Teitl Casgliad: goleuad

Sefydliad: Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Hawliau: Nid yw statws neu berchnogaeth hawlfraint yr adnodd hwn yn hysbys.

Gwylio manylion cyfan

Cyntaf Cynt Llun 3 o 16 Nesaf Olaf
Full Screen
7 erthygl ar y dudalen hon
No title

J! FRWYDR FAWR. Bu. r wythnos ddiweddafyn un o r rhai mwyaf llwvddianus a gawsom o gwbl yn y, •jGorllewin. Nas Lun hysbysodd Syr Douglas Flaig i'n byddin gvmeryd dros 14,000 o garcharorion ers Ebrill 9 a, 194 o ynau mawr. Y mae'r ffigyrau ymai yn dywedyd llawn cynlalnt am ein llwyddiant ag a ddywedir gan y map, canys pan gymerir carcharorion wrth y miloedd a, gynau wrth yr ugeiniau yr ystyr ydyw fod y gelyn yn encilio yn anrhefnus a'i fed yn methu cael lie i ymset'ydlu. Nid ellir -Illadlylu rhyw lawer iawn ar yr hyn a ddywed- asom yr wythnos ddiweddaf, ond fed y Pryd- einiaid wedi parhau. i symud. ymlaen er gwaethaf y tywydd aiiffafriol. Yr ydym erbyn hyn yn bygwth St. Quentin a liens; yr ydym eisoes yng iighyffiniau'r dref gyntal, ac yn cyff\vrdd arncIdiffynfeydd Lens ei liun. Gsdad. y glofeydd ydyw lion a. rhanbartli gyfoethocaf Ffrainc mewn ystyr ddiwydianol. Y mae ei meddu wcdi. bod o werth amhris- iadwy i'r Almaen ariiyd y rhyfel, ac yr oedd colli ei glofeydd yn golled ddifrifol i Ffrainc. Yn awr y mae gobaith ei hadenill,ond y inae'r gelyn yn y ml add yn ffyrnig i ddal ei afael ar Lens. Y mae brwydro na, welwyd ei ffyr- nicach yn ystod y rhyfelwedi bod o flaen y dref hono yn ystod y dyddiau diweddaf. Dywedi un goh-ebydd fel yr aniddiffynodd; y .Garo Prwsiaidd eu him a rhes ar ol rhes o "wifren higog, ao yna gwnaethant ymosodiad ;a;r yr Awstraliaid. Am ychydig: bu'r ymos- vodiad yn llwyddiantis, ond da,eth yr Awstral- iaid yn .01, gyrasant y gelyn o'r ffosydct iiPrydeinig, a gorfcxlasant ef i encilio tua'i ilinell ei lum. Ond gwnaed hyny yn y fatli food nes i'r Gard,—catrawd emvocaf a ibalchaf yr Almaea,—eu cael eu hunain rhwng yr Awstraliaid a'u gwifr bibog eu hunain. Disgynai tanbeleni y gynau Prydeinig arnynt a; saethai'r Awstraliaid i'w canol, ond nid allai'r Gard na fioi nac ymosod. Lladdwyd dros bymtheg cant ohonynb yn y gongf lechan hono o'r Iwes a hyny mewn ychydig iawn o amser. Cymerwyd y gweddill yn gaitiharcrion. r)ytiz-t, beth ydyw, rhyfel. Y bosibl na bydd dim llawer 0'1' newvdd i'wi ddywedyd am yr ymosodiad ar y rhan hwn or maes am rai dyddiau, ond ym- ddengys i iii nad all Lens sefyll yn hir, a. golyga cwymp Lens agar y ffordd t-ua Lille. Fisoes dywedir fed y gelyn yn dinystrio'r jpyllau glo y tu cefn i'w linellau, ac I y mae fcyny yn a-rwydd ei fod yn paratoi i encilio. Ond' nid yw'r wlad yn un hawdd syrnud ymlaen yn gyflym ynddi, canys y mae'n llawn pentrefi, pyilau glo, a thyrau o rwbel ày'n rhoddi mantais i'r arnddtiiynwyr. <

No title

Y CYNLLUNI, Ddydd Llun dechreuodd y Ffrancod ym- osod, ar linell syddtuD4 phum' milltir ar liugain o hyd, rhwng Soissoris, a Rheims, gan gym and dros ddeng mil o garcharorion. Y mae cynllun y cyngrheinaid bellach yn wed dol amlwg. Diffyg yr ymosodiad ar y Somme y llynedd oedd fod y llinell yn rhy fer, a dyna. hefyd oedd diffyg yr ymosodiad Almaenaidd ar Verdun. Mewn lie cyfyng y fnae gan yr amddiffynydd fantais gan nad oes gan yr ymosodydd fawr ddewis o le i ymosod. Osgoiwyd yr amryfusedd hwnw eleni. Yr wythnos ddiweddaf amrywiodd Syr Douglas 'Haig ei ymosodiadau; un diwrncxl tarawodd itua Lens, ac ymhen rhai dyddiau wedyn tarawodd ugain niillfcir neu ragor yn nes i iawr. Y eanlyniad .oedd na wyddai'r gelyn iar ha ran o'i linell i ddisgwyl ymosodiad ac Slid allai fentro crynhoi ar nmiiyw le neillfeuol. iY, mae ergyd y Ffrancod eto yn cynyddu Hryswcli y gelyn ac y mae'n amlwg fod: dewis lie ao amser yr ymosodiad yri awr yn iiwylaw'r cyngrheinaid. Dywedodd Hinden- liurg—cyn dechreu'r ymosodiad-fodi y safie grnJ Ewsia yn ei alluogi i roddi cyfangorff ei fyddin yn y gorllewin a bod ei linellau yno iyn anorchfygol. Gwyddom ili a gwyr yntall bellach mai celwydd oedd riian ddiweddaf y ^osodiad, ond y mae rhyw lei gredu fodi sail i'r rhan gyntaf. Os felly gafen gymeryd yn ganiat,aol fod y rhan; fwyaf o nerth yr Almaen yn awr yn ein hwynebu yn y gor- llewin. Dywedasom yr wythnos ddiweddaf mai Lille oedd y lie pwysicaf yno, ac y mae angen adgoffa ein darllenwyr eto mai prif amddiffynfeydd Lille ydyw Lens, Douai, a Cambrai. Nid ydys yn rhoddi eyinaint pwys ar St. Quentin canys y mae'r llinell yr oedd Hindenburg yn bwriadu sefyll ami yn rhedeg y tu ol i'r dref hono, ond o flaen Cambrai.

No title

1. SYMUDIAD PWYSIG. Boddlonwn ar ddywedyd cymaint a hyn am y fi-wydr- yn y gorllewin yn awr. Y maa (symudiad pwysig iawn arall a,r droed'-syii.L- udiad a all weddnewid yr holl safleyn fuan. Fe gofia ein darllenwyr i ni gyfeirio rai wytli- nosau yn ol at ddywediad Count Czemin, gweinidog tramor Awstria-Hyngari, nad oedd yn credu fod dim yn sefyll ar ffordd trafod telerau heddwch os ceid isicrwydd nad oedd y cyngrheinaid yn bwriadu damio Awstria. Yr wythnos ddiweddaf cyfeiriasom hefyd at faniffesto Llywodraeth Rwsia, yn yr hwn y dywedid nad oedd yn ymladd am unrhyw! diriogaeth. Dywedir yn anvr fod Awstria, ar sail y ddau fynegiad yna, yn awgrymu i Hwsía, y gellid dyfod i deleran, ac ymddengys fod y newyddiaduron yn Awsti-ia yn credu fod: heddwch yn bosibl. Ddechreu'r mis hwn bu'r Caiser ac Yrnherawdr Awstria mewn ymgynghoriad, ond nid oes dim a, ddigwydd- odd yn y cyfarfyddiad hwnw! wedi ei wneud yn hysbys eto. Cred rhai fod Awstria, sydd mown cyflwr pur ddifrifol, wedi penderfynu gweithredu yn annibynol ar yr Almaen, ac y mae'n rhaid ei bod yn gweled erbyn hyn mai rhyfel er mwyn yr Almaen yn unig ydyw'r rhyfel hwn. Y mae dau gwestiwn yn codi yn awr: (1) A ydyw A wstriai yn symud yn annibynol a'r Almaen yntau mewn cydweith- rediad a chyda chydsyniad y wlad hono? (2) A ydynv, yn ceisio heddwch a Rwsi3! yn unig yntau a'r holl gyngrheiriaid? Ar hyn o bryd y mae'n amhosihl ateb y cwestiwn evnt-af, ac nid yw'r ateb i'r ail yn eglur. Dywedasom yr1 wythnooi ddiweddaf fod gan Rwsia, waitli mawr o' bla.(,n g,,trtref, i sef- ydlu cyfundrefn lywodraethol newydd ac i amddiffyn y rhyddid a enillodd yn erbyn' cynllwynion cefnogwyr yr hen unbenaeth. Ond nid ywl hyny yn golygu fod Bwsia yn' anffyddlon i'r cyngrheiriaid. Dywed odd ei Gweinidog Tramor (M. Milyukoff) y dydd o'r blaen na. byddai dim cyfnewid ar y telerau y cytunwyd amynt rhwng Rwsia a'r cyngrheir- iaid. Os felly nid all Awstria obeithio gwneud lieddweli 6 Rwsia yn unig; rhaid iddi hefyd, os oes ami eisiau heddweh, ddyfod at y cyngrheiriaid ereill.

No title

iY SAFLE. Y mae'n rhy fuan i roddi barn ar y sym- udiad hwn eto, gan nad oes, dim wedi ei hysbysu yn swyddogol. Ond gellir casglu oddiwrth yr hyn a ymddengys yng ngwasg gwledydd amhleidiol fel Holland ei bod yn gyfwng pur ddifrifol nid yn Awstria yn unig ond hefyd yn yr Almaen. Y mae'r werin yn y naill wlad a,'r Hall wedi blino ar y rhyfel ac yn dioddef oddiwrth eisiau bwyd. Dywedir am Awstria fodi cyflwr y wlad yn ofnadwy, ac er ein bod- wedi dysgu bod yn bur ofalus rhag derbyn popeth o'r natur yma a ddywedir, y mae'n sefyll i reswm fod cryn lawer o wir yn y peth. Ym mhapurau dydd Sadwm dy\vedid fod y safle gyda, bwyd yn yr Almaen hefyd yn dywyll iawn, a bod terfysgoedd 31 streiciau wedi tori allari mewn ami i le. Nid yw Holland, meddir, yn credu y gall yr Almaen barhau i ryfela yn hwy na chwe' mis eto. Nid ydyn-i yn rhoddi gormod pwys ar hyn: ychwaibh, ond gall fodi rhywbeth ynddo. Ym Mwlgaria bu terfysgoedd o blaid heddwch ac yn erbyn y brenin,ac nid yw yn anoddl credu fod, pobl y wlad hono) wedi hen flino ar y rhyfel. Y mae adran1 gynyddol ym Mhrydain1, y tu allan i'r rhai sy'n gwne-ud ariari o'r rhyfel, yTi credu ciii bod wedi cyr- Ihaeddi i gyfwng pryd y gellir meddwl ami delerau tioddwrh. Nid ellir ein cyhuddo o wendid heddyw pan y mae ein hymo.sodiad ynl y gorllewin yn llwyddo a phan y mae'r America, a'i nerth dihysbydd bron, wedi dyfcd i mewn o'n tu. Ond os yw, ein gelyn- ion yn dymuno heddweli y mae'n rhaid iddynt ddeall dau beth; y mae'n rhaid iddynt nodi eu telerau ac y mae'n rhaid iddynt drafod a'r holl gyngrheiriaid ac nid ag unrhyw un wlad. Y mae'n eglue fod rhywbeth yn y gwynt ac yn eglur ein bod wedi dechreu ar gyfnod pwysig—efallai y cyfnod terfynol-yn y, rhyfel.

No title

jj: ;X. HELP YR AMERICA. Y mae'r Arlywydd Wilson wedi cyhoeddi ,a,pel at holl ffennwyr a gweithwyr y Talaeth- au ar iddynt wneud eu goreu i gynyrchu bwyd, llongau, ac ariau i gynorthwyo'r cyngrheir- iaid. Yn ei araeth yr wythnos ddiweddaf hefyd pwysleisiodd Mr. Lloyd George yr angen am longau, ac yn y cyfeiriad yma y gall yr America roodi help sylweddol i ni. Y mae ymgyrch sudd-longau'r gelyn a diwedd- arwch y tymor yn ein gosod mewn safle sydd yn eithaf difrifol. Os na fyddwn yn gynil iawn gyda,'n bara bydd yn brinder mawr yn y wlad cyn bo hir. Dyma, unig erfyn effeithiol yr ALmaen erbyn hyn, ac y mae'r rhyfel ofnadwy yn dibynu ar pwy a lwga, gyntaf, Prydain yntau'r Almaen? Yn yr Almaen, fel y dywedasom, y niae pethau yn ddifrifol iawn, aeo y mae lluoedd o blant yn marw o ddiffyg maeth. Yr ydym ninau yn y wlad hon yn dechreu dyfod i adnabod prinder, er nad yw yn ddirn tebyg i newyn arnom. Y ddau beth a'n ceidw, rliag newyn ydyw hun- ymwadiad a, llongau. Y mae'n wir fod nifer y llongau a suddwyd yr wythnos ddiweddaf cryn lawer yn is, ond y mae'n rhaid cofio am y cyfanswm a, suddwyd er y dechreu. Yn y wlad hon yr ydym wedi credu cymaint mewn rhoddi dynion yn y fyddin nes llesteirio i raddau ein gallu i adeiladu llongau yn lle y rhai a suddwyd. Ond y mae'r America eisoes wedi dechreu ar y gwaith o adeiladu llongau, a,c yj mae'n ddia-meu y bydd hyn yn adgyf- nerthiad mawr i hi. Yr ydym yn ymfalciilo yn fawr Y4 y buddugoliaethau yn Ffrainc, ond y mae'n rhaid i ni beidio anffhefio mai ar y mar y mae ein perygl. Be iia, fedrerti orchfygu'r sudd-longau ni byddai buddugol- iaethau yn Ffrainc o unrhyw fudd i ni; ond credwn y rnedrwn eu gorchfygu ond cymeryd y mesurau priodol i wneud hyny. Y mae ein llynges yn ardderchog.

No title

YM MESOPOTAMIA. > 1 Yn ystod yr wythnos ddiweddaf datblygo'dd y Tyrcod ym Mesopotamia eu cynllun ymos- odol yn erbyn y byddinoedd Prydeinig Isydl yn symud ymlaen i'r gogledd o Fagdad, ac at y cyntaf ymddangosai yri un pur fygythioi lyr oedd yn amlwg fod swyddogion Almaen- aidd yn ei gyfarwyddo. Ond erbyn heddyw y mae wedi myned i'r dim. Ddydd Mawrth cyhoeddwyd fod y Cadfridog Maude wedi gorchfygu'r gelyn yn drwm ac wedi ei yndid yn ol i'r lie y cychwynodd ohono. Y mae'r tywydd poeth wedi dechreu ym Mesopotamia yn awr ac y mae gweithre.diadau eang yn anodd, ond y mae'n amlwg fod pethau yn bur foddhaol yno. Ni ddaeth dim newydd1 yn ddiweddar o Balestina. Y mae'n amlwg fod Ilawer iawn o Gymry wedi eu lladd a'u clwyfo ym mrwydr Gaza. us

No title

y. DIWEDDARAF. Y mae'r frwydr fawr yn parhau. Fore' dydd Mercher cyhoeddwydi cenadwri swydd- ogol y gelyn', yn yr hwn y dywedid mai dyma, un o frwydrau mwyaf y rhyfel. Y mae'n amlwg. oddiwrth y broddegau a cldefnyddir gan staff filwrol yr Almaen eu bod yn bur anes-' xnwyfch am yl canlyniadau ac yn dymuno 1 cadwl peri y Tywysog Coronog, sydd yn awr yn arwain. yn erbyn y Ffrancod. Os llwydda ymosodiad deublyg y Prydeinwyr a'r Ffrancod yn awr y mae'n anodd gwybod sub y gall1 Hindenburg ddal ei afael ar Ffrainc o gwbl. mae".r anhawstemu yn fawr ond y mae'r i-hagolygon yn addawol. Allwedd y safle yw Laon, a. gellitf bod yn sicr y bydd i Hinden- burg ddefnyddio ei holl rym i amddiffyn y lie.