Teitl Casgliad: Llan

Sefydliad: Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Hawliau: Nid yw statws neu berchnogaeth hawlfraint yr adnodd hwn yn hysbys.

Gwylio manylion cyfan

Llun 1 o 8 Nesaf Olaf
Full Screen
8 erthygl ar y dudalen hon
Advertising

YR HAUL. CYNWYSTAD AM IIHAGFYR. Areitbiau yr Efigob Owen Yr Hwn a'm Carodd Troad Allan y Ddwy Fil Awdl Marwnad

Advertising

PERL ¥ PLANT CYXWYSIAD AM IOHAWEU iGweùdi Plant y Perl." At y Perliaid. Class No. 1 (gyda darlun). I Dadleuou Magi Jones. Ruglyn Dylanwad Miss Owen. I Y Diweddar Mr. David Jones, War- den Eglwysig Minffordd.Peiirhju- deudraetli. At a Xmas Party. Edward y Cyffeswr a Westminster Abbey. O'r Papur Newydd. Rhestr y Ffyddloniaid. Pa fetid y Cyfododd y Plant y Gwynt. Y Brenin a'i Fibl. l'rofiad Milwr Ieuanc. Bwrdd y Gin. Caneuon Plant y Perl.' Y Paganiaid Bach Duon. Y Draul o jadw Paga-nittd Bach Duon y Peri. lieirniadaetli ar y Gystadleuaeth. Perlau J 'Perl.' Y Gystadleuaeth Llithiau Priodol am y Mis. Barddoniaetk.

Mesup Dadgysylltiad yr Eglwys

Mesup Dadgysylltiad yr Eglwys. FFYRNIGRWYDD YR AELODAU CYMREIG. Nos Wener, ymffurfiodd Ty y CyfTredin yn bwyllgor ar Fesur Dadgysylltiad a Dadwaddoliad yr EgIwy yn Nghymru. Cafwyd ymdrafodaeth ar adran 14eg, yr hon sydd yn darparu ar gyfer buddianau clerigwyr, pan gyfododd Mr. Gladstone i gynyg gwelliant i'r perwyl fod unrhyw berson sy'n dal perthvnas a buddianau un- rhyw swydd Eglwysig yu abl ymlien dwy flynedd, ar 01 dyddiad Dadgys-ylltiad, j zny apelio at y Dirprwywyr Cymreig i newid am swm cyflawn gwerth ei fudd raewn un- rhyw eiddo yn ngofal y Dirprwywyr Cym- reig drwy r Mesur, ac i'r Dirprwywyr Cymreig, os yn foddhaol ar bwyntiau neilltuol. i gytuno gyda v codI cynrycli- iadol ar y swm cyflawn, ac y gellir prisio zn gwerth y eyfryw, ac a thahi y swm cyflawn fel arian cyfuewid i'r corft cynrychiadol. Effaith y gwelliant, yn ei farn ef, fuasai ysgar rhwng yr Eglwys a r WIadwriaeth. a gadael i'r corff cynrychiadol ryddid llwyr i lywodraethu ei faterion ei him. Eiliwyd y cynygiad gan Syr A. Griffith- Boscawen, yr hwn a gredai y dylai rhvw gynllim o gyfnewidiad gael ei gorffori yn y mesur, ond dywedai itas gallent fabwys- iadu tabl cyffredin bywydau at y clerig- wyr, gan eu bod yn dilyn bucheddau glan, ac felly yn byw yn hwy na llawer o tldos- barthiadau ereill. Gyda golwg ar y gwelliant, dywedai yr Ysgrifenvdd Cartrefoi, dan ofhl yr hwn y mae y mesur, nad oedd y gwelliant yn ccdi unrhyw gwestiwn o egwyddor, ond er liyny, cyn belled ag yr oedd trefniadau arianol y Mesur i w ystyried, yr oedd y gwelliant o bwysigrwydd mawr. Os y derhyuid ef. buasai rhaid cyfnewid amryw bwyntiau pwysig ar y Mesur. Yr oedd yr aelod anrhydeddus wedi ei ddwYll gftrbron yn iawn fel cwestiwn o drefniant arianol, ac o'r safbwynt yua y bwriadai ef ym- wneyd ag ef. Yr oedd yn ddigon gwir fod cwestiwn y cyfnewidiad yn flurfio rhan bwysig o'r Mesur Gwyddelig. Yn y Mesur hwn yr oeddynt wedi darpar yr hyn nad oedd y Mesur Gwyddelig wedi ei ddarpar, sef trosglwyddo eiddo tirol o un fvwoliaeth i'r Hall heb golledu budd bywydol. Yn yr ail le, yn achos yr Iwerddon yr unig arian a adawyd i'r Eglwys oedd hauer mil- iWll, yn cynyrchu drwy y cant illcwm o y 2 17,500p. Buasai r Eglwys Gymreig yn cychwyn gydag incwm L, o 102,000p. Er gwaethaf y fieitliiau hyn. buasai 11 herfblitll barod i gyflwyno cyfnewidiacl i'r Mesur, ond nis gallai guddio rhagddol hun y der- bynid v cynyg gyda pheth amheuaeth ar yr ochr arail. Buasai unrhyw gynyg 0 gyfnewidiad—ac yn sicr yn y ffurf gynygir yn awr—yn sicr o gynyrclni elf en o orfod- aeth, a dywedid jnewn c-anlvniad i hyny Pa liawl oedd gan y Llywc draeth i gyflwyno Mesur yn yr hwn y mae elfen o orfodaeth ? Os y derbvnid y eyfnewidiad, y ffordd iawn i w gario a 11a 11 fyddai, drwy i'r Dirprwywyr Cynireig wneyd ajnean- gyfrif 0 werth cyflawn yr lioll log bywvdol. Mewn trefn 1 r atneangyfrif gael ei wnevd buasai n angenrheidiol cytujio ar radd y llogau. Ar ol sicrhau gwerth cyflawn y Jlogau bywydol dylai r Dirprwywyr Cym- rei°' ar yr egwydd'onon hyny dalu 1 r corfT cynrychiadol yr holl swm, a throsglwyddo i'r un corff yr holl gyfrifoldeb ynglyn a r budd bywydol (cynieradwyaeth y Wein- yddiaeth). Gadawai i'r corfl cynrychiadol, ac unigolion yr eiddo tirol, at eu rhyddid i gyd-drefnu a u gilydd fel y mynent. Yr oedd y Mesur yn darparu fod yr Eglwys yn cael cadw gwaddoliadau i r swm o 102,()0()p. y flwyddyn, ac yn derbyn or Dirprwywyr Eglwysig, a Rhodd y Fren- hines Ann. incwm o 31,000p. i.T flwyddyn. Buasai'r Eglwys, felly, yn derbyn incwm blynyddol o 203,000p. oi gyferbynu iig J bJ incwm cyflawn o'r gwaddoliadau o 260,000p. y flwyddyn. Os y derbynid eyfraniadau preifat yn y flwyddyn gvntaf a'r ol pasio'r Mesur. swm yehwanegol o r Z, CO.OOOp. y flwyddyn, a'r cyfraniadau prei- fat hyny yn eael eu parhau 0 flwyddyn i

Mesup Dadgysylltiad yr Eglwys

flwyddyn mel symiai Nai, fel yr oedd y llogau bywydol yn syrthio'i fewn, ar ol diwedd yr holl elw bywydol buasai r Eg- z- Iwys yn cael ei gadael gyda chyfalaf o ddwy fillwit o bunau, a chydag illcwm o 102,0()()p. oddiwrth waddoliadau, a 310,000p. oddiwrth y Dirprwywyr Eglwys- ig, a Rhodd y Frenliiues Ann. Datganodd Mr. Lyttleton (C.) ei fod yn cymeradwyo egwyddor y eyfnewidiad a gynygid. Nid oedd yn bleidiol i unrhyw orfodaeth gael ei ddefuyddio; dylai y telerau a g-ynygid fod yn rhydd i'r Eglwys eu derbyn neu eu gwrthod. Syr Thomas Whittaker hefyd a amlyg- odd ei wrthwynebiad i unrhyw orfodaeth. Datganodd Syr D. Brynmor Jones (R.) y dyddordeb a. deimlai wrth wrando dat- ganiad vr Y sgrifenydd Cartrefoi, ac ni chanfyddai reswm dros wrthwYllebu gweithrediad yr egwyddor o gyfnewidiad i gynygion dadwaddoliadol y meaur. ond nid oedd am rwyjuo ei hun livd nes y ceid rliagor u fanylion. Wedi hyn cyfododd Mr. Llewelyn Williams (R.), a thraddododd rai ymadroddion llym yn erbyn yr hyn gynygid. Yr oedd yr hyn gynygid yn brawf arall o'r ffordd yn mha un y gwneid cynygion gan ddynion oedd yn proffesu bod yn ffafrio Datgysylltiad a Dad waddoliad, gyda'r unig amcan oosod yr aelod- an Cymreig mewn safle gas. Yr oedd Mr. Gladstone, cynygydd y gwelliant. a'i gyfeill- ion, yn gwneyd pethau mewn ystyr debyg i byn. Yr oeddynt wedi marchog i Hounslow Heath i atal coach fawr. Gwaeddasant: I Stopiwch ac estyuweh i ni'r eiddo mor wrol a neb. Yr oeddynt hyd yn oed wedi cynorth- wyo i edrych cynwys bagiau (chwerthin). Ac yna'n sydyn, troisant at eu cyfeillion gan eu cyhuddo o fod yn lladron penffordd. Ym- ddangosasant fel Clande Duvals y rhamant- Hadron penffordd oedd yn barod i ddychwel at y ferch mewn cyfyngder i gyflwyno iddi ran o'r gemau ladrasant oddi arD i (ch werthin). Nid oedd yr aelodau Cymreig yn lladron pen- ffordd. Nid oeddynt yn gweithredu mewn gorchwyl anfad. N;d oeddynt ond yn gofyn am adferiad eiddo y Genedl Gymreig oedd yn perthyn iddi. Gan edrych yn sarug ar Mr. McKenna dywedodd y buasai'n dda ganddo pe mai'r Canghellor fuasai arweinydd y Blaid Gymreig mewn trefn i sicrhau gwell mor daith i'r mesur, ac ocheneidiai am yr adeg pan ydoedd Mr. Ellis Griffith yn aistedd gerllaw iddo. Yn awr yr ydoedd yn ngoleu gwyll y Swyddfa Gartrefol, yn gwaaanaethu wrth allor St. McKenna, sylw a barodd chwerthin drwy yr holl Dy. Cynygiodd Arglwydd R. Cecil y cloadur, yr hyn a gariwyd drwy 177 o bleidleisiau yn erbyn, a gwrthodwyd y gwelliant heb ymranu. Daethpwyd yn nesaf a hawliau y curadiaid ymlaen, ar gyfer pa rai nid oedd unrhyw ddarpariaeth wedi ei wueyd yn y mesur. Cynygiodd Mr. Goulding (C.) wellliant i'r perwyl fod darpariaethau yn eael eu gwneyd er sicrhau iawn i guradiaid. Mewn atebiad, dywedai Mr. McKenna nas gellid disgwyl iddo ef roddi arian pobl ereill iddynt, ac nid oedd Mr. Goulding wedi deflinio hawliau curadiaid. Datganodd Mr. Stephen Walsh, aelod o'r Blaid Llafur, fod gan y curadiaid hawl i ys- tyriaeth. Os gallent ddangos eu bod wedi derbyn colled drwy weithrediad y mesur, dylid rhoddi iawn iddynt. (Cymeradwyaeth uchel yr Wrthblaid). Dywedodd Mr. McKenna eu bod yn cynyg rhoddi arian deuddeng mlynedd o bryniad bywoliaeth i'r rhai a'i dalient. Os byddai curad yn derbyn lOOp. y flwyddyn o gyflog, yr oeddynt am dalu 1200p. i'r clerigwr yn y fywoliaeth ar gyfer hyny fel rhan y curad IPan ymranwyd, cafwyd fod y pleidleisiau fel y canlyn :— Dros y gwelliant 190 Y n erbyn 230 Mwyafrif 40 Darfu i ddisgyniad mwyatrify Llywodraeth i 40 beri llawenydd i'r Wrthblaid, a chlywid gwaeddiadau o Wedi eu gwaredn gan y Gwyddelod, i Diolch i Redmond,' Vmddi- «wyddwch,' Y mesnr ffieiddiaf,' kc. Darfu i chwech o aelodau Llafnr ac un Rbyddfrydwr bleidleisio yn erbyn y Llywodr- aeth, tra y pleidleisiodd 67 o aelodau Gwyddelig o blaid y Llywodraeth. Parbawyd yr ymdrafodaeth ar y mesnr ddydd Mawrth, sef yr unfed dydd ar ddeg er pan drafodwyd y mesur mewn pwyllgor. Ar adran 15, yr hwn a ddarpara ynglyn a tbalu perchenogion presenol gan y Cynghor- au Sirol, fod y Dirprwywyr Cymreig i ben- derfynu y swm a dynir allan am gasglu, trethi, & cynygiodd Syr A. Cripps welliant i'r perwyl na ddylid gadael hyn i'w bender- fynu gan y Dirprwywyr Cymreig, a gwrth- wynebai i ddim gael ei dynuyn ol am gasgln. Nis gallai Mr. McKenna dderbyn y gwell- iant, gan y golygai gymeryd oddiar bobl Cymru o bum' i chwe' mil o bunau yn flyn- yddol. Arglwydd Hugh Cecil a awgrymai y dylid nodi swm neillduol, neu feallai y colledid rhai clerigwyr drwy arolygiaeth wastraffus y Cynghorau Sirol. Gwrtbodwyd y gwelliant drwy fwyafrif o 121. Cynygiwyd gwelliant arall gan Syr Griffith- Boscawen fod y Cynghorau Siroi i adgyweirio eglwysi pan fyddai galwad am byny o'r arian fyddai yn eu meddiant parthynol i'r Eglwys, ond gwrthodwyd hwn hefyd drwy fwyafrif o 134. Yn nesaf, aetbpwyd at adran 16, yr hon a ddarpara, os gwneir cais gan noddwyr Ilsygol at y Dirprwywyr Cymreig o fewn chwe' mis ar ol pasio y mesnr, am iawn-dal oherwydd colli nawddogaetb, y telir swm, heb fod yn fwy na derbyniadau blwyddyn, o fewn dwy flynedd ar ol pasio y mesur. Dywedai Mr. Hoare fod 229 o fywoliaethau dan nodded ileygwyr yn Nghymru. Nid oedd y rhau fwyaf 0 honynt yn werth mwy na 200p. y flwyddyn, ac o dan yr adran hon yr oedd y swm a gynygid iddynt fel iawn-dal yn hollol annigonol. Wedi ychydig eiriau gan Mr. McKenna, gwrthodwyd y gwelliant drwy fwyafrif o 13(,' ac ychwanegwyd yr adran at y mesur. Pasiwyd hefyd adran 17, yr hon a ddarpara y gall iawn-dal gael ei dalu i leygwyr swydd- ogol fyddont yn colli eu swyddi dan y ddeddf. Yna gohiriwyd yr ymdrafodaeth.

Advertising

LLYFRAU NEWYDD AR GYFER MAES LLAFUR VSGOLION SUL YR EGLWYS. -:0:- YN AWR YN BAROD. EFENGYLS. lOAN (AIL RAN). Gan y PARCH. D. J. JONES, Arholydd Esgobaethol Bangor. Prisiau- 1 copi, 2s.; 6 copi, 9s 6c.; 12 copi, 18s. — —1 — YN AWR YN BAROD. LLAWLYFR I'R PLANT Gan y PARCH. J. WHELDON GRIFFITH. Pris-2s y dwsin. Rhaid anfon Blaendal gyda phob Areheb. -:0:- Anfoner yn ddioed at— MANAGER, Lian Office, Lampeter t"

Nodachfa Eglwysig LlanbedrpontStephan

Nodachfa Eglwysig Llanbedr-pont- Stephan. Cynhaliwyd nodachfa flvnyddol Eglwysig Llanbedr yn y Neuadd Goffadwriaethol bryd- nawn ddydd Mercher, ac fel ei rhagflaenor- iaid trodd allan yn Uwyddiant perffaith. Yr oedd y Neuadd wedi ei gwisgo yn hardd, a'r gwahanol stalls yn llawn o nwyddan o bob math. Agorwyd y nodachfa gan Miss Agnes Harford, chwaer Mr. J. C. Harford, Falcon- dale, tenlu sydd bob amaer yn nodedig; am eu haelioni at bob aehos Eglwysig. Cyflwynwyd y foneddigeii i'r rhai oeddynt yn bresenol gan y Parch. Ganon Camber Williams, ac agorodd y gweithrediadau gydag ychydig eiriau pwr- pasol, a thalwyd diolchgarwch iddi ar grynyg- iad Mr. Josiah Jenkins, maer y dref, yr hwn a gyfeiriodd at garedigrwydd gwastadol y teulu, a'r hyn wnaethaut dros yr Eglwys a thref Llanbedr. Eiliwyd gan Mr. D. Owen, un o wardeuiaid yr Eglwys, a pbasiwyd yn unfrydol. < Dechreuwyd yn fuan wedi hyny ar y gwaith o brynu wrth y gwahanol stalls Ilwytbog, y rhai oeddynt fel y caiilyti-- Farmers' Stall: Mrs. Bankes-Price, Dolau. China and General Stall Mrs. Edwards, Lloyd's Bank, a Mrs. Williams, Bryndulas. Girls Friendly Society Stall Mrs. Lorimer Thomas. Refreshment Stall: Miss Molly Harford. Welsh Sunday School Stall: Superintendent and Staff of Teachers. English Sunday School Stall: Superinten- dent and Staff of Teachers. Vicarage Stall a'r Christmas Tree Miss Davies ac eraili. Yr oedd lluaws o foneddigesau a boneddigion yu cynorthwyo yr uchod. a chafwyd cyngerdd- au, Jec., gan amryw garedigion. Yr ysgrifen- ydd'on oeddynt:—Miss Jarmyn, Miss Lloyd Hughes, a Mr. D. F. Lloyd, a gwnaetbant eu gwaitb yn foddhaol. Yr oedd y derbvniadau tua 120p.

Llitfl Cepedig

Llitfl Cepedig. CA.LAN HKNT LLANDYSSUL. Tyrai aelodau yr Hen Fam o bob cyfeiriad i Llandyssul ddydd Llun diweddaf, i gymallfa ysgolion. Gresyn nad allasai St. McKenna gael cipolwg ar yr Hen Fam yn ei gogoniant ar fryniau cribog Cymru, fel ag yr oedd ar y dydd hwn. Nid oedd arni olwg Eglwys yn edwino, ond megys Eglwys filwriaethus » buddugoliaeth yn y golwg. Cewch fanylion yr wythnos nesaf. 7:- 7: AMDDIFKYNiAD. Nos Fawrth, bu y Parch. J. H. Jenkinit, rheithor Cilrhedyn, yn giarad ar Ainddittyn- iad yr Eglwys yn ysgoldy y plwyf, Llandyfri- og. Daeth tyrfa luosog ynghyd, a g.yr pawb sydd yn adnahod Mr. Jenkins fod y cyfarfod yn un dyddorol iawn. Hen sowldiwr piwr yw Cilrhedyn, a phiti garw na fa&s&t rhagor o'i fath. Ni fuasai angen wed'yn i or-welthio ein fighting Bishop.' TV OWIR GRBFTDDOL. Yr wytbnos ddiweddaf bu Mr. Ellis Roberts, bargyfreithiwr o'r Gogledd, ynsiarad ar y Bil Tir yn nghapel Annibynwyr Gwern- llyn, ger Henllan. Cadeiriwyd gan weinidog Horeb. Matliodd hwn eto a thrin y cwestiwn kwn heb roddi ergyd naill ochr i'r Hen Fam. Digon tebyg fod awyrgylch y capei hwn mor gryf o ysbryd atgas tuag at yr Eglwys nes i'r brawd hwn ayrthio dan yr effaith. Ychydig iawn gafwyd o hanes y Tir, oddigerth cernodio landlordlaid a'r game.' Hm Ai nid gwell hyu na'r hyn a welsom yn ddiweddar aelod crefyddol yn gorfod gwneyd ymddiheuriad gerbron diaeou- iaid yr egl wys am ei ymddygiad tuag at ei weinidog. Y mae mab gan hwn, hefyd, ar ei ffordd i'r pwlpud Ymneillduol. Dyma game Messrs. Non. Cons. w LLWYDDIAKT. Da ydyw gallu cofnodi fod Mr. J. S. Jones, mab Mr. John Jones, gynt o Berllau. Hen- llan, yn awr o Henllan Honse, Ammanford, wadi llwyddo i basio ei arholiad diweddaf fel bar-gyfreithiwr. Bn Mr. Jones am flyuyddau mewn urddau sanctaidd, ond ymadawodd er myned i fewn am y Bar.' Yr oeddem, hefyd, yn falch i ddeall fod ei dad wrth ei fodd yn Ammanford. Un o gewri yr Hen Fam oedd Mr. John Jones, a chwith oedd ei weled yn ymadael o'r pentref bychan, tlws, ar lan y Deifi goediog. LlwyddUut fyddo yn canlyn y ddau. x -x GYMANFA ABBREANC. Y mat parotoadau mawrion ar gyfer y gymanfa flynyddol yn AberAawe dydd Merch- er nesaf. Bydd Ysgolion Sul Henllan, Llan- fairorllwyn, Bangor Teifi, Llangynllo a LIao- dyfriog, yn oyfarfod yn Ysgoldy Aberbanc, pryd yr eir dros y pwnc ac anthemau. Yn yr hwyr cynhlir cyngherddau yn Llangunllo, Llandyfriog, a Henllan. Bydd tair ysgol yn ymune yn yr olaf, a deallir fod dwy ddrama fer i'w parfformio.

Marw Anturiaethwr Enwog

Marw Anturiaethwr Enwog. Hysbysir am farwolaeth Capt. Hyalmer Johansen, yr hwn oedd gyda Capt. Amunsden y llynedd San ddaalh ar draws y Pegwn De- heuol. Bu hefyd gyda Nansen, anturiaethwr enwog arall, ar yr un neges yn 1895. Aeth Johansen a Nansen gyda'u gilydd mewn car llusg o'u Hong, y Fram. a buont ar goll yn y rbew am bed war mis ar dde?. Dioddefasant galedi ofnaf^wy Yr oedd mor oer fel y rhew- odd eu dillad am danynt nes oeddynt fel gwydr. U nwaith cawsant ddiangfa gyfyng rhag cael eu lladd gan artli. Daeth yr arth ar eu gwarthaf yu sydyn, a bratbodd law Johansen. Saethodd Nansen hi, a dygasant ei chorff gyda hwynt. Dan yr amgylchiadau yr oedd ei chig yn dderbyniol iawn. Nid oedd Johansen ond 45 mlwydd oed. Caed ef wedi marw ar yr heol yn Cristiana.