Teitl Casgliad: Llan

Sefydliad: Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Hawliau: Nid yw statws neu berchnogaeth hawlfraint yr adnodd hwn yn hysbys.

Gwylio manylion cyfan

Cyntaf Cynt Llun 3 o 8 Nesaf Olaf
Full Screen
4 erthygl ar y dudalen hon
WYTHNOS BWYSIG

(Parhad o tvdaltn S.) 11.12 y boreu yn ngenau yr afon Med way. Tra yr oedd morwr yn aefyll ar y dec, galwyd ed aylw gan forwr arall at fflam a ymddyrchafai o'r dec. Dilynwyd hyn gan golofnau fcrwchua o fwg, a chlywid sftn ffrwydrad^u bychain, yn cael eu dilyn. gan ffrwydr-ad dwfn. Ymddyrchafodd colofnau 0 lwch glo a mwg i'r entrych, ao wodi i'r rhai hyny ddiflanu yr oedd y Hong wedi diflami. Darfu i'r ffrwydrad syfrdanu pawb am ychydig funydau. Yna gorchy- mynodd y swyddogion ar y lan ar i'r oychod fyned allaji ar unwaith er ceisio achub bywydau. Cafwyd dau ddyn mewn cyflwr o aiiymwybodolrwydd mown cwch, a chymerwyd hwy ar unwaith i'r ysbytty. Darfu i'r ffrwydrad ladd goneth fechan a safai ar bont y rheilffordd dros orsaf Port Victoria. Nid oes ond tri dyu perthynol i'r Princess Irene' yn awr yn fyw, ao nid oedd- ynt hwy yn y llong ar y pryd. Yn ochr y Princess Irene. yr oedd agerlong fechan, gyda phedwar neu bump o ddynion ar ei bwrdd. ond ni welwyd y llong na'r dynion ar 01 y ffrwydrad. Chwythai gwynt cryf pan ddigwyddodd y ddamwain, a chwalwyd darn- au o'r Ilestr ymhob cyfeiriad, a chlywid s*n y ffrwydrad am filldiroedd o bellder. Clywid y 8.n yn Maidstone, 14 milldir o bellder, ac yn Sittingbouroe, naw milldir o bellder, ys- gydwyd tai, torwyd ffenestrl, a chrynai y ddaear fel pe buasai daeargryn wedi cymeryd lie. Teimlwyd yr yagytiadau hefyd yn South- end a Faversham, a cbreodd llawer o fraw, gan yr ofnid mai awyrenwyr oeddynt yn gollwng tan-belenau. Rbifai y swyddogion a'r dwylaw 250, ond nid oeddynt oil ar y bwrdd pan ddigwyddodd y ddamwain. Yn ychwanegol, yr oedd 76 o ddynion o ddociau Sheerness, a chant o weithwyr ereill o Chat- ham ar y bwrdd, fel yr ofnir fod 400 o fywydau wedi eu colli. Maluriwyd y cyiff gan y ffrwydrad, a bydd yn anmhosibl eu hadnabod. TANBELENU GWEITHFA TAN-BELEN- AU GERMANAIDD. Dydd lau, eeth 18 o awyrlongau Ffrengig i din-belenu gweithfa bwysicaf y Germaniaid ynglyn & gwneuthur tan-belenau yn Badisohe Anilinau, Sadafabrik. Tarawyd lluaws o'r adeiladau, y rhai ddinyatriwyd gan din. Bu yr awyrenwyr wrth y gwaith am chwe' awr, a gorchuddiasant bellder o dros 348 o filldir- oedd. Gwnaed difrod ar y gweithfeydd, ac atalia am beth amser wneuthuriad unrhyw losg-belenau yn y rhan bono o'r wlad. Talu yn ol yr oedd y Ffrancod am yr ymoaodiad a wnaed gan y Germaniaid ar Paris beth amaer yn ol. DYDD SADWBN. DEWRDER Y FFRANCOD. Er fod y Germaniaid yn ymffrostio yn eu trefniadau milwrol yn amddiffyniad Lens, maent yn taddol ond yn sier y cael eu dad- feilio gan ymosodiadau grymus y Ffrancod, y rhai, fel gweitnredoedd aiwrol, na welwyd eu gwell. Mae y gwaith o angonrheidrwydd yn I araf oherwydd yr amddiffyniad cadarn, ond deil y Ffrancod i wasgii aruynfc yn ddibaid a phenderfynol, ac y maent yn gwella yn eu gafael ar bob cynyg. Mae Ablaln, man ag y gosodai y Germani-tid hWYB mawr arno, ar ol brwydr ffyrnig, erbyn hyn bron wedi el henill gan y Ffrancod, tra yr enillasant fuddugol-j iaeth arall ddydd Gwener yu nghyfeiriadj Souchez, gan gymeryd meddiant o amddi-i ffynfa gadarn. Cymerasant bedwar cant oj Germaniaid yn garoharorion, a meddianasant ddwain o beirianau saethu. Dywedir fod y: Ffrancod yn dangos mwy o fywiogrwydd yn nghoedwig Le Petre, a hefyd yn Alsace. RHAGOLYGON Y RWSIAID. Mae rhagolygon y Rwsiaid yn Galicia yn llawer mwy disglaer nag oaddynt, ond bodola pryder gyda, golw- ar Praom iil. Addefa y 0 y Germaniaid eu bod wedi gofod encilio droa yr afon San yn Sieniawa, gan golli nifer o fagnelau. Llefarant am eu II galluoedd I gwan yn y fan hono, ac y mae y mynegiad hwn yn arwyddooaol, ac ymddengys fel pe yn attegu yr amcangyfrif uchel o golledion y Germaniaid yn yr ymdrech ffyrnig hono; awgryma hefyd fod y llanw yn trol. DYDD LLUI*. LLWYDDIANT Y FFRANCOD. Mae llwyddiant rhyfeddol wedi dilyn ym- drechion y fyddin Ffrengig y dyddiau di- weddaf, ac y maent yn peri llawer o drafferth i'r Germaniaid yu nhueddau Arras, lie y maent wedi dinystrio holl rwyd-waith y Ger- maniatd am bellder o ddeunaw milldir. Llwyddodd y Ffrancod hefyd i enill buddug. oliaeth fawr arall, sef Ablain St. Nazaire, yr hwn oedd wedi bod o gynorthwy mawr i'r Germaniaid. Credir yn ddiysgog nad oes dim a rwystra y Ffmnood rhag gwarchae Souches ac y maent yn symud yn gyflym tuag ytio o ddau gyfeiriad o Delir Neuville St. Vaaat yn awr o'r ddwy ochr gan y Ffranood, afhredir y ceir newyddion calonogol eyn diwedd yr wythnos. Deallwn fod y Prydelnwyr yn cyflawni gwaith godldog yn nghyffiniau La Batssee. DYFAIS RAGOROI. YR ITALIAID. Cyflawl13 yr awyrenwyr Italaidd waith pwysig drwy ddinystrio llestri ymsuddawl y Germaniaid drwy gyfrwng tan-belenau a ollynglr o'u hawyrenau. Mae y ddyfais newydd hon yn un feistrolgar, ac wedi perl dyohryn i'r Germaniaid. PRINDER YMRESTRWYR. Cwynir mewn gwahanol ranu o (Jymrn fo i anwharodrwydd mawr i'w ganfod ynglyn ymrestru, a chredir y bydd yn rbaid rbodai mewn grym fesurau gorfodol er gwneyd i fyny y nifer sydd yn atigeiirtioi(iiol ar gy fer y fyddin, er y ceisir osgoi myncd eithafion, gan yr hyderir fod cariad at eu gwlad yn ddigon osymbyliad i fecbgyn ieuainc ymuuo. YNI Y RWSIAID. Ar ffrynt ddwyreiniol y Rwsiaid, ym- ddengys eu bod yu peri trafterth i'r German- iaid, ac wedi cymeryd saith mil o garcharor- ion, yngbyd a 30 o beirianau saetliu. Mae v Rwsiaid wedi llwyddo i groesi yr afon Lobaczovka, ac wedi gorfudi y gelyn i eii(-ilio mewn annhrefn. Gerllaw Warsaw, llwyddodd y Rwsiaid i gymeryd 8826 o garcharorion rhwng Mal 12fed a'r 24ain. YMLID YSPIWYR 0 ITALI. Mae nifer fawr o yspiwyr, neu rai a am heuir o fod yn yspiwyr, wedi eu cymeryd i'r ddalfa gan heddgeidwaid Itali, a cbredir fod rhai o honyot wedi tanio ar yr Italiaid pan aethant gyntaf i diriogaethau yr Awstriaid. Rhaid i'r llysgenhadwr Tyrcaidd befyd yma- dael yn ddioed. Yn ol cotiadwri a dder- byniwyd o Trieste, mae cofadail Verdi yn y Piazza Giovanni wedi ei malurio gan ddynion drygionus a goleddant deimladau gwrthwyn- ebol i Itali. Mae trigolion Trieste bron heb ddim bara, ac y mae can' mil o honynt wedi eu hanfon i lueatai a gwersylloedd yn Awatria, tra y mae llawer wedi dianc i Itali. DYDD MERCHEK. Y GERMANIAID A PRZEMYSL. Siomiwyd y Hermaniald yn eu hymdrech i amgylchynu Praemysl, ond llwyddasant i gymerya tair o'r caerfeydd gogleddol ddydd Llun. Ni cbymerwyd ond 1,400 o garchar- orion drwy y cwbl, a deunaw o fagnelau trymion, ond nid oes amheuaeth i'r German- laid orfod talu pds uchel am dunynt. Dywed yr adroddiad Germanaidd i'r Rwsiaid geisio amddiffyn caerfeydd drwy ymosodiad ffyrnig yn Jaroslau, ond iddynt fethu, a bod rhifedi mawr o gyrff wedi eu gadael ar faes y frwydr. Hawlia y Germaniaid hefyd eu bod wedi enill buddtigoliaeth bwysig drwy feddianu Stryj. Cyflawnwyd hyn gan y gwarchodlu Prwslaidd, a dywedir fod y carcharorion yn rhifo 9,000. YR ITALIAID YN MYNED RRAG- DDYNT. Mae yr Italiaid wedi bod yn fuddugol- iaethus ddwy waith ar eu hymdaith i Treut. Ar y ffordd ogleddol maent wedi medaianu uchelder pwysig uwchben Rovereto, tra ar y dwyrain y maent o fewn pum' milldir i Borgo, neu 21 milldir o Trent. Hysbysir fod gwrthryfel wedi tori allan yo Trieste, ond darostyngwyd y cythrwfl gan y mllwyr. Dywedir fod purn' mil o fywydau wedi eu colli. PENDERFYNIAD ARLYWYDD YR AMERICA. Mae yr Arlywydd Wilson wedi penderfynu mabwysiadu mesuiau llym ynglyn ag atebion Germani i suddiad y Lusitania," a bydd y Gynghorfa Americanaidd yn ymdrin 2.'r pwnc heddyw. COLLEDION TYRCAIDD TRYMION. Newyddion o Ffrainc a hyabysant fod y Tyrciaid wedi deroyu colledion aruthrol yn y brwydro fu yu Gallipoli. Dinystriwyd yr 20fed gatrawd bron yn hollol, a'r milwriad oedd yr unig un o'r swyddogion a achubwyd, Dioddefodd catrodau ereill yn ddychrynllyd hefyd, ac ni adawyd ond 130 o ddyuion allan o gatrawd yn rhifo tair rail. Collasant yn ystod y pythefnos diweddaf 40,000. Dywed y carcharorion fod y Prydeinwyr wedi gwneyd difrod gyda'u peirianau saethu, a bod magnel- au y llynges wedi bod yn effeithiol iawn. GOLLWNG TAN-BELENAU YN LLUN- DAIN. Nos Lun, gollyngwyd tua 90 o din-beferau mewn gwahanol ranau o'r brifddinas. Lladd- wyd baban, bachgen, dyu, a dynes, a niweid- iwyd ereill. Rhoddwyd rhai adeiladau ar d&n. Ni fodolai unrhyw gyffro ymhlith y trigolion, ond dinystriwyd masnachdai Ger- manaidd mewn gwahanol ranau o'r brifddinas gan dyrfaoedd cythruddedig. MANION. Maentwyn ffurfio gatrawd o wyr lliwiedig yn Nghaerdydd. Cedwir y Cafes yn Paris yn agored hyd 10.30 p.m. yn awr; 8 p.m. oedd yr awr byd y mis hwu. Ymunodd dros fil yn Belfast yn ystod y pythefnos diweddaf. Symudwyd delw Ymerawdwr Austria o arddangosfa Madame Tussaud's, Llundain. Casglodd plant ysgolion dyddiol New South Wales 10,000p. ar Empire Day er mwyn rhoddi cymorth i blant Belgium. Mae'r Ital yn enwog am ei phrif ysgolion cenhedlaethol, lie mae dros 21,000 o fyfyrwyr yn astudio. Poblogaeth yr Ital ydyw 36,000,000, neu 10,000,000 yn llai na'r wlad hon. Mae gwehyddion defnydd khaki yn Efrog yn achwyn ynghylch eu cyflog. Mae'n debyg nad ydynt yn dtrbyn yr hyn ddyiasent ch waith. Gorfodwyd llyman yn Kingstown gael meichniydd am 10p., neu fyned i garchar aru fis, am ddweyd, Mae ynfyd ydyw unrhyw un "yrid yn gwisgo khaki.' Bwriedir gofalu am ddwy fil o filwyr cIwyf- edig ar gwrs rhedegfa Clifton Park, Black- pool. Nis gallwn sisial y gair heddwch hyd nes ein bod wedi eu talu yn ol i'r ffyrlin elthaf;' felly ysgrifenodd y awyddog Agar-Robartes, A.S., o'r ffosvdd yn Ffrainc. Nid yw Esgob Llundain yn myned i or- deinio unrhyw ymgeisydd na all roddi rhes- AM paham nad ydyw wedi ymuno. Mae poowar arglwyddiaeth wedi colli yr etifedd yn y rhyfel bresenol. Y diweddaf ydyw etifedd Arglwydd Lincolnshire. I Mae Mr. Lloyd George wedi dechrau ar ei waith o ofaltt im ergydion. Agorwyd awydd- feydd yn 6 Whitehall Gardens. Ceir 73 o ymnoddwyr Belgium yn cartrefu yn Merthyr ar hyn o bryd. Maent yn byw mewn 14 o dai. Yn y Cyfrin Gynghor newydd ceir 12 0 Rvddfrydwyr, 8 Undebwr, 1 Llafurwr, ac Arglwydd Kitchener, heb fod yn perthyn i un blaid boliticaidd.

Morfa

"Morfa." Y LLTWODBAETtt. Pan y mae Prif Weinidog yn gweled mai anmhosibl yw cario ymlaen y Llywodraeth, efe a a at y wUd neu at y Brenin, Mae yna drydydd cwra, eithriadol ac anmhoblogaidd, gall fyn'd at yr Wrthblaid. Mae y cwrs olaf yn eithriadol am f-d v ddwy blaid yn cynrychioli egwyddorioo gwithwyiiebol o wladweinyddiaeth, y rhai ydynt nnodri eu cymodi; mae y cwrs yma yn anmhobl- <)g«i(id am f,xi yn rhaid suddo yr egwyddorion hyn or golwg ar y ddwy ochr, ac am nad erys m "y Wrthblaid effeithiol. Ond mae Mr. Asquith wedi dewis y cwrs olaf yma. Y rbeswm o'r argyfwng, yn ol y papyrau, yw am fod Arglwydd Fisher wedi ymddiswyddo oherwydd yr ymyraeth yn arweiniad y symudiadau llyngee. 01 gan Mr. Winston Churchill. B dd digwydd- iad o'r fnth yn ddigon i ddadymchwel unrhyw Lywodraeth pan y mae rhyfel mewn bod, oberwydd amlwg yw fod y weithred o I civilian,' dyn cyffredin, ymyraeth yngwaith y morwr pan mae ein bodolaeth yn dibynu arein Llynges, yn un o'r pethau mwyaf peryglus sy'n bod. M/te'r ffaitb fod gwleidyddwr yn rheoli y Llynges wedi achosi colledion trymion i ni eisoes mewn bywydau a llongau. Yr oedd Mr. Churchill yn beryglus yn gymaint oberwydd e gyrahwyaderau mwyaf ag oedd oberwydd ffael- eddau ei natur. Gwir ei fod yn ddyn cryf mewn moment o gyfyngdra bu iddo gyflawni gwasanaeth mawr i'w wlad os gwir yw iddo gasglu ynghyd y Llynges yn barod i ryfel heb gydayniad y Weinyddiaeth. Pe bai wedi gorffwys ar byny, a gadael y gweithrediadau morwrol i'r morwyr, byddai ei enw da a'i safle ucbel yn ddiogel. Fel y bu iddo achub Lloegr, rhnid diolch iddo ond fel y bu iddo ymberyglu Lloegr rhaid ei gondemnio. Pan mae diogelwch y I)eyrna» hon yn y glorian, nid amser yw hwnw i arfer geirian teg. 'Does dim hawl gan ddines- ydd i gymeryd y wheel' o law y morwr. Beth fydd cyfansiJ.b ieuengaf Esgob Llanelwy, dydd Sul, Niai 16eg, yn y rhyfel. Bargyfreithiwr yd- oedd. wedi bod yu Eton a Rhydycheu. Pan dorodd y rhyfel allan ymunodd i'r Fyddin Gym- reig.

Llawer Ychwaneg yn eu Hotti

Llawer Ychwaneg yn eu Hotti. Ychwaneg eto fel hyn, a'r oil oddiwrth bobl lleol. Nis gellir cael gwell prawf. Yr hyu dystiohetha preswylydd lleol yw y prawf goreu i bobl Llanbedr. Darllenwch y prawf hwn. Ar Ionawr 6ed, 1913, dywedodd Mr. J. Morgan, o 44 Llanisaf," Silian, gerllaw Llan- bedr :-u Cefis anwyd yn ddiweddar, a sylwais ei fod yn effeithio ar fy elwlenod. Ambell waith yr oedd y poenau yn fy nghefn yn llym, ac yr oedd y poenau yn gwaethygu pan geisiwn ymsythu ar ol plygu. Yr oedd y gyfurdrefu ddyfrol hefyd yn dangos arwyddion o anhwylder yr elwlenod. 44 Ond ar ol defnyddio Doan's backache kidney pills am ycbydig amser, yr oeddwu yn fuan yn holliach, ac yn hollol rydd o'r gofid. Mae peleui Doan yn feddyginiaetb ardderchog at anhwylderau yr elwlenodd, a gallaf, ao yr ydwyfyn eu cymeradwyo i ereill, gan y credaf, eu bod y peleni goreu a gymerais erioed. (Arwyddwyd) J. MOIUUN." Ar Ebrill 9fed, 1915-dros ddwy flynedd yn ddiweddarach-dvwedodd Mr. Morgan:— "Yr wyf wedi cadw yn dda iawn wedi i beleni Doan fy ngwella o anhwylder yr elwlenod. Yr wyf yn eu cymeradwyo yn ami." Os oes genych unrhyw arwydd sior o anhwylder yr elwlenod, megis poen yn y cefn, gwaddodion dyfrol, chwyddiadau y dropsl, brathiadau crydoymalau, pensyfrdandod, neu drymder annaturiol, fe allai fod eich anhwyl- der, wedi cyraedd gradd mwy difrifol nag a feddyllwch. Dechreu ar unwaltb gyda ehwrs trwyadl o Doan's backache kidney pills, ao ymrowch gyda hwy hyd nes y byddo pob arwydd o'r afiechyd ofnadwy wedi diflanu. Pris 28. 9c. y blychaid chwe' blychaid am 13s. 9c ar werth gan bob masnachwr, neu i'w cael oddiwrth Foster McClellan Co, 8, Wells Street, Oxford Street, Londou W. Peidiwcb gofyn am baçk- ache and kidney pills,-gofynwch yn btTidant am Doan's backache kidney pills, yr un fath rai ag a gafodd Mr. Morgan.

Advertising

Yoglyu A'r lladrad gymerodd Ie yn y Bewau Palace, Calcutta, yn ddiveddar, dywedir fod yr oll o'r gemau wedi eu cael, ond un fodrwy, yr hon sydd yc werth droa 4,000p.