Teitl Casgliad: Llan

Sefydliad: Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Hawliau: Nid yw statws neu berchnogaeth hawlfraint yr adnodd hwn yn hysbys.

Gwylio manylion cyfan

Cyntaf Cynt Llun 2 o 8 Nesaf Olaf
Full Screen
7 erthygl ar y dudalen hon
ADOLYGlAD YR WYTHNOS

(Parhad o tudalen 1.) Rwsiaidd wedi dioddef yn drwm, ac yr oedd goruchafiaeth y Germaniaid i'w briodoli yn benaf i'w cad-ddarpariadau hetaeth. Yr oedd yn ffaith fod 200,000 o din-belenau wedi eu bwrw mewn awr ghti y Germaniaid yn erbyn y Rwsiaid dewr, a 700,000 mewn un frwydr. Pe bnaaem ni yn alluog i wneyd yn gyffelyb &'r Germaniaid ar y fifryrit buatent wedi eu hanfon allan o Ffninc, a bu,4sem ni wedi treiddio i Germani, ac yna buasera yn gallu canfod diwedd y rhyfel ofuadwy bresenol. I'w darpariaeth o gyflenwadau y mae y Ffrancod yn ddyledus yn benttf eu bod wedi gallu treiddio drwy y llinellau Germanaidd. Dyledswydd pob dineaydd ydoedd gosod ei boll nerth a'i ajluoedd at wasanaeth ei wlad enedigol yn awr et hangen. Yr oedd y pwnc o fabwyaiadu gorfodaeth filwrol yn eael ei ystyried, ao oa bydd angen gwneyd byny, ni chredal y gwrthwyoebai neb. Credai mai camgymeriad fyddai gwrieyd hyny oddigerth fod angenrheidrwydd gwirioneddcl am byny. Yr oedd rhai yn ymuno a'r fyddin yn Ilu- yn wir yn gyflymach nag yr oedi cyflenwadau yn barod ar eu eyler. Byddai yn thywbeth i ymffrostio ynddo pe eJjid dweyd arddiwedd y rhyfel ein bod \\edi livt yddo het) dtiefnyddio unrhyw fesurau gorfnfiol, yr hyn HaS gallai unrhyw wlad arall ddweyd. Anogai bwy oil i wneyd eu goreu yn yr argyfwng preaenol. DYDD SADWKN. PRYDEINWYR YN FUDDUGOL- IAETHUS. Mynega Syr John French fod y safleoedd Prydeinig yn y Chateau of Hooge, i'rdwyrain o Yprea wedi i'r Germaniaid 61 feddianu am ychydig amser, wedi ei ail-feddianu gan ein milwyr. Hawlia y Germaniaid eu bod wedi medd- ianu pentref Hooge. Gerllaw Givencby dy- wedir i filwyr Prydeinig jesel eu gorfodi i encilio wedi meddianu rhan o ffosydd y Germaniaid. Y GERMANIAID YN YMDEITHIO I LEM BERG. Dywed adroddiad Rwsiaiid fod y rhan fwyaf o'r milwyr R*siaidd wedi ymadael o Praemysl cyn i'r lie gael ei ail-feddianu gan y Germaniaid, y rhai yd vnt yn awr yn prysur ymdeithio o'f gorllewiu a'r de i amgylchynu Lemberg. "ZEPPELIN" NEWYDD ANFERTH. Dywedir fod y Germaniaid wedi dwyn allan ddyfais felldigedig arall, f "Zeppelin" nwyol, gyda'r hon y bwriedlr gollwng nwyon marwol ar y ddaear o'r entrych. SYMUDIADAU YR ITALIAID. Y mae yr Italiaid yn aymud ymlaen yn gyflym i diriogaeth Austria. Dywedir fod brwydr ffyrnig yn mVlled ymlaen ar lech- weddau cribog Monte Nerv, sydd dros aaith mil o droedfeddi o uchder. Y mae tynged tref bwysig Tolmino yn ymddibynu ar ganlyuiad y frwydr hon. Gwueir eynydd da hefyd wrth aymud ymlaen i gyfeiriad Rovereto, 4inas fwyaf Trentino. YMOSODIADAU AWYROL. Yagrifenydd y Morlys a hysbyea :—" Nos Wener, ymwelodd Ilongau swyrol y gelyn â glanau deheuol a dwyreiniol Lloegr. Goll- yngwyd llosg-belenau mewn amryw leoedd. ond ni wnaed nemawr niwed i bersonau nac eiddo." DYDD LLu.. BRWYDR FAWR YN Y DARDANELLES. Ar noson Mehefin 3-4, darfu i*r Tyrciaid, ar ol tau-belenu yn drwm amddiffynfa fechan yn ffrynt y safle Ffrengig, wneyd ymosodiad gyda gallu cryf o draed-filwyr yn erbyn y Ffrancod, ond siomedigaetbug fu byny iddytit, gan y gorfodwyd bwy i encilio gyda llaadfa. fawr. Ar yr un adeg, darfu i'r Tyrciaid oeod y goedwig o flaen safle y Prydeinwvr ar dan, ac yna ymosod amynt, ond bu hyn yn aflwyddianus eilwaith. Boreu Mehefin 4ydd, gorcbymynodd Syr Ian Hamilton, ymosodiad oyffredinol ar y ffosydd Tyrcaidd yn rhan- barth ddebeuol Gallipoli, yn cael ei flaenori gan din-beleniad nerthol gan yr holl fagnEl- au, yn cael eu cynorthwyo gan ryfel-longau, &0, Yn sydyn, rhoddwyd yr arwydd i'r milwyr Prydeinig ymosod gyda bidogau, a bu yr ymgyrcb yn hollol lwyddianua ar byd y llineil, heblaw mewn un man, lie nad oedd y rhwystrau gwifrol wedi eu dinystrio gan y magnelau. Gweithiodd y milwyr Indiaidd yn ardderchog, a cbymerasant ddwy linell o ffosydd, a gwnaed hafoo gan y llynges, y Tirlogaethwyr, a'r milwyr Ffrengig. Can- lyoiad yr ymladdfa ydoedd enill 500 Hath o dir, yr hyn gynwysa ddwy linell o ffosydd Tyrcaidd ar hyd ffrynt o yn agos i dair milldir, lladd llawer, a chymerwyd rhai can- oedd o garcharorion. Anfonwyd adgyfnerth- ion Tyrcaidd, a pharheir y brwydro. CYNGOR DOETH. Cynhallwyd cyfarfod o wyr y rheilffyrdd yn Southampton ddydd Sul, pan ddywedodd Mr. A. Bellamy, llywydd Undeb Gwyr y Rheilffyrdd, y dylid ymogelu rhag cyhoeddi Btreic ar hyn o bryd. Dywedai oa y byddai i wyr y rheilffyrdd fyned allan ar streio ar yr adeg ddifrifol breaenol y byddent, nid yn unig yn fradychwyr i'w gwlad, ond i'r pum' mil a deugain o'n cyd-aelodau oedd yn gwas- anaethu eu gwlad, DYDD MAWRTH. DINYSTRIO GWEITHFA AWYR- LONGAU. Am 2.30 foreu Llun, gollyngwyd llosg- belenau gan ddau awyrenwr Prydeinig ar weithfa awyrlongau yn Brussels, gan ei gosod ar din, ac ytuddyrchafai y fihml\u yn uchel i'r awyr. Credir fod pobpeth yn y weithfa wedi eu ddinystrio. Am dri o'r gloch y boreu, ymosododd dau awyrenwr Prydeinig arall ar "Zeppelin yn yr awyr rhwng Ghent*a Brusseils, a llwydd- asant i'w dinystrio. Cwympodd y "Zeppelin," a lladdwyd 28 o'r dwylaw oedd ynddi. Yn anffodus, disgynodd ar sefydliad lie y cedwid lluawa o blaiit amddifaid, a lladdwyd dwy fynaches a iiifer o blant. Ymwelodd "Zeppelin i'r rhanbarth ddwy- reiuiul o Luegi nos Sul, pryd yr achoswyd dau dan, ac y lladdwyd pump, tra yr anaf- wyd deugain. Y RWSS1AID YN SUDDO, LLONGAU. Yn ol newyddion a dderbyniwyd o'r Baltic, llwyddodd y Germaniaid i suddo liong .1 Rwsiaid, y rhai a auddasant dair Hong Germaniaid. DYDD MERCHER. LLWYDDIANT Y FFRANCOD. Llwyddoid y Ffrancod i gyftawni gwrbydri i'r gogledd o Arias, lie y cymerasant feddiant o amryw dai. Ymolodwyd arnynt clair gwaith gan y Germauiaid, ond llwyddodd y Ffrancod i'w gwrthrechu gyda cholledion trymion. I'r de-dwyrain o Hebuterne, ceiaiodd y German- laid adfeddianu safleoedd a gollasant, ond gyrwyd hwy yn ol bedair gwaith. Cymer- wyd rhai ugeiniau o Getmaniaid yn garchar- orion. PUM' MIL 0 AWSTRIAID WEDI EU LLADD. Newyddion o Petrograd a hysbysant fod ymladdfeydd ffyrnig wedi cymeryd lie rhwng y Rwsiaid a'r Awstriaid yn rhanbarth Shawli, lie y collodd y diweddaf bum' mil o wyr, heb- law y nifer a gymerwyd yn garcharorion. SUDDIAD LLONGAU. Derbyniwyd newyddion neithiwr i'r perwy! fod y Germaniaid wedi suddo chwech o longau masnachol y dyddiau diweddaf, a glaniwyd dwylaw un o honynt yn Milford Haven ddydd Mawrth. YMRESTRU YMHLITH MWNWYR. Ychydig aniber yn ol, penodwyd pwyllgor gan y Swyddfa Gartrefol l wneyd ymchwihad t gyllenwad glo yn yr argyfwng preseuol. Cafwyd nad oedd y cyflenwad yn ha.ner digon i'r alwad, ac awgrymai y pwyllgor na ddyUd ymreatru yehwaneg o lowyr, ac y byddai yn ddymunol i gyflogi glowyr o wledydd ereill i ianw y gwagJeoedd sydd wedi eu hachosi. Auogwyd ar i bawb fod yn gyuil yn defnyddio glo oberwydd y prmder, ac ar i'r percheuogion a'r gweitiiwyr gyd-wcithiedu yn iwy a'n gilydd. MANION. Rhoddodd Bremin yr Eidal 84 o'i geffyl- au at wasanaeth ei fyddiuoedd. Gallir gweled 36 o ferched yn oa&glu tocynau yn ngorsaf London Bridge ar reil- ffordd Brighton. Ni oddefir i unrhyw fath o edau gael ei j ddanfon o wlad Sweden gan y Llywod-raeth yno. Dywedir fod priaiau cig yn Melbourne, Awstralia, yn uwch nag y buont er's haner can' mlynedd. Llosgwyd delw o Arglwydd Northcliffe, parehenog y "Daily Mail," gan nifer o fyfyrwyr Prifysgol Lerpwl. Ni oddefir plant o riani Germanaid'j! ddyfod i'r ysgolion dyddiol Middles- brough. Daliwyd dwy ddynes yn mynwi gyda'r fyddin i'r ffrynt yn Itali; yr oeddynt ya awyddus i daangos, meddent, fod menywod Itali yn foddlawri gwneyd en dyledswydd. "Ma.e'r bwledi yn disgyn rel reis mewn pnodap. felly y desgrifia un milwr ergyd- ion y gelyn, ocnd dywed fod ei gyd-filwyr yn feohgyn ardderchog, ac yn ddeiliaid o'r wlad ortiu dan haul. Dlrwywyd Walter Lawrence Hope a),, dynu Hun un o'r llonga.u rhyfel yn Barrow. Gorfod iddo dalu 5p., er iddo.bledio ei fod yn ddieuog. Dywedodd y Miiwriad French rnai mwn- gloddwyr ydyw y milwyr dewraf a goreu ar faes y frwydr. Gofyna am ragor o honynt, mor fuan ag sydd bosibl. 'rifle range' yn Maryleb<">ne ar agor bob ddydd Sui o 10 tan 5 er mwyn rhoddi cyfleusdra i rai sydd yn gwedthio trwy'r wythnos i ddysgu saethu. Cyflwynwyd rhodd o gledd a jlawddryil i r I .gad ben W. R. Owen; yr hum oedd gynt yn lieddgeidwad yn Uundain. Rhodd oddiwrth ei hen gyteillion. "Lord High Explosive," dyma'r teitJ rydd 'Punch. i Mr. Lloyd George ar ei benodiad i'w swydd newydd. Caniberwell yw'r rhan o ddinas LltSndain sydd wedi gwneyd oreu ynglyn a cha^glu adfilwyr. Mae droa 23,000 wedi myned oddiyno. "Dim ond i unrhyw ddyn waeddi nerth ei ben y gair 'German' n'n pier o greu -^onyddweh dychrynllyd ar unwaith." Dyna dvslolat-th Ynad Heddwch Maiyle- bone.

Nodion Hen Bysgotwr

Nodion "Hen Bysgotwr." Yn ol y Daily Tehgraph daydd Llun ym- ddengys fod y gwenith yn gostwng yn yr holl farchnadoedd. Yn Northampton ei bris oedd 60a. y chwarter, gostyngiad o 4s. 6c. Yn Dorcaster yr oedd y gostyngiad yn 4s, New- castle o 2s. i 3s., Bedford a Isle of Wight 5s., Taunton o 3s. i 4s., a Reading 3a. Yn awr, gan fod y gwenith yn gostwng yr ydym yn byderu y bydd y peilliad yn gostwng yr wythnos yma, ond rhyw fodd ni fydd y iras- nachwyr fel rheol wedi elywed dim am ostyngiad yn mhriaiau y gwahanol nwyddau, ond 08 y bydd yna rhyw awgrymiad am godi fe fyddant wedi ei aawyru o bell. Llawer o feirniadu sydd yn awr ar wyr cyhoeddus ein gwlad. Y mae Mr. Winston Churchill wedi bod o dan yr ordd newyddiad- urol oherwydd rhyw anghydfod fu rhyngddo ef a Lord Fisher, canlyniad yr anghydfod bu I Lord Fisher ymddiawyddo, a newidiwyd awydd Mr. Churchill o fod yn Brif Arg.wydd y Morlys i'r swydd o Ganghellor Duoiaeth Lancaster. Er i Mr. Churchill gael newid ei swydd, nid ydyw wedi pwdu fel y bydd arfer rhai. IS id ydyw yn eiddigeddus wrth ei olynydd, sef Mr. Balfour, canys fel hyn y dywedodd efe am Mr. Balfour pan yn anerch cyfarfod amhleidiol yn ei etholaeth y dydd o'r blaen :—1 Fy nyledswydd ydyw rhoddi iddo fy nghymorth ffyddlon, mewn gweithred, mewn gair, ae mewn meddwl, ac y mae yn dda iawn genyf yn wir fod Mr. Balfour wedi bod yn alluog i gymeryd y gwaitb anbawdd hwn' Os y darfu chwi sylwi ni fydd dynion gwir fawr yn digio wrth eu gilydd fel rheol, rbyw fodau 4 meddyliau bycbain ganddynt fydd yn tramgwyddo os na fyddant yn cael ffordd eu hunain yn mhob peth. Y mae llawer un wedi gadael eglwys a chapel oberwydd i'r gwabanol weinidogion ddweyd rbywbeth o'r pwlpud nad oedd yn cydweddn a'i arcb- waeth hwy. Ond holwch chwi ychydig yn eu cylch, a chewch weled yn fuan mai bodau ydyut a meddyliau bychain ganddynt. O boeibl mai ein dyledswydd tuag atynt ydyw trugarhau wrthynt, gan fe ddichon nad oes ganddynt mo'r gallu i ymddwyn yn wahanol, canys rbaid cofio nad ydyw pawb wedi cael eu cynysgaeddu a'r un gallu. Os oes arnoob eisiau bod yn fawr efelychwch ddynion mawr, ar y llaw arall oa oes arnoch eisieu bod yn fychan yn ngolwg pawb cofiwcb am bwdu mor fynych ag y gellwch. Be ddywedir fod y mwyafrif o ohebwyr y newyddiaduron yn arfer gormod o aebon yn eu hysgrifau, ac efallai nad ydyw Hen Bys- gotwr ei hun yn ddieuog oddi wrth hyn ar rai prydiau. Ond y mae gwahaniaeth rhwng sebon a sebon. Y mae rhai yn aeboni cym- aint fel pe buasent wedi cael eu gent mewn gwaith sebon, ac yn defnyddio y Soft Soap. Fe ddywedodd un hirben wrthyf y dydd o'r blaen, 08 y gwelwn i y toft soap yn cael ei ddefnyddio gan ohebwyr fod yo rhaid fod yna rhyiy dduwch eisiau el olchi, neu rhyw hen grachau eisieu eu codi, canys,' meddai, nid oes neb yn defnyddio sebon os na bydd yna rywbeth du eisieu ei olehl.' # Anhawdd ydyw boddlonl holl ddarllenwyr y LLAN wrth ysgrifenu i'w golofnau. Y mae rhai yn meddwl i'r LLAN fod fel y Times, ond rhaid cofio ein bod ni fel gobebyddion yn ys- grifenu ar gyfer y werin sydd yn deall dim ond y Gymraeg, ac nid ar gyfer y doabarth dysgedig sydd yn arfer darllen prif newydd- iaduron Seisnig. Gallwn weled yn amlwg with rai o ysgrifau yn y LLAN fod y goheb- yddion yn lloffa yn y Times, y Morning Pott, a newyddiaduron Llundeinig ereill, o gan- lyniad y mae y werin trwy ddarllen y LLAN yn cael syniadau gohebwyr prif newyddiadur- on Seisnig ein gwlad ar bynciau y dydd. Anhawdd ydyw dyfalu beth sydd i ddyfod o 'Church Postponement Bill' y Llywodr- aeth, Nid oes yna welediad eglur pa bryd y mae i ddyfod gerbron y Llywodraetb eto. Y mae rhai yn tybied mewn rhai cylchoedd y bydd i'r Government Postponement Bill.' os y pesir ef, roddi i'r Eglwye rhyw roddion mawr j ond y mae hyn, wrth reswrn, yn hollol gyfeiliornus. Nid ydyw ond yn rhoddi 'chwe' mis i'r EgIwys ar ol terfyniad y rhyfel i ail-drefnu ei thy, yr hwn amser, wrth reswm, sydd yn rhy fyr o lawer. Credwyf y dylem ddai pwnc yr Eglwys o flaen y cy- hoedd bob wythnos, a dangos i'r wlad y fatb gamwri y mae ein gwrthwynebwyr wedi wneyd ag arian yr Eglwys. Gwelaf fod Esgair' yn apelio unwaith yn rhagor ar i'r plwyfi hyny sydd yn tros- glwyddo arian tuag at y G.G.E. anfon man- ylion yngijn a'r casgliadau, er mwyn iddo fod mewn sefyllfa i roddi y manylion yn ei Adroddiad Cymraeg. Yr ydys yn hyderu y bydd i bob plwyf anfon swm y casgliadau i Esgair' ar fyrder. HEN BYSGOTWR.

PENTRAETfL

PENTRAETfL Clywsom y dydd o'r blaen fod trydydd mab ein rheithor (y Parch. E. P. Howell, Deon Gwladol Tindaethwy), yn awr yn Ffrainc. liwyliodd o Southampton nos Fawrth ddi- weddaf, a glaniodd yn Le Havre oddeutu tri o'r gloch foreu dydd Iau.* Mae yn awr yn y Base Depot' yn Rouen. Cafodd fordaith gysurus a dymunol dros ben ar fwrdd yr agerlong I La Mirguerite,' yr hon fu am rai blynyddoedd yn adnabyddua iawn i drigolion glanau y Feoai fel un o'r agerlongau a gludai y miloedd ymwelwyr o Lerpwl i Ynys MOn i.' 4 ac ardaloedd eraill yn N gogledd Cymru. Disgwylia Seoond Lieutenant W. A. G. Howell-y milwr ieuano y cyfeirir ato- gael ei anfon i'r firing line' yn fuan. Perthyn i'r 3rd Duke of Cornwall's Light Infantry. I —Daeth nifer go dda o ymwelwyr i Draeth Coeh i fwrw gwyliau y Sulgwyn, a gwelsom luaws o honynt yn y gwasanacth Seisnig yn Eglwya Pentraeth ar y Sulgw yn a Sul y Drindod.-Goh.

Y Gorlan Dramorol

Y Gorlan Dramorol. Pa weledigaeth newydd a ddeillia o lng- oedd y rhyfel preasnol I "-Mrir. Randall Davidson. Mae aflwyddiant cenhadol i'w briodoli i dri pheth :—(1) Anwybodaeth parthed amcan mawr Duw i'r byd. (2) Anfoddlonrwydd i wneyd aberth. (3) Diffyg ffydd yn ngallu Duw.Canon Tvpptr Carey. I Mae y rhyfel preseuol wedi ein dwyn yn ol i gredu mewn diafol, yn yr ymdrech rhwng y da a'r drwg a rhwng y goleuni a'r tywyll- wch.Esgob Montgomet-y. He that careth for the sick and wounded watcheth not alone 7 There are three in the darkness together, And the third is the Lord.' Two men looked out of prison bars The one saw mud, the other stare.' SBFYLLFA Y C.M.S. Mae ein sefyllfa fel cymdeithaa yn peri pryder, nid yn gymaint oherwydd lleibad yn ein tanysgrifiadau y llynedd, ond beth os ceir cyffelyb lelhad eleri I Yn mia Gorpbenaf bydd y Pwyllgor Cyflredinol yn penderfynu y cwestiwn holl-bwysig a ddylid cau i fyny rai o'n goraafoedd, a galw adref rai o'n cenhadon. Cyn hyny, yr ydym yn gobeithio cael barn yr Associations ar y. mater. Yn ystod yr wythnos hon cynhelir cyn- hadledd yn Swanwick, pryd yr ymgynull 300 o offeiriaid ieuainc perthynol i'r S.P.G. a'r C.M.S. Ceir anerchiadau gan Esgob Gore, Archddiacon Sheffield, Canon Joynt, Parchn. Hubert Brooke a Hannington Leea. Gobeithio y ca'r ddwy gymdeithas y fath aymbyliad ac ysprydiaeth fel y bydd yn anmhosibl i'n H eglwys feddwl am golli yr un trench. 1BGOL HAF. Obarwydd fod milwyr o hyd yn cael eu cartrefu yn Ilkley, bwriedir cynal yr yagol yn Keswick ar yr un dyddiau. Mae eisoes droa dri chant wedi addaw dyfod i'r ysgol, a chyda Keswick yn atdyniad ychwanegol yn ddiau ceir ychwaneg o ysgolheigion. Gobeith- io y ceir llawer o Gymru yno. MAKTEISION ST. PAUL FEL CENHADWR. (1) Gwybodaeth o'r Ysgrythau, wedi el drwytho mewn addysg grefyddol. (2) Addysg dda. Ei wybodaetb oRoeg, ei wybodaeth ddaearyddol o'r gwledydd oddi amgylch. (3) Ei sefyllfa gymdeithasol, yn ddinesydd Rbufeinig, yr hyn a olygai y medrai apelio at Caesar, ac y gallai symud mewn cylchoedd uehel. (4) Ei alluoedd rhesymegol. (5) Yn benaf, siorwydd personol fod lesu Grist yn Iachawdwr, ac mai amcan Duw oedd crynboi ynghyd yn N ghrist yr boll bethau sydd yn y nefoedd, ac ar y ddaear ynddo Ef.' GWEDDI DROS PALESTINA. Hollalluog Dduw, yr Hwn a ddewisaistj wlad Palestina i fod yn etifeddiaeth dy bobl Israel, ac i fod yn fangre genedigol ein Hiach- awdwr lesu; Dychwel galonau dy ddewisedig bobl fel y bo iddynt gaffael ynddo Ef, yr Hwn a groeshoeliasant, eu Messiah, eu Brenin a'u Gogoniant Goleua feddyliau y Mahometaniaid, fel y gwelont yn Nghrist lesu ddatguddiad llawn o dy Gariad a'r unig gyfrwng maddeuant. Edrych, ni a atolygwn i Ti, yn dy drugaredd ar helT Eglwys y wlad, llewyrch yr hon sydd ar ddiffodd. Par iddi ddadebru i newydd- deb buchedd, ac i dystiolaetbu drosot yn n-ihlith y rhai digred. Cynysgaedda &'th Yspryd Glan dy genadon yno, a cbyfoethoga &'th nefol ras y rhai a droir atat trwy weini- dogaeth y Gair, fel y parhaont yn eiddo i Ti yn dy deyrnas dragwyddol, yr hon a addew- aist trwy Grist ein Harglwydd. Amen.

TREGARON

TREGARON. BLAEN-WYLWYR BACHGBNAIDD (Boy Scouts). -Cynhaliwyd cyfarfod rhagarweiniol nos Wener, y pedwerydd cyfisol, i aefydlu c&trawd gyntaf Tregaron o Flaen-wylwyr Bachgenaidd Baden Powell. Bodolai cryn awydd ymysg bechgyn yr Ysgol Ganolraddol, a hefyd yr Ysgolion Cenhedlaethol a'r Cyngor i sefydlu catrawd, a daeth nifer dda ynghyd I lawnt y Ficerdy am saith or-gloeb, Yna eglurwyd ideddf y Blaen-wylwyr (Scout Law) gan athraw catrawd gyntaf Llanbedr-pont- jStephan (Mr. E. Dunmore Johnson, a dangoswyd gwabanol ymarferiadau i'r bechgyn gan yr atbraw cynortbwyol Mr. A. E. Evans. Dysgwyd y floedd arferol, a'r gad-lef Een gon yama,' a'r gan swyddogol pan ar y daith, o dan gyfarwyddyd yr athraw cynorthwyol Mr. W. G. Hargrave Thomas. Ar ol cael gwledd wedi ei pharatoi gan y ficer, yr hwn sydd yn cymeryd dyddordeb *nelllduol yn y cychwyniad, teithiodd y gatrawd newydd- anedig i lawr i'r brif heol, lie y seiniodd bugler' catrodau Llanbedr (yr arweinydd catrodol Eddie Thomas) yr arwydd i ymadael. Yr oedd y trefwyr yn frwdfrydig dros ben wrth weled yr olygfa, a diagwyllr y bydd i lawer o fecbgyn ymuno yr wythnos hon, a gellir sicrhau dyfodol dyaglaer i'r gatrawd yn Nhregaron.

Gan Llanbedr mae y Goreu

Gan Llanbedr mae y Goreu. Mae gan Llanbedr y prawf goreu yn boaibl, nid yn unig am ei fod yn cael ei ddwyn ymlaen gan ddrigianydd o Llanbedr, ond oberwydd fod blynyddoedd wedi myned heibio er pan roddwyd y prawf cyntaf, eto heddyw mae yn dal mor gadarn ag erioed, yn well mewn gwirionedd, gan pa brawf cryfach ellwch gael nag amBer 1 Ar Medi 6ed, 1911, tystiolaethodd Mrs. R. Illingsworth, o 8, Drovers' Road, gerllaw Capel y Wesleyaid yn Lianbedr:Mewn caulyniad 1 anwyd a gefitis rai misoedd yn ol, dioddefais oddiwrth boenau llym ar draws fy nghefn, y rhai oeddyut yn flinderus iawn. Pwyntiai arwyddion ereiM at y ffaith fy mod yn dioddef oddiwrth anhwylder yr elwlenod hefyd. Darfu i Doan's backache kidney pills wneyd llawer iawn o les i mi gwnaethant fy nghefn yn gryfach, a theimlwn yn llawer iawn gwell ar ol cym'e:-yd dognau o honynt. Gallaf gyflwyno y peleni gydag ymddiried- aeth i ereill, gan fy mod wedi profi eu gwerth." Ar Ebrill Sfed, 1915—yn agos i bedair blynedd yn ddiweddarach—dywedodd Mrs. Illingsworth Mae peleni Doan bob amser yn gwneyd lies i mi, a chredaf eu bod yn feddyginiaeth dda iawn. Yr wyf yn dweyd wrth ereill am roddi Crawf ar y peleni os ydynt yn cael eu lino gan anhwylder yr elwlenod. Yr wyf yn dda iawn yn awr." Mae anwyd ac oerfel yn tafia balch trwm ar yr elwlenod, gan eu bod yn cau y chwys- dyllau, fel y mae yr anmburedd ddylasai fyned allan drwy y croen yn gorfod cael ei waiedu drwy gyfrwng yr elwlenod. Mae anwydau, felly, yn achosion cyffredin o an- hwylderau difrifol ar yr elwlenod a'r yswigen, ae y mae o'r pwys mwyaf i gyraeryd cwrs o'r peleni hyn pan yn gwella oddiwrth anwyd neu yr anwydwst. Bydd i hyn gynorthwyo yr elwlenod yn y gwaith mwy a osod wyd arnynt, a byddant yn rhagocheliadau rhag poenau yn y cefn, crydcymalau, grafel, dropsi, ac anhwylderau dyfrol difrifol. Pris 2a. 9c. y blychaid; chwe' blyobaid am 13s. 9c.; ar werth gan bob masnachwr, neu i'w cael oddiwrth Foster McClellan Co., 8, Wells Street, Oxford Street, London W. Peidiwch gofyn am back- ache and kidney pills,-gofynwch yn bendant am Doan's backache kidney Dills. yr uu fath rai ag a gafodd Mrs. Illingsworth.

Dydd Gwyl St Cwyfen

Dydd Gwyl St. Cwyfen. Mehefin 3ydd oedd Dydd Gwyl St. Cwyfen,—yr hen Sant duwiol groesodd o Fynachiog Beuno, yn Nghlynnog Fawr yn Arfon, i'r ardal hyfryd aaif rhwng Aber- ffraw a Rhoeneigr, i ddod a'r 'newyddion da o lawenydd mawr.' Tebygol yw fod Cwyfen YW yn un o ddisgyblion St. Jleung- ac fod y gwr da hwnw wedi ei lenwi a ael ysprydol i wneyd rhywbeth droe lodaenu yr Efengyl yn Mon baganaidd. Credwn iddo groesi yn y seithfed ganrif, a llawanydd genym feddwl fod y ganwyll eto'n oleu. Erbyn heddyw mae Eglwys St. Cwyfen wedi ed hrongylohu gan y mor, ond ar y trai gallwn eto gyrchu'n camrau tuag at y fangre sancbaidd. Pan ei hadeilatdwyd gynta.f safai ynghanol y plwyf, ond mae'r mor wodi enill cyniaint ar y tir yn y parthaa hyn fel y saif yr Eglwys heddyw mewn ynys I yn y mor. Bob blwyddyn, ar y 3ydd o Febefin,bydd nifer dda o blwyfi Llangwyfen a. Tref draeth (sydd yn gysylltiedig) yn ym- weled a'r hen Eglwya, er cocffhad anwyl am y Sant tirion. Cymerodd hyn le eleni fel arfer, ao ar ddydd Iau diweddaf, diwrnod hafaidd ymhob ystyr, pryd yr oedd holl natur yn ei gogoniant, a'r mor mawr llydan yn hollol dawe], daeth cynifer dda yno i ddangos eu parch a'u hodmygedd o Sant Cwyfen. Yn y boreu am 11 bu gweinydd- iad o'r Offerer; Sanctaidd gan yr Hybarch Arohddiaoon Morgan, M.A., rheithor Tref- draeth a Llangwyfen. Yn y prydnawn draohefn cynhaJiwyd gwasanaeth am dri o'r gloch, pryd yr oedd yn agos i dri ugain yu breaenol. Dechreuwyd y gwasanaeth ga.n yr Hybarch Archddiacon, a darllen- wyd y Uith gan y Parch. T. Hughee- Roberts, curad, Llangwyfen. Yna canwyd y 'Magnificat,' ac ar ddiwedd y gwasan- aeth yr emyn 'Cwmni'r Saint w\-f yn ei r,arn ar y don 'Lausanne.' Pregethwyd yn effeithiol cl-roq ben gan y Parch. A. O. Evans, B.A., Llanfaethlu. Galwodd edn sylw at wir ystyr y gair 'Diddanydd' a phwysigrwydd y Glan Yspryd. Cyxeiriodd at St. Cwyfen yn darawiadol iawn, gaa ddangos i ni mor lawn oedd yr hen Sant duwiol o'r Gwir Yspryd. Dilynwyd ei gan yr Hybarch Arohddiaoon, yr hwn a wnaeth gyfeiriadau hynod i'r sawl a oleuodd 'gan- wyll y gwirionedd' am y waith gyntaf yn yr ardal. Terfynwyd trwy ganu yr emyn, 'Oh, God our help in ages past.' Gwedi'r gwasanaeth, yr hwn yn ddiau osododd argraff ddofn aT y sawl oedd yn bresenol, yr oedd gwahoddiad cynes i bawb ddod i gael cwpanaid o de gerilaw bwthyn bychan a thwt ychydig uwch na'r traeth, sef trig- fan ffyddlon glochydd St. Mair, LIangwy- fen. Mae ein diolchgarwch yn fawr i'r Hybarch Archddiaoon am ei garedigrwydd yn parotcn gwledd mor ardderchog ar edn cvfer. Ymhlith yr ymwelwyr gwelsom y Parch. R. J. Edwards, M.A.. Llangefni. Bydded i'r dathliad hwn o Wyl St. Cwyfen gynhasu'n serch at anwyl Eglwys ein gwlad. Ar RHEDYN.