Teitl Casgliad: goleuad

Sefydliad: Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Hawliau: Nid yw statws neu berchnogaeth hawlfraint yr adnodd hwn yn hysbys.

Gwylio manylion cyfan

Cyntaf Cynt Llun 3 o 16 Nesaf Olaf
Full Screen
7 erthygl ar y dudalen hon
No title

RWSSIA ETO. Galwasom sylw at y saOe yu Rwsia yr wyth- nos dciiwedciak Er hynny y ma.e petnau wedi datblygu yn gytlym, ac y mae'r weriniaetli newyddwecli dyfw trwy gyfwng difrifol iawn yn ei hanes. Digwyddodd fel hyn. ilal wythnosau yn ol cyhoeddodd Liywodraetli ncwydd HwsiB, eibGxl yn bwrw o'r neilltu hall ddelfrydau yr hen ymherodraeth yn y rhyfel, ac inai anican y Hvvsia newydd wrth. ymladd oedd sicrhan heddwch Hetyd.tog, heb geisio meddiannu unrhyw diriogaeth ac heb ofyn am unrhyw iawn. Yr oedd y datganiad Invn yn unol a dymunia.d Gyngac y Cynrychiolwyr, ac yn adlewyrchu fceimlad y werin a'r fyddin yn gywir, end fel y safai nid oedd ond pen-agored. Yr ocdd. y Cyngor, Did heb reswm y mae'n bosibl, braidd yn ddrwg-dybus o M. Milyu- koff, y Gweinidog' Tra-ruor, a myrmodd i'r Liywodraetli anfon hysbysiad swyddogol o anicanion Ewsia yn y rhyfel, ar y liinellau uchod, i'r .gwaiianol gynghreiriaid. Gwnaed hynny, ond gyda'r hysbysiad a.nfo.ucd.d M. Milyukoff nodyn „eglurhao!, 'oedd yn ymarferol yn dadwneud y penderfyniad arall, ac yn dang- os nad oedd y Llywodraeth weithredol o'r un fam a'r werin a Chyngor y Cynrychiolwyr ar y mater hwn. Ymedengys fod y Gweinidog Tramor yn parhau i freuadwydio am gan ewes b a meddiannu tirogaethau—dyna, beth bynag, yr argrafl a roddwyd ar feddwl gwerin liwsia newydd, a chododdterfysg ar unwaith. Cred- odd y werin fod dylieadau Ewsia- newydd mewn perygl, a bod y Llywodraeth yn ceisio adgyfciii y polisi rhyfel yrnhfroJrol. Galwyd cvhrfcd o Gyngor Cynrychiolwyr y Milwyr a'r Gweithwyr ar unwaith, a bu'n eistedd trwy'r dydd a. thrwy'r hos,, a bu cynwrf mawr yn Petrograd. Ymdeithiodd amryw gatrod- ;;m o filwyr trwy'r heolydd, a: safasant o flaen yr adeilad lie y mae'r Llywodraeth yn gweith- do, gan ddangos baneri, ar y rhai yr oedd hro- .ddtgau, megis, "I lawr a Milyukoff," a ""ni feddianwn diriogaefch neb." Torodd Idosharthiadau gwvlltaf a. mwyaf eithafol y .,ridina,s dros y tresi, a. bti ymladd a. 11 add, ond yr oedd y milwyr yn cadw o fewil terfynau, ac ;ar ga'is y Cyngor dyc-hweksanfc i'w gwersyll- oedd.

No title

CYFADDAWD. Edryc-hai pethau yn derfysglyd a-c yn fyg- ythiol iawn yn y 11 C'yfarfu dir- prwyaeth o'r Cyngor a 2ti, 10 Liywodraetli weithredol, ac agorwyd trabd- äeth l'hyngddynt. Myni, "r Cyngor i'r IJly- >vodraeth anfon nodyn at y Cyngrheinaid yn eu hysbysu na, fynnai Ewsia ymladd dros feddiannu tiriogaethau na thros iawn. Par- haodd y ddadl trwv-'r lau,,b bore dydd Gwener diweddaf gofynodd cynrychiolwyr y Lflywodraeth am gael. eistedd ar wahan, er .mwyn ystyried y gofynion. Erbyn y prvd- nawt: yr oedd y ddinas yn ferw, ac edrychai pethan yn bur ddu, end tua phuinp o'r gloch hysbyswyd fed y Liywodraetli. yn cytuno i an- ion nodyn OiL y Cyngrheiriaid yn cadamhau yr hyn a, ddywedid am benderfyniad gwerin Rwsia i derfynu'r rhyfel heb feddiannu tiriog- aeth. Yn y "Manchester Guardian,—pa- pur sydd wedi gwneud gwasanaeth gwerth- fawr trwv oleuo'r wlad ar y mater hwn, dy- wed y newyddiadurwr Ewsiaidd, Mr. Michael Farbman, y dylid deall nad yw hyn yn golygn unrhyw, nwydd ar ran gwerin Rwsla i wneud. heddwch ar wahan i'r Cyngrheiriaid. Y mae rhai hyd yn oed o wladweinwyr Ewsia ei hun, roegis M. Milyukoff, yn awgrymu hynny, -ond dynyed Mr. Farbman yn bendanb nad oes unrhvw wir yn yr ensyniad. "I'r gwrth- iwyneb," meddai, "y mae. heddwch ar wahan a'r Cynghreiriaid eraill yn gwbl anihosibl, a dylai'r Cynghmiriaid ddeall hyn i sicnvydd. Nid ces yr un blaid Sosialaiddi yn Ewsia, na'r un undeb sy 'n cynrychioli gweithwyr neu fil- Nvyr, yn cydnabod y byddai heddwch ar wa- Sian na phosibl na dymunoL Nid yw hyd yn oed yr adrannau anghyfrifol, sy'n gwaeddi, CI la-wr a'r rhyfel, A yn medSwl am heddwch. ■ wahan. "Nid oes ap werin Rwsia -fiisiea.aiil y ,1tçrY'nu ad g Wo'" tI !oIoo- "L mae mor selog ag unrhyw blaid ymherodr- aethol di'os amudihyn y wlad, ond gwi-thoda barhau'r rhyfel yn enw concwest a medd- iannu tiriogaethau. Y mae argyhoeddiad yn bod nad aliai rhaglen werinol newydd a fab- wysiedid gan yr holl Gyngrheiriaid iai na therfynu'r rhyfel gydag heddwch aurhydedd- us." Dyna gnewyllyn y safie.

No title

YR EFFEITHIAU. Yr ydym yn rhoddi llawer o Ie i'r mater hwn gan ein bod yn credu ei fod y peth pwys- icaf .sydd yn myned ymlaen ar hyn o bryd. Y inae agwredd Ewsia a'r Ainerica wedi newid yr holl safle, er nad ydym yn g^vybod i sicr- wydd eto beth a fydd gweitlirediadau milwrol Rwsia. yn yst-od y misoedd nesaf. Nid allwn lai na thybio fod heddwch yn nes nag y bu, ac os ymuna'r Cynghreiriaid eraill-fel y bydd yn rhaid iddynt wneud—yn natganiad y ddwy weriniaetli nid all y blaid ryfelgar yn yr Al- maen barhau i dwyilo'r werin yno lawer yn hwy tnvy ddywedyd mai ymladd y ma-ent i gadw eu gwlad rhag cael ei darnio. Y mae'r rhyfel yn datblygu yn rhyfel gweriniaethau yn erbyn un-bennaeth, ond yn anffodus y mae adran o'r wasg yn y wlad hon yn parhau i roddi lie i Junkers Prwsia dwyllo a hud-ddenu gwerin y wlad honno o hyd. Y mae effeith- iau gwleidyddol yr hyn sydd-wedi digwydd yn Ewsia eisoes yn fawr iawn trwy'r holl fyd, ac y mae rhai pobl yn cysylltu ymweliadau Mr. Lloyd George a. Firainc a hyn, er fod yn deb- ycach yn ein barn ni fod a fynno hynny fwv a'r gweithrediadau yn Ffrainc. Y mae dat- ganiad Rwsia hefyd wedi dylanwadu ar Hou- mania. Daeth y wlad honno i'r rhyfel yn henar, y lIlae'n debyg, er mwyn sicrhau Tran- sylvania, lie y mae mwyafrif y boblogaeth yn Eouma-niaid, oddiar Awstria. Yn awr, dywed Mr. Bratiano, prif-weinidog Rournania, nad ellid ystyried tarosglwyddo- Transylvania yn feddianu t-iriogaeth, gan mai tiriogaeth ydyw a fe-ddiannwyd eddiar y EQUIP aruaid gan yr ITungariaid. Dengys peth fel hyn gwanb mor anedd ac if,c,t- ddyrus fydd pender-fynu teleraj heddwch.

No title

Y SUDD LONGAU, Parhau'n ddifrifol iawn y mae difrod y sudd-longa.u, ae y mae mwy o anesmvvythiu yn y wlad am na roddir gwybodaeth gyilawn i ni. Ar y cwestiwn hwn cyfyd llawer o dra- fodaeth, ynghylch yr help sydd i'w ddisgwyl gan yr America. Y mae Mr. Eoosevelt yn aiddgur o blaid codi byddin fawr i ymladd yn Ffrainc, ac y mae rhyw ölwg y gwneir hynny. Ond nid trwy ei byddin y gall yr Unol Dal- eithau ein cynortliwyo oreu ar hyn o bryd, eithr trwy ei llongau rhyfel a thrwy adeiladu e I li- ti?wy e,l llongau masnach. Pobl ddyfeisgar yw'r Am- ericaniaid, ac y maent hwy yn credu y bydd- ant cyn pen ychydig wedi taro ar foddion i orchfvgu'r gelyn llwfr a llechwraidd hwn.. Ond, yn y cyfamser, gall y perygl hwn eff- eithio cryn lawer arnorn. Nid yn unig y mae y sudd-longau yn bygwth ein cyfienwad bwyd, ond y maent hefyd yn ymdrechu .gwneud niwed i'n trafnidiaeth filwrol dros y mor. Yr wythnos ddiweddaf cyhoeddwyd yr hanes am suddÜld y "Ballarat," Hong o dros un mil ar ddeg o dunelli, oedd yn cludo nifer o'n milwyr. Yn ifodus, diolch i ddewrder a disgyblaeth y milwyr, ni chollwyd bywydau, ond dengys y digwyddiad y perygl y mae'n rhaid i ni ei wynebu. Dengys hefyd amcan yr Almaen. Rhan o'r un frwydr yw'r ym- gyrch ar y mor a'r ymgyrch. ar y tir, a dylid cadw hynny mewn cof pan yn ystyried y brwydro'. Gofynwyd cwestiynau yn y Sen- edd ynghylch yr achwyniad fod llongau gydai llwythi o fwyd wedi cyrhaedd yn ddiogel i borthladdoedd yn y wlad hon, ac wedi eu han- fon, heb eu dadlwytho, i borthladdoedd eraill, ac wedi eu suddo tra ar fordaith felly. Os yw hyn yn wir, y mae'n rhaid fod rhyw reswm dros y peth, neu y mae yn engraifft o ynfyd- rwydd anhygoel bron. Y mae pob llong yn' werthfaWr iawn lieddyw:, a phrinder llongau, wrt-li gwrs, yw'r achos o brinder bwyd. Nid oesi unrhyw achos i ddychrynu ac ymwylltio, canys credwny, gellir gesre-hfygu'r perygl, £ ud y mae pb lie i ;1: g?tr,zry5 g:h'l g ddiirifoi ar bethau, a gwneud ein goreu i gynorthw, ein gwlad trwy fyw yn gynnil. Y mae Haw o wahanioetli barn parthed y dull goreu o gJ M'tod y prinder bwyd. Y mae Arglwy, Devon port wedi penderfynu rhoddi deufis brawf pellach ar y gyfundrefn wirfoddol, ac na, c-iiii bed yn. cynnilo digon yn ystod cyfnod hwnnw. mabwysiedir rhyw fath drei'n orf-odol, er fod honno yn hynod o ano. ei gweithio. DywedLr fod rhai yn ddigon a wladgar i ystorio, ond dylai'r bobl sy'n gw cud hynny gofio na cheidw'r blawd preset yn hir ar dywydd cynes. Y mae'r ystyriae honno yn debycach o apelio atynt na'r ffai eu bod trwy eu hunanoldeb yn gwneud by yn anos nag erioed i'r tlodion.

No title

Y BRWYDR0. Calonogol iawn ar y cyfan yw'r newyddi< am y brwydro yr wythnos hon. Yr ydym a'r Ffrancod wedi symud ymlaen, a. hynny waethaf gwrthymosodiadau ffyrnig y gely Y mae'r hnvydro yn Ffrainc ar hyn o bryd ffyrnicach, y mae'n debyg, na. dim a fu ync gwbl, ac y mae'n hawdd deall y rheswm a hynny. Yr ydym yn ymyl lleoedd bywydol gelyn, a- gwyr yn dda os collir un neu ddau c lleoedd hynny, y byddai 'n amhosibl iddo dc Ffrainc na, Fflanders. Golygai hyny dl chefn dynnu danedd ei sudd-longau, fel y ge if dweud ein bod mewn gwirionedd yn ymh y sudd.:longan tn'y'r brwydro yn Ffrair Dealla'r gelyn hynny yn dda, a chalonogol y gweled ein bod yn drech na'i ymdrechion h: yn hyn, ac nad yw yn llwyddo i enill dim ( tir a. gyinerasom oddiarno. Y mae yn ddigi arnlwg fed y Ffrancod a'r Prydeiniaid gweithredu ar yr un cynllun, ac y mae llwyd iant y naill yn llwyddiant i'r llall. Y mac Ffrancod yn ymladd i gyfeiriad Laon, ac maent. yn awr wedi meddiannu Craonne, rhan bellach o'r ucheldiroedd. Cymerasa liefyd lawer o garcharorion. Yn ystod v pe air wythnos ddiweddaf cymerodd y Ffranc dros 29,000 o garcharorion, a'r Prydeinia dros 20,000. Y mae'r cyfanswm erbyn hed yw uwclilaw haner can' mil, a, 444 o ynna Ar y ffigyrau hyn sylfaenir y gosodiad fod gelyn wedi colli dros ddau can' mil o'i ddy ion yn Ffrainc yn ystod y mis. Pan ddec reucdd yr ymcsodiad tybir fod gan yr Alma< o 500,000 i 500,000 o ddynion wrtli gefn, lenwi'.r bylchau, ond cafwyd y rhai hym trwy deneuo'r liinellau yn y dwyrain. Gc fodwyd Hindenburg i ddefnyddio bron ei he adgyrfnerthion yn y Gorllewin; os bydd ra iddo eto wynebu ymosodiad mawr o du Hws) y mae'n amhosibl gweled sut y gall ddal.

No title

AMRYW. Ymlilith rhai hysbysiadau dyddorol a wiizi( yn ystod yr wythnos dywedwyd fod bydd Roegaidd Venizelos yn cydymladd a'r Ffran ad yn erbyn y gelyn yn Macedonia. Ni che llawer o hanes am y brwydro yno heblaw hy: Y mae'r Almaen yn bur ddig am fod Ch wedi tori ei pherthynas a hi. Un o freud wydion yr Almaen oedd meddiannu masna( gweriniaethau mawr Deheudir America iddi liuri, ond yn awr, trwy ymgyrch wallgof sudd-longau, wele hi wedi digio Brazil a Cht ac y mae'n amheus iawn beth yw agwedd A gentina, tung ati. Y mae Bolivia hefyd we tori ei pherthynas a'r -Almaen. as

No title

DIWEDDARAF. Gwnaeth y gelyn wrth-ymosodiad ffymig; ein liinellau ddydd Mawrth, a, llwyddasant ad-feddianu pentref Fresnoy, i'r de o Len Dymca/r He cyntaf iddynt ei enill oddiarno er Ebrill 9,—o'r hyn a enillwyd genym r Ar hyn o bryd y mae'r awyr yn llawn sibry, ion am fwriadau Ewsia. Ar sail rhywbeth ymddanghosodd mewn newyddiadur Germa" aidd tybid fod Rwsia. yn bwriadu gwnei heddwch ar wahan, a lledaenwyd si fod e llys-genhadwr yn Rwsia yn dyfod adref. N ces gair o wir yn y si ddiweddaf, ac vr ydy wedi delio S'r mater arall ucliod. Y mae debysf iawn fod yr Almaen yn ceisio gwnei heddwch a. Rwsia, ond v mae'n dra amhei genym ni wrendy Rwsiå arni, gan adael ciiyugfheiriaid..