Teitl Casgliad: goleuad

Sefydliad: Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Hawliau: Nid yw statws neu berchnogaeth hawlfraint yr adnodd hwn yn hysbys.

Gwylio manylion cyfan

Cyntaf Cynt Llun 3 o 16 Nesaf Olaf
Full Screen
7 erthygl ar y dudalen hon
No title

I JRWSIA' A'R RHYiF^L. Ondb2th am y RWSÜl, newydd a'r rhyfel? Dywed y gohebydd fod yri bwysig iawn i .? I )w y st?), awl, 1 Rwsia, cyngrheiriaid ereiil ddyfod i ddeall ei gilydd am eu liaincanion. yn y rhyfel. Dyna'r cwestiwn rnawr y rhaid ei benderfynu ar unwaith, ac os us, wneirhyny, ebe Mr. Farbman, gall yr oediad arwain i argyfwng difrifol. Yna a ymlaen i ddywedyd nad oes yr ainheuaeth leiaf .nad yw gwerin Rwsia wedi penderfynu taflu pob amcaniorI ymherod- .raethol o'r neillfcu. "Heddwcii heb feddianu tiriogaeth nac iawn yw penderfyniad ansig- ledig y-genedl," medd y gohebydd hwn. Y niae"n wir fod y Gwemidog Tramor, M. Milyukoff,. yn' ceisio dal gafael yn rhai o'r hen arncanion-, t-ua Chaercystenyn Dardanelles, ondj nid yw, gwerixi Rwsia, gydag ef. "Ni chefnoga, Rwsiru werinoi," ebe Mr. Farbman, "unrhyw gynllun rhyfel ymherodraethol. Y mae'r safle yn Rwsia yn. cyhoeddi a mil o leisian fed unrhyw ddychweliad i'r twyll ymherodraethol yn gwbi amhosibl." Dywed Mr. Farbman ymhellach fod y teimlad tuagat iBrydain wedi oeri ymhlith dosbarthiadau eang yn Rwsia am eu bod yn tybio yr edrychir yn ddrwgdybus ar y chwyldroad yma. Yn ianffedus bu rhai gwyr cyhoeddus yma, yn ddigon ffol i dditga-n eu cydyTndeimlad:i'r Ymherawdr a'i deulu, ac y mae rhyw adran o'r wasg sydd ar ei goreu yn ein camliwio wrth wledydd tramor, wedi bod yn beirniadu arweinwyr y chwyldroad yn Rwsia ac yn gwneud ensyniadau am danynt. Ymddengys fod y papurau hyn yn rhydd i fyned i Rwsia o hyd, ac y mae ein llywodraeth wedi atal papur fel y "Nation," oedd yn rhoddi myn- egiant i gydymdeimlad gwerin y wlad hon a gwerin hwsia, a phapur a ddarllenid gan ddosbarth pur eang yn y wlad hono.

No title

YR EFFEITIIIAU. Wrth gwrs, beth bynag yw'r dylni a. ddanghoswyd gan arweinwyr y wlad hon (ac nid ellir eu rhyddhau rhag y cyhuddiad hwnw, beth bynag), a beth bynag fu ffolineb ein gwasg, nid oes amheuaeth am gydym- deinila.d trwyadl gwerin Prydain A gwerin Rwsia, a'u llawenydd yn y ffaith fod gorsedd waedlyd a gorMlryrnus y Romanoff wedi ei dymchwel ant byth. Llawenhawn hefyd, nad all neb lusgo'r wlad hon mwyach i golli ei harian a'i bywyda.u goreu er rnwyn hyr- wyddc) aincanicn Yinherodrol Rwsia. Canys y mae'r amcanion hyny wedi myned, gyda'r Romanoff, am byth, a hyrwyddwyd llawer a.r y ffordd tua heddwch bcddhaol. Fel y dyweda-som o'r blaen, y mae'n sicr fod ar Rwsia eisiau hamdden a heddwch i osod ei thy. ei hun mewn trefn. Gellir dywedyd am werin Prydain hefyd mai ei hunig amcan yn myned i ryfel oudd a-iiiddiffyn Belgium, ac unig amcan yr America yw sicrhau rhyddid y mor. Y mae'n ddrwg genym na chyfeiriodd Mr. Lloyd George at Rwsia ddydd Gwener; y mae ei ddista.wrwydd wedi peri i lawer ddyfalu, ac efallai wedi peri siomedigaeth yn Rwsia. Cynghorwn. ein darllenwyr sy'n ceisio deall cw.rs y, rhyfel ac yn cymeryd (Icall cwrs, y, dyddordeb deallus yn y cwestiynau; mawr a benderfynir i wylio'r safle yn Rwsia, yn ofalus iawn. Mae yn bwysig iawn, a daw ei dylan- wad yn fwy bob dydd.

No title

Y SUDD-UONGAU. Y mae ymgyrch y sudd-longau yn myned yn fwy difrifol wyt-hnos arcl wythnos. ac y mae rhai arwyddion fod y wlad o'r diwedd yn deffro i'r ffaith hono. Yn ei araeth yn Llundain pwysleisiodd Mr. Lloyd George oJ y perygl, ond credai y deuwn drosto end i ni gynilo a pharhau i adeiladu llongau. Ond y iiiae 1 gl-lyii yn s'uddo rhagor bob wythnos, ni. wnen" yr holl fieithiau yn wybyddus i ni, ac y mae bwyd yn myned yn brin. Ni ryfeddern weled Sfr Edward Carson, sy'n gyfrifol i Dy'r Cyffredin am yr Admiralti, yn gorfod ymddiswyddo; beth bynag am gael rhywun i wneud yn well nag ef, chwedl rhywun, byddai'n amhosibl cael neb i wneud yn salach. Ni wyddem pa, fesurau a gyrnerir ar y mor i crchfygu'r gelyn hwn, end y mae'n amlwg erbyn hyn: fodi ein diogelwch a'n buddugol- iaeth yn dibynu ar fedru gorchfygu'r perygl linvii. Gw,I''L-Ii diflas ydyw adeiladu llongau i'r gelyn ell isuddo, ond y mae'n rhaid i ni a'r America adeiladu mwy eto os ydyrn am gadw'r blaen ar y difrod. Erbyn hyn y mae'r safle yn weddol glir; gwelodd y gelyn mai ei unig obaith cedd ein llwgu a'n rhwystro i gyflenwi ein byddinoedd dros y mor. Yr oeddyrn ni wedi cloi'r mor iddo ef; y mae yntau bellach wedi gwneud y mor yn beryglus iawn i ninau, ac os1 a ymlaen yn ol y raddfa bresencl am rai wytlmosau, bydd y rhan fwyaf o'r llongau 'sy'n cludo nwyddau i ni wedi eu, suddo, ond i ni beidio gwneud cyfrif o'r llongau newydd a adeiledir. Pa fodd yr ydym yn wynebu'r perygl? Trwy adeiladu llongau, trwy gymorth yr America, a thrwy gynilo ar fwyd. Y ffordd fwyaf effeithiol 0 lawer, wrth gwrs, fyddai suddo'r sudd-longau, ond nid. allwij ddywedyd faint Oi hyny a wneir canys, am ryw reswm' neu gilydd, ni roddir i ni unrhyw wybedaeth. Y mae cryn lawer o feirniadu ar yr Admiralti, a; llawer iawn o anesmwythid yn y wlad olierwydd y rhagol- ygon am brinder bwyd. w

No title

Y BRWYDRO. Dyiid deal! fod y btuydra yn Jb iramc yn rhan o'r cynllun i orchfygu'r sudd-longau; yn ddoeth neu annoeth-aü y mae gwahanol farnau ar y mater—yr ydym wedi penderfynu newid yr hen drefn ac yn rhoddi ein grym allan ar y tir yn lie ar y mor. Amcan mawr ein hymosodiadau yn h irainc ydyw meddianu Douai, a chlirio'r gelyn o Filanders. Pe collai ei afael ar arfordir Belgium byddai yn colli hefyd lawer o'i allu i wneud niwed gyda'r sudd-longau, canys ar hyn o bryd y mae porthladdoedd Belgium yn nyth-leoedd i sudd- longau a destroyers yr Almaen. Hyd yr adeg yr ydym yn myned i'r wasg nid yw yn hawdd iawn desgrifio'r brwydro yn Ffrainc. Gwnaeth Syr Douglas Haig ymosodiad a rcddodd i ni rai pentrefi ac amryw garcharorion, ond v mae'n amlwg fod gwrthwynebiad y gelyn ar y llinell o Lens hyd Scarpe yn ystyfnigo, a. dywedir fod ganddo adgyfnerthion mawr yno. Nid rhyfedd ei fod yn teimlo yn bryderus am yr adran yma. o'r maes, eanysl yr ydyrn yn ymyl nifer o leoedd sydd o bwysigrwydd bywydol iddo. Yr ydym o fewn rhyw wyth mi 11 tir i Douai, ac yn ymyl Lens. Y mae lie i gredu fod ein gynau mawr yn drech nag eiddo'r gelyn, ac y mae'r tan-belenu trwm sydd yn myned ymlaen pan ydym yn ysgrif- enu yn debyg .0 baratoi'r ffordd i ymosodiad a rail. Llawenychwn yn llwyddiant yr ym- osodiadau hyn, a hyderwn y byddant yri feddion i ddryllio'r gelyn, ond nid ellir llai nai chofio am y gost hefyd. Addefir fod y brwydrau diweddar ymhlith y rhai mwyaf gwaedlyd a ymladdwyd o gwbl, ac er y dy- wedir nad yw ein colledion agos cyn drymed ag eiddo'r gelyn, y maent yn drwm iawn. Y- rnae pryder llethol mewn miloedd o gartrefi, a galar a thristweh mewn llawer un.

No title

MEUSYDD EREILL, Nid oes llawer o bwys i'w adrodd o'r meusydd ereill. Bu brwydro pur ffyrnig, fo ymddengys, ym Macedonia, ond prin yw'r hysbysiadau am dano, ac ymddengys fod y wlad fynyddig yr ymleddir ynddi yn gwneud. syrnud ymlaen yn beth pur anodd. Llwydd- wyd i enill rliai lleoedd oddiar y Bwlgariaid, ond nid ymddengys y bydd llawer wedi ei enill trwy'r ymladd yma ond cadw'r Bwlgar- iaid yn eu hunfan, a'u rhwystro i symud i le ■axall. Y i-iiae,'r sakfle yn. y rlian hon o'r maes- yn dywyll iawn, ac ychydig o oleuni a deflir ami ganyr hysbysiadau swyddogol. Ychydig hefyd sydd i'w ddywedyd am bethau ar derfyrr. Rwsia y mae'r meiriol yn awr yn gwneud symudiadau mawr yn amhosibl. Ym Meso- potamia pery pethau yn bur foddhaol. Yr wythnos ddiweddaf yr oeddym yn hysbysu' fod Syr Stanley Maude wedi cymeryd Sam- ara, y lie pellaf yr oedd ffordd liaiarn Bagdad i wedi cyrhaedd iddo cyri y rhyfel. Erbynhyn v mae tuag ugain milltir i'r gogledd c'r lie hwnw, ac y mae'r holl linell yn parhau i symud ymlaen. Nid oes dim neilltucl o wlad Canaan. Ymddengys fod ein byddin yn nhueddau Gaza o hyd.

No title

DIWEDDARAF. Nid oes llawer o ddim newydd i'w ddy- wedyd am y brwydro. Ddydd Mawrth cy hoeddwyd y iffgyra,-Li am y carcharorion a gymerwyd oddiar y gelyn yn ystod mis Ebrill genym ni a'r Ffranccd, ac y mae'r cyfanswm yn 40,643. Cymerwyd hefyd 437 o yiiaii. mawr. Y mae Mr. Lloyd George wedi myned1 ar y Cyfandir unwaith eto, ac y iiiae,r a,vyr' yn llawn sibrydion ami yr hyn y gellir ei ddisgwyl, yn enwedig, o gyfeiriad rhai gwled- ydd amhleidiol. Hysbysir fod y Ca,df,rido,-i Bmuts, a fu iiicr llwyddianus yn Nwyrain Affrica, wedi cael swydd filwrol bwysig, s*r dybiaeth ydyw ei fod i fyned i rywle i'r dwyrain, er na. hysbysir i baj Ie. Nid yw pethau yri gwella dim gyda'r bwyd, ond > pery'r eyfarwyddwr i obeithio y gellir gwneud j ar y gyfundrefn wirfoddol. Rhydd brawf pellach arni aiiii ychydig wytlmosau, ond y.. gred gyffredinol ydyw y bydd yn rhaid rhoddi pawb ohonom ar lowans orfodol cyn pen hir, er y gwyddis mai anfoddhaol iawn yw unrhyw gynllun felly,

No title

RWSIA. Y mae llawer o ddyfalu am y sane yn Rwsia, yn enwedig gan na ddywedodd y Prif AVeiiildog yr un gaar am y wlad liono yn ei araeth yn Llundam ddydd Gwener. Y mae y rhan fwyaf o bobl feddylgaa? yn sylweddoli pwysigrwydd y weriniaeth fawr newydd yn y I- rliyfel; y mae'r chwyldroad wedi newid yr f iioll safle, a hynv mewal cyfe-iriad croes i ddymuniad y bobl wrth-werinol yn y wlad hon. Yr y,,Ivt-ii, yii awr yn gyngrheiriaid • gyda phedair 0. werin-lv wodraethau, nid = amgen yr Unci D.alaethau, -Ffrainc, Rwsia, a Phort u gal. Dywedir fod un arall, sef China, f ar fin ymuno a in, oiii buasai am ryw ddy- Janwadau cudd buasai Groeg hefyd yn werin- i iaeth erbynheddyw ac yn ymladd cchryn £ ochr a. ni dros ryddid. Yn a-wr, un o nod- weddicn gworinlactbau bron yn ddieithríad ydyw nad ydynt yn awyddu eangu eu tiriog- aethau trvvy rvfel, na thrwy en cymeryd odeliar wledydd ereill trwy orthrcch, ac yn hyn ü betli y mae agwedd Rwsia a'r America si, ?i. 'r Aiiierielli JTIl bwysig iasvn Gwyr pawb beth yw nUl- l eanion yr America yn dyfod i mewn i'r rhyfel, uc y mae geriym sail bellach drcs ddywedyd | hefyd beth yw arncanion Rwsia. Ddydd V Mawrth, yn y "Manchester Guardian," cy- hoeddwyd llythyr pwysig a- dyddorol iawn jt- oddiwrth ohebydd y. papur hwnw yn Petro- grad, set Mr. Michael Farbman, newyddiad- urwr Rwsiaidd adnabyddus a plirofiadol. Dywed Mr. Farbman ei fod yn argyhoeddedig !■. fod yr hen drefn yn Rwsia wedi diflanu am byth, a bod ysbryd y chwyldroad wedi. medd- ? ianu'r wlad. "{ llae' ,¡ y? teuin brenhinol yn derfvnol, ac nid yw et yn meddwi fod I unrhyw berygl i'r gyfundrein newydd oddi- I, wrth unrhyw gynllwynion o gyfeiriad pleid- wyr y cyn- Yiuherawdr. Y werin yn I rhy gadarn i livny. Yr unig fan lie gwel ef berygl*, ac nid yw yn tybio fed hwnw yn fawr, ydyw oddi wrth y bobl eithafol ar yr ochr arali, y rhai sy'n erbyn pob math o lywodraeth ac vn ccledd damcaiiiaetihau am ail sdvdll} ? eymdeithas yn ol rhyw freuddwydion elddvr.it hwy. Cred Mr. Farbman y gall y | rhai hyn beri pet-h; trafferth mewn rhai rhan ail o'r wlad, ond nid yw yn tybio fod unrhyw ran sylweddol o'r boblogaeth gyda hwynt. Y mae'r werin yn ei chymiiwyso ei hun i'r drei'n newydd yn rhyfeddol; y mae'r gweithwyr a'r milwyr yn ethol rhai CA ,U, plith ell hunain i'w cynrychioli ar Gyngcr y Cynrychiolwyr, ac y HIaer hwnw draehefn yn cyd-weitliio â'r Llyw- odraeth. Dywed Mr. Farbman fod y berth- ynas sydd rhyngddynt yn debyg i'r berfchynas I sydd rhwng y Senedd yn y wlad hon a'r | Cabinet, ao y mae'r Oyrigor, er nad yw yn ceisio meddianu unrhyw awdurdod gwei'th- redol, yn medru rheoli gweithrediadau'r kI lilywcdraeth i raddau pell, « ?