri. Neville Chamberlain, J. Herbert Lewis, A.S., :l't' Parch.. J. Scott Lidgett, iD.D. Cawn yn ddiau :.1' fyrder glywed swn y corn gwlad. Pa nifer o'n pregethwr fydd yn amaethu cyn hir? Pa nifer sydd yn llunio darpariaethau rhyfel? A pha nifer o'n heglwysi a fyddant toddlon ar un bre- geth ar y Sul? A yw gwaith eglwys—eglwys heJ.d- yw-o bwysigrwydd cenedlaethol? Y CYNGOR MAWR. Bu i'r Eglwys Sefydledig aberthu y Church Con- 0).i. i .? b ertl)o d d (,?- gress. Oni a berth odd Caernarfon Sasiwn? Oni aberfchodd Bangor Eisteddfod ? Ni ymwadodd Cy- man fa Gyffredinol y Cor;1' a hi ei liun, na Chyfarfod Blynyddol yr Eglwysi Rbydd-y llynedd. Cyfar- fyddodd yn 1916 megis pe y teyrnasai heddwch. Eleni, modd bynitag, plygir i'r rhaid ac nid eir ar bererindod i Sheffield fel yr arfaethid. I Sheffield y mynnai Dr. Meyer fyned. I Sheffield 11;d ai Mr. Shakespeare. Yr olaf a orfu, er y dywedai Dr. Meyer yn chwareus fod y "quality" 0'1 ochr ef. Ca Llundain gythryblus, llawn rhysedd, y fraint o babellu'r arch hon—yn lie Sheffield-am ddiwrnod a hanner. AMHURDEB. Edrych yr Army & Navy Board y bwystfil Aiti- hurdeb yn ei lygad, ac ymdrechir i ddwyn adref ei hylldra at galonau. ein milwyr yn y dyfodol agos. Ychwanegrr ein pryder pan gofion am y miloedd illilicillti dcunaw" a ymrestrant y dyddiau hyn, y rhai na sylweddoJant gyfrifoldeb a phervgl bywyd, ond a yrndeithiant yn amIder eu grym a'u bywiog- rwydd. Ymgysnysgant a, dynion wedi ymgynefio a phechod, a. cblywant syniodau yn y gvvynt na ddaethant i'w clustiau o'r blaen. >Peiiderfyna v Bwrdd anfon gwyr cvmwys i bregethu purdeb I -i I)-Lir d e l ) i'r milwyr "on parade." 0 safbwynt anianyddol a chymdeithasol y sieryd v i-iieddy, hwvnt, yn benaf, a beliach teimlir y dylid drwyn adref i'w calou yr ystyriaethau uchaf, o cheir gwyr wnelo hvn gyda, lledneisrwydd a deheurwydd. Deallaf v bydd i'r Bwrdd ethol Cymro, yr v hwn a anfonir i Kinmel Park a ixwersyllfao^dd eraill y bydd Cymry ynddynt, i bregethu efc-ugyl purdcb." 'Anfoued Pen yr Eg- lwys wr cvfaddas a donied ef a thynerweh calon yr Yspryd Glan. Ni chawn son am- wasanaeth yr eg- lwysi Cymreig yn y ddinas hon i'r milwyr claf a chlwyfedig. BVW iawn ydynt i'w gwaith, a phar- o[)ant i barhau yn eu defnyddioldeb.

GOGLEDD CEREDIGION

GOGLEDD CEREDIGION. Cyflwyuwyd rhodd werthfawr i eghvys Pisgah, gan. Mr. John Lloyd, Henffordd o-lestri Cymun uu- igol. Dyma gyinwvnas na allesid cael ei gwellna'i rhagorach. Y mae Mr. Lloyd yn adnabyddus i gylch eang. Bu am flynyddau lawer yn flaenor parchus yn eglwys Dylife, Sir Drefaldwyn, ac yi-ta yn y Bont, Llanbrynmair. Anwylid ef gan bawb y ffordd lionno ar gyfrif ei hynawsedd ^ersonol a'j ffyddlondeb uiawr gydag achos yr Arglwydd. Llaw- enydd ei wel'd yn parhau yn ieuanc a thirf o ran ei ysbryd, er iddo fod yn wael il ystod y gaeaf. Y mae yr achos ym iVJhisgah yn agos at ei. galon. Efe yw arolygwr yr Ysgol Sul yno, a theifl ei holl ynni i'r gwaith yrnhob gwedd arno. Eiddunwn iddo lawer o wenau yr Argiwydd yn hwyr ei ddydd, ac yr estynir ei oes am flynyddau hir eto yng ngwasan- aeth y cysegr.

MAESTEG

MAESTEG. Cyiihaliwyd cyfa.rfodydd blynyddol Jerusalem, Nantyrfyllon, Maesteg, nos iS-adwrn, Sul, a LIun, Chwefror 11, 12, a 13, pryd y pregethwyd gan y Parchn, J. Llewelyn, Penybont a William Rich- ards, Ammanford. Mae yr eglwys hefyd wedi pasÎo i uuo a. Phontrhydycyff i alw bugail yn olynydd i'r Parch. T. V. Jones, y Cwm.