Teitl Casgliad: Llan

Sefydliad: Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Hawliau: Nid yw statws neu berchnogaeth hawlfraint yr adnodd hwn yn hysbys.

Gwylio manylion cyfan

Llun 1 o 8 Nesaf Olaf
Full Screen
11 erthygl ar y dudalen hon
Advertising

I YR HAUL. ? i f CYNWYSIAD AM GORPHENAE, { Y Mis. | Llyfr Josua Dwfr Ei Natur ai Ddefnydd- ioldeb. | Pregeth. j Rhagluniaeth. j O'r Arsyllfa. Beddfeini Henafol Penmaohno. Nodion Eglwysig. j j Bwrdd y Golygydd. Manion. I ? )

Advertising

(hL Y PLANT CYSWYSIAD AM QORl'HEKAF. Dadleuon Magie Jones. "Edrychwn at Dduw i rwystr<> y Bii" (gyda Darlun) Grym Profiad. 0 Sant Piran a'i Gvsegr (gyda Darlun) Y Goiymad Mawr. Y iiaill a gymerir a'r ilfdl a adewir." (gyda Darlun). Caneuon Plant y Perl.' Oweddi. Ni ddichon i'r Hen Wr wneuthur dim o'i le. Emynwyr Cymru. Rhestr y Ffyddloniaid. Eglwys Breu Greeu-tead (gfJa Darlun,. T Palas a'r Plas Hen Ddywediadau. Beth mae'r Eglwys yn ei Wuevd Y Paganiaid Bach) IUOD, Perlau y 'Per V OyHtadleu^c. Llithiau Priodo1 air, y Mis Barddoniaeth

Nodion yr Wythnos

Nodion yr Wythnos. Yn Sassiwu y Methodistiaid yn Pontypool yr wythnos hon, cafwyd araeth ddifrifol ac awgrymiadol iawn gan y Parch. E Williams, Llanddeusant, ar gynhaliaeth y weinidogaeth yn y cyfundeb. Mae'r Methodistlaid, fel yr enwadau eraill, yn gwneud ymdrechion can- moladwy i gyfarfod a'r anhawster a deimlir i slcrhau cyflog teilwng o'r euw i'w gweini- dogion, ond y mae'n eglur oddiwrth araeth 0 m r. Williams, y bydd y trefniadau'u rhy ddiweddar os na, chwblheir hwy'n fuau iawn. Rhybuddiodd y Sassiwn," medde'r South Walts Daily News, os na fabwysiedid y cynllun yn ddiymdroi, y byddai iddynt golli rhai o'u pregethwyr goreu, ac y byddai i liaws o'u heglwyai oedd yn awr ymron a new- ynu, farw." Gelriau difrifol gwr pwyllog a phrofiadol yw'r geiriau di eddaf, a haeddant ystyriaeth bob dyn meddylgar. Nid ydym yn credu mai diffyg arian yn unig nac yn benaf sy'n cyfrif am y ffaith fod 0 cynifer o weinidogion ieuainc y Methodistiaid yn yma- dael l'u benwad y blynyddoedd hyn. Yn ol beth glywsom rai o honynt yn ei ddwead, mae mwy nag un esboniad ar hyn, ond nid oes a fynnoni ni a'r mater. Ond pwnc y dylai pob Cristion yng Nghymru ei ystyried yn fanwl yw'r hyn y cyfeirir ato ym mraw- ddeg olaf Mr. Williams—"Lliaws o'r Eg- lwysi Methodistaidd ymron a newynu," ac mewn perygl o farw. « Nid gormodiaeth yw hyn. Ychydig amser yn ol dywedodd blannor gyd'r Bedyddwyr yn Sir Benfro wrth reithor y plwyf, 'Os aiff pethau ymlaen fel hyn yn y rhan yma o'r wlad am ychydig flynyddoedd eto, y boblog- aeth yu lleihau, &c., fe fydd yn rhaid i ni gau'r capel, ac fe fydd yn dda i ni gael dod i Eglwys y plwyf i addoli." Gwr yw'r blaenor yna sydd yn cyfrannu'n rbagorol bob blwyddyn tuag at ei gapel, ond dyna ei eiriau. Yn mis Mai diweddaf dywedodd y Parch. W. A. Williams yn "Seren Cymru am y Bedyddwyr, Mae gennym dros naw ugain o eglwysi heb weinidogion, a'r mwyafrif mawr o honynt am y rheswin syml o ddiffyg adnoddau, a threfniant priodol i gyfuno a gwneud defnydd o'r adnoddau sydd i'w cael." Y mis diweddaf dywedodd y Christian World fod y London Missionary Society, cymdeithas genhadol euwog yr Anibynwyr, wedi pender- fynu galw'n 01 nifer o genhadon o wledydd paganaidd am fod y casgliadau'n rhy fach i dalu eu cyflogau « Ac eto yn. wyneb ffelthiau a ttigyrau fel hyn mae rhai o weinidogion mwyaf blaen- Ilaw Cymru'n ceisio dwyn trwy drais oddiar yr Eglwys y gwaddol a roddwyd iddi gan- rifoedd yn ol i'w galluogi i wneud darpariaeth grefyddol ar gyfer pob rhan o'r wlad. A In gwnant hyn yn enw cydraddoldeb crefydd- ol Onid yw'r gelriau yn ddigon i beri i ellyllon grechwenu ? Nid rhyfedd fod rhai o weinidogion ieuainc yr Ymneilltuwyr yng Nghyinru", teimlo'n anesmwyth wrth weled arian gysegrwyd at wasanaeth crefydd yn cael ei droi i amcanion bydol. Gresyn na alient fagu digon o wroldeb i ddweud yn gyhoeddus yr byn lefaraut yn ddifloesgni mewn ymddiddan all gilydd. Mae un peth yn eithaf sier-os gellir gorchfygu'r Mesur Dadgysylltiad yn awr ni chaiff byth ei ddwyn ymlaen eto, oblegid mae dydd y pregethwyr politicaidd ar ben yn Nghymru, ac ymben ychydig flynyddoedd dilynir hwy gan dctyniou a osodant egwyddorion moesol yn uwchaf, ac a ffieiddiant y culm cenfigen- 11yd sy'n gwenwyno Ymneil'tu^eth Cymru heddyw. Am flynyddoedd gorfu i Eglwyswyr Cymru ymladd eu brwydrau heb rhyw lawer o help na chydymdeimlad o Loegr, ond erbyn hyn mae ein brodyr Seisnig wedi deffro o ddifrif. Dri mis yn ol penderfynodd Pwyllgor Can- olog Amddiftyniad yr Eglwys, ar ol cryn dipyn o betrusder, gynnal oddeutu ugain o gyfarfodydd yn L!oegr i wrthdystio yn erbyn y Mesur Dadgysylltiad. Nid oes ond chwarter blwyddyn er hynny, ond y mae elsoes dros ddau gant or cyfryw gyfarfodydd wedi eu cynnal Wrth glywed son am gyfarfod mewn un ardal, mae Eglwyswyr ardaloedd ereiil wedi ceisio dilyn eu hesiampl, nes y mae'r holl wlad wedi ei chynhyrfu. Ymwr- olwn, nid yw'r frwydr drosodd eto.

Yr Eisteddfod Genedlaethol

Yr Eisteddfod Genedlaethol. Cytihelir yr Eisteddfod Genedlaethol y flwyddyn hon yn Aber(»afpnii', g"1'1 rl ddydd LIun nesaf, Awst 4ydd. At.dyniad mawr v (ii vri-oH cvnt-uf fv<]d Pasiant Gwent, pryd v darlunir hoil hanes y dalaeth o ddyfodiad oynta'r Bryfchoniaid. Bydd deuddeg o wahanol Qdigwyddiadau cyn- hyrfus, gydag wyth cant o gymeriadau, yn oynrychioli ymdaith fawr gwareiddiad yn y parthau hyn. Nid ard ianyosfa wag mo hono, ond bydd y cwbi o dan aruiy^iaeth fanwl pnf atliiawoil lit) ties y deytnas, ac y mae dysgedig- ion y prif athrofeyddyil cymeradwyo yn gal- onog y mudiad newydd yma o eiddo'r Fenni i syhv Eisteddfodau'r dyfodol. Bydd hefyd y diwrnod yma gystadleuon mewn llawfeddyg- aeth (ambulance) a choedio (timbering) yn ol dull glofeydd Gwent. Terfynir y dydd gyda chyngerdd Cymreig, pryd y bydd tri o weith- iau newydd gerbron, yn cael eu perfformio gyda chynorthwy cerddorfa Mr. Arthur Angle, Mr. David Brazell, a Miss Dilys Jones. Dydd Mawrth, Awst 5ed, agorir y dydd gyda Defion yr Orsedd, mewn rhwysg a hwyl Gymreig, rhwng y meini ilwydion a coed deri, ger Plas Derwen, un o breswylfeydd henafol y Fenni. Tystiolaeth urddasollon Barddas yw mai dyma'r HecYIl goreu a mwyaf dymun- ol i nal Gorsedd a weiwyd er dyddiau Plenydd, Alawn, a Gwron. Dyma ddiwrnod mawr y plif gorau, pryd y bydd 11, gyda lleistan o 200 yr un, yn tynu am y dorch, ac yn dybenu mewn cystadleuaeth arall-elwir yn Deilyngdod penaf (' Supreme test'). Bydd cyngerdd y Gerddorfa yn yr hwyr, pryd y perfformir gwelthiau Cymreig newydd, ac y bydd Miss Phyllis fett,. Mr. Frank Mul- lings a Mr. Dan liichards yn gwasanaethu fel cantoiiou. Dyrld Mcrcher y bydd seremoni Coroni'i- Bardd. oy.siadlouut'th 13 u gorau ieuainc. hefyd gfwan y merched. pryd yr ymgeisia Mi. YI1 yr Invyr pertTorniir "Elijah" gan Gor yr Eisteddfod, yn cymvys 400 o leisiau liudolus, a cherddorfa lawn, yn cael eti cynortliwyo gan I Edith Evans. Mi— Dilys Jones, Miss Edith Gunter. Mr. Ivor Foster, a Mr. David Ellis. Ddydd Tati cadeirir y hardd. Hefyd bydd cystadleuaeth pump o Gorau Cynulleidfaol. a li Gorawl Rhif 2, pryd yr ym- geisia pvmtheg o- gorau. Perfformir yn yr hwyr y "Messiah" gan Gor yr Eisteddfod, a Cherddorfa, yn cael en ('y'orfll'wyn gan Madame Laura Evans Williams, Miss Gwladys Roberts, Mr. Gervase Elwes, a Mr. David Hughes. Bydd dydd Gweuer hefyd vn ddiwrnod pr\sur, pryd y bydd cystadleuaeth Corau y M. ibion (HI mewn infer). Corau Bechgyn (4 parE). ac yn dybenu gyda chyngherdd fawr- eddog mewn rlianganau gyda'r Cor, ac unawdau lleisiol ac offerynol, gydH Miss Amy Evans, Miss Ella Casper. Mr. Gwyrme Davios. Mr. D. Bydyconibe. Miss Auriel Jones a Miss n. Ferguson. Ddydd Sadwrn y bydd cysiadleuon y Seindyrf Pr;es. Bydd cyfarfodydd yr Orsedd liefyd foreuau I Tan a Gwener, pryd y dadgenir gan Gor o Delynorion bob dydd yn ol dull y Delyn Deir- lys. Bydd y lelynoriou hefyd ymhob cyfar- fod 0'1' Eisteddfod ae mewn rhai o'r cyngher- ddau. Trefnir y gwahanol hy,;1adll-uadhnu lleji- yddol, eelfyddydol. a cherddorol. yn rhifo lRO. gydii'u 2200 cystadleuwyr. rhwng y gwahanol ddyddiau mor gyfleus ag y medrir. BycH rhai o hrif enwogion y dydd yn llywyddu. tI),ogi. y Cadfridog Syr Tvor TTerlieii, Arglwydd Uaglaw Sir Fynwy, Tarll I'l vipoul ii. Ai'idwydd Howard de Walden. Arglwydd Pontypridd. Arglwyddes St. David's, y G wir Anrliydeddiis D. l,lo\(l George, y Gwir Anrbydecldus H. MeKenna. v Ciidfrid' Svr Franci-; T.loyd. a Afr. D. A. Tbonias. o

No title

PKHL Y PLAXT yn mhob ty yn Nghymru.

Advertising

THE BEST PRESENT TO A CURATE. THE "ANGLICAN PULPIT LIBRARY" 12 LARGE VOLUMES OF SERMONS, NíjTES and ILLUSTRATIONS By the greatest Preachers of the Church. 30I- per set. (2'6 per volume) Orders should be prepaid, and addressed, Manager, Caxton Hall Lampeter. i

Adfeilion Eglwys y Pererinion

Adfeilion "Eglwys y Pererinion." (): '1' hell Egh\'y:- hlyd. oIld all II'Y], -\Iac 1 Alae dy furiau nioelion, plaen. ATn parhau i aros yma O'r canrifoedd fu o'r blaen. Dydd Sul, \vytHn(js i'r diweddaf, yr 20fed o Orplienaf, cynhaliwyd yr wyl flyuyddol wrth yr hen "adfeilion" uchod, yn mhlwyf Llanfihangel Abercowin, ger St. Clears. Yr oedd yr hin yn hynod o ffafriol, a'r gynull- eidfa yn fawr—mwy nag arferol. Dechreu- wyd y gwasanaeth drwy ganu yr emyn, "Pererin wvf mewn auial dir"; ac yna dar- llenwyd y rhan flaenai n'r Brydnawnol Weddi gan ficer y plwyf. yn Gvmraeg. a'r rhan olaf yn Saesneg, a'r gynulleidfa yn porthi y gwasanaeth yn wresog a defo^iynol. Darllenwyd y llith gyntaf. yn Gymraeg, gan y Parch. Eynon Hughes, ficer Tlielech, a'r ail yn Saesneg gan y Parch. W. Ilarj Edwards. St. Pedr, Caerfyrddin. Wedi canu yr emyn. "Lead. kindly light;" traddodwyd y brcgelh Saesneg. yn nerthol a dylauwadol. gan y Parch. Tlar Edwards, oddiar y geiriau "Cyffelyb yw teyrnas i farchnattiiwr yn ceisio perlau teg." etc., a'r un Gvmraeg, yn swynol a phwrpasol. gan y Parch. Eynon Hughes, oddiar y geiriau, "Beth y mae y corig hyn yn ec,ri, arwyddocau i chwi P" Tra yn canu emyn. "Os gwelir ti bechadur." rhwng y ddwy bre- getb, gwnaAvd casgliad inag a1 adgyweirio a elwdll yr "adfeilion" i fyny. Rhwng y casgliad yn v prydnawn a'r hwyr, sierhawyd y swm sylweddol o C7 12s. 6tl. Cyn ymadael. canwyd yn hwyliog a gwresog yr hen enivn, "O fryniau Caersalem," o waith y Parch. D. Charles, yr hwn a fedyddiwyd yma. Dad- ganwyd y Fenditli gan y ficer. Beth pe geilit adrodu hanes 11 Am helyntion 'r oesau gyiit. Ond ni ddaw ond swn yr afon Ac alawon lleddf y gwynt Yn yr hwyr. yn yr Eglwys newydd, pre- gethwyd yn Gymraeg a Saesneg gan y Parch. E. Hughes, a'r adeilad yn orlawn. Darpar- wyd lluniacth yn y Church Room ar gyfer y dieithriaid lawer. gan Airs. Lewis, Troedy- bryn, a Airs. Phillips, Station House; ac yr ydym yn teimlo yn wir ddiolehgar iddynt am eu mawr garedigrwydd. Gan fod llawer o bobl o bell. ac nad ydynt yn gvvvbod hanes sefyllfa pethau yn y plwyf. ac yn barod i f,pill yr awdurdodau, a'r rhai mewn gofal, am gyflwr dirywiedig yr hen adeilad yn bresenol, priodol fyddai i ni roddi gair o eglurhad ar y mater. Yn y flwyddyn 1848, darfu i hen foneddwr cyfoethog ac haelionus,—Mr. R. Richards, Trecadwgan. o'r plwyf hwn.—adeiladu eglwys newydd yn hollol ar ei draul ei hun, meWll man mwy canolog o'r plwyf, a mwy cyfleus i'r plwyf- olion. Gan i'r eglwys newydd gael ei gwueyd. bob anican. yn eglwys y plwyf (yn ..r I g ,o; i r lie yr hen), c.afodd yr olaf ei hesgeuluso; a'r diwedd fu iddi syrthio yn garnedd. Un I noson auafol, yn y flwyddyn ISal.cymerodd ystorm enbyd o wynt a gwlaw le, a cliwyth- wycl y to i fewn. a chan syrthio ar y ]jwlpud a'r >eddau, chwilfriwiodd hwynt yn ddarnau man: Oddiar liyny hyd yn awr. ni wna?jd un ynigais i osod to newydd ar yr hen ad- eilad. gan nad oes alw pellach am ei wasan- aetli. Ynn ystod y deng ndynedd ar hugain diweddaf. mae punoedd lawer wedi eu treulio ar y inur cddiamgyleh i'r fynweiit. ac ar blanu coed byth-wyxddion, fel y mae lieddyw yn llecyn hyfryd a pharadwy.-aidd. ac ar- wyddion o ofal ar bob llaw. Heblaw hyny, y mae swin fawr wedi ei dreulio o bryd i'w gilydd, er cadw y muriau a'r twr i fyny; a bwriedir treulio tuag ugain punt yn vchwaneg y flwyddyn hon, gyda yr un anican. Cvsegrwyd yr Eglwys newydd ar y 3ydd o Hydref, 1848, gan y diweddar Esgob Thirl- wall; ac nid oes un gwasanaeth wiedi ei gynal ynddi oddiar hyny hyd yn awr, oddi- eithr yr un blynyddol, yn yr awyr agored, yr hwn a gymcr le ar y Sul olaf, neu yr olaf ond un, yn mis Gorphenaf. Cynhaliwyd y gwas- anaeth cyntaf, o'r natur yma, yn y fiwyddyn 1882; ac y mae rhai o enwogion blaenaf yr Eglwys wedi bod yn gwasana-lhu yma o bryd i'w gilydd yn yr wyl flynyddol; neb llai na'r E.-goh Owen. Canon W. Williams, Canon Camher-W illiam.s, etc. Alae r ,-efydliad wedi dvfod yn hynod hohlugaidù-canoedd lawer o bobl yn dyfod ynghyd o'r plwyf hwn a'r plwyfi cylchynol, a rhai o bellder mwy. Yr oedd rhai c-leiii wedi teithio deuddeg milldir o leiaf. Yn ytod y gwasanaeth, mae yr olygfa o gylch y muriau llwvd a hen yn darawia-dol a digymhar. Hefyd. mae ym- ddygiad gweddaidd a ])harchus y bobl yn ystod y gwasanaeth i'w fawr anmo1. a gobeithio mai felly y parha pethau am flynyddoedd lawer. Egtnr yw mai nid er c\ w reinrwydd yn unig y daw y bobl ynghyd, ond nddiar anican uwch. a mwy teilwng.

OFNI STREIC GYFFREDIXOL

OFNI STREIC GYFFREDIXOL Yn ol hysbysrwydd o Johannesburg. De- heudir Affrica,, dydd Sul, y mae y Cynghrair Masnachol wedi pendierfynu fod y telerau h xldwell a gynnygid yn yr helynt lafurawl ddiweddar yn anghynawn.ac uddieithr i liawl- iau y dynion gael eu eaniatau y bydd i st.reic gyffredinol gymeryd lie trwy Ddetoeudir Affrica. Y mae eadeirydd y Cynghrair wedi anfon gwefreb at gadeirydd Plaid Llafur yn Nhy y Cyffredin yn gofyn iddo brotestio yn erbyn crynhoi y milwyr ar y Rand er budd perchenogion y mwngloddiau. Y mae gweithwyr y ffordd haiarn yn Pretoria hefyd yn bygwth cyhoeddi streic, ond ni ddywedant pa bryd.

TAWELWCH YR ARWEINWYR

TAWELWCH YR ARWEINWYR. Y mae milwyr a heddgeidwaid yn cael eu symud o r naill fan i'r Hall ar y Rand er bod wrth rhag y dichon i helynt dori allan. Y mae yr awdurdodau yn gwylio yn fanw] bob symudiad o eiddo y dynion. Y mae tawelwch hollol yn bodoli yn mysg arwein- wyr y dynion, a b'ernir mai parotoi ar gyfer streic fawr y maent, ae y eyhoeddir hi dydd Llun Gwyl y Banc (Awst 4yddV

ACHOS YR HELYNT

ACHOS YR HELYNT. Dyma yr hyn y mae y mwnwyr yn ell hawlio: — Hawl^^anerch yn gyhoeddus ac ymgvnull yn gyhoeddus. Wyth awr y dydd. Cynydd cyflogau. gyda chynllun unol o gyflogau. Dileii llafur trwy gontract. Sefvdlu Byrddau Cvflogau. D eng imvrnod o wyliau yn flynyddol, ynghyd a tliri u wyliau cyhoeddus, a haner diwrnod wyliau ar ddydd Sadwrn. Dyma yr hyn a gynygia y meittriaid:- Dydd o wyth awr a haner o fane i fane. Deng niwrnod y flwyddyn n wyliau ar haner taliad i weitbwyr 1a11-{1da.0ar01 o flwyddyn wa.-anaetb. ac i weitbwyr nr. wynebol 41 ddwy flynedd o wasanaeth. TTanner diwrnod o wyl ar ddydd Sadwrn lie hynag y byddo'n bosiTd. Cydnabnd undeb y gweithwyr dan amod- au. un o loa rai ydyw fod yr undeb i fod yn an-wleulyddol, ac na byddo tollau i gael eu gwneyd at anicanien gwlcidyddol.

HAWLTAL iWETTHWAR Y FFYRDD HAIARN

HAWLTAL (iWETTHWA'R Y FFYRDD HAIARN. Cynydd cyflogau. gyda chynllun unol o gyflogau. Bwrdd ymchwiliadol i fod yn ,-efydlog. Caniatau hawliau gwleidyddol llawn. j Fndebrni > Dynion i L-nel en cydivd-.td