Teitl Casgliad: Llan

Sefydliad: Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Hawliau: Nid yw statws neu berchnogaeth hawlfraint yr adnodd hwn yn hysbys.

Gwylio manylion cyfan

Llun 1 o 8 Nesaf Olaf
Full Screen
12 erthygl ar y dudalen hon
Advertising

YR HAUL. CYNVVYSIAD AM CRIVEFPOlt. Nodion Cwmmwl o Dystion Ymweliad Archesgob Peckham 1284, A.D. Beth ddywed yr Archesgob 1 Llawysgrifau'r Testament Newydd Betli fyddai Efieithian Dadgys- sylltiad a Dadwaddoliad Yr Ysgol Sul Gweddi Yr Eira Testament Salisbri Cloch y Llan

Advertising

PERL Y PLANT I CYNWYSIAD AM MAW R TR. Dadleuoll agie Jone. Darluniau Atis Mttwrth. Darlua, Profia.il Henri Bach. Y Proffeswr a'r Pryfaid. [lun). < Hugh Samuel Williams (gyda Dar- i Sul y Blodau. Helynlion Caplan Lloug Ryfel. Ton, Am yr Yfcgol Rad Sabbothol. Yr Alarch a'i Gywion. [Wladfa. Adgweiriad Eglwye i Gymry y Cyuydd yr Eglwys. Golygydd Newydd yr Haul.' Huvrcyn a'r Ci. Bwrdd y Gan RIwiltr y Ffyddloniaid. Er Cof am David Jones Thomas. Geneth yn Dychwelyd ei Thatd. Beth mae'r Eglwys yn ei Wceyd. Y Pagan Bach Du. Eglwys I lynod. < Y Paganiaid Bach Duon. Perlau y Perl.' Y Gystadleuaetb. Llithiau Priodol am y Mis. Barddoniaetli-

Coleg Dewi Sant

Coleg Dewi Sant. DIWEDD TyAioit. Wele Dymcr y Garawys. yn dod i ben. Dydd lau bydd pob efrydydd yn gwibio tuag adref,—yn falch, mae'n debyg, o gael rhyddhad oddi- wrtli reol caetli bywyd colegawl. Byddant yn darllen y rhifyn liwn o r LLAN yn en hoff gadeiriau gartref. Mae rhyw swyn hynod. yn y gair cartref i'r efrydydd; mae rhyw dine felodaidd ynddo sydd yn treiddio i waelod ei gal'on, ac sydd yn cael ei hadseinio trwy danau ei deimladau tyner- doddedig. Bydd y gwyliau yn parhau am chwech wythnos. Nid yw gwyliau yr ef- rydydd yr un fath a gwyliau pobl ereill. Gwaith ydyw hynodheth ei wyliau, nid gorphwysdra a moethau. PAUOCHALIA.—Declaeuodd yr arholiad diwedd yr wytlinos ddiweddaf, a bydd yn gorphen dydd Mercher. Eleni, am y tro cyntaf, mae efrydwyr y fiwyddyn gyntaf yn eistedd rhan o honi. Gwelliant yn ddiau ydyw hyn, gan na fydd yn rhaid iddynt drafferthu gymaint yn eu blwyddyn olaf, pa bryd mae cymaint o waith arall i'w wiieyd. GYDA LT.AW.—Mae tros fiwyddyn wedi myned heibio er pan ddechreuais ysgTifenu colofn Cole 'o' Dewi Sant.' Ofnaf fy mod wedi tramgwyddo lawer tro, eto ceisiais ^vneyd fy ngoreu. Mae fy nhymor erbyn hyn ar ben fel ysgrifenydd y golofn. Fy olynydd fydd Mr. R. O. Rowlands, Ilywydd y Ddadleufa Gymreig am y gauaf nesaf. Llywydd y Ddadleufa sydd bob amser yn ysgrifenu y golofn lion. ac erbyn hyn mae fyllywyddiaetli i wedi gorphen, ac mae yn bleser genyf feddwl na chaiff y golofn gam, ond yn hytrach caiff symbyliad dan rym ysgrifbin Mr. Rowlands. RUGGER.—Dydd Sadwrn, ymwelodd ad- gor Broadway Bells, Llanelli, a ni. Mae y gwyr hyn yn hynod fedrus gyda r bel birgrwn. 'Roedd ganddynt un 'inter- national,' yr hwn fu yn chwareu eleni dros Gymru yn erbyn y South Africans a Lloegr. 'Roedd rhai o r aelodau ereil! yn perthyn i'r Llanelly First. Er hyn, nid oedd y Coleg am laesu dwylaw. Scoriodd Llanelli gyntaf a 'drop goal, ond buan. gwnaeth y Coleg yn well drwy gael try' a'i droi yn goal. Yn yr ail haner, y Coleg oedd y goreu; scoriasant ddau try yn ychwanegol, pob un a drowyd yn goal.' Croesodd Llanelli y line hefyd yr lianer hwnt ond methasant ei droi yn goal. Y Coleg 3 goals (15 points). Broadway Bells, 1 drop goal, 1 try 7 points). A" SOCCEI;.—Ymwelodd adgor y Coleg ag Aberystwyth i chwareu vn erbyn y dref. 'Roedd y dref yn llawer crvfach na'r Coleg. Aberystwyth Town 0 goals. Y Coleg 1 goal. YMWELIAD A CHAEUDYDD.—Dydd lau, bydd adgorau y Rugger a'r Soccer yn ym- weled ag Athrofa Caerdydd. Arhosant vno dros v nos. Mae ein Rugger bron yn sicr o guro, ac os gwnaiff y Soccer gystal- a" y o-wnaethant yn erbyn Caerdydd yma y dydl o'r blaen, mae gobaith am draw betli bynag. Rhaid i ni longyfarch ein hunain wedi clyfod i ddiwedd y tymor fel hyn, ein bod yn meddu Ruggei team mor dda. Dwy "frwydr maent wedi golli yn ystod tymor Mihangel ar Garawys, un gartref a'r Hall i ffwrdd. PENCARREG .-Pregethwyd yma y Su. diweddaf gan Mr. Rees Jones, tra y llafar- ganwyd y gwasanaeth gan rr. Jones. PENTREEACH.—Y pregethwr ydoedd Atr. Morgan Jones, a gwasanaethwyd gan Mr. 11 t, y D, P- Jones. < < EGLWYS Y PLWYF.—Darllenwyd yn Gymraeg gan Mr. P. J. Harris, ac yn Saesneg gan Mr. T. M. Williams. s ac,q Ap TYSWYN.

Advertising

THE BEST PRESENT TO A CURATE. THE ANGLICAN PULPIT LIBRARY" 12 LARGE VOLUMES OF SERMONS, NOTES and ILLUSTRATIONS By the greatest Preachers of the Church. 30/- per set. (2/6 per volume). Orders should be prepaid, and addressed, Manager, Caxton Hall, Lampeter.

Eglwys Gadeiriol Llandaf

Eglwys Gadeiriol Llandaf. Dydd Llun, Mawrth 3ydd, ymgynull- ZI., odd torf fawr o aelodau corau y gwahanol b^-yfi yn Esgobaeth Llandaf i gymeryd n I y i-liaii yii yi- Wyl Geiiedltetliol am L913. Cynwysa y cor aelodau o Eglwys Sant Mail- a St. Ffagan, Aberdar; Cwmdar, Ynysybwl, Barri, Coity, Deri, Bargoed, Cwmafon. Aberafon, Mountain Ash, Lanfabon, Blaenllechau, Porth, Pentyrcli, Ysti-adiiiyiiacli, ac Eglwys Dewi Sant, Caerdydd. Yi- oedd yil, Ilaweiiydd ceiiyiti .deimlo fed y cynulliad yii fwy lluosog a'r canu yn llawer uwch. mewn gradd na'r fiwyddyn ddiweddaf. Yr oedd y Cor Un- debol dan arweinyddiaeth alluog Mr. Thomas Thomas, Eglwys Dewi Sant, Caer- dydd, gyda Mr. G. G. Beale, Mus. Bac yn cyfeilio ar yr organ. Y Llafar-ganjed- I yddion oeddynt y Parch. Is-Ganon James A. Lewis, B.A., a'r Parch. DI. Mark, A.C., Eglwys Dewi Sant, Caerdvdd. Dechreuwyd y gwasanaeth cylioeddus t rwv ganu St. Hid ar y geiriau, 'Dedwydd vw'r trigfanau sydd." Darllenwyd y Hith cvntaf gan y Parch. D. Bankes-Williams, ficer Cwmafon, a'r ail 1 ith gan Archddiacon b Llandaf. Canwyd yr anthem. Aloi- Ilawddgar yw Dy Bebyll (v diweddar Jospeh Parry), gyda medr neillduol, ITenryd ar y geiriau, Goleu nerthol yw Dy Eiriau." Pregethwyd gan y Parch. R. Jones, Sant Ffagan, Aberdar, oddiar lfel) 13, 7. Cododd amryw engreifftiau yn liaiies, vi, hen seintiau ac arweinwyr yr Eg- lwys yn Nghymru, a chyfeiriodd at weith- iau Esgob Morgan, cyfieithydd y Beibl ]oil Griffith Jones, Llanddowror. a'i ysgolion Ficer Pritchard, Williams Pantycelyn, ac ereill, y rjiai y dylai aelodau yr Eglwys yn bresenol eu hefelychu drwy gadw at en ffydd. yr hon a'i cariai yn ddYJJgel trwv yr ystorm. Yna caiiw y(I Huddersfield ar v g'eirian. Duw mawr y rhyfeddodau maith Cnigybar,' Mae ffndiall gorfol- edd yn tarddu," Coronau gwyh y ddaear.

LLANRUG

LLANRUG. YR ORSAF DDIWIFRAU.—Y mae y gwaith o godi yr orsaf hon ger y Ceunant yn myned" ymlaen yn brysur. Y mae nifer helaeth o'r godi yr orsaf hon ger y Ceunant yn myned" ymlaen yn brysur. Y mae nifer helaeth o'r ardal eisoes wedi cael gwaitb yn y lie, a cheir llu o edrychwyr yn cyrchn i'r gymydogaeth o bob cyfeiriad er cael golwg ar y gwahanol beirianau sydd mewn cysylltiad a'r gwaitb.'

Advertising

ARGRAFFU RHA75), GYFLYM, A DESTLU9 YN WYDDFA'R LLAN." I

Gofidiau Merched y Bleidlais

Gofidiau Merched y Bleidlais. GWARCFLAU AFREOLUS. ATTAL TRAFNIDIAETH LLLNDALV. Amlygwyd digllonedd y cyhoedd yn erbyn plaid ymosodol Merched y Bleldlais y dydd o'r blaen mewn dull hynod iawn. Gwarchau- wyd ar Bafiliwn Llundain gan nifer fawr o ddynion, lie y cynelid cyfarfod wrthnosol y merched, a chan y gwrthodwyd eu presenold- eb penderfynasant attal pob merch rhag myned i fewn. 'Dim dynion, dim merched oedd eu cri, a ffurfiasant yn gatrawd gref, a gwrthodasant symud i wneyd ffordd i'r merched. Yr oedd yr olygfa yn Piccadilly yn anarferol iawn. Daliwyd y drafnidiaeth i fyny gan dorf anferth, ac yr oedd y cyffro yn ofnadwy, a'r heddln, druain, yn analluog i weithredu. Gwaeddai merched wrth gael eu gwasgn i 0 gornelau cyfyng. Maluriwyd hysbysiadau merched y bleidlais. Collwyd hetiau a thym- herau Nodwedd amlwg y dorf oedd nifer luosog y merched oedd yn wrthwynebol i ddal- iadau y syffragets. Yn awr ac yn y man gwaeddid, Oes arnom ni eisieu pleidlais i ferched ? Nac oes oedd yr atteb yr un pryd. Codai efrydwyr meddygol, ac eraill y waedd, Ydym ni yn ddigalon ? a rhuthras- ant am y chwareudy, ond yr oedd yr holl fyned feydd wedi eu hamddiffyn yn ofalua. Ceisiodd gohebwyr gael myned i'r cyfarfod ond yn ofer, ac ni lwyddodd ond ychydig gefnogwyr gwrywaidd i basio y plismyn a'r merched penderfynol. Cymerwyd tri dyn i'r ddalfa. Byr oedd y cyfarfod, ac ar ei der- fyn croesawyd y merched oedd yn dylifo allan o hono gan dorf nwydwyllt. Cafodd masnach- wyryn llenyddiaeth y merched amser brwd iawn, a oorfli i un o honyLt ffoi i ben cerbyd am nodded. Mrs. Pankhurst oedd y tliigwr pwysicaf yn y cyfarfod. 'Nid wyf yma i gynhyrfu (cherthin.) Yr wyf am siarad am y symbyl- iad i derfysg ar ran arweinyddion y pleidiau politicaidd. Pan y cymeraf fy lie yn y doc Ebrill y Iaf dylai fod wrth fy ochr arweinwyr neilduol o'r blaid Dorïaidd-Mr. Bonar Law, Mr. F. E. Smith, Syr Edward Carson, a'r di- weddaf o honynt, sef Mr. Walter Long. Gellir dilyn gweithredoedd o derfysg ddilynodd ar- eithiau politicaidd y Toiiaid yn Belfast mor wirioneddol a fy eiddo inau.' Cyfeiriodd Mrs. Pankhurst, hefyd, at olygydd y Nation,' Mr. Messingham, a gwnaeth ymosodiad chwerw at y dynion hyny oedd yn ysgrifenu yr erthyglau cynhyrfus hwn yn ein cylch ni, ac yn ysgiifenu ac yn creu llythyrau dienw?' 'Os yr anfonir fi i 14 mlynedd o benyd- wasanaeth,' chwanegal Mr. Pankhurst, os oes rhywbeth mewn cyfiaivnder dynol, oni ddylai yr ysgriblwyr hyn gael en hanfon i gar- char (cym) ?

Cyfarfod Chwapterol Ysgolion Sul yn Cross Inn

Cyfarfod Chwapterol Ysgolion Sul yn Cross Inn. Cynhaliwyd cyfarfod chwavterol Undeb Ys- golion Sul Llanllwchaiarn, Llanartb, Llandy- silio, a Thalgareg, yn Eglwys Genhadol Cross Inn, ar y 4ydd o Fawrth, 1913. Llywydd- wyd gan lywydd yr Undeb, a chynorthwy- wyd ef gan y personau canlynol :-y Parchn. E. Lloyd, Llanllwchaiarn J. D. Lewis, LIanarth; J, Morgans, Llandyssilio; J. J. Lewis, Llanarth Mrs. Lloyd, Llanllwchaiarn; Mrs. Thomas, Cefnered Miss Thomas, Pen- rhywgaled Arms; Miss Thomas, Gwaun-yr- Efelfach; Mrs. Evans, Allen View; Mr. Daniel Jones, Llwynlielig Miss Evans, Post Office, Cross Inn Master Ieuan Lewis, Llan- arth Mri. Evans, Post Office, Talgarreg: Evans, Shop, Synod Price, Smithy, Synod; Thomas, Cross Inn Capt. Davies, Ceinewydd; Capt. Phillips, Ceinewydd; Mri. Edward Davies, Cefn Evans, Crossheddig Davies, Synod Isa, a Capt. Evans, New Quay. Wedi i'r cofnodion gael eu darllen gan yr ysgrifen- ydd, a'u llawnodi gan y Ilywydd, awd ymlaen a gwaith y gynhadledd. Penderfynwyd mai yn Llanarth yr oedd y cyfarfod nesaf i gael ei gynal, am dri a chwech, ar yr 1 leg o Fehefin, 1913. Y tes- tyn ydyw, Swydd a gwaith y Church War- den.' Cynygiwyd ac eiliwyd y rhai canlynol i siarad ar y testyn Capt. Davies, Ceinewydd Mr. Price, Smithy, Synod Mr. Edward Davies, Cefn, Llanarth, a'r Parch. T. Lloyd, rheithor Talgareg. Cymerwyd yr Eisteddfod a gynhaliwyd yn Llandyssilio tua diwedd y fiwyddyn ddiweddaf i ystyriaeth, am nad oedd y manylion wedi dyfod i law erbyn y cyfarfod diweddaf. Eisteddfod ydyw hon a gynhclir bob blwyddyn yn gylchynol, a'r elw yn eiddo yr uudeb., Ofnai pawb y gwnai yr eisteddfod hon droi allan yn fethiaut, oherwydd bod y lie dipyn yn auhysbell, a'r pwyllgor yn ym- ddangos yn allauol yn ddifywyd, ond rhaid dweyd i bawb gael eu taro a syndod. Hon ydoedd yr un fwyaf llwyddianus o'r pedair eisteddfod ag sydd wedi cael eu cynal, ac yn wir, mae gan unrhyw bwyllgor eisteddfodol rywbeth i wneyd i guro pwyllgor yr eistedd fod hon. Gwerthwyd yn flaenorol i ddydd yr eisteddfod werth 9p. 17s. 2c., ac wrth y drws gwerth lOp. 7s. 7d., a derbyniwyd 3p. 38. gan wahanol gyfeillion tuag at y gwobrwyon. Y cyfanswm yn 23p. 7s. !)e., ac o'r cyfauswm a nodwyd mae mewn llaw gan y pwyllgor 12p. 19s. 6c. Da iawn, Llandy- silo. Gwnawd awgrym hefyd beth i wneyd a'r ariab, ac am nad oedd neb wedi meddwl am y peth yn flaenorol, gohiriwyd ef i'r cy- farfod nesaf. Yna terfynwyd y gynhadledd. Wedi dyfod allan, gwahoddwyd pawb i Pen- rhiwgaled Arms i fwynbau ein hunain o wledd ardderchog a barotowyd yn garedig t) r, gan Miss Thomas, Penrhiwgaled Arms, a Miss I Thomas, Cefncoed. Er ein bod ni yn fwy o nifer yn y gynhadledd hon na'r un gynhadledd o'r blaen er's rhai blynyddau, yr oedd y ddwy foneddiges garedig wedi gofdlu am ddigon o ymborth. Wedi i bob un gael ei wala yr oedd digonedd ar ol. Yn fuan iawn daeth 6.30, a dechreuwyd y cyfarfod cyhoeddus. Llywyddwyd yn ol yr arfer gan Reitbor y plwyf, y Parch. E. Lloyd. Testyn yr ymdrafodaeth ydoedd, Eglwysi Cenbadol Canolbarth Ceredigion Darllenwyd tri o bapyrau. (a) Mr. Thomas, Cross Inn, ar Cross Inn:' (b) Mr. David Price, Smithy, Synod, ar 'St. Mark (c) Mr. Evans, Post Office, Tal-arrei, ar 'Tal,,arre, Yr oedd y tri phapyr yn ddyddorol dros ben, ac yr oedd ol llawer iawn o lafur ar y tii. Dy- wedwyd Igeirian pwrpasol iawn gan y llyw- ydd, y Parch. E. Lloyd, y Parch. J. Morgans (oud nid ar y testyn), y Parch. T. Lloyd, Tal- garreg: Capt. Davies, Ceinewydd; Mr. Thomas Davies, Goitre Mr. Evan Davies, Goitre; Mr. D. T. Evans, Parke Mr. Jenkin Evans, a rhaid dweyd fod hwn y cyfarfod goreu a gafwyd er's llawer dydd bellach, a gobeithio y bydd cystal bywyd yn yr un nesaf ag oedd yn hwn o'i ddechreu i'w ddi- wedd. Cynygiodd y Parch. E. Lloyd bleid- lais o ddioIcbgarwch i'r siaradwyr, ac eiliwyd ef gan y Parch. T. Lloyd, Talgarreg. Cyn- ygiodd y Parch, J. T. Lewis, curad Llanartb, bleidlais o ddiolchgarwch i'r boneddigesal1 caredig am barotoi gwledd mor ardderchog, ac eiliwyd ef gan Mr. Evans, Post Office, Tal- garreg. Yna terfynwyd cyfarfod llwyddianus drwy ganu emyn, a datgauiad o'r Fendith.— Ysgrifenydd.

Gwers y Senedddymor

Gwers y Senedd-dymor. Mae y senedd-dymor hir, a orphenwyd yr wythnos ddiweddaf, ar ol parhau am dros flwyddyn, yn hynod ar gyfrif y ffaith fod y gweithrediadau wedi eu cario ymlaen dan v telerau newydd a sefydlwyd gan y Ddeddf Seneddol. Pasiwyd y mesur hwnw gan v Llywodraeth dan yr esgus mai canlyniad dymuniad taer am ddiwygiad yn y Cyfan- soddiad. Mewn gwirionedd, nid yw wedi gwneyd dim o'r fath, os na ellir cym- hwyso y diwygio' at fesur sydd wedi amddifadu yr etholwyr o bob hawl i ym- yraeth ag uchelgais gwleidyddwyr pro- ffesedig, ac i osod y Weinyddiaeth i reoli y ddau Dy Seneddol yn lie yr hen egwyddor o lywodraethiad y bobl gan y bobl er lies y bobl. Wrth ysgrifenu i'r 'Christian Commonwealth,' dywed Mr. Philip Snowden, yr aelod Sosialaidd dros Blackburn, fod Ty y Cyffredin wedi pe:dio bod yn gynulliad dadleuol.' Deil fod ac-odau seneddol wedi colli eu dylanwad ar nodwedd y mesurau a besir,' fod gallu y Weinyddiaeth yn cynyddu pob Senedd-dymor,' ac 'am unrhyw ddylanwad a fedd y Rhyddfrydwyr yn Nhy y Cyffredin ar wladlywiaeth y buasai Ilawn cystal iddynt beidio bod yno o gwbl.' Mae hyn, fel y dengys, yn agwedd ddifrifol iawn ar betbau.' Dengys hefyd 'fod Ty y Cyffredin, tra wedi myned yn fwy cynrychioladol a democrataidd mewn enw, ei fod mewn gwirionedd yn unbenaeth cryfach. Yr eglurhad yw fod ffurf y Llywodraeth a gweithrediad Ty y Cy- ffredin, wedi eu haddasu i gyfarfod y trefn- iadau newyddion. 0 angenrheidrwydd, rhaid i allu y Weinyddiaeth gynyddu rhaid i Dy y Cyffredin ddyfod yn fwy-fwy yn offeryn y Weinyddiaeth fel y bydd y ceisiadau am wladlywiaeth yn cynyddu. Mae y fath gyfundrefn yn hollol anghvson â. llywodraeth D I gynrychioladol, ac nid yw o gwbl yn rhan hanfodo! o gyfundrefn bleidiol

Arlywydd Newydd America

Arlywydd Newydd America Gorseddwyd Dr. Woodrow Wilson, yn Lly- wydd y Talaethau Unedig, ddydd Mawrth. Yr oedd y seremoni yn effeithiol iawn—yn syml ac urddasol, a chynhaliwyd hi yn Washington. Rhoddodd yr Arlywvdd gywair uchel yn ei araeth. Yr oedd ei apel am weil cyfleusterau i'r rhai sydd yii cynyrchu cyfceth y weriniaeth yn effeithiol a grymus. Ymysg y diwygiadau a am-» Imellodd yr oedd cyfnewid ar y tollau a fygythiai egwyddorion cyfiawn y tollau, a gwneyd y Llywodraeth yn offeryn yn llaw buddianau preifat. Yr wyf yn tyngu y bydd i mi gyflawni swvdd o Arlywvdd y Talaethau Unedig gyda ffyddlondeb, a gwnaf fy ngoreu i gadw. gwylio, ac aiiiddi- ffyn Cvfansoddiad v Talaethau Unedig.' livna'r llw a gvmerodd Dr. Woodrow Wi1- son ar v llwyfan ychydig cyn dau o r oloch y prydnawn. Yr oedd vni> oddeutu 150,000 o bobl ar v pryd. Nid vmddan- gosai fod amheuaeth o gwbl ni ei gylch mewn unrhyw ran o r wlad. Traddododd aiaeth ardderchog.

No title

Yn Ysweden y mae tafarnau yn cael eu can ar ddydd Sadwin—diwrnod tal—tra y cedwir banciau cynilo vn adored hvd ganol 110S. Y mae amcangvirifon v fvddin Rwssiaidd am y fiwyddyn 1913 vn darpar traul o 54,500,000p.. cvnvdd o dros 5,000,000p. ar y fiwyddyn 1912. Dvledswydd y landlord vw vswirio y tv yr ydycli yn byw ynddo, ond dvledswydd y tenant yw yswirio v dodrefn. Arc., sydd ynddo.