Teitl Casgliad: Llan

Sefydliad: Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Hawliau: Nid yw statws neu berchnogaeth hawlfraint yr adnodd hwn yn hysbys.

Gwylio manylion cyfan

Llun 1 o 8 Nesaf Olaf
Full Screen
12 erthygl ar y dudalen hon
Advertising

YR HAUL, CYNWYSIAD AM TACHWEDD. Nodion Y Gydwybod Grefyddol yn Llefaru Undeb Ysgolion Sul yr Eglwys Y Degwm yn Nghymru Yøpryd y Puritan Morgan Llwyd o Wynedd a Llyfr y Trl Aderyn Y Parch. William Evans Adolygiad Arholiad Gorsedd y B3irdd Y Cariad Mawr

Advertising

PERL Y PLANT | CYNWY&IAD AM RHACJFYR. (DiolchiadfcU. J ohm Jones yn Myn'd i Gered droo I y Nadolig (Darlun). IDadleuon Magi Jones. J Actio Pie Nos Nadolig (Darlnn). Pa fodd y Cyfododd y Plant y ) Gwynt. Nid oedd ofn arno." Efrydydd I*uainc. Almanac i Blant yr Eglwys. j Tystynau Cyfarfodydd Cystadleuol. ) Ysgwrsio gyda Santa Claus(Darlun). | Carol Nadolig. Coeden welodd Mary Jones no» ) Nadolig (Darlun). Cor Eglwysig Gan' mlynedd yn ol (Darlun). Y Gystadleuaeth Beth mae yr Eglwys yn ei wneyd, Y Bachgen yn y Clafdy. Y Paganiaid Bach Duon. Perlau y 'Perl.' ( Llithiau Priodol am y Mis. I garddoniaeth-

Cyfarfod Araddiffynol Trefilan

Cyfarfod Araddiffynol Trefilan. Credaf fod bron holl blwyfi yr ardal hon wedi cynal eu cyfarfodydd amddiffynol Eg- lwysig, ac, o'r diwedd, dyma ninau yn Nhre- filan wedi ei gael.: Nid difaterwch y Rheithor, nac oerfelgarwch yr Eglwyswyr, sydd wedi bod yn achos i beidio cynal cyfarfod yn gynt, ond, yn hytrach, eu hawydd i gael gafael niewn siaradwr da-siaradwr a adawai ar ei ol adgofion melus-adgofion argyhoeddiadol -adgofion a galonogai y rhai a'i clywsant i allu sefyll yn y dyfodol agos yn fwy cadarn (01 yn bosibl) nag erioed dros gyfiawnder a ohwareu teg i'r hen Eglwya sydd wedi bod yn fywyd ac arweinydd i'r Cymry am yn agos i ddwy fil o flynyddau, ac sydd heddyw eto yn sefyll yn oleuni Ilachar, ac yn dftr o amddi- ffynfa i'w deiliaid anrifadwy. Drwy aros hyd y presenol, cawsom afael mewn siaradwr ag sydd yn sefyll ar ei ben ei hunan, mi gredaf, o ran cymwysder ac argyhoeddiad, i ymdrin a'r mesur hwn, yn mherson y Parch. E. Jen- kins, Pencader. Dyma'r person ieuanc, dysgedig, a gonest ei resymiadau, a gefais i, a llawer ereill, y pleser mawr o'i glywed nos Fercher diweddaf yn Nhrefilan. Cynhaliwyd y cyfarfod ymblith cyfres cyfarfodydd Urdd St. Ilian. Llywyddwyd gan Mr. Llew. 0. Davies, Talsarn, yr hwn a ymddygodd i fyny ag un o anhebgorion cadeirydd—' A chairman should be seen and not heard,' a chan alw ar y Parch. E. Jenkins ac yntau i esgyn y llwyfan, cafodd dderbyniad cynes iawn. Gyda ychy- dig gyfeiriadau cysurlawn a chalonogol ar lefydliad yr Urdd yn y He, aeth yn union deg at ei destyn, gan ei ranu yn dair rhan, set Dadgysylltiad, Dad. gorphoriad, a Dadwaddoliad, gan ddangos yn eglur a phendant nad oedd y ddwy ran gyn- taf yn werth dim, oni chawsai caseion yr Eg- IwytJ Ddadwaddoliad. (Yr hen Judas yn ail fyw). Aeth a ni yn ol o ran hanos i'r boreuddydd pell, gan olrhain ei hanes o oes i oes hyd y dyddiau presenol, a phrofi yn bendant ei hawl a'i chyfreithlondeb i'w medd- ianau presenol. Dangosodd hefyd mor ddi- sail a gwag yw yr hen gri, 'Yr Hen Estrones gan brofi yn rhwydd fod yr Eglwys yn llawn bywyd a daioni yn Nghymru ganoedd o flynyddau o flaen Eglwys Loegr, ac mal mwy priodol o lawer fyddai dweyd yn lie Eglwys Loegr yn Nghymru fuasai, 'Eglwys Cymru yn Lloegr.' Cawsom gawellaid o ffigyrau ganddo, a phan dry y siaradwyr mawr yna ran fynycha i ffigyrau, tywyllir deall y gwranda- wyr. Nid felly Mr. Jenkins. Yr oedd yr oil mor blaen neB oedd yn ddigon rhwydd i'r mwyaf anllythyrenog i'w deall a'u oofio. Ym- driniodd yn ofalus a phwyllog iawn aphwyll- gorau, a'r cronfeydd sydd yn myned o dan yr enwau Queen Ann's Bounty' a't 1 Ecclesias- tical Commissioners.' Olrheiniodd darddiad eu bodolaeth, a'r daioni mawr maent wedi wneyd ac yn wneyd i'r Eglwys ar hyd yr oetoedd. Dangosodd hefyd y cynyg erlidgar gafodd ei wneyd pwy ddydd yn Nhy y Cyft- redin parthed y cronfeydd ariauol yma, a'r dull gamblyddol a lladronllyd y maent wedi dod iddo ynglyn a rhaniad cyfran o'r arian i'r Eglwys yn y dyfodol os y pesir y bil melldigedig hwn. Hyn a llawer o amcanion anghyfiawn eraill yn y mesur a chwalodd yn chwilfriw man, a phrofi drwy yr 011 mor bur y safal hawl a chyfiawnder o du yr Eglwys. Yr oedd y gwirioneddau hyn mor eglur nes yr oedd wed' cael gafael ar deimladau y gynulleidfa i'r fath raddau nes y meiddient wneyd bron unrhyw beth er Ulwyn atal ymlwybriad rhwygyddol y bil yn mhellach. Amser a gofod a balla i mi sylwi ar lawer o wirionedd- au grymus eraill a nodwyd ganddo, yr hwn a ymdriniodd a'i destyn fel un ag oedd yn llwyr argyhoeddedig o gyfiawnder ei achos, a llwyr wybodaeth o'r mesur, adran ar ol adran. Siaradodd am awr a haner o amser, a neb yn blino, ac ar derfyn ei araeth torodd y dorf allan yn ei chymeradwyaeth byddarol. Yn ganlynol, cawsom hefyd wledd flasus gan un sydd bob amser yn dderbyniol iawn yn Trefilan, sef y Parch. J. Morris, M.A., Llanybyther. Yr oedd yntau wedf ei danio, ac fe siaradodd mewn fath hwyl nes yr oedd y dorf yn dan o frwdaniaeth J gyd. Ymdrin- idd a dalllenodd yntau amcanion ystrywgar t,

Cyfarfod Araddiffynol Trefilan

pleidwyr Sant McKenna (gwareder ni rhag ychwaueg o'r cyfryw seintlau), a chalonogodd ni i fod yn wrol, a pheidio llaesu dwlaw. Cafwyd hefyd gyfeiriadau hapus gan ein Rheithor a'r lleygwr twymgalon a brwdfrydig, Mr. Ben Davies, Berthnoyadd, yr hwn sydd bob amler yn ddigon gwrol i gydnabod a chyftesu ei hun yn Eglwyswr, ac i roddi ei resymau am hyn. Gwyn fyd pe caem ni fwy o'r cyfryw. Deuwn allan yn wrol i'r goleunl i gwrdd a'r gelyn, a sathrwn ef. Cynghorem offairiaid Esgobaeth Ty Ddewi, beth by nag, i yru ar frys apel ar i Mr. Jenkins ddyfod i'w plith, a dywedaf am Mr. Jenkins fel y dy- wediv am 'Perl y Plant,'—'Myner ef yn mhob plwyf.' Cewch wledd na flinir ami. Talwyd pleidlais wresog iawn o ddiolch- garwch iddo, yr holl dorf yn sefyll ar eu traed, gan guro dwylaw am amryw funydau. Cafodd y cadeirydd air o glod am ei ddull yntau o lywyddu, a rhwng yr oil gallaf ddweyd fod y rhai ag oedd yn bresenol wedi cael gwledd, a rhai absenol golled.

Advertising

LLYFRAU NEWYDD AR GYFER MAES LLAFUR YSGOLION SUL YR EGLWYS. -:0:- # YN AWR YN BAROD. EFENGYL S. IOAN (AIL RAN). Gan y PARCH. D. J. JONES, Arholydd Esgobaethol Bangor. Prisiau- 1 copi, 2s.; 6 copi, 9s 6c.; 12 copi, 18s. t YN AWR YN BAROD. LLAWLYFR I'R PLAN 1 0 Gan y PARCH. J. WHELDON GRIFFITH. Pris- 2s. y dwsin. Rhaid anfon Blaendal gyda phob Archeb. -:0:- Anfoner yn ddioed at- MANAGER, "Llan" Office, Lampeter.

PENBOYR

PENBOYR. ETSTEDDFOD.—Nos Calan, yn Ysgoldy Felindre, caclwyd eisteddfod Iwyddianus o dan nawdd yr Eglwys. Y llywydd oedd Mr. Roy Evans, Castellnewydd Eiulyn. Arweimwyd yn ddeheuig fel a.fer. gan y 01'; 0 Parch. Eynon Hughes, Trelecli. Clorian- wyd y cerddorion yn fedrus gan y Parch. Joseph Jones, Ferndalc, a'r beirdd gan Ap Ceredigion. Gofalwyd am yr amryw- iaeth gan y Parch. E. T. Owen, Saron, a chafodd y gwobr-gydau eu liadolygu gan Mrs. Jones, Derw Mills, a Miss Lewis, Brondeg. Y trysorydd oedd Mr, D. Davies, Yarteg, a chafwyd ysgrifenydd gweithgar yn mherson Mr. John Jones, Glandwr. Y cyfeilwyr oeddynt, Mr. D. Jenkins, Ysgolfeistr, a Miss Lizzie Jones. Spring Gardens. Gwobrwywyd y rhai I can]Yllol :-Prif ddai-it Cor o dan arwein- iad Mr. Llewellyn Evans. Perthiteg; Parti meibion? Cor Mr, Phil. Phillips; wythawd, Phil. Phillips aÏ gyfeillion. Unawdau: tenor, D. Thomas, Nantygar- ran; baritone, Michael Davies, Saron; contralto, Miss M. II. Jones, Gweudraeth; soprano, Miss Jones, Ddolwen. Deuawd, D. Thomas, Nantygarran, a T. Jones. Pwllcornel; unawd i blaiit: 1, Johnny II. Jones, Aberdauddwr; 2, Wm. Williams, Groeslfordd; i ferched: 1, Hettie Wil- liams, Groesffordd; 2, Rachel Mary Davies, Pantyffynon; unawd ar y 'mouth-organ.' Ellis Evans, Berth; un- awd cyfyngedig, Johnny Jones, Gwastod, a John Lewis, Parke; tuchangerdd, S. Owen, I)vff rvii Mill penillion, Ben Davies, New Shop lttii englyn, Dewi Mrynach Jlythyr, Mrs. Morgan, Lerpwl; rhesymau, Ben Davies, New Shop Inn adrodd (plant), Ceinwen Jones, Saron, a May Jones, Lan adroddiad (agored), B. Jones, Saron araeth a darllen ar y pryd, B. Jones. Saron, a Johnny Evans, Cwm- gelli gwobr-gydau, Evans, Cwm- duad. Manteisiod' y pwyllgor ar yr ain- gylchiad o gadeirio John y Gwas, I yr hWll, ychydig amser yn 0], enillodd gadair n I Z, Llandyssiliogogo. Cyflawnwyd swvdd yr archdderwydd yn rhagorol gan y Mri. Sam Owen, Dyffryn Mills, a D. Davies. Cwmcoy, dau fardd cadeiriol. Cafwyd anerchiadau llongvfarchiadol gan nifer o. :> fawr o feirdd ac un farddones, Mrs Hugh Tiewis. Cawdor Mills. Avweiniwvd v bardd i'r gadair gan y Mri. D. Hugh Lewis a John Griffiths, Waungilwen. Canwyd can y cadeirio gan Mr. Eben Jones, Tyhwnt.—Lr.AWonot;.

Advertising

ARGRAFFU RHAD. CYFLYM, A DESTLU& YN SWTDDFA'R LLAN." 1

TREFILAN

TREFILAN. MARWOLAETH. Gyda chydymdeimlad dwys a'r teulu y cofnodaf am farwolaeth Jennie fach, merch Thomas a Jane Wil- liams, Peniancwnlle, yspryd yr hon a al- wyd i'r wynfa dragwyddol ynghanol ei diniweidrwydd. Cefnodd ar yr hen ddaear hon aï chroe-sau pan fel blod yn yn dechreu ymagor. Cysgodd yn dawel yn 7 mlwydd oed. Byr iawn, iawn, fu ei chystudd, prin pedair awr ar hugain, a thrwy sydynrwydd y digwyddiad galams w annymunol i'r teulu, y mae yn fwy an- hawdd iddynt blygu a dweyd, Dy ewyllys Di a wneler.' Plentyn ag oedd yn hoff iawn gan ei chydnabod oedd yr un fechan, ac am hyn y mae cydymdeim- lad eu cymydogion a'r ardal yn cael ei ddangos a'r teulu trallodus. Dydd Gwener diweddaf, dangoswyd hyn yn eg- lur yn nifer y dorf fawr ddaeth o bob man i fed yn mhlith y rhai a gludent ei chorph bychan, anwyl, diniwed i orphwys yn ymyl ei chwaer fechan yn mynwent Eglwys Trefilan. Gwasanaethwyd yn ystod y dydd gan y Parch. D. M. Davies, ficer Nantcwnlle, yn cael ei gynorthwvo gan y Parch. T. C. Edmunds, B.A., rheithor Trefilan. Gwnaeth y cvntaf, ar ei breg- eth, gyfeiriadau hapus at fywyd pur a di- niwed yr un fach ag oedd yn cysgu yn dawel yn ei harch, a gwasgodd yn ddwys y wers o fod yn barod, gan fod yr ieuainc, canol-oed, a'r hen yn cael myn'd bob dydd; am hyny, yr oedd o bwys i bawb i 'drefnu ei dv.' Gorchuddiwyd yr arch gan blethdorchau prydferth o flodau nat-I uriol, a beth yn fwy tarawiadol ar arch plentyn na blodau i noswylio ar ben ei bedd. Chwi deulu sydd yn eich galar, N a alerweh fel rhai heb obaith." Yn YSGOI. SUL.-Dydd Sul olaf or flwyddyn 1912, gwnaeth yr aelodau ddewis y gwahanol swyddogion am y flwyddyn bresenol fel y canlyn :—Arolvgwr, Mr. Evan Lloyd, Trefilan Court is-arolygwr, Mr. Evan Davies, Dolbwla; ysgrifenydd, Miss Jenkins, Cairo; trysorydd, Mr. Jen- kyn Richards, Tyma-wr. Y ddau olaf yn hen swyddogion profiadol, ac yn rhoddi boddhad cyffredinol o u goruwchwyliaeth pan yn darllen eu cofnodion ar derfyn y flwyddyn. Am yr arolygwr, ychydig am- ser sydd oddiar pan y a ae wedi dyfod in path, ar ol bod am 20 mlynedd yn Llun- dain, a'i ymweliad yno wedi bod yn liynod o Iwyddianus, fel ag i'w alluogi i ddych- we:yd yn ol i ardal ei faboed i fwynhau bellach ddyddiau ei oes. ac i wneyd daioni y I I lawer yn Eglwys ac Ysgol Sul Trefilan, a'r ardal yn gyffredinol. Credaf taw dyma y tro cyntaf iddo gael ei ddewis yn arolygwr, ac y mae YsgoI Sul Trefilan wedi dangos eu hymddiriedaeth o i gymhwysder elrwv ei benodi yn arweinydd iddi am 1913, Dyga aelodau v EgIwys St. Padarn (Pad- dington), Llundain, djjstiolaeth uchel iddo i deulu am eu gwasanaeth werthfawr i'r 1 Eglwys yno. Yr vdym ninau yn edrych ymlaen yn obeithiol am wedd raenus ar waitli yr Y sgol Sul yn gyfl'rediuol. Mae yilia le i hyn, er mi gredaf fod Ysgol Sul Trefilan i fyny yn ei gweithgarwch, ei chyfraniadau, a nifer ei haelodau ag un Ysgol Sul yn y Ddeoniaeth. Pan gaf eg- wyl efallai y rhoddaf grynodeb byr yn y LLAX o waith yr Ysgol Sul am v flwyddyn sydd wedi myn'd. Dymunaf fi ac eraill rwyddineb, llwyddiant a bendith ar waitii y o-waliaiiol swyddogion, yn arbenig yr arolygwr. Anio ef y gorphwys yr ym- ddiriedaeth o dywys yr Ysgol at amcan- ion goruchel). Bydd ffyddlondeb ac ufudd-dod ar ran ei deiliaid yn elfen gref z- i ddwyn hyn oddlaiii- leli.-T,.O.D.

BLAENAU FFESTINIOG

BLAENAU FFESTINIOG. CAXU CAUOLAC.—Nos Lun, Rhagfyr. 30ain. yn y Neuadd Eglwysig, cafwvd detlioliad rhagorol o garolau. Talwyd dilchgarwcli, i'r cadeirydd, Mr. W. L. Griffiths, a'r cerddorion am eu gwasan- aeth gan y Parch. J. Lambert Jones, B.A., yn cael ei eilio gan :\1r.. Jolin. L. Edwards, B.A., a therfynwyd cyfarfod gwir acleiladol yn mhol) ystyr drwy garni yr emyn, Dan dy fendith wrth ymadael.

IBLAENPENNAL

BLAENPENNAL. Dydd Gwener diweddaf, cynhaliodd Y sgol Sul y lie uchod ei gwyl de a ï chyngerdd blynyddol. Noddwyr y wledd y flwyddyn hon oedd Mr. Stephen Thomas, Tyllwyd, a Mrs. Evans, Penlone. Gwas- anaethwyd wrth y byrddau gan Mrs. a Miss Evans, Penlone; Miss B. Davies, Vicarage; Miss E. Thomas, Frondeg; Miss Mary Morgans, ac ereiJl. Yr oedd yr hin yn hynod ffafriol, a chawsom bryd- nawn llawen; byrddau yn llawn o'r peth- au goreu, a mawr yfed oedd ar y te blasus. Tua chwech o'r gloch fe gliriwyd y bvrdd- au, a dechreuwyd un o'r cyfarfodydd ad- loniadol mwyaf dedwydd y buom ynddo er ys talm, pawb yn dawel ac wrth eu bodd. Cadeiriwyd ar yr achlysur gan y Ficer, ac arweiniwyd y cyfarfod gan Mr. J. T. Davies, Ficerdy, a bu Mr. D. Evans, B.A.. Ysgol Tangarreg, mor garedig a beiiniadu yr ychydig gystadleuon a ddyg- wyd i mewn yn mhlith yr adroddiadau a'r caneuon melus. Fel arfer, yn ystod y cyfarfod, fe ranwyd gwobrwyon i'r rhai mwyaf llafurus yn yr Ysgol Sul yn ystod y flwyddyn ddiweddaf fel y canlyn;—Mrs. J. Pughe. Miss A. Pughe, Mr. Dl. Rich- ards, Miss M. Davies, Mrs. E. Davies, Miss Martha Lewis, Miss Llewela Davies, Mr. E. E. Edwards, Miss Blodwen Davies, Mr. Dd. Jones. Mr. E. Loverock, Ml". W. Brindlev, Mr. C. Edmunds. Tua naw o'r gloch, wedi i'r Ficer ddiolch am y te, ac i'r adroddwyr a'r cantorion am eu llafnr, diweddwyd y cyfarfod drwy ganu Hen Wlad fy Nhadau," Miss Ellis, Bronant, yn arwain.

PENBRYN

PENBRYN. GWLEDD I'R YSGOLIOK SUL.—Darfu i Ysgolion Sul Penbryn a Sarnau gyfranogi zn o de a bara britli yn Ystafell Eglwysig newydd Sarnau prydnawn dydd Mawrth, Rhagfyr 31ain. Yr oedd yr ystafell wedi cael ei haddurno yn hardd ar gyfer yr am- gylchiad. Gweinyddwyd wrth y byrddau, y rhai oeddynt yn llwythog o bob math o ddanteithion gan Mrs. Thomas, Ficerdy; Miss Hannah Bridget Davies, a Miss Sarah Margretta Davies, Cefnceirw. Ar ol i bawb gael eu diwallu, trefnwyd yr ysta- fell ar gyfer cyngerdd. Llywyddwyd gan y Parch. J. Thomas, B.A., ficer. Aeth- pwyd trwy rag-lell ragorol, yn gyfansodd- edig o adroddiadau, dadleuon. a chaneu- on. Hyfryd oedd gv.-eVd y plant bach yn esgyn yr esgynlawr a u clywed yn adrodd a chanu mor dda. Yr oedd y curo dwy- law a'r cymeradwyaeth cyffredinol oedd- ynt. yn gael yn dangos v bias oedd pawb yn cael wrth eu gwrando. Rhanwyd gwobrwyon gan y Ficer i'r aelodau ffvdd- lawn or ddwy Ysgol Sul. Barn pawb oedd yn bresenol oedd eu bod wedi cael gwledd i'r corph a'r meddwl, a bod nos- waith hapus iawn wedi cael ei tlireulio. Y mae clod nid bychan yn ddyledus i Mr. William Jones, Ffynonfendigaid, a Miss Sarah Margretta Davies, Cefnceirw, am eu ffyddlondeb mawr yn ystod yr amser y buont yn parotoi y rhai ieuainc.—EGLWVS. WR.

DEWI SANT PADDINGTON

:DEWI SANT, PADDINGTON. ETHOLIAD CYNGHOR EGLWYSIG.—Nos Sul, Ionawr bed, wedi gwasanaeth, bu cyfarfod o'r gynulleidfa yn ethol cynghor newydd am y tair blynedd nesaf. Cymerwyd y gadair gan y Ftcer, ac ar y llwyfan yn ei ategu yr oedd Mr. D. Evans, a Mr. John Williams, Warder- iaid, a Mr. John Thomas, Ysgrifenydd. Yn gyntaf peth dlolchodd y Ficer a Mr. Gwilym Thomas yn wresog ? swyddogion ac aelodal1 yr hen gynghor am eu gwasanaeth ffvddlon yn ystod y tair blynedd diweddaf. Penod- wyd y boneddigion canlynol 1 weithredu am y tair blynedd nesaf Y Ficer, y Warden- iaid, Mri. Edward Pierce, Morris Parry, David Jenkins, William Williams, Hugh Jones, John Thomas, W. D. Jones, J. G. Lloyd, J. Watkin Davies, Gwilym Thomas, David Roberts, Tom Jenkins, Edward Owen, David Jones, G. E. James, a W. R. Goodwin. Myner PERL Y PLANT yn mhob t, yn Nghymru.