Teitl Casgliad: Llan

Sefydliad: Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Hawliau: Nid yw statws neu berchnogaeth hawlfraint yr adnodd hwn yn hysbys.

Gwylio manylion cyfan

Llun 1 o 8 Nesaf Olaf
Full Screen
20 erthygl ar y dudalen hon
Advertising

{ R HAUL. ( OYNWYSIAD AM MIIDI. 5 Y Mis. Prydain, Awst, 1914 > Llyfr y Barnwyr. | Dyhuddiant. j At y Beirdd. j Heory Vaughan, Silurist, 1621 — j 1695 Hiewyddiaeth. j Huw Morys. j John Jones j Yr Hwyr a fu a'r Bore a fu." j Or Arsyllfa. I Adolygiadau. Nodion Eglwysig. Bwrdd y Golygydd 1 Manion. f

Advertising

fSKL PLANI CYNWY8IA.D AM MEDI. Dadleuott Magi Jones. J)yn yu Gwerthu ei Enaid am haner cor on. Ieuan Gwynedd. Yn y Mynyddoedd (Darluniau). Daleii Dirwest. Y Gorlan Dramorol (Darlun). Y Pagan Bach Du. Ton—' Huna, Blentyn Jeou., Seryddiaeth (gyda Darlun). Emynwyr Cymru. Thomas Aquinas. Y diweddar Harold Jones, Glan- ogweu (gyda Darlun). Betb mae yr Kglwyls yn ei Wneyd. Y Gystadleuaeth. Perlau y 'Perl.' Llithiau Priodol am y His. Barddoniaeth.

Advertising

Ffurf-wasanaeth ar ran Milwyr a Morwyr yn y Rhyfel, tudITIn «.

O BRWYDRAU FFYRNIG

O BRWYDRAU FFYRNIG. YR AWSTRIAID WEDI COLLI HANER MILIWN 0 DDYNION. Y FRWYDR FAWR YN PARHAU. Hysbysld ddydd Gwener fod y frwydr fawr ar yr Aisne yn parhau i gael ei chario ym- laen yn benderfynol, ond nis gellid dweyd fod y naill ochr na'r Hall yn enill. Adrodd- iad Ffrengig swyddogol a fynegai fod y mil- wyr undebol wedi meddianu Peronne, He y gwrthsafir y Germaniaid yn ddewr. Bu ychydig enill i'n hochr ni yn y canol, ond yn mhellach i'r dwyrain, gerllaw Verdun, mae y Germaniaid wedi gwneyd ymosodiadau ffyr- nig. Mae y frwydr wedi ymffurfio yn fath o warchae ar raddfa anferth, ac ofnlr na ther- fyna yn fuan. Am y pryd, mae y German- ialdwedi rboddi helblo gelsio gwasgu y fyddln Ffrengig allan o fodolaeth, ond gwnant eu goreu i atal eu hymdeithiad. Gyda golwg ar fwriadau tebygol y milwyr un- adig ni fyddai yn ddoeth, yn ngwyneb budd- lanau cenedlaethol, wneyd unrhyw ddamcan- iaethau.

Y BELGIAID YN EGNIOL

Y BELGIAID YN EGNIOL. Yn ol newyddion a dderbyniwyd o Antwerp, mae y Belglaid yn gweithio yu egniol, ac yn gwthio eu milwyr ymlaen i Ogledd-Ddwyrain Belgium. Tra. fel hyi-i yn bygwth Liege, y maent yr un pryd yn rhwystro gweithrediad- au Germani yn erbyn Antwerp.

YMOSODIAD NOSWL AR Y PRYDEINIAID

YMOSODIAD NOS\WL AR Y PRYD- EINIAID. Newyddion swyddogol foreu Ltun a fyneg- ant fod ymosodiad ffyrnig wedi ei wneyd gan y Germaniaid ar y milwyr Prydelnig y noson flaenorol, ond bu yr oil yn aneffeithiol, ac ni wnaed unrhyw gyfnewidiad yn y sefyllfa. Ni enillodd y Germaniaid drfim, ond yr oedd y ^Ffrancod wedi enill yma ac acw. Ceir fod y Germaniaid wedi ymosod ar ein Uinellau ddydd a nos ar Medi 25ain, 26ain, a'r 27&in, gan fwriadu ein dihysbyddu, ond nid yn unig buont yn aflwyddianus, ond cy- merwyd oddi arnynt faner, magnelau, a llawer o garobaro, Ion. Dywedir fod ein milwyr, er yr holl galed- waith a gyflawnasant am gyfnod hir, yn gaionog iawn, a gwaith oaled yw cadw y dynion draw rhag ymosod ar y Germaniaid yn eu hamddiffynfeydd.

CYFRES 0 FRWYDRAU

CYFRES 0 FRWYDRAU. Credir fod yr argyfwng yn y frwydr fawr wedi ei gyraedd, ac ymddibyna pobpeth ar y frwydr gerir ymlaen yn awr rhwng yr Oise a'r Somme. Yno ymdrecha y Germaniaid wrthsefyll ymosodiadau y milwyr undebol drwy ruthro adgyfnerthion o'r canol, ac hyd yn nod o'r Vosges a Lorraine. Gwneir llinell y frwydr i fyny o gyfres o frwydrau,—ceir ymladdfeydd yn rhanbarthau Peronne, St. Quentin, Noyon, Soissons, Craen- ne, Rheims, Argonne, Haut de Meusea, St. Mihiel. Os enillay lluoedd undebol fuddug- oliaeth benderfynol, bydd yr oil o'r byddin- oedd gelynol yn aicr o encilio. Mae llawer o ddyfalu ynghylch y Tywysog Coronog a'i symudiad i'r dwyrain o'r Meuse. Lladdwyd rhai miloedd yn y frwydr ffyrnig rhwng Peronne a St. Quentin.

Y BELGIAID DEWR

Y BELGIAID DEWR. Tra yr oedd gallu cryf o felrchfilwyr, traedfilwyr, a magnelwyr Germanaidd yn ymdeithio o Brussels i Termonde ddydd Sadwrn, ymosodwyd arnynt gan filwyr Bel- gialdd, u ffodd y Germaniaid mown annhrefn tuag Assche, gan adael nifer fawr o garohar- orion a chlwyfedigion, ynghyd a. wageui llawn a o ddefnyddiau saethu. Gerllaw Alost, llwyddodd y meirchfilwyr Belgiaidd yn eu hymosodiad ar aden chwith y Germaniaid, a pharha y Belgiaid i feddianu y safleoedd a enillasant.

Y GERMANIAID YN DDIGALON

Y GERMANIAID YN DDIGALON. ^Nid oes amheuaeth nad yw eu haflwydd- iant wedi •ffeithio yn ddwys ar y milwyr Germanaidd, gymaint felly fel y mae eu awyddogion yn gorfod eu bygwth. Mewn oanlynlad, adnewyddwyd yr ymladd gyda ffyrnigrwydd ofnadwy. Mae y milwyr un- debol yn gweithio yn rymus, a Ilwyddasant i lwyr orthreohu dwy fataliwn o filwyr Prw8- laidd. Lladdwyd miloedd o ddyoion, ac nid oe, gan rai or catrodau unrhyw swyddog wedi el adael. Gwnaeth y Germaniaid, yn oael eu cynorthwyo gan adgyfnerthion, eu goreu i daraw a'u holl egni, gan geisio lori ffordd drwy rengoedd y milwyr undebol, ond bu eu holl ymdrechion yn waeth nag ofer. Cyfarfyddwyd eu hymosodiadau gyda dewr- der canntoladwy. Wedi ymladd yn barhaus ana dros bythefnos yn erbyn galluoedd llawer cryfach, mae y Prydeiawyr, y Rwsiaid, a'r Ffrancod, wedi enill clod ac anrhydedd y bydd son am dano amsoedd i ddyfod.

COLLEDION YR AWSTRIAID

COLLEDION YR AWSTRIAID. Adroddir fod colledion yr Awstriaid yn haner millwn o ddynion yn ystod y rhyfel hon.

YMLADD CALED

YMLADD CALED. Newyddion o Paris ddydd Sadwrn a fYQeg- ent fod ymladd caled yn myned ymlaen rhwng rhai o'r milwyr undebol a'r gelyn rhwng yr afonydd Somne a'r Oise. Daw y gelynion yn rhanol o ganol llinell y gelyn, ac o Louaine a'r Voges, y diweddaf wedi eu cludo ar y rheilffordd drwy Liege a Valenciennes. Nid oes llawer o gyfnewidiadau wedi cymeryd lie i'r gogledd o'r Aisne, mor bell a Berry-au-Bao. Ar ochr dde y Meuse llwyddodd y gelyn i sicrhau safle fanteisiol ar uchelderau y Meuse, ao wedi gwthio ymlaen yn nghyfelriad St. Michael. Mae y gelyn wedi tanbelenu am- ddiffynfeydd Paroches a'r Camp des Romains. Mae y milwyr undebol wedi meddianu uchel- derau y Meuse, ac ereill wedi ymdaith o Toul mor bell a thueddau Beaumont.

GERMANI WEDI COLLI TREFEDIGAETH ARALL

GERMANI WEDI COLLI TREFEDIG- AETH ARALL. Mae gwaith da wedi ei gyflawni yn ngogledd-orllewin Affrica, lie y bu raid i Germani roddi i fyny Duala, prifddinas y Cameroons, eu trefedigaeth, i filwyr y tri gallu.

YMGYRCH Y JAPANIAID

YMGYRCH Y JAPANIAID. Parha y Japaniaid i weithio yn egniol yn erbyn y Germaniaid yn Kiao chau, ao y maent wedi ynflid y gelyn o fewn pum' milldir i Tsingtau.

YMDAITH Y RWSIAID YN NGHYFEIRIAD BERLIN

YMDAITH Y RWSIAID YN NGHYFEIR- IAD BERLIN. Tra y mae rhan o fyddinoedd anferth Rwsia yn ymdaith tua Hungari, mae gallu cryf arall yn oyfeirio eu camrau i Cracow, ac oddiyno byddant yn myned ymlaen am Berlin.

MANION

MANION. Mae'r Llywodraeth yn Rwsia wedi pen- J derfynu defnyddio lluaws o garcharorion t. milwrol yn eu gwlad i gynorthwyo'r gwaith o wneuthur ffyrdd. Tra yn canlyn ei orchwyl o hyfforddi ad- filwyr yn Beverley syrthiodd Edgar John Gardiner yn farw i'r llawr. Ymhlith adfilwyr byddin Arglwydd Kitchener mae un o'r enw Julius Caesar. Ymunodd a'r fyddin yn Godalming. Yn 'Gazette Llundain' ceir rhestr o 86 o longau Germanaidd ac Awstria sydd mewn dalfa gan y Rwsiaid. Mae pob aelod o deulu Syr Roper Leth- bridge naill ai wedi myned i'r rhyfel neu yn parotoi ar gyfer hyny. Y gwyr i ymjladd a/r gwragedd i edrych ar ol y oleifion. Ceir prawf o'r ffaith fod lluaAVB yn ffoi o Berlin yn y nifer lluosog sydd yn ceisio cartref yn nhrefydd Holland. Y cynygiad diweddaf i Arglwydd Kitchener ydyw hyn, 'Ca;e! catrawd yn cynwys dynion 5 troedfedd mewn uchder a'u galw 1st King's British Gurkhas.' Anhawdd ydyw curo hyn: Gadawodd un milwr y wlad hon ar ddydd Iau, ac erbyn y LIun canlynol yr oedd yn ymladd yn Ffraine, lie cafodd ei glwyfo, ao yr oedd yn ol mewn ysbytty yn Lloegr ar y dydd Iau canlynol. Wythnos gyfan fu o'r wlad. iaid, ac Iuddewon. Dim ond mewn un agwedd maent yn ymdebygoli i'w gilydd, ad,ou bod oil bron marw gan newyn oher- wydd prinder bwyd ymhlith yr Awstriaid. Mewn atebiad i frysnegiea o longyfarch- jad oddiwrth Arglwydd Faer Llundain, danfonodd larll Tolstoi, maer Petrograd, Rwsia, neges o ddiolohgarwch 'i gyfeillion anwyl a gogoneddus y Rwsiaid.' Danfonodd y Breniin negee o longyf- archiad i Mr. a Mrs. Harding, o Romsey, am fod chwech o'u meibion yn ymladd ar y Cyfandir, gan geisio iddynt ddanfon ei ewyllys da i'w meibion yn y gwaith ar- dderchog oeddynt wedi ddewia. Mae 720 o weithwyr tram Manceinion wedi ymuno S.'r fyddin, ao mae'r Pwyllgor yn talu 400p. yr wythnos i'w gwragedd a'u deiliaid. Cymer y Brenin ddyddordeb mawr yn ei fyddin, a danfonodd neges o longyfarchiad i hen wr o'r enw Burns sydd yn byw yn Birkenhead. Mae ganddo 11 o feibion yn y fyddin. Dywedodd Mr. Robert Wallace, K.C., wrth reithwyr brawdlys Llundain mai dyma'r rhif lleiaf fu erioed yn aroa eu prawf yn y lys hwnw. SDywedir fod hunanreolaeth y werin o dan yr amgylch-

MANION

Er fod Mr Chaplin, A.S., wedi cyraedd ei bedwar ugain oed, dywedodd yn Shore- ditch yr wythnos hon ei fod yn barod ac yn abl i wneyd diwrnod caled o waith ar gefn ei geffyl, a/i fod wedi ceisio am ganiatad i gael y cyfleusdra, o godi ei law i amddiffyn ei wlad. Adnabyddir Servia o hyn allan fel Serbia am fod y Servians yn teimlo fod yr enw yn debyg i'r gair Lladin 'Servus'— caethwas. Ceir tipyn o achwyn yn Bradford am nad yw y Cyngor Trefol yn rhoddi cyflog i'r gwyr ieuainc, oedd gynt yn eu gwasan- aeth, ond sydd yn awr yn ymladd ar y Cyfandir. Cafodd dyn ei esgusodi o weinyddu ar yr uchel-reithwyr yn Llu-ndain am fod haner ei weithwyr wedi ymuno a'r fyddin, ac fod ei bresenoldeb yn anhebgorol angenrheddiol yn ei ffactri. Mae nifer Uuosog o dafarnwyr Lerpwl yn Nawr yn ymladd dros eu gwlad, ac felly rhoddwyd caniatad i'r trwyddedau gael eu trosglwyddo i'w gwragedd, er fod hyn yn groea i'r arfeiiad cyffredinol. Gwelir miloedd o garcharoroin yn Kieff, Rwsia, wedi eu dwyn oddiar yr Awstriaid yn mrwydr Lemberg. Maent yn cynwys Germaniaid, Magyars, Poles, Cyechs, Ital- iadau-presenol yn deilwng o bob edmygedd. Mae dynion yn ymuno a'r fyddin yn brysur o hyd. Dywedir fod yna 40,000 yn ymuno bob wythnos, a bod 1000 yn ymuno bob dydd yn Llundain yn unig.

Advertising

An Unique Opportunity to purchase a really valuable book at Half-price. A Popular History of The Church in Wales By the Rev. J. E. De HIRSCH-DAVIES. Published at 5/- New; Now Offered at 2/6 Nett. _< Having bought a large number of this valuable book we are in a position to offer it at the above low price for Cask with Order only. We cannot guarantee that all Orders will be executed, but every care will be taken to despatch in the order received. All Orders should be addressed to MANAGER, CAXTON HALL, LAMPETER.

LLANBEDRPONTSTEPHAN

LLANBEDR-PONT-STEPHAN. Y FARCHNAD FISOL. Cynbaliwyd hon ddydd Llun, a daeth cynulliad da iawn ynghyd. Yr oedd cyflenwad da o berchyll yn cael eu cynyg ar werth, a chafwyd o 20s. i 24s. y pen am danynt. Prin ydoedd ieir, a gwerthid hen rai am 2s. i 2s. 6c. y cwpl; rhai ieuainc, 2s. So. i 3s. 6c. y cwpl. Y RHYFEL.—No» Lun, bu tri o foneddig- ion yn aneroh cyfarfod cyhoeddus ar y Cwmins ynglyn i'r rhyfel, ac yn ano dynion iuainc i ymuno. Eglurid yr anerchiadan drwy gyfrwng hud-lusern. Ni wyddis a ym- restrodd rhai ar ol y cyfarfod hwn, ond yroedd tua cant wedi ymuno a'r Fyddin yn flaenorol. Bwriedir cynal cyfarfod cyhoeddus yma eto ar y 15fed o'r mis, pan y diagwylir rhai aelodau Seaeddol i draddodi anerchia(lau.- X. Gadawodd y diweddar Mr. Gustav Hamel ystad werth 2,226p, pa un aiff i'w dad, Dr. G. Hamel. I

Parliament Bryn Road

Parliament Bryn Road. (Gan DANNO BACH). In the Parliament of Man In the Federation of the World." —Tennyson. Wel, i weyd y gwir wrthech chi, wy ddim yn gwybod le wyn aefyll rwythnos hyn. As soon as I come to Lampeter, things coo! down a bit, and you behave pretty wall. Wya teimlo hefyd fod llygaid thai o'r cowngillors arnaf o hyd yn gystal a dweyd why dont you list f If I had a guarantee that things would go smoothly I would be out in a jiffy. "I maintain that in spite of all rumours rwy I wedi bwrw ar blan go dda nawr wyn mynd i joinio'r 14ying eorps er mwyn cadw Kitchener a phob un arall yn pleasant So now if things get a bit lively in Lampeter I'll be back a* soon as I get a wireless message. Falle byddai nol hefyd rhyw noswaith i weld obiti'r Lam posts na, ac hefyd i edrych ar a speshul constables i weld shwt ma nhw yn dod ym mlaen. Lickswn cael pip ar y list achos wyn clywed fod grades o social standing. Swanks dau gilydd etc. It ought to be you ki;ow but a common platform. Wy wedi clywed fod rhai yn credu y dylent fod yn generals; pe byddent yn rhoi y gair nuisance" ar ei ol they would not be far from the mark. Peth arall hefyd sydd wedi wneyd i fi listo yn y flying corps yw am fod son am Danno hyd yn od yn Berlin. Mae'r Kaiser yn crynu yn ei sgydiau wrth son am enw y gwr bach o Lambed, who sees as he goes along. Gofynwch i ferch y druggist, ddaeth nol ddydd Sadwrn o wlad y rhyfel. Y town yn falch ei gweld, ac yr oedd yn dweyd wrtho i ei bod wedi aros yo Berlin am ddiwrnod neu ddau, ac fod y Germans yn cael eu stwffo a bob short o news druan a nhw, wy ddim yn gwbod pwy shap fydd arni nbw pan fydd Danno yn bedfan uwcb eu penau a shwpl o bombs. Os caf gyfleusdra cyn mind, treiaf gael tipyn rhagor o hanes, neu ofyn am permission i bublisho yr- hyn wyf yn wybod. Fydd yna sawl un o'r Coleg wedi mynd i'r ffront; wyn credu fod obiti 20 wedi listo, a wyu gobeitho fydd chawns cael Officers' Training Corps yn y Coleg nawr. Dim bai y Principal yw e o gwbl. Bydd ya rhaid i fi sharad yn strait 4 Kitchener o biti'r situation in general. Yr wyf wedi derbyn sawl llythyr yr wyth- 008 hon, un neu ddau yn fy ngalw yn bob- peth, a fair play mae rhai yn rhoi tipyn bach o encouragement. Dyma chichoioe bits o rai o nhw :— You swank, giving five bob to the Mayor's fund, why don't you list instead of finding fault with everybody.' Yr hen bwbee na, tipyn o waith a cau dy hen ben.' 'Why don't you come out in the open instead of hiding behind a nom de plume.' Dyna chi sample o'm correspondence. But Danno is not a bit ashamed or frightened. Rwyf yn eich mysg yn enjoyo yn biwr without fear, favour or affection. Mae'n tipyn yn fishi arnai nawr yn oilio'r aeroplane, etc., ond os na fydd merched Llambed yn gwella yr un ffordd fydd rhaid i fi troi fy attention ati nhw hefyd. Wy'n cael tipyn o complaints obiti gossipian ond beth i ni'n ddisgwyl ar ol gwel'd y Parliament yn cloncan cymaint. Mae nhw yn gwella yn gradually, ac felly mae gobaith yn y game. Fe fyddai nawr yn dyfod ac yn myned heb bo chi yn gwybod and so look out; some weeks I shall be giving it hot, and sometimes I shall be silent gathering my strength. Depends yn gwmws ar y ffordd i chi yn cytuno i'oh gilydd. Hope you won't give me too much trouble. So long nawr boys, a cesglwch yn weddol gogyfer a'r pwr dabs sydd yn wmladd yn galed. Byddai'n danfon despatch nawr ac yn y mank and so I leave you with a promise of a visit some day or night to see if alls well. Bolon marw, Gentlemen.

No title

0 dan aden .oolomen a. saethwyd yn Dorchester, lie mae nifer o garoharorion Germanaidd, canfyddwyd llythyr fwiiedid i fyned i Germani.