Teitl Casgliad: Llan

Sefydliad: Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Hawliau: Nid yw statws neu berchnogaeth hawlfraint yr adnodd hwn yn hysbys.

Gwylio manylion cyfan

Cyntaf Cynt Llun 2 o 8 Nesaf Olaf
Full Screen
5 erthygl ar y dudalen hon
Y Rhyfel o Ddydd i Ddydd o

(Parhni o tvdalen 1) CYNYGIAD GERMANI I LYWODR- AETH YSPAEN. Dywed gohebydd o Rhufain fod Ger- ZD mani wedi ceisio gwneyd amodau a'r Ys- paen ynglyn a'r rhyfel bresenol. Cynygia Germani roddi Gibraltar a'r oil o Morocco i Yspaen os pery yn anmhleidiol. Gwrth- odwyd y cynygion gyda dirmyg. Nid eiddo Germaiii yw Gibraltar, ond yr oedd am feddianu y lie hwnw os goddefai Llvw- odraeth Yspaen iddi osod magnelau ar r uchelderau tucefn i Centa, y rhai ydynt ar gyfer Gibra;tar. GORFODAETH YN AWSTRALIA. Er fod ymrestru yn myned ymlaen yn foddhaol yn AwatraJia, mae mudlad cryf ar droed yno i roddi gorfodaeth mewn grym, yn benaf am y rheswm mai y dynion goreu sydd yn ymrestru yn wirfoddol. Tedmlant, os ydynt i enill ymddiriedaeth y Cynghreiriaid, y rhaid cael pob un o fewn yr oedran priodol i ymuno a'r fyddin. Cefnogir y mudiad yn aiddgar gan v mwyafrif o ddedliaid y wlad DYDD LLUN. Y KAISER YN CEISIO HEDDWCII. Yn union wedi i'r Germaniaid enill goruchafiaethau yn Poland, ceisiodd v Kaiser ddyfod i delerau heddwch a Czar Rwsia. Fel v gallesid disgwyl, gwrthod- wyd y cynygiad, ac ni fydd i Rwsia gytuno ag unrhyw gynygiad o'r fath hyd nes y bydd Germani wedi ei llwyr orch- fygu, a'i bygythion wedi darfod. Mae Rwsia wedi gwneyd cytundeb difrifol a Ffrainc a Phrydain Fawr, ac ni ddyry y cleddyf yn v wain hyd nes y byddo y telerau yn dderbyniol gan ei Chynghreir- iaid a hithau. Mae yn amlwg fod Ger- mani wedi blino ar y rhyfel, ond ymladda yn ffyrnig pan orfodir hi i wneyd hyny. Gwyr yr awdurdodau fod Germani wedi cyrhaedd eithaf ei chadernid, tra nad yw Prydain Fawr na Rwsia wedi cyraedd hyny eto. Nid yw Germani byth yn es- geuluso dim fyddo o fantais iddi, a byddai cytuno a hi yn awr yn rhwym o'i galluogi i enill rhyw ysbail, a'i galluogi i ddarparu ar gyfer bygwth Ewrop eto. Byddai yn fradychiad i achos rhyddid gytuno i chynygiad Germani ar hvn o bryd, a di- ddymai yr aberthau a'r colledion mawrion a ddioddefwyd yn ystod y deuddeng mtS diweddaf. YR YMLADD YN GALLIPOLI. Hysbysdr fod yr awdurdodau Tyrcaidd yn adeiladu caerfeydd ar hyd glanau Asia Leiaf. Mae ugain mil o draedfilwyr Tyrcaidd wedi myned drwy Brust, Twrci Asiaidd. Llwyddiant- sydd yn nodweddi ymgyrch y Cynghreiriaid yn Gallipoli, ac y mae1.t wedi llwyddo i enill amryw ffosydd, a pheri cofledicn trymion i'r gelyn. Ym- drechodd y diweddaf yn galed i'w had- feddianu, ond ofer fu y gwaith. Y GERI MARWOL YN AWSTRIA. Adroddir fod y geri marwol, clefyd y typhoid, a'r frech wen yn creu hafoc dychrynllyd drwy yr oil o deyrnas Awstria, ac yn enwedig yn Galicia a Bukovina, ac nad oes arwydd fod yr an- hwylderau heintus yn lleihau. Rhaid i bob plentyn drwy y wlad gael eu hall -fuch- frechu cyn myned yn ol i'r ysgolion ar 01 en gwyliau haf. TYWYSOG CORONOG GERMANI. Cyhoeddwyd procHamauiwn gan y Tywysog Coronog beth amser yn ol, copi or hwn gafwyd yn llogell un o'r swydd- ogion laddwyd yn yr Argonne. Cy- nwysai hanes cwymp Warsaw, a chena- dwriau honedig oddiwrth y Kaiser a Brenin Wurtemberg yn llcngyfarch y Tywysog Coronog oherwydd ei orchestion. Y mae'r genadwri oddiwrth yr Rmpnvr yn diweddu gydag anogaeth i barhau i vmladd yn ddewr er mwyn cyraedd arncan pwysig er gwaethaf v rhwvstrau mawr. Dvwedodd swvddog clwyfedig a ddaliwyd fod y proclamasiwn hwn wedi bod yn help i godi ysbrydoedd y milwyr oedd vn dechreu erwangaloni oherwvdd eu colledion O O trymion, a'r ffaith. nad oeddynt yn cael llonvdd oddiwrth ymosodiadau nos a dydd. Y mae'r Tywysog Coronog wedi bod wrthi am dair wythnos yn ymladd yn barhaus gyda phedwar ugain mil o'i filwyr goreu, ond ni lwyddodd i dori'r linell Ffrengig, ac y mae ei golledion wedi bod oddeutu 10,000 yr wythnos. Costiodd yr ymosodiada u Germanaidd ar Hill 213 yn ddrud iddynt yr wythnos ddiweddaf. Yr oedd y cyflegrau Ffreng-ig i fyny a'u cyflegrau hwythau. Y mae brwydro ffyrnig wedi bod yn y Vosges ac yn Artois, ond trodd v naill a'r llall yn ffafr v Ffrancod. DVDD M\WHTH. BUDDUGOLIAETII BRYDEINIG. Choniclir biuldugoliaetli Brydeinig gan Syr John French. Oddiar pan anfonodd ddiweddaf, dywed fod y raagnelwyr o'r ddwy ochr wedi bod yn egniol i'r gogledd a'r dwyrain o Ypreg, ond yr oedd y fantais o du y Prydeimvyr. Borcu Llun, ar ol tan-beleniyd IINvyddiaiitlz, yn yr hyn cynorthwyid y milwyr Prydeinig yn egniol gan y Ffrancod, ymorcdwyd ar y ffosydd yn Hooge, v rhai gymerwyd oddi- arnom ar Gorphenaf 30ain, ac ail feddian- wyd hwy. Dilynwyd hyn a chynydd i'r gogledd a'r gorllewin o Hooge, gan Ylll- estyn llincll y ffosydd 1200- o latheni. Yo ystod y frwydr, tan-belenwyd ar gerbydres Gennanaidd yn Langemarck, gan daflu pump o wageni oddiar y rheiliau a'u gmoJ ar dan. Cymerwyd tri o swyddogion 2 124 o filwyr yn garcharorion, a meddian- wyd dau beiriant saethu. YMOSODIADAU GAN AWYR- LONGAU FFRENGIG. Ymosododd nifer o awyr-longau Ffrengig ar ranbarth glofaol pwysig Saarbruecken, i'r dwyrain o Metz, ddoe. Cwyna Germani fod hyn yn annhcg, gan Z" Z7, fod naw o drigolion wedi eu lladd, a 26 wedi eu clwyfo yn drwnn, ond angliofir y creulonderau dieflig gariwyd an an gan- ddynt hwy yn Lloegr. Gan fod glo yn bwysig ynglyn a. gwneuthuriad cad-ddar- pariadau, yr oedd yr ymosodiad hwn gan y Ffrancod yn hollol naturiol ac angen- rheidiol. AMDDIFFYNFA NOVO GEOR- GIEVSK. Mae yr amddiffynfa uchod wedi ei han)- gylchynu gan y Germaniaid a'r Awstriaid, ac ofilir fod y milwyr Rwsiaidd yn gar- charorion oddimewn. SUDDIAD RHYFEL-LONG DYRC- AIDD. Llwyddodd llong ymsuddawl Brydeinig i dclinystrio y rhyi'el-long Dyrcaill 'Kheyr- ed- dm' yn Mor Marmora ddoe. Llwydd- wyd i achub rhai o'r dwylaw. Teimla Tyrciaid yn ddwys oherwydd y golled lio--]. Pwrcaswyd hi rai blynyddau yn ol gan y Germaniaid, ac er nad oedd yn llestr gyflym iawn gallai beri lla-wer o drafferth ZD ar achlysuron. YMDAITH YR ITALIAID. Yn ol y nev/yddion diweddaraf o Rhufain, mae yr Italiaid yn gwneyd cynydd arnlwg yn eu ymgyrch yn erbyn yr Awstriaid, ac wedi peri colledion dir- fawr iddynt. Gollyngai yr Italiaid Pr gyfartaledd 20,000 o dan-belenau yn ddidor am ddeng diwrnod. Maent wedi llwyr ddinystrio tref Gorz, ac v mae yn debyg pan gyoeddir y manylion y ceir fod yr Awstriaid wedi colli rhai miloedd o'u gwyr, heblaw cael eu hamddifadu o fedd- ianau. Y GERMANIAID A SERBIA. Bwriedir anfon 100,000 o filwvr Ger- manaidd i gynort.hwyo yr A wstriaid i orchfygu Serbia, ac y mae rhai o'r cat rodau eisoes wedi cyraedd Orsova, Hun- gari, o fewn can' milldir i Belgrade. I DYDD MERCHER. SYMUDIAD NEWYDD YN Y DARDANELLES. DARDANELLES. Mae symudiad newydd wedi cael ei gario allan yn y Dardanelles sef lluoedd o I filwyr Prydeinig wedi glanio yn ngoaynys Gallipoli. Ymddengys fed hyn wedi si gario allan ar ol ymladdfa galed, gan fod n Syr Ian Hamilton yn adrodd fod y gelyn wedi dioddef colledion trymion. Maent wedi meddianu uchelderau Sari Bair, y rhai ydynt. yn 971 troedfedd uwchlaw a;- wynebedd y mor, ac felly yn fanteisioi iawn i'n milwyr. Llwyddodd milwyr ereill i lanio yn Karatchali, felly geliir disgwyl newyddion pwysig o'r Dardanelles yn fuan. YMOSODIADAU GYDAG AWYR- LONGAU. Ymwelodd nifer o awyr-longau a'r gla i- au dwyreiniol nos Lun a boreu Mawrtl), gan ollwng tan-belenau ymhob cyfeiriad. Yr oedd y noson yn dywyll a niwlog. Lladdwyd a chlwyfwyd amryw. Mao yr ymosodiadau anil hyn ar y glanau Pryd- einig yn creu ofnau. Lladdw vcl. Clwv fwyd. Dynion 1 5 Merched. 9 7 Plant 4 2 14 14 Llwyddwyd i saethu at un Zeppelin, yr hwn anmliarwyd yn fawr. SYMUDIADAU YR ITALIAID. Newyddion o Rhufain a fynegant. nad oes ilawer o gyfnewidiad yn y sefyllfa. Mae Itali am gyhoeddi rhyfel yn erbyn Twrci, ac yn benderfynol o'i dWYll ar ei gliniau. Yn mhellach, teimla, yr ItaliaiJ fod yn rhaid rhoddi terfyn bythol ar rysedd y Germaniaid, a chyrhaeddir hYll i raddau mawr drwy gaol gwaredigaetii oi Tyrciaid. Disgwylia Itali bob dydd am fanylion o'r hyn fwriada Taleithau. y Balkan wneyd, ac unwaith v ceir hynv ni fydd rhagor o oedi. BYGWTH TRIGOLION WARSAW. Mae awdurdodau Geimani wedi cv hoeddi proclamasiwn i drigolion Warsaw, gan alw en sylw at y ffaith fod y ddinas dan lywodraet-li Germani yn awr. Dis- gwyliant i'r trigolion fod yn ufudd a hedd- ychol, gan ymddiried i'r Germaniaid, end bygythir pob un a geir yn euog o devrn- fradwriaeth a marwolaeth. Dyledswydd tiigolion Warsaw, meddir, os gwyddant am rhyw gynlluniau ar droed i wrthryfela yn erbyn Germani, yw hysbysu hyny ar unwaith i'r awdurdodau Germanaidd. Mae prif ddynion v lie wedi eu cymeryd i'r ddalfa, y rhai leddir os. ceir unrhyw arwydd o deyrnfradwriaeth arran y trigolion. SUDDIAD DINYSTR-LONG BRYDEINIG. Ar y 9fed o'r mis hwn, tarawodd y ddinystr-long Brydeinig, Lynx.' yn erbyn mwnfa yn Mor y Gogledd, a sudd- odd yn ddioed. Llwyddwyd i achub pedwar o'r swyddogion a 22 o ddwylaw. Yr oedd yn Hong newydd mewn cymhar- iaeth, ac wedi ei hadeiladu yn Glasgow y'i 1913.' MANION. Casglwyd dros 460p. mewn ceiniogau yn Kingston tuag at. gronfa y milwyr clwyfedig. Penderfynodd awdurdodau Llythyrdy Glasgow gyflogi menywod i ddosbarthu llythyrau yn y del in as*. DeViswyd deg o ymnoddwyr Belgiaidd fel morwynion yn Ysbytty Hackney. Maent vn cael mis o brofiad. Mae Alice Matthews, 13 mlwydd oed, yn gweithio gydaï thad ar fwrdd llong. Mae ganddi saith o ewythrod a deuddeg o gefnderwyr yn y fyddin. Er mwyn ymuno. a'r fyddin claeth un adfilwr vr holl fiordd o Jacksonville, yr America. Derbyniodd Arglwydd Faer Leeds, 20 o ddefaid, a rhodd ardderchog o gig eidiou oddiwrth 'Agent-General' Queensland i'w dosbarthu ymhlith vmnoddwyr Belgium yn y ddinas. Y Parch. W. D. Graham, ficer Wid- combe, ydvw y chweched offeiriad i adael Caerbaddon i wasanaethu fel caplan yn y fyddin. Penderfynwyd newid enw tref German- town, Awstralia, i Tlolbrook. Dyna enw v morwr medrus aeth yn y Hong tan- forawl o dan yr ergydion yn y Dardanelles. Cafodd y V.C. am ei wroldeb. Rhoddwyd 500p. i gronfa y Fyddin1 Eglwysig allan o'r cyfanswm a gasglwyd trwy werthu rhosynau ar ddydd gwyl y Frenhincs Alexandra. Dywedir fod yna 30,000 o fenywod yn awr yn ar y rheilffordd. Cynyddu wna'r nifer bob dydd. Mae Mr. Ellis Griffith, A.S., yn awr y credu mewn gorfodaeth ynglyn a'r fyddia. Ymunodd dau frawd gyda'r fyddin, sef John a James Sibbald. meibion Mr. W. Sibbald, Farncombe, Godalming, a'r fyddin. Yr hyn sydd rhyfedd yw i'r ddau gael eu clwyfo- yn yr un frwydr.

PENRHYNDEUDRAETH

PENRHYNDEUDRAETH. GWYI, FLYNYDDOI..— Cynhaliwyd yr eilfed ar hymtbeg a deugain wyl flynyddol Eglwys y Driudod Sanctaidd, Penrhyndeudraeth, ar ddyddiau Mawrth a Mercher, Gorphenaf 27ain a'r 28ain. Nos Fawrth, am 7.30 yr hwyr, gweinyddwyd a phregethwyd, yn absenoldeb y Parch. H. J. Manley, B.A., Llanbedrog, gan y Parch. John Hughes, B.A.; ond er yr anhap hwn, gwnaeth Mr. Hughes ei ran yn dda odiaethol o dan yr amgylchiad, a gwnaeth yn well na'r disgwyliad. Foreu Mercher, yr 28ain, gweinyddwyd y Sacra- ment o Gymun Bendigaid am 8 ac am 11 y| Foreuol Weddi yn Saesneg, yr lion a lafar- ganwyd gan y Parch. J. Hughes. Yn ystod! y gwasanaeth hwn, cyrhaeddodd y pregethwr addawedig, sef y Parch. H. J. Manley, Llan- bedrog, ac esgynodd i'r pwlpud, a thraddod-1 odd biegeth yn Saesneg i'r cynulliad ddaeth- i ant ynghyd a r prydnaun, am 3.30, holi y plant ar y Maes Llafur, ac adrodd y Credo, a rhoddwyd eglurhad arno i'r plant gan Mr. Manley. Drwg genyf ddweyd mai ychydig o honynt a ddaeth at eu gilydd ond er hyny, gwnaethant eu rhan yn dda, ac, fel y dywed- odd Mr. Manley wrtbynt, eu bod yn haeddu eu rhoddi yn y top line yn esianipl i rai nad oeddyut yn bresenol. Da ydoedd genyf weled Mr. Manley yn edrych mor dda yn ei iechyd ar ol bod yn cwyno cyhyd. Nos Fereher, am 7.30, daeth cynulliad da ynghyd nes llanwyd yr Eglwys, pryd y llafar- gan w yd y Gosper gan v Parch. John Davies, rheitlior Llanfrofchen, ac y pregethwyd gan y Parch. David Jones (Efrog), Abereroh, yr hwn sydd a'i allu pregethwrol yn wybyddus dros yr oil o Gymru, a datganodd bregeth yn llawn o Efengyl Hedd i bechaduriaid tlodion ar y llawr. Yn ystod y gwasanaeth hwyrol, datganwyd anthem yn dda ragorol gan y cor, Datganodd y gynulleidfa Duw Qadwo'r Brenin," ac i derfynu datganwyd un penill mabwysiedig gan ficer Abererch, yn Saesneg, gan Mrs Hart Williams, y gantores ragorol o'r Penrhyn sydd yn dra adnabyddus. Gwtsanaethwyd wrth yr organ gan Mr. Hulme, ysgolfeistr yr Ysgol Genedlaethol. Penrhyn. Cafwyd hwyl ragorol yn yr holl wasanaethau drwyddyut, ond drwt' ydoedd gan y Parch. H. J. Manley oherwydd y carri- gymeriad a ddigwyddodd, ac addawodd, os byddai yn fyw, dd'od drosodd i'r wyl y flwyddyn nesaf i wneyd i fyny am v cam- gymeriad ar ei ran ef, am ba un y gofidiai o'i galon. Bydded "ych a phrysured drosodd yn fuan eto ydyw dymuniad pawb heblaw fy hunan.—Geitianwr. Myner y PERL ymbob ty yn Nghymru

Parliament y Crefftwyr

Parliament y Crefftwyr. (Gan COLMAN). PENNOD LXXIV. Jmn'R GOF.- Yr wyf yn gweled fod tipyn o ffrwgwd lawr yn Sir Aberteifi yn ngbylch cofnodiad o gladdedigaeth y Parch. John Jonet hen Rabbi Ystradmeurig. Mae'n debyg fod rbyw T. M. W. wedi yagrifenu hanes yr angladd i'r papurau, ond fel y mae yn dig- wydd yn ami gadawodd allan enw rhywun ddarfu roi gair maes i ganu, a enw rhywun weddiodd ar lan y bedd. Oberwydd hyn fe ysgrifenodd rhywun i'r papurau gan ei feio am yr esgeuIusdod hyn. Yr wyf yn sylwi fod T. M. W. wedi rhoddi ateb lied resymol a boddhaol yn y LLAN am yr wythnos ddiwedd- af. Yn awr y peth oedd yn dod i'm meddwl i oedd hyn-mae'n rhaid fod eisieu gwaith yn dost arnynt yn Sir Aberteifi neu ni fyddent yn talu sylw i bethau bach fel hyn. Pe baent wedi gweld tipyn o'r byd fe fyddent wedi dysgu er ys liawer dydd mal peth eithriadol iawn yw cael hanes angladd na dim arall yn gyflawn pa cbwaith yn gywir, ond ychydig iawn sydd mor ddwl a chymeryd sylw o hyn. Yr wyf fi wedi gweld canoedd o reports yn y papurau am angladdau a phriodasau, a chyfarfodydd ag sydd yn llawn mistakes, ond ychydig sydd mor ffol a meddwl fod y reporter yn gadael enw neb allan o spite. «Y casgliad yr ydwyf fi yn dod iddo yw fod rhai dynion eisieu gweld eu henwau yn y papurau byth a beunydd. Pan fydd ambell un yn yigrifenu pwtyn cyhyd a bys i'r papur rhaid iddo ddodi ei enw wrtho neu ffugenw ag y mae pawb yn ei adnabod, er o bosibl na fydd dim yn y pwtyn ond peth oedd pawb yn ei wybod o'r blaen. Nid fel byn yr ydym ni wedi cael ein dysgu. Un o'r gwersi cyntaf ddysgasom ni erioed oedd rhywbeth yn debyg i hyn, (Pan wnelych di elusen, na udgana o'rh flaen fel y gwna y rhagrithwyr yn y synagogau a'r heolydd yn wir meddaf i chwi y maont yn derbyn eu gwobr. Ond pan wnelych di elusen na wyped dy law aswy pa beth a rydd dy law ddehau.' Yn awr fe allwn esbonio y geiriau yna rywbeth yn debyg i hyn O. bydd i ti roddi swllt o gardod i rhyw frawd mewn cyfyngder paid a son dim wrth neb am hyny, neu paid a'i ddodi ef yn y papur newydd. Os bydd i ti gymeryd rhan yn y gladdedigaeth pan y mae un o'th gyfoedion yn cael ei osod yn y graian oer, paid a dyheu am wel'd dy enw yn y papur mewn cysylltiad a hyny; gelli fentro fod Dy Dad yr Hwn a we] yn y dirgel yn gwel'd ac yn gwybod y clvbl. Yn awr nid wyf yn gwybod beth i ddweyd am y bobl yma sydd ag ysfa arnynt am fod yn barhaus yn y limelight, eisieu i'r byd i wybod pob beth y maent hwy yn wneuthur, eisieu i'w gweith- i rediadau hwy gael eu hudganu ar hyd ac ar draws; o bosibl, fel y mae yr hen Lyfr yn dweyd eu bod yn derbyn eu gwobr.' Ond y mae geiriau Pen yr Eglwys yn ddigon clir ac yn ddigon pendant as y pwiie-Na wybed dy law aswy pa beth a wnel dy law ddeheu.' Ac fe allwn i feddwl fed cymaint o angen dysgu y wers heddyw ag oedd yn amser y prophwyd o Nazareth. j SAM Y SAEU.—Mae dy eiriau di, Josi, yn pwysleisio peth sydd wedi bod aa fy meddwl i am fiynyddau, sef mai cwestiwn 'delicate 'j iawn yw y cwestiwn o reporto. Yr wyf wedi sylwi lawer gwaith mor ami y gwalwn ni yn Parish Magazines 'apology' am fod rhyw enw neu enwau wedi eu gadael allan o'r list. Yr wyf yn cofio unwaitb ddarHen hanes yr wyl o ddiolchgarwch am y cynhauaf mewn un Parish Magazine, a dyna lle'r oedd list hir dros ben o'r cyfryw rai ag oedd wedi rhoi help ilaw mewn cysylltiad a'r wyl. Gallaswn feddwl fod enwau haner pobl y plwyf ar lawr. Rhai wedi bod yn addurno yr Eglwys, eraill wedi bod yn gwneyd helem o wenith neu ddas o wair, rhai eraill wedi dwyn rhoddion o farlis, ceirch, tatws, mangles, cenin, pompiwns, ifcc., list hir iawn. Ond y mis ar ol hyny dyma'r 'apology' mwyaf gostyngedig a welsoch chwi erioed oddiwrth yr offeiriad e yr oedd yn rhyfedd oddrwg ganddo, yr oedd wedi gadael enw James Watkins, Penygraig, yr hwn oedd wedi bod mor garedig o dwyn ba8gedaid o swedes i'r Eglwys.5 Yn awr yr oedd y James Watkins yma yn haeddu lie ar y 'list' cystal a neb o honynt, ac nid wyf yn ei feio os oedd yn rhoddi pills i'r offeiriad am adael ei enw allan. Ond y mae peth fel hyn yn gwneyd i'r Eglwys ymddangos yn blentyn- aidd iawn, ac yn gwneuthur niwed mawr iddi. Ond pa eisieu enwi neb sydd ? Oni allesid talu y diolchgarwch mwyaf gwres a mwyaf boneddigaidd i bawb a fu yn helpio gyda'u gilydd, heb enwi neb. Dylasem gofio mai nid 'idiots' yw pobl ein Heglwysi, ac nid plant ydynt, ychwaith, ac yr wvf yn credu y gallaf fyned yn mhellach a dweyd fod llawer iawn o honynt yn gwybod y bre- geth ar y mynydd yn reit dda. EVAN PENWAUN.—Mae son am angladdau yn dwyn i'm cof yr hyn a glywais mown angladd yn Mhontardawe, rai blynyddoedd yn ol. Yr oedd dyn lied adnabyddus yn yr ardal yn cael ei gladdu. Fel yr ydym yn arfer dweyd, yr oedd yn ddyn oedd yn dipyn o gownt yn y gymydogaeth, ac yr oedd yn ddyn neis iawn, a dvn da iawn hefyd. Yr oedd tyrfa fawr wedi d'od ynghyd i (lalu y gymwynas olaf iddo. Pan yr oeddem yn myned tua'r 'cemetery,' yr oedd dau bre- geth wr yn cerdded tu ol i mi, ac yr oeddwn yn clustfeinio ar eu siarad wrth fyned ym- laen, Yr oedd un o'r ddau frawd wedi ei drefnu i gymeryd rhan yn y gladdedigaeth yn y 'cemetery,' ac ar ol edrych ar y dyrfa fawr oedd yn canlyn ar hyd yr heol, fe wnaeth ei gyfaill y sylw canlynol wrtho :— Wei, fachgen dyma gyfle gwych i ti ddangos dy hunan heddyw Ie dangos ei bunan wrth gladdu un o'r hen fechgyn goreu welodd Cwmtawe erioed; 'rw'i'n siwr y byddai yn cbwith o beth gan yr hen boor fellow i feddwl fod neb yn ceiafo dangos ei hunan pan oedd ei weddillion marwol ef yn cael eu gosod yn y briddgell. Ond dyna hi, yr un yw y natur ddynol yn y byd, yn y capel, ac yn yr Eglwys. Yr un yw y natur ddynol heddyw ag oedd yn amser y Phari- seald, pan yr oeddynt yn gweddio ac yn gwneuthur elusenau er mwyn cael eu gweled gan ddynion. DAFIS Y SHOP.-WO), wir, yr wyf fi yn credu fod petbau yn llawer gwaeth yn.y cyf- eiriad hwn nag oeddynt er ys deugain mlyn- edd yn ol ymblith holl gyrff crefyddol ein gwlad. Mae llawer mwy o bwys yn cael ei osod ar bethau allanol a gwledig nag oedd. Mae y fath gystadleuaeth yn ein plith, mae ein capeli a'n heglwysi wedi myned yn rival shops, un enwad eisieu cllgwthio'r llall, un capel eisieu outshino'r llall. Yr wyf yn cofio y tro cyntaf yr acthum i Merthyr, wrth fyned allan o'r station, mi welais rhyw ugain o ddynion wrth y drws megia yn gwthio ao yn cilgwthio eu gilydd fel pe baent yn ymladd am gael dod mewn i'r station, a phan oedd y teithwyr yn myned allan o'r station dyna lle'r oedd y dynion yma bob un ohonynt yn gwaeddi yr un pryd, Cab Sir Cab Sir Cab Sir ac mi fuais i am dipyn o amser yn methu deall beth oedd yn bod, ond ar ol ystyried tipyn bach fe ddaeth y cwbl yn eglur i fy meddwl—cabmen oedd y dynion yma, a dyna lle'r oeddynt yn ymdrechu, ac yn gwaeddi ac yo cystadlu-pob un eisieu cael paseengers i'w gab ei hun. Dyna fel y mae yn ein gwlad mewn ystyr grefyddol, y gwahanol en- wadam-y gwahanol gyrph crefyddol yn gwaeddi Cab Sir! Cab Sir! o lonawr i Rag- fyr, eisieu cael passengers, dowch atom ni, dowch atom ni yw hi yn barhaus. Felly nid yw ryfedd yn y byd fod y Bregeth ar y mynydd yn myned yn beth dyeithr yn ein gwlad. Dyna'r hen Gomisiwn brenhinol hyuy fu yn chwilio i mewn i faterion crefydd- ol yn ein gwlad, fe wnaeth hwnw ddrwg anaele. Yr ydym wedi bod am flynyddoedd yn mesur ac yn pwyøo, yn rhifo ac yn oaicu- latio fel pe bae pregothu yr efengyl yn beth i'w wneyd wrth y Hath, ac fel pe bae eneidiau i gael en hachub wrth y dwsin. Pwysleisio yr allanol a'r gweledig, yr hyn sydd yn tynu sylw y Ilygad a'r glust, a'r canlyniad yw fod dynion wedi myned i gystadln am ddangos eu hunain mewn oysylltiad a rhoddi pridd i'r pridd a lludw i'r lludw.

Cynyrohiad Gormod o Wenwyn

Cynyrohiad Gormod o Wenwyn. Mae rhai pobl yn cynyrchu dyfroedd ,gwenwynig ddwy waith mor gyflym ag ereill, ac y mae gormodedd o hyn yn rhywbeth difrifol iawn i unrhyw un. Daw mewn gwahanol iiurfiau, ond yr achosion niwyaf cynyrchiol ydynt ymdrechion gor modol, a bwyta yn ormodol, yn enwedig cig. tl* Dylid caniatau goddefiad i'r rhai hyny a ddioddefant oddiwrth anhwylderau dyfrol, gan nas gallant lai na bod vn- nerfos, digalon, croes, amheus, gyda chur yn y pen, syfrdandod ar brydiau, ac yn cael eu blino gan bob math o boenau rhyfedd. Gwyr y dioddefydd oddiwrth y cryd- cymalau beth olyga poenau gwirioneddol, ac nid yw yn rhyfedd ei fod yn heneiddio cyn ei aiiisc-r,-ac yn fuan neu hwyr efe a ddioddefa. oddiwrth anhwylder y galon, sciatica, grafel, dropsi, neu galed- rwydd y rhedweliau (arteries). Y peth doethaf i'w wneyd yw cymeryd rhybudd ar ddadblygiad yr anhwylder dyfrol —bwyta llai o gig, ac nid gormod o unrhyw ymborth. Yfer digonedd o laeth a dwfr. Ymarferor yn rheolaidd, ac ymdrecher cad wyth awr o gysgu am zn ith noson yr wythnos. Defnyddiwch Doan's Backache Kidney Pills i adgyweirio Y" eIwlenocl gweinicid, a'u cynorthwyo i hidlo y dyfroedd gwen- wynig o'r gwaed. Nis gallwch fod yn wirnoneddol iach tra y bodola gormod dd o'r gwlybyroedd gwenwynig yn eich cvfun- drefn. Nid oes braidd ddyn na dynes, yn Llan- bedr nad oes ganddynt rhywbeth canmol- adwy i'w ddweyd am Doan's Backache Kidney Pills, y feddvginiaeth neillduol ar gyfer yr elwlenod, ond nad yw yn hawlio gwelia pob peth. A r werth !jl-,Iioll fasnachinjr, neu 2<. Or., y hiychaid, chive' blyrhaid 13s. 0/ oddiwrth F oat er-M cC-1ell an Co., 8, Wens Street, Oxford Straei, London, W.

GWYTHERIN

GWYTHERIN. Cafodd aelodau Ysgol Sul yr Esjlwvs eu gwlerld fl v, vddolddvdd Ian, norphenaf 29ain. Rhoddodd Mr Griffith Jones, Owmisa, un o'r WarderMaid, wahoddiad irldvut ddyfod j'w bresw vlfod ef, a bu ef a'i denln ar eu goreu yn ceisio gwneyd p' wb vn g>surus Da yw gweled v sel y mae ef a'i tz% ffel vb yn ddan- gos tros yr Eg'wvs. Ond (-3el lleyewyr i deimlo vn -yflredmol fod iddvnt eu lie a.'u gwaith vn vr Eglwvs, hvrlrJ p bpeth yn iawn, deued a ddelo. Mwvnhandd vr a,Iodiii eu hunain i'r eithaf, ac ar ol talu dlolch gwresog i'r Rheithc,r a Mrs. Jones ac i'r Warden, dy- chwelwyd adref.