Teitl Casgliad: Llan

Sefydliad: Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Hawliau: Nid yw statws neu berchnogaeth hawlfraint yr adnodd hwn yn hysbys.

Gwylio manylion cyfan

Cyntaf Cynt Llun 7 o 8 Nesaf Olaf
Full Screen
12 erthygl ar y dudalen hon
Petbau yn Gyffredin

Petbau yn Gyffredin. (Gan RYWTJN ARALL '). Eisteddai yn ei gadair freichiau, ♦.Ldwyla.w ymhelth a.m ei benlfn, mewn synfyfyrdod. dwfn. Prin yr adwaenech ef fel y ficer. Efe ydyw sereh hyny, ond nid. fioer mohono mwy, ond prebendary. Treig- lai ei feddwl at droion byd. Myfyriai am fywyd ac am foes. Meddyliai am ei gyd- ymgeiswvr yn rhedegfa. ein iocs. Ymddi- ddanai yn ddistaw ag ef ei hun. Ar bryd- iau rhoddai rhyw fath o ebychiad rhwng chwert.hin a, chwyrnad a. chydag hergwd disymwth tynai ei benlin bron hyd ei en. Pan oedd fel byn mown math o beraidd hun. ar brydnawr.gwaith braf, torwyd ar y distawrwydd gan swn rhywun yn y p■assage. Ñ ar y gair dyma Rys Jons yn gwneyd ei ymddangosiad heb na. rbybudd na. ehnoc 'Be feddyliech dÜ!' mynte Rys. 'Gan bwyll, Rys; gan bwyll,' ateba.i i Prebendari, gyda. .d. Dylwn ddweyd led. ein hen gyfaill wedi 'contrac- to'r chronic cough' er y daeth i'r swydd brebendaraidd; 'eisteddweh i lawr. 'Pwy feddyliech chi weles i heddy V meddai Rys, gan sefyll o hyd ar ei dread. Yhw!' ymbesychai'r Prebendari, 'nis gallaf ddweyd; ond, eisteddweh i lawr, Rys; eisteddweh i lawr.' '0 reit. meddai Rys, gan ufuddhau, 'ond PW)" ydl i'n feddwl gwrddes i ar ben y Lon Fawrr V 'Yn wir, Rys, rhy anodd yw i mi ddweyd,' atebai'r Prebendari, 'un o'r manager* ieallai.) 'Nage,' rnynt-e Rys, 'ges ageu.' 'We], yn wir, Rys,' dwedai'r Preben-I Jari, 'rwyf yn rhoi i fyny.' 'Mr. y curad ag oedd! yma 'slawer dydd,' meddai Rya. 'Syndod y byd,' atcbai'r Prebendari, 'pwy ddywed odd wrthych?' 'Mi gweles e a'm dou lygad,' meddai Rya, 'roedd yn mynd i mown i'r Reading Room, ac mi redes ar fy union i ddweyd vrthoch." Dechreuodd y Predendari a suo ei ben- tin, ond ni chaniatai Rys iddo fyned i lawer o bunanfyfyrdod, gan awgrymu y peth hwn a'r peth arall. A'r Prebendari a besychai. cGobeithio y da.w o yma. meddai Rys, mae o law. 'Y ma.e'n Fic-r ddigon o ddyfod yma, atebai'r Prebendari, 'a bydd yn dda genyf 'Tynwch p, allan, Canon, i ddweyd tipyn o'i han.es,' mynto Rys, gan rwbio ei ddwylaw. Gan fod cymaint o amser wedi mynød. a. photbau yn cyfnewid cymaint gydag amser, er pan y gwelsom Rys <>'r blaen, teg yw rhoddi desgrifiad a. darlun o hono fel y daeth i dv y Prebendari y prydnawn- gwaith hwn. Yr un yw yn ei ddigrifwch ysmala, b'ywiog pi amgyft'red, chwareus oi nwyf, ag arfer, parod ei leferydd, a gwisgi Ai osgo. Yn y dyn oddiallan y mae wedi myned trwy gwrs o gyfnewidiad. Yn lie gwyneb llyfnfoel, y mae ganddo yn awr lafn hael o o bobtu. ei wyneb. FTawdd fuasai i'w gydnabod ei basio ar yr heol heb ei adnabod, po digwyddasai iddynt ei gwrdd yn ddisymwih ar rhyw gongl. Yr ydym yn rhoddi hyn o ddes- grifiad. er mwyn in darllenwyr i iawn synied am bethau. 'Ydyw,' meddai'r Prebendari, y mae yn gofyn tipyn o bwyH i gadw cydbwysedd yn ambell i gwmni. Rwyf yn cofio ciniawa ynby'r chn'f director un dydd. Sjyread yn iawn oedd hi, a. nifcr o ddynion pwysig wedi en gwahodd. Ar ganol y giniaw 'DynéJ. rywun yn cnocio!' gwraeddodd Rys, yn ddiseremoni. 'bagle hrogaod 1 mi gawn spri." A chlywid y maid erbyn hyn yn myned i aieb y drws, a -:wn traed yn sangu'n dnvm ar y carpet yn y jtassage, a clino<* triphlyg yn disgyn ar ddnvs y xtud• 'Ai chwychwi ydych chwi r' iiieddli' I- Prebendari, gan godi. ar ci draed i siglo [law a'r hen gurad, 'mae'11 dda genyf ici:1 _we I e-d 'Ie, niyfi wyf,' atebai r Hall, gau edrych yn betrusgar at. Rys. 'Onid ydych vn adnabod hwn?' gofynai r Ilrobeiidarl. gan sylwi ar y p-etriisde-r. 'Nis gallaf ddweyd fy mod,' ebai'r hen ourad, gan osod ei wvdrau ar war -1 drwyn. lly mynte Rys, 'tV fydd vn gwad'i bodolaeth y Beibl." 'Wei,' meddai'r Predendari, gan Nvi,ll(-)di y Hall i eistedd, 'sut ydach chwi?' 'Tipyn vn debyg,' atebai'r hen. gurad. Yr vdw-vf yma am ddeuddydd neu dri, ac yna byddaf yn ail-gychwyn drachefn. Y mae cryn lawyer o waith i'w wneyd.' 'Hy-hw!' ymbesychai y Prebendari. 'Lleddfu dioddefiadau, ac hyrwyddo gwell graddau, meithrin pob rhinwedd, a. rhagorol. drugaredd. symud anudon ymhawb oil o n meibion. ar ran in teml ni '(). gwarchod iii gwaeddai Rys. "Siar- n I adwch fel v gall dyn y'ch deal! 'Y dyn,' meddai'r Prebendari, 'siglwch law a. Rys; yr ydych yn adwatMi Rys.' 'Wei, wel,' meddai'r hen gurad, 'Rys?' 'Ie/'mynt-e Rys, dyna pwy vdw 1' 'Hwyrach feliv,' oedd ateb yr hen gurau. r> 'Na.vvT, hen fiVvnd. ixadewclt i ni gael It; .t I, tipyn o hanes byd yr Antipodes,' meddai'r Prebendari. 'Tebyg yw hi yno ag yw hi ymn. oodd yr ateb. 'Nawr dowoli,' ebai'r Prebendari, yn ddeniadol, 'yn edwr fA allwch fod yn fivy pondant.' 'Ie, dynion 3ydd yno fel yma; tebyg yn eu llawenydd a'u gofidiau,' atebai'r hen gurad. 'Ond,' meddai'r Prebendari^ 'both yw eich barn chwi am y sefvllfa gymdpjth- asolV 'Mn.e'r byd yn gwella,' oodd yr ateb. 'A phwy a wad,' mynte Rys. 'Y inao cymdeithavS mown g-wewyr,' eba.i'r llaJl. 'A' ffwl oedd y Lefiathan pan ddysgai am y Social Contract, f 'Onid oedd me-'n ddal11 Heb weled yn mhellach na'r matorol V atebai'r Prelwu- dari. 'D;], chwi,' gwaecldai Rys, "gawch i in gaol common, serine. Pwy ddaioni sy mewn siarad am Lefiathan?' 'Buasai'n dda iawn gonyf,' meddai'r Prebendari, 'pe bae yr hen ffrynd yma yn dweyd tipyn o'i brofiad.' 'C'ampuH fycklai,' my 11 to Rys, 'does dim o'i siort e.' 'Mae de-Jvredd ao agwedd y wlad wedi cyfnewid,' ebai'r hen gurad cpa fodd y gallaf gymaru pethau 08 wyf anhysbyn o honynt' 'Ydyw,' meddai'r Prebendari, 'y mae cymdeithaa yn myned trwy gwrs o < th i • rew'rval.' 'Ac y mae yn gofyn ymbil daer a. I)tt,v am nerth a doothinoo i sefyll ar y sylfaen, ebai'r hen gurad. 'Ma nhw'n trespasu ar J'IU rhyddid,' mynte Rys. 'Na, Ry¡;¡,' ebaiV Prebendari, 'nid ar ein rhyddid ond ein penrhyddid.'

Nodion Hen Bysgotwr

Nodion "Hen Bysgotwr." Gwyddis fod y nowyddiaduron yn dweyd fod y cig yn codi. Yn y Times am ddydd Sadwrn, fe welwn fod cynlfer a dau ganfc o fasnachdai cigyddion yn Glasgow wedi cau oberwydd prinder cig. Cigyddion Birken- head yn can eu masnachdai am ddau o'r gloch bedwar diwrnod o'r wythoos. Dywedir hefyd fod Bangor and District Butchers' Association wedi penderfynu codi pris y cig. Beth bynag am gigyddion Glasgow, y mae yn syndod fod cigyddion Bangor &'r gymy- dogaeth yn bwriadu codi pris y cig, canya y mae y defaid yn gostwng, ac nid yn codi. Yr wyf yn dweyd hyn ar awdurdod tri amaeth- wyr profiadol o Fon. Mewn gwlrlouedd, fe ddylasai y 1 mutton ddyfod i lawr gan gig- yddion Bangor a'r gymydogaetb. » Y mae gwabaniaeth mawr ya mhris y 'menyn a'r wyau mewn dwy sir agosaf at eu gilydd. Un wythnos, yr oedd y 'menyn yn Mon yn ddeg ceiniog y pwys, ac yn Mangor, yr un wythnos, yr oedd yn swllt a dwy gein- iog y pwys. Yr wyau yn bymtheg am swllt yn Mon, ac yn ddeg am swllt yn Mangor yr un wythnos Chwi Fangoriaid, ewch i Fon i bwrcasu eich 'menyn a'ch wyau. Dywedir fod anwybodaeth mawr mewn perthynag i sefyllfa'r Eglwys ar hyn o bryd. Y mae rbai mor anwybodus a meddwl fod Mesur Dadgysylltiad a Dadwaddoliad heb basio eto; ood y ffaith, wrth reswm, ydyw ei fod wedi pasio. Dadleuir gan rai y bydd yr Eglwys yn manteisio pe buasai yn mabwysiadu y 'Commutation,' oud mor bell ag y gallaf fi weled fe fyddai yn well i'r Eglwys beidio derbyn telerau y 'commutation.' Dyma ddywed un rhan o daflenl y Church Defence Committee ':—' The fact is, how- ever, that there is no generosity whatever about the commutation scheme, which has not been framed and offered with the idea of the Church profiting by a single penny piece, but as a mere business arrangement to nake administration simpler,' :c Y mae gan yr S.P.C.K. lawlyfr rhagorol yn egluro llawer o adranau dyrys y Mesur Dad- gysylltiad. Y mae wedi ei ysgrifenu gan Mr. S. E. Downing, secretary to the Ecclesiastical Commissioners for England. lEi bris ydyw chwe'cheiniog. Dyma ddywed y National Church am y lI,yfr The book should be in the hands of every person, clerical or lay, holding office in the Church in Wales, and should be studied in conjunction with the Act itself. The final chapter on commutation i of special importanee.' HK BTSGOTWK.

TALYBONT GER BANGOR

TALYBONT, GER BANGOR. MARWOLAETH MRS. ELLIS, TT-COHAL.— Wedihir nychdod bu farw Mrs. Ellis, Ty-uchaf. Yr oedd yn fam ofalus, yn bynod garedig, ac yn aelod dilychwin o Eglwys St. Cross. Merch iddi hi yw Miss Ellis yr organyddes, ac y mae iddi un ferch arall a dau o feibion i alaru ar ei hol. Claddwydd ei gweddillion yn mynwent Aber gyda'i g\vr. Nac edrych tua'r bedd, Nid yw hi yno Cyfodi wnaeth mewn hedd Yn Nghrist mae'n trigo. —Lheydtor.

Advertising

Gadawodd y diweddar Mr. Thomas Morgan, i Aberfan, Merthyr Tydfil, eiddo gwerth 1,000p, Y mae ysgol neillduol wedi ei hagor yn East Croydon i ddysgu marched i fod yn glercod, etc., ar y reiltfyrdd yn Ile olynioii.

Llith Hen Goliep

Llith "Hen Goliep." Gan fy mod trwy fy llith ddiweddaf wedi ysgwyd dwylaw & mwyafrif darllenwyr y LLAN, neu o leiaf y rhai byny sydd yn medru fforddio amser i ddarlien fy I mbwtlau syml, nid oes raid i mi ond wrth ychydig ragymad- rodd pan yn dechreu y llith yma. Buddiol yw i bob pregeth ei rhagymadrodd, onide, gan fod byny o gymaint mantais i'r gwrandawyr i amgyffred sylwedd y bregeth. Ond debyg- wn i mae yna anfantais hefyd wrth ragymad- roddi yn ormodol, gan fod yna berygl y cyrner ycyfryw le y bregeth, ac felly y sylwedd yn myned i golli. Beth mae hen lane fel myfi yn ceisio siarad am bregeth a phregethau gwell i mi dewi neu tebyg bydd fy mhen mewn nytb eacwn yn o fuan. Buddiol efall- ai fydd i mi wirioneddu yr hen ddywediad, Ne Supra Ultra Crepidam a bod yn ddis- taw. Wel, yute, Mr. Got, mae gorchwyl bollol anymunol wedi Byrthio i'm rhan yr wythnos yma. Nis gwyddym ychydig ddyddiau yn ol y buaswn yn cofnodi angeu a chladdedig- aeth y diweddar Thomas Davies yn y llith yma. Mab ydoedd yr ymadawedig i gyn- Ficer y plwyf yma, sef y diweddar Barchedig E. A. Davies, ficer Cwmamman, sir Gaer. Bu farw dydd Gwener, yr 2lain o'r misdiweddaf, yn 50 mlwydd oed, a gosodwyd yr hyn oedd farwol o hono i orphwys yn dawel hyd ganiad yr udgorn diweddaf yu mynwent Sant Cen- nech, ddydd Mawrth canlynol, yn yr un bedd ai dad a'i fam. Gan fy mod yno beth amsir cyn i'r cydebrwng gyraedd y lie, sefals am beth amser uwchben y bedd agored, lie y gorweddai yr byn sydd farwol o'r hen Ficer a'i briod. Man hyfryd i lefyll, onide, allao o bob etwr a dwndwr y byd, lie i feithrin myfyrdodau ar angeu a thragwyddoldeb. Lie tebyg y mae llawer un wedi cael ei ddeffrol 1 yatyried yn ddifrifol am eu sefyllfa ddyfodol. Pan yn sefyll uwchben y bedd agored yma, gan syllu ar yr arch yn cynwys corff marwol yr hwn y bu'm yn cydlwybro, ac yn cyd- weithio ag ef am flynyddau meithion yn y plwyf yma, meddyliais mai dim ond ysbaid fer iawn sydd rhyugof a disgyn i ddistaw- rwydd y bedd fel yntau. Ie'n siwr, mewn byr amser hyn fydd fy nghâu- Derfydd imi deithio'r ddaear, Tragwyddoldeb sydd gerllaw, Ni chaf aros, ni chaf orphwys, Nes im' fyn'd i'r ochor draw; 0 Iachawdwr, Paid a'm gadael yn y glyn. Pan yn synfyfyrio uwchben y bedd agored bwn gan feddwl am y gorphenol a'r dyfodol, rhedodd dyfroedd y ffynon dros yr ymylon, nes gorfu I mi chwilio am unigedd y cysegr, ac mewn byr amser ar ol hyny torwyd ar ddistawrwydd y lie sanctaidd hwnw gan ein ficer, y Parch. R. H. Roberts, M.A., yn y geiriau cysurlawn hyny, I MJfi yw'r adgyfod- iad a'r bywyd, medd yr Arglwydd,' tfce. Dar- llenwyd y llith gan y Parch. W. Williams, B.A., ficer Cwmamman. Cyn ymadael a'r eglwys canwyd yr hen emyn adnabyddus hono, Am gralg I adeiladu,' a chyfeiliwyd ar yr organ gan y Parch. 0. Davies, B.A., curad Cwmamman. Gorphenwyd y gwasan- aeth gan ein Ficer ar lan y bedd, ynghyd i'r Parch. 0. Davies, yr hwn a roddodd allan yr hen emyn fendigedig hono, 0 fryniau Caer- salem ceir gweled.' Boed heddwch i'w lwch hyd y dydd hwnw Pan genir udgorn Duw Gan angel nef, Y meirw oil ddeffroir Gan nerth y Met. Y galarwyr arbenig oeddynt:—Mrs. Dr. Thomas (Llanybyther), AnDie, Alice, Bella (chwiorydd) Parch. J. Davies, rheithor y Vaynor (ewythr) a Mrs. Davies; y Parchn. A. Williams, ficer Gelly Aur; Davies, curad y Sketty. Yr oedd nifer Iluosog 0 Eglwyswyr Cwmamman yn bresenol, a rhwydd oedd canfod yn en gwynebau bod yr hwn ag oedd yn cael ei osod i orwedd yn ei wely pridd yn hoff ac yn anwyl ganddynt. Wedi i mi ffarwelio a. rhai o berfchynasau'r ymadawedig dychwelais advef, a tra yn rhodio felly a'm meddwl ar y curad ieuanc, y Parch. 0. D&vies, yn cymeryd rhan yn y gwasanaeth hwn yn ei le enedigol am y tro cyntaf, daeth i'm cof am restr o ddynion ieuainc, yn ystod y ddeng mlynedd ar again diweddaf, o'r plwyf yma sydd wedi cymeryd urddau sanctaidd, a'r oil ohonynt wedi cael eu dwyn i fyny yn Ysgol Genedlaethol y lie. Yn sicr i chwi clod nid bychan yw hyn i'w hea ysgolfeistr profiadol, Mr. W. Rees, yr hwn oherwydd oedran a deddf Bwrdd Addysg a orfodwyd i ymneill- duo tua wyth mlynedd yn ol, ond ewch i'r Uythyrdy pryd y mynoch, cewch weled yr ysgolfeistr ynddo mor gyflawn ag erioed. Y cyntaf ar y rhestr os nad yw'm cof yn pallu yw y Parch. A. G. Jones. Nis gwn ya iawn pa le yn Lloegr y mae yn gweinidogaethu. C3 Parch. D. H. Picton, rheithior Cathedine; Parch. D. Williams, ficer Talgarth, a'r Parch. T. Williams, curad mewn gofal Llanyferi (dau frawd); Parch. A. Picton (Huddersfield), a'r Parch. G. Picton (Maindee), brodyr i reithior Cathedine, ac yn olaf y Parch. O. Davies, Cwmamman, nai i ficer Talgarth. Gwelwn wrth y rhestr uchod y medr y plwyf yma sefyll oehr yn ochr ig unrhyw blwyf yn Nghymru yn ol ei faintioli gyda golwg ar fagu becbgyn weinidogaeth. Yn olaf dylaswn en wi un arall sydd wedi dysgu el A BC yn yr ysgol yma dan lywyddiaeth Mr. W. Rees, sef Mr. Randall Williams, yr hwn sydd wedi raddlo yn M.A, yn Mhrif Ysgol Cyrnru yn ddiweddar. Brawd ydyw i Ficer Talgarth. Carwn ddyweyd yn helaethach lawer ar ddefnyddioldeb hen ysgolion llwydion Eglwysig ein gwlad, muriau pa rai sydd yn adsain heddyw o'r gwersi hyny a wna pob plentyn i dyfu fyny yn ofn ac athrawiaeth yr Arglwydd. Mae rhaid tewi bellach oherwydd prinder gofod, onide, Mr. Gol. 1 ond nid heb son am y gwasanaethau arbenig a gawsom y ddoe, Sul y Drindod, pryd y cawsom y pleser o wrando ar hyawdledd y Parch. W. Williams, ficer Cwmamman. Amser a gofod a balla1 imi i fanylu ar bregethau godidog y bonedd- 15 el wr uchod, ond digon yw dweyd ein bod yn gobeithio fod y tir wedi ei fraenaru yn drwy- I adl, fel bydd i'r had da a hauwyd i ddwyn ffrwyth ar ei ganfed. Cynhelir gwasanaeth hwyrol heddyw, pan y pregethir gan y Parch. E. Davies, Cwmgorse. HBN GOUER. Llangennech, Mal 31, 1015.

No title

[Nid yw y Qolygydd yn gyfrifol am 8yniadan y Oohebwyr], leimlwn yn dra diolchgar €n gohebwyr am eu hymdrafod ond erfynivm arnynt fod yn fyr, fel na raid na thalfyru na gadael allan yn eu llythyrau.

RHEINWS

RHEINWS." At Olygydd Y LLAN A'B DYWYSO&ASTX. SSR.—Derbyniais y dernyn canlynol oddi wrth Mr. Jones, Ysgolfeistr, Bryn yr Eglwys, a yofyna i mi yn naturiol: Beth fynai iaith y Germaniaid ig enw un lie yn Nghymru yn nyddiau y Fren- hinea Elizabeth. Rhoddaf ef yma yn yr iaith Seisnig fel yr ymddangosodd yn y 1 North Wales Chronicle,' gan ofyn am faro eich darllenwyr dysgedig ar darddiad yr enw 4 Rheinws' a rydd Mr. Rowlands iddo. Dywed ef fel hyn yn ei gylch Sir. The Police Station in Bangor in Colloquial Welsh is kaown as Y Rheinws,' but few know the origin of the word. I take the opportunity of a short stay in my old home to bring the matter before your notice. In Queen Elizabeth's time the Bishop of Bangor was or- dered to keep a prison for common offenders which was called the Hein Haus.' It is a Ger- man name, and its modern form Y Rheinwe I is a curious survival in the city of Bangor.—Yours, &c, R. E. Rowlands.' Beth yw barn llenorion y LLAN am y dyb uchod 1 Tybed fod y Cymry yn nyddiau y Fren- hines Bessi yn ymdrafod ag iaith mor anwybodus i'r byd, pryd hyny, ag iaith y Germaniaid.—Yr eiddoch, &c., LOAN DAFTDD.

A YDYW YSTLYS YN GYFYSTYR AG IOCHR 4c

A YDYW YSTLYS YN GYFYSTYR AG OCHR, 4c. ? At Olygydd Y LLAN A'B DYWTSOOAXTV. Sy-Dymunol yw gwaith eich gohebwyr yn bwrw allan o'r iaith Gymraeg eiriau diystyr, megis yttlyrayr. Gobeithio na welir y gair mwyach ar Jdalenau eich newyddiadur clodwiw. Nid oes amheuaeth nad ydyw y gair .1J8tl¡,c; yn gyfystyr a'r gair ochr, gan ei fod wedi ei gyfieithu yn yr Ysgrythyrau Sanctaidd yn side gynifer a 35 0 weitbiau a dyna yw y cyfieithiad yn ein Llyfr Gweddii Yr wyf yn diolch o'm calon i I Ymholydd' am alw sylw at y gair yn Ngwasan- aeth y Cymun, gan fod rhai yn tybied mai y rhan ogleddol o ystlys orllewinol y bwrdd a feddylir wrth y,tly. <>gleddol, yr hyn sydd hollol ddisail ac afresymol i'r eithaf, heblaw eu bod yn tramgwyddo y rhai gweiniaid trwy eu camgymer- yd.—Yr eiddoch, &c., Gwesty'r Eryrod. JOHN ROWLANDS.

YR IAITH GYMRAEG

YR IAITH GYMRAEG. At Olygydd Y LLAiq A'st DTWTBOSABTS. Syr,-Caniatcwch imi ychydig ofod fel derbyn- iwr cyson o'r LLAN, yr unig newyddiadur eglwysig Cymreig sydd yn ein gafael, a'r hwn sydd wedi bod 0 werth anrhaethol i lawer hebiaw fy hunan nad ydynt yn feddiadol ar nemawr os nad dim o'r iaith Saeaneg wrth yr ysgrifau Y amddiffynol ardderchog yr ydym wedi eu cael ynddo o dro i dro, yn enwedig y llith arweiniol, fel ag i ymgodyinu. a goleuo ami i un wrth fyned a dod o'r gwaith, ac befyd yn y tai bwyta. Yr hyn a'm symbyla i ysgrifenu yw hyn y g*yn barbaus a glywir gan Eglwyswyr sydd mor awyddus i ddeall ysgrifau sydd yn yrnwnoud i'n Heglwya, a disgwyliwn eu cael yn yr iaith Gymraeg, beth bynag, yn yr unig newyddiadur Cymraeg Eglwysig a feddwn, sef y LI AN. Onid y gri ydyw am i ni, Eglwyswyr Cymreig. gefnogi y LLAN, ac mac y gri yn rhesymo) ac yn ddyledswydd ar bob Eglwyswr wncyd hyny, a chaitl'ynddo synied pa taor fyw yw awdurdodau yr Eglwys i'w dyledswyddau, a gofid calon imi yw clywed cwyn parhaus fod j,">rmod o'r iaith Saesneg yn y LLN; dyna'r gwyn, Mr. (Jolygydd, a theimlaf bod yn rhaid ei roddi yn y Wasg, ond dvna'r gwir. Gan obeithio y gwnaiff yr ysgrifeo- wyr, ac yn euwedig ein bugeiiiaid, roddi i ni o'u gwybodaeth yn yr iaith allwn ei deall. Gwn yn burion bod yr ychydig eiriau hyn o erfyniad yn yn yr iaith Gymraeg ymbell 0 fod yn berffaith, ond ar yr un pryd gall y Cymro uuiaith ddeall eu hystyr, a gobeitbio y gwelwn welliaut yn y cyfeiriad yma er lies i lawer hebiaw fy hunan. Yr eiddoch, &c., UN 0 WAEN GINFI.

GAIR AT Y PARCH D R LEWIS RHEITHOR LLANDDEUSANT MON

GAIR AT Y PARCH. D. R. LEWIS, RHEITHOR LLANDDEUSANT, MON. At Olygydd Y LLAN A'B DYWYSOGAKT*. SYR,-Pa. beth a'ch eymhellodd i }sgrifenu i'r LLAN diweddaf mewn iaith estronol, a chwi yn Gyujro yn gweinidogaethu mewn plwyf ynghauol 4 Mun, liani Cymru,' ar bwnc mor Gymreig a'r Eglwys yn Nghymru. at ddarllenwyr Cymreig mewn newyddiadur Eglwysig at wasanaeth y Cymry Onid ydyw y cyfryw arferiad yn gwirio yr haeriad sydd yn cael ei ddweyd yn aml-nad ydyw gweinidogion yr Eglwys yn Nghymru mewn cydymdeiralad a iaith y genedl ?—Yr eiddoch, &c., MONWVBON.

PEN I I li

PEN I I li. I Cynhalwvd cyugerdd gan aelodati Ygol Sul St.. Kedcl, Pentir, nos Sadwrn, Mal 2i)aln. Mr. Roberts, Brynmeddyg, yn y gadair, a Mr. Richard Jones (Ap Asaph), organydd St. Kedo), yn arweinydd. Yr oedd y rhaglen yn cynwys adroddiadau gan y plant, a darnau cerddorol fel y canlyn Ton gyffredinol; Anerchiad byr ac i'r pwrpas gan Mr. Roberts, Brynmeddyg, Glasinfryn Adroddiad, Yr Oen Bach/ gan Jennie Hughes; 'Anthem Genhedlaethol Rwssia, gan blant yr Ysgol Sul Adroddiad, Y Morwr Bach,' gan Owen Williams, Tyuchaf CAn gan Miss J. Williams, Tanyffordd Cottage, Pobpeth Ready-made Adroddiad, Y Gwanwyn," gan Emyr Lloyd; Adroddiad, Y Mul Bach,' gan Annie Michael: Dethol- iad ar y Crwth gan Mr. Jenkins, heddwas. Chwareuodd yn fedrus dair o hen alawon Cymreig gydag encore gwresog Adrodd- iad, Bryniau Anr fy Ngwlad.' gan Thomas Hughes Pedwarawd, 'Ti wydd- oat beth ddywed fy nghalon i (Ceiriog) gan Mrs. Herbert Jones, Miss Annie Williams, J. Lloyd ac Alun Lloyd; adroddiad, I Yr Ysgol Sul,' gan Minnie Lloyd; Anthem Genedlaethol Ffrainc, gan blant yr Ysgol Sul adroddiad, I Tyfu'n gain,' gan Alun Lloyd; can, 4 Mae Robin yn Sin,'gan Miss J. Williams adroddiad, 4 Cwyn y Medd- wyn,' gan Edith Michael; cân, I Merch y Melinydd,' gan Miss Bessie Lloyd detholiad ar y crwth gan Mr. Jenkins, hen alawon (4 encore ') can, 4 Unwaith eto'n Nghymru anwyl,' gan Mrs. Herbert Jones, Ficerdy adroddiad, Cwpanaid o Dê,' gan Mr. J. M. Lloyd. Cyn terfynu, mewn anerchiad byr, cynygiodd y Ficer bleidlais o ddiolchgarwch i bawb oodd wedi helpu, gan wneyd sylw arbenig fod Mr. Richard Jones wedi gweithio yn galpd i wneyd cyngerdd o ddefnyddiau yr Ysgol Sul. Eiliwyd yn hapus gan Mr. Parry, darllenwr lleyg. Canwyd gan y c6r, I leau yw bywyd y byd.' Terfynwyd trwy ganu anthem genedlaethol Cymru, I Hen WJad fy Nhadau.' Cymerwyd yr unawd gan Mr. Roberts, cadeirydd, a pbawb yn uno yn y gydgan. Cyfarfod lluosog, gwrasog, ac yn Hawn 0 fwynhad.

DEONIAETH WLADOL TINDAETHWY MON

DEONIAETH WLADOL TINDAETHWY, MON. DYRCHAFIAD.—Deallwn fod Dr. Heath cote Hughes, mab Mrs. Davies-Hughes, GlyndwT, Menai Bridge, wedi ei be nodi i fywoliaeth bwysig Edgbaston, Binning ham. Mae ei gyfeillion tua. glanau'j b Fenai yji ei longyfarch ar ei ddyrchafiad ac yu dymuno pi Iwyddiant. WEDI CROESI'R FENAT.—-Bellach y ma^ y Parch. Benjamin Thomas, B.D., wedi symud o Lanfairisgaer ac wedi ymseiydiu yn Llanddona fel olynydd i'r diweddar Barch. Peter Jones. Croesawn ef i'r ddeonia-etli ao estynwn iddo ddehvulaw cyindeitha^. Mae ef yn adnabyddus 1 Eglwyswyr De a Gogledd Cymru fel pr- tretlnvr giyniu<» a lienor amryddawu, a. bydd galw mawr am ei wasanaeth yin mhrii wyliau yr Eglwys. Gobeithiwn y bydd ei a Mrs. Thomas yn gysurns yn ett riieitli ordy unig ar Jan y Traethcoch. Mae eu ty, fel ty Simou barcer gynt., yn sefyll ar Jan y mor, mewn llecyn eysgodol ax; yu agort-d i aweloli jraidll ac iachus yr Irish Sea. Ai Gwifi.Clywsoui yr wyilinos ddi- weddai fod un o offeiriaid cvnorthwyol mwyaf gobeithiol ac addawol y ddeoniaeth wedi L*i benodi i guradiaeth bwysig yn neheubarth Lloegr. Tybed a ydyw y stori yn wir, os ydyw, tra yn llawt nhau oher- wydd ei ddyrchafiad gofidiwn golli ei was- riuaeth o'n plith. Mae yn ddyn ioua,nc "ydd yn debyg o weithio ei ffordd yn mlaen i Iwyddiant, ac os y ca y gefnogaetb a deilynga nid oes amheuaeth na. welir ef rhyw ddiwrncxt ynibfitjb urddasolion yr Eglwys. Mae iddo ymddangosiad personrd a.tdynhulol, yn lan 0 hyd a theg yr olwg, edrych iad siriol, ac. o ymddygiad hynaws a boneddi gaidd; ycliwanegir at hyn gorph- olaeth dal a lluniaidd, a cherddediad heinyf, ac mor syth a iiiilwr; ni lyddis yn hir yn ei gwmni heb svlwi ei fod yn llawn arabedd, ac mae hyny mor naturiol iddo fel y gwelir fod y ddawn yn eiifeddol. Xid ydyw wedi gwneyd ellW iddo ei hun eto fel cerddor, ond y mae wedi ei ddonio llais tiir, trenldgar, a, swvnol i wrando 0' oJ arno. Mae. yn breethwr grymus yn y ddwy iaith, ond rhywfodd v mae vn fwv cartrefci yn yr iaith Seisnig. Nodweddir ei bre- dhaH gan feddylgarwch a. threfnusrwydd yn eu aerlliaet h: a mor feistrolgar vdyw mewn iaith fel y traddoda hwy gyda fi-v awdledd osmwyth a 11 itliriir- Aeth trwy ei gwrs athrofaol yn Ngboleg Dewi Sani uyda rhwyddineh mawr, a safai yn v dos- barth cyntaf yn ei arholiad t-erfynol wedi hyny, oherwydd ei fod yn rhv ieuanc gael ei ordeinio ac ar gymbellion, aeth am gwrs athrofaol mewn duwinyddiaetli i't- Bishop Jacob's Hostel, Newcastle-on-Tyne. Daeth y newydd am ei benodiad o gyfeiriad Twr y Marcwis, lie y mae yn bur adna- byddus ac yn fawr ei barch