Teitl Casgliad: Llan

Sefydliad: Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Hawliau: Nid yw statws neu berchnogaeth hawlfraint yr adnodd hwn yn hysbys.

Gwylio manylion cyfan

Cyntaf Cynt Llun 2 o 8 Nesaf Olaf
Full Screen
4 erthygl ar y dudalen hon
Y Rhyfel o Ddydd i Ddydd 0

(Parhad o tudalen 1). eu gwlad eu hun. ac yn gym fin ar gau.l a'i beryglon. Bydd byddin Germani mewn gwlad (ldvelthr, ynghanol gelynion yn barod i ymosod nrnynt beunydd, a hwythau heb na phrofiad iia moddion i wrthsefvil erehylldra'r t-ywydd. Eit'l"" nid fe" aniom ni yn Ffram". Gallem fforddio aios dri neu chwe' mis arall, gau wybod fod pob wythnos o oedi cyn gwneyd yr ymosodiad mawr a wneir ynghyflawnd r yr amser, yn golygu talu llai mewn bywvdau Prvdeinwyr am y fuddugoliaet a pydd yn bcyábl heddvw. BETH AM Y DARDANELLES. Ond vn y Dardanelles yr ydyrn !iinau rywbeth yn debyg i'r hyn yw G-ennani yn Rwsia. Rhaid yw i ninau enill yn y Dar- danelles i/ri fuan, neu golli pcb gobaith am enill yno o gwbl. Dvna paham y gwneir ymosodiada It mor ffyrnig genym ac y collir drwy hyny gynifer o fywydau eili dewrion. Mae lie i ofni y bydd eaU-taeb brwydro a thrymaeh colledion i ni yno-et J yu fuan. Ceisio myned i tu cefn i lyddin Twrci a wnaeth ein byddin newydd yn y Dardan- elles trwy lanio yn Sewla Bay, y tuliwnt i'r man y brwydrem gynt. Gwnaed v glaniad yn ilwyddianus, ae enillwyd dwv neu dair milldiir o wlad. Ond yr oedd v Tyrciaid, er iia wvddent mai ein bwriad oedd glanio yno, wedi casglu byddin gref gerllaw i viiio-ocl ar ein gwersyll ni. Trwy hyny yr oedd y gwrthwynebiad yn fwy nerthol nag a dybid genym, a methu cyr- aedd y mam oedd mewn golwg genym a wnacd. Gwneir vmosodiad eto yn fuan gyda'r un amcan; geill ei fod ar droed tr I z7, yr wyf yn ysgrifenu yr erthygl hon. PRYDAIX A GERMANI—Y GWRTH- GYFERBYNIAD. Traddododd Canghellor Germani araeth bwysig yn y Senedd yno yr wythnos ddi- wedd af. Atebwyd ef gan Syr Edward Grey mewn llythyr drwy'r wasg. "Rhaid i Germani lywio ffawd pob gwlad arall," ebe Canghellor Germani yn ei araetli. "Rhaid i Germani fod yn darian h-eddwell a rhyddid i bob cenedl, bach a mawr." "le," ebe Syr Edward Grey, yn ei at-eb miniog, "Dyna yw heddwell haiarn o dan darian Prwsia, ac o dan oruchafiaeth Ger- mani. A Germani yn oruchaf ni chai neb ond Germani fod yn rhydd. Byddai Ger- mani, a hi yn unig, yn rhydd—yn rhydd i dori pob cytundeb, yn rhydd i sathru pawb arall i'r llwch,*yn rhydd i wrthod cyilafa. eddiad, yn rhydd i fyned i ryfel pan y gwelai hi yn dda, a phan aifT i ryfel yn rhydd i dori pob cyfraith o eiddo dynol- ia-eth a gv/areiddiad ar dir a mor. A tlira y rhaid iddi hi gael gwneyd fel y myna pi hun ar dir a. mor, rhaid i'w llongau hi gaël rhyddid i hwylio bryd y mynont a lie y mynont ar foroedd y byd' "Na! Nis gellir heàdwch telly, neu bydd pawb yn gaeth ond Germani, a bydd bywyd cenlied 1 oedd eraill y byd yn anni- oddefol. Myn Germani i ni a'n Cynghreir- wyr hefyd dalu costau Germani am x rhyfel a wthiwyd ar y byd gan Germani. Rhaid i Brvdain a'i Chynghreiriaid yn2ladd eto ymhellach am yr hawl i fyw. nid o dan draed Germani, end mewn gWF ryddid." Cyffelvb yw syniadau Ffrainc a Rwsia. Hysbyswyd yr wythnos ddiweddaf fod Rwsia wedi gwrthod ddwy waith er y Nadolig diweddaf wneyd heddweh a Ger- mani, er fod Germani yn cynyg rhoi Con- stantinople a'r Dardanelles i Rwsia! Dal yn ffyddlon mae'r Cynghreirwyr i'w hym- rwymiad i beidio gwneyd heddwh a, Ger- mani ond gyda'u gilydd. AI DTWEDD Y SUDD-LONGAU YW HYN? Dywedir, ar awdurdod uciiel, fod Ger- mani yn barod i roi ymrw^miad i r Arlywydd Wilson:- 1. Na bydd i sudd-longau Gei-iiiaill mwyach ymcst>d ar longau yn ciudo teith- wyr. 2. Na bydd i pudd-longau Germani suddo unrhyw long matmach perthynol i unrhyw wlad heb yn gyntaf roi cyfle ac amser i'r criw ddianc yn eu cychod i le diogel. Os gwir hyn, golyga hefyd— 3. Fod Germani yn edifarhau am ei llofmddiaethau ysgeler ar y mor, yn en- wedig am suddo'r "Lusitania." a'l' "Arabic." 4. Fod Germani yn cydnabod mai meth- iaiit a fu ei hymdreehion ynglyn a'r sudd- longau. Eithr peidied y byd a meddwl mai cyd- wybod Germani sydd yn ei chymell i wneut-hur hyn oil. Ox gwir yw ei bod yn gwnevd, mae yn gwneyd am un o ddau reswm, sef:— (a) Fod ar Germani ofn i America gyhoeddi rhyfel i'w herbyn olierwydd ilof- ruddio ohoni ddinasyddion America neu (b) Fod Germani erbyn hyn yn dealt fod Prydain wedi dod o hyd i ffordd effeithiol i ddal sudd-longau'r llofruddion. Sicr yw fod nifer tra luosog o sudd- longau Germani wedi cael eu dal gan Brydain yn ddiweddar drwy ryw foddio'i dirgel ac" anhysbys. Ni wyr Germani ei hun eirt bod wedi cael eu dal, na sut y daliwyd hwynt. Y cwbl a wyr yw 11a ddaet,hont yn ol i Germani fel arfer, ac felly fod yn rhaid eu bod ar goll yn rhywla. j Ond er mwyn dynoliaetli hydeiir mai gw:r vw'r atori, a bod Germani yn rhoi heibio "llomiddio mwyach ar v mor. DYDD IAU, Awat 26. I ENCILIAD Y RWSIAID. Yn yr enciliad presenol 0 eiddo byddinoedd Rwslaidd, meddanl ar gynorthwyon gwerth- fawr, sef niwl a llaid yr hydref. Y gwaith y maent wedi yiiigymeryd ag ef yn awr ydyw enciiio yn raddol 0 tfrynt y Niemeo a'r Bug, I i'r lie yr enciliasant pan na ellid dal llinell y Vistula yu bwy. Gall y penderfyna y gelyn arno ar v ffrvnt bwn. a throi eu svlw at v gor- llewin. Os mai dllyn y byddinoedd Rwsiaidd a wnant, byddant yn rhwym o fyned i gyfar- fod peryglon. Eisioes mae y saith byddiu o Germaniaid ac Avvstriaid yn cael trafferth enbyd i draniwyo drwy lawer o gorsydd lleidiog, lie y bodola niwl trwcbu8 y boreu a'r hwyr, ac y mae y gwlawogydd trymion wedi troi y ffyrdd yn ddim amgeo na llaid dwfn. Nis gellir prin syrnud cerbydau a wageni modur ar y fath ffyrdd, fel y mae y byddin- oedd mewn anobaith i symud yrnlaen nac yn ol. Dan amgylchiadau cylfredin, gallai yr awyrenwyr Germanaldd roddi arwyddion am aymudiadau y Rwsiaid, ond rhwystra y niwl iddynt wneyd hyny yn awr. Mae prif allu- oedd y Rwsiaid ar hyn o bryd wedi ymgasglu i fan rhwng Biaiystok a Vlodava, a phrif ymgais y Germaniaid ar hyn o bryd ydyw meddianu yr holl reilffyrdd a ffyrdd, a cheisio taBu y Rwsiaid i annhrefn, ac, os y bosibl, amgylchynu rhan fawr o'r fyddin Rwsiaidd. COLLEDION TRYMION. Hyabysa un 0 newyddiaduron Paris fod canlyniadau saitb diwrnoct o frwydro i'r de- orllewln o Brest, lie y gweithredai Mackensen, wedi bod yn alaethus iawn, gan fod 25,000 0 Germaniaid ac Awstriaid wedi myned yn aberth i'r ymladdfeydd ffyrnig a gafwyd. Mae gan y Rwsiaid gynllun dan ystyr- iaeth yn awr, sef dewis safle gadarn a man- teisiol ar gyfer ymosodiad penderfynol, a thrwy gynorthwy peirianwyr a'r niw] cedwir y Germaniaid allan o gyraedd hyd nes byddo y safle wedi ei phenderfynu. Y CYFRIN GYNGOR A GORFODAETH. Mewn dau gyfarfod a gynhaliwyd yn ddiweddar gan y Cyfrin Gyngor, y prif bwnc a drafodwyd ydoedd Gorfodaeth Filwrol. Mae lleiafrif yn y Cyngor yn ffafriol i orfod- aetb, gan y credant fod gwirfoddoliaeth yn annigonol i sicrhau y nifer gofynol o ddynion ar gyfer y fyddin mae adran araH yn gadarn yn erbyn hyn, ac ni fynant eu hargyhoeddi fod angen yn bodoli 0 gwbl i ddiddymu y gyfundrefn bresenol, tra y mae adran arall, nad yw yn bleidiol i gyfnewidiad yn y gyfundrefn bresenol, yn barod i gefnogi y Llywodraeth os bydd y cynghorwyr milwr- ol yn barnu fod gorfodaeth yn anbebgorol angenrheidiol. Ceir rbyw benderfyniad yn ddiau ar hyn pan ymgyfaifydda y Senedd ar Medi l'leg, pan y ceir rnynegiad gan y Prif Weinidog beth fwriada y Llywodraeth wneyd. DYDD GWKNER. I CWYMP BREST. I O'r diwedd, mae y gelyn, ar ol ymosod 0 wahanoi gyfeiriadau ar y lie ucbod, wedi ei meddianu, ond cawsant siomedigaeth, gan fod y Rwsiaid wedi ffoi. Nid oedd unrhyw fwr- iad gan y Rwsiaid i aros yno am ddiwrnodyn hwy nag y parbaai oi ddefnyddjoldeb. Addefa ysgrifenwyr Germanaidd gyda gofid fod Novo Georgievisk, Kovno, a Ossov:ecs oil I wedi cyflawni y dyben hwn, a dywed newydd- iadur Germanaidd nad yw ystormio amddi- ffynfa yn ddim amgen na gwastraffn bywyd- au. Cafwyd amryw engreifftiau yn ystod y rhyfel mai unig werth amddfffynfeydd, pa mor gadarn bynag y gallant fod, yw atal ymdaith y gelyn. G WEITHRE D I A DAU A W YRA WL EFFEITHIOL. Ddydd Ian, llwyddodd awyienwr llyt)gesnl Prydeinig i gyflawni gwrbydri caumoladwy ar idvieddau Belgium. Ei enw yw y Llywydd W. Bigswortn, yr tiwn a Iwyddoid i ddinystrlo Hong ymsuddawl Germanaidd drwy ollwng tan-belenau ami. Dyma yr unig engraifft a gafwyd yn ystod y rhyfel, ond diau y bydd i'r awdurdodau gymhell iwyrcnwyr ereill i geisio efelychu yr liyii wnaed gan y Swyddog Bigsworth. Yr un diwrnod, aeth 62 0 awyriongwyr Ffrengig allan i ran 0 Prwsia, gan ollwcg 150 odin-beleiiati ar weithfa cad-ddarpariadau yn Dillingen. Nid yw yn wybyddus faint yr anrbaith a acboswyd, ond dywedir fod y ptJI enau wedi en gollwng gyda chywirdeb anghyflredin, ac felly mae lie i gredu fod colledion trymion wedi eu hachoisi. Y GWEITHREDIADAU YN FFRAINC. Prin y w y newyddion 0 Ffrainc, ond cafwyd rhai brwydrau celyd yn Artois ac yn yr Argonne, ac adroddir nad yw y Tywysog Coronog a'i fyddin yn gwneyd unrhyw gynydd. Mae y Ffrancod yn benderfynol 0 ymladd yn egniol hyd y diwedd. Mynegodd M. Viviani yn y Senedd Ffrengig ddydd lau, ynghanol uchel gymeradwyaeth, y gallent ymorfoleddu yn eu byddinoedd. Yr oedd y newyddiaduron Germanaidd yn haeru yn barhaus fod ymraniadau yn bodoli yn Ffrainc, ond nid oedd rbithyn o sail i hyn, gan fod holl ddeiliaid y deyrnas yn unol a phender- fynol i beidio rhoddi i fyny' nes y liwyr orchfygid y gelyn, ac yr ail-feddienid AIsace I., a Lorraiue-. DYDD SADWRN. SUDDIAD YR ARABIC." Mewn atebiad i'r achwynion a anfonwyd atynt ynglyn a snddiad yr Arabic,' mae yr awdurdodau Germanaidd, fel arfer, wedi dyfeisio esgusodion. Mae Germani wedi sicrhau Arlywydd yr America fod llywyddion llongau ymsuddawl wedi derbyn cyfarwydd- iadan manwl rai misoedd yn ol i beidio niweidio llongau yn cynwys teithwyr yn ddirybudd, ond i gauiatau digon o amser I iddynt i fyned i gychod, ac felly arbed eu bywydau. Dywedant fod llywydd y Hong vnisuddawl a suddodd vr "Arabic" wedi tori y rheol hon. Nid yw manylion yr byn a geisia Germani wedi eu cyhoeddi, ond y mae He i gredu eu bod yn ddarostyngedig i'r cytundeb fod i'r Unol Daleithiau arfer ei dylanwad i ddarbwyllo Prydain Fawr i liniaru ei hamodan. Nid yw yn debyg pa fodd bynag, y bydd i'r Unol Daleithiau gymeryd rhan mewn gwneyd unrhyw fargen o'r fath. YMOSODIADAU AWYROL. Dydd Gwener, gwnaed amryw ymosodiadau gan awyrenwyr ar Wosvre, St. Baussant, ac Essey. Yn yr Argonne, tân-beleowyd gorsaf- oedd Ivoiry a Cierge gan beirlanau, yn dilyn ymosodiadan a wnaed yn flaenorol gan awyrenwyr Germanaidd. Yn yr hwyr, gollyngwyd amryw belenau ar weitbfeydd nwyon gwenwynig yn Doruacb, Alsace, gau beri galanastra. DYDD LLUN. YMLID Y RWSIAID. Dadblygiad newydd yr ymdrech yn y dwyrain yw yr ymosodiad a wneir ar y Rws- iaid gan y Germaniaid a'r Awstriaid yn Dniester, i'r de o gorsydd Pripet. Llwydda y Rwsiaid i gadw y gelyn draw ar hyd glanau yr afonydd Bug a Zlota Lipa, ac felly eu hatal i fyned oddlamgylch y corsydd o'r tu ol i'r byddinoedd Rwsiaidd yn y gogledd. Nos Wener, llwyddodd y gelyn i ymosod ar amryw fanau, a llwyddasant i feddianu Brezezany, ac feliy enciliodd y Rwsiaid o'r safle a feddienld ganddynt. Dywed adrodd- iad 0 Vienna fod G000 o garcharorion wedi eu cymeryd. Yn y gogledd, parha y sefyllfa yn ddi- gyfnewid, a pharha y Rwsiaid i enciiio yn gyfnewid, a pharha y Rwsiaid i enciiio yn rheoiaidd. Cenadwri 0 Efrog Newydd a fynega fod Japan wrthi &'i holl egni i ddarparu cad- ddarpariadau i Rwsia. BYWIOORWYDD YN FFRAINC. Mae cad-ddarpariadau yn cael eu derbyn yn rheoiaidd yn Ffrainc, ac yn galluogi y Cynghreiriaid i gyflawni gwaith effeithiol. Mae amryw o safleoedd y Germaniaid wedi eu |tan-be:enu yn effeithiol, a chyfnod newydd wedi tori allan. Ceisiodd y Germaniaid dati- belenu Paris ychydig ddyddiau yn ol, ond bu y Cynghreiriaid yn alluog i rwystro byny, a maluriwyd un o'r awyr-longau Germanaidd yn 11 wyr. YR AWSTRIAID A'R ITALIAID. Yn y Val Sugana, adroddir fod yr Awstr- iaid wedi dinystrio amryw bontydd, ffyrdd, a rhan oreilffordd yn Nyffryn Foudo, rbwug Roncegno a Neraledo. Gwnaed defnydd hel- aeth o geryg mawrion gan yr Awstriaid, y rhai a fwrid i lawr y mynydd i rwystro ym- daith yr Italiaid, ond ni wnaed nemawr o ni- wed, gan fod yr Italiaid yn dringo yn egniol i fyny at yr A wstriaid. Ymosododd yr Ital- iaid yn effeithiol ar yr Awstriaid drwy gyf- rwng awyrenau, a pharwyd Uawer o ddinystr gan tua chwech ugain 0 belenau ffrwydrol a ollyngwyd ijawr. Dinystriwyd rbai o wer- sylloedd yr Awstriaid. a meddianwyd amryw i beirhnan saethu, ac itti ell plith nn peirianta dwy geibydies, itc. DVDD MAWRTH. Y BRWYDRO y RWSIA. Hysbysir fed Mackensen a'i wyr wedi bod yn y bov ydr arall a'r Rwsiaid yn nghor- sydd Pripet, a bod y Rwsiaid yn ymladd yn benderfynol. Hawlia Mackensen ei fod wedi cymeryd Lipsk, ond ni roddir Hawer o yra-j ddiriedaeth yn y chwedl, ac nid yw y Ger- rnaniaid yn ymffrostio mwyach yt,, y buddug-I oliaethau yn Galicia. Y SAFLE YN FFRAINC Dywed Syr John French nad oes llawer 0 ymladd wedi bod ar y tfrynt Ffrengig y dydd- i^u diweddaf. Llwyddwyd i ddinystrio awyr- longau Germanaidd ar y 18fed a'r 20fed ° AMst, a'r un noson llwyddodd ein magnelwyr i osod cerbydres ar dan yn ngovsaf Langem- arch, tra y cyflawnwyd gwrhydri gan ein hawyr-longau yn erbyn awyr-longau y Ger- maniaid. BRWYDRAU AR FYNYDDOEDD AWSTRIA. Ar ol ymladd yn galed yn Val Sugana, llwyddodd y milwyr Italaidd i feddianu Monte Ciata. Yn Carnia, ymdrechodd yr Awstriaid ymosod ar Palpiccolo, ond rhodd- wyd terfyn buan ar hyny. Yn ystod y dyddiau diweddaf, llwyddodd yr Italiaid i fyned tuhwnt i bentrcf Plesso, vr hwn le a dan-beleuwyd gan yr Awstriaid, gan osod rhanau o bono ar dan, Ar y Carso, medd- ianwyd lluaws 0 ffosydd gan yr Italiaid, y rhai oeddynt yn llawn o gyrff Awstriaidd, arfau, pylor, tfec. Gwnaed llawer 0 ddinystr gan awyrenwyr Italaidd ar orsaf y rheilffordd • yn Vorgersko ac ystordy pylor gerllaw Sesame. Y GLOWYR YN BYGWTH SEFYLL ALLAN ETO. Er's rhai dyddiau mae bygytbion y glowyr i sefyll allan eto wedi creu braw ac anesmwythder, a darfui ddeng mil wrthod gweithio ddiwedd yr wythnos. Bu Mr. Lloyd George a Mr. Runciman yn eistedd am awr a haner gyda chynrychiolwyr y dynion yn ystafell Bwrdd Masnach ddydd Sadwrn, ac yn ddiweddarach ar y dydd cyhoeddwyd yr hyn a ganlyn drwy y Press Bureau Cyfarf u Mr. Lloyd George a Mr. Runciman yn gyfrinachol Mr. Jame? Winstone, Mr. Thomas Richards, A.S., Mr. George Barker, a Mr. Vernon Hartshorn, y rhai oedd yn cynrychioli Mwnwyr Deheudir Cymru. Gofynwyd 1 gynrychiolwyr y meistri gyfarfod Mr. Lloyd George a Mr. Runciman ddydd Llun, ond ni ddaethpwyd i gytundeb, DYDD MERCHER. YR ANGHYDFOD GLOFAOL. Ymgyfaryddodd cynrychiolwyr y meistt- iaid a'r gweithwyr yn swyddfeydd v Bwrdd Masnach ddoe. Yr oedd yn bre- senol hefyd Mr. Lloyd George, Mr. Runciman, a Mr. Arthur Henderson. Ar ol trafodaeth faith, daethpwyd i'r pender fyniad i ganiatau y telerau a geisiai y gweithwyr. Pa fodd bynag, mae gwaitb wedi ei atal ymhob glofa heddyw, yn unol a phenderfyniad a basiwyd beth amser yn ol, ac ni fydd ail ddechreu gweithio hy.i nes y byddo y cytundeb wedi ei arwyddo. SYMUDIADAU YR ITALIAID. Yn ystod y dyddiau nesaf, bydd llongau Itali yn morio yn nghyfeiriad y Dar- danelles, ac y mae yn debygol y cyfeiriant at Gallipoli. Cynllun arall sydd da 1 ystyriaeth ganddynt yw myned i Asia Leiaf, yr hyn dynai y Tyrciaid 0 gyffiniau y Dardanelles. Dywed rhai o newydd- iaduron Germani pa un bynag a lania yr Italiaid yn Gallipoli neu Smyrna, y der- byniant gurfa ofnadwy ar ymylon y tiriog- aeihau Awstriaidd. YMLADD YN RWSIA. Cerir brwydr ffyrnig ymlaen gerllaw Friedrichstadt, yr lion a benderfyn;t dynged Riga. Yn mhellach i'r de, mae enciliad y Rwsiaid wedi rhoddi cyfleustra i'r Germaniaid ddynesu o fewn ychydig filldiroedd i Grodno, yr unig amddiflynfa Rwsiaidd sydd wedi ei gadael yn y cyfeiriad hwnw. I Hawlia yr Awstriaid eu bod wedi enill goruchafiaeth gerllaw Luck, amddiffynfa Rwsiaidd, ac wedi cymeryd dros 1500 o garcharorion, pump o beirianau rheil ffyrdd, dwy gerbydres, a swm anferth 0 gyfarpar rhyfel. 1 .1 DWY FIL 0 DYRCIAID WEDI EU LLADD. Adroddiad o Petrograd a fynega fod y I Rwsiaid yn y brwydrau a gymerasant le rhyngddynt a'r Tyrciaid i fyny i Awst 22, cymerwyd 84 o swyddogion a 5129 o filwyr Tyrciaidd yn garcharorion. Pan ffodd y Tyrciaid, ymlidiwyd hwynt gan feirchfil- wyr, a lladdwyd dros ddwy fil o honynt. Cymerwyd meddiant hefyd o swm enfawr 0 I g'xdlenwad au rhyfel. M ANION. Dywedir fod y eleni yn mwy-i- hau eu gwyliau mewn pent refi dinod a r lan y mor. Dylem gofio gworth mwyar fel bwyd eleni oherwydd bydd digon ohonynt yu rhad ac am ddim. Dygwyd saith o wragedd gerbron "r yiuwlon yn Warwick am dwyllo ynglyn a'r 'goddefiad neillduad.' Dirwywyd hwynt 15p. Ceir nifer lluosiog yn mwynhau eu gwyl- 11 zn iau vn Scarborough eleni, ond nid eymaint ag arfer, gan fod ofn Zeppelins ax y weriu. Z, Gyda'r milwyr yn Ffrainc mae yna nifer o deilwriaid i gyweirio ac adgyweirio dillad rhwygedig y milwyr. Daeth 160 i'r wlad hon o Johannesburg 1 gyiiorthwyo gyda r gwaith o wneyd ergydion. Pob un ohonynt ar draul ci hun. Rhoddodd Ynad Heddweh Birkenhead bregeth darawiadol i'r segur-ddynion oedd yn y Cwrt. Dywedodd y dy la sent fod yn gweithio neu yn y fyddin. Er fod miloedd yn cy north wyo aV gwaith ynglyn a'r cofrestr oenedlaethol, nid ydynt yn debyg i gyflawni y gwaith cyn mis Hydref. iVIae'r gwlaw sydd wedi disgyn yn Ger- mani ac Awstria wedi niweidio y cynhau tf gwenith. Cawsont golled drom hefyd gyda'r cloron a'r gwair am yr un achos. n Yn ol yr lianes sydd wrth law danfon- wyd mwy o de i'r wlad hon o Colombo nag a. wnaethpwyd erioed o'r blaen. Am hyny disgwylir cwympiad yn ei bris yn ftiati iawn. Rhoddwyd anjgladd milwroll i'r Mag- Z!) nelwr Corfield, Aberystwyth, yr hwn gafodd ei ddiwedd trwy ddamwain yn Bedford. Cynhaliwyd gwasanaeth yn EgJwys St. Mihangel, ac awd oddiyno 1' fynwent v dref, He y claddwyd ei wedd- illion.

Advertising

ARGRAFFU HHAD. CYFLYM, A DESTLUS YN SWYDDFA'R "LLAN." <

Mynegiad Penderfynol

Mynegiad Penderfynol. Y math ag sydd yn carlo argyhoedd- iad i bob darllenydd yn Llanbedr. Rhaid i argyhoeddiad ddilyu y fath brawf peiide-r-fyiiol ir a roddir yma. W Dylai tystiolaeth preswylydd lleol foddloni y mwyaf amheus. Dyma i chwi achos o Llangybi. Darllenwch d, ac ystyriv,; i, a all amheuaeth fodoli yn ngwyneb y fath dystiolaeth. Ar Ionawr 6ed, 1913, dywedodd Mr. E. Owen, o "I vy Iloue," ger v Pare, Derry Orniond, Llangybi :Am beth amser, bum yn ddarostyngedig i bo-enau y Ilwynwl-t (lumhago). Prin y galhyn ymsythu ar brydiau; teimlai fy nghpfn yn sefydlog. Yr oedd y poenau ar ch-aws fy elwdenod% yi llym iawn, ac yr oedd fy mhen yn boenus hefyd. "Yr oedd anhwylder yn y gyfundrefn ddyfrol ond cdais hyfryclwch mawr wrth ganfod, ar ol cymeryd Doan's backach3 kidney pills, fy mod yn llawer iawn gwell. Darfu i beleni Doan symud y poenau o'm cefn, a chywiro vr anhwylder dyfrol. Yr wyf yn mwynhau iechyd da yn awr, a ph 11) amser yr wyf yn canmol y peleni, gan eu bod yn feddyginiaeth ardderchog ar gyf zv yr elwlenod. (Arwyddwyd) E. OwEN." Ar Chwefror 12, 1914-dro. ddenddeng mis yn dd 1ireddarach—dywedodd Mr. Owen Da genyf ddweyd fy mod yn mwynhau iechyd rbagorol, ac yn alluog i weithio yn dda. Yr wyf bob amser yn cymeradwyo peleni Doan am y Ueshad a gefais i oddiwrthynt." Y llwvnwst vw crydcymalau cyhyrau y cefn a/r Iwynau. Deffrowch yn y boreu gyda phoen arteithiol yn y cefn, ac ym- saetha poenau llym drwy y lwynau pan yn plygu neu godi oddiar gadair. Acliosir y llwynwst drwy i'r dyfroedd gynhyrfu a fflamychu cyThyrau a nerfau y lwynau. Mas Doan's backache kidney pills yn cy north- wyo yr elwlenod i yru ymaith y dyfroedd gwenwynllyd drwy y gyfundrefn ddyfrol. Pris 2s. 9c. y blychaid; chwe' blychaid am 13s. 9c.; ar werth gan bob masnachwr, neu i'w cael oddiwrth Foster McClellaa Co., 8, Wells Street, Oxford Street, London, W. Peidiwch gofyn am backache and kidney pills,-gofynwch yn bendant am Doan's backache kidney pills, yr un fath rai ag a gafodd Mr. Owen.

DEONIAETH WLADOL TINDAETHWY MON

DEONIAETH WLADOL TINDAETHWY, MON, LLANDEGFAN. Owely i'r Clwfedigio/i.—Beth amser yn ol ffurfiwyd cronfa ymhlith dyngarwyr glanau'r Fenai er dwyn trenliau gwely mewn Ysbytty i'n milwyr a'n morwyr clwfeaig yn Ffrainc. Deallwn ddarfod i aelodau Eglwys Sant Teg- fan yn ol eu harfer gyfranu yn helaeth tuag at y mudiad elodwiw. Miss Heap oedd y foneddiges a ymgymerodd yn ewyllysgar a myned oddi amgylch i gasglu y cyfraniadau y hi yn wastad yn flaenllaw gyda phob gwaith eglwysig a dynerarol. D?'ingo'n Gyflym.Mae Mr. Evan Williams, B.A., yn teilyngu ein llougyfsrchiadau mwyaf gwresog ar ei ddyrchafiad yn Brifathraw Ys- gol Genedlaetdol Penmachno. Bu iddo yrfa ddisglaer yn Ngholeg y Brifysgol, ac ar der- fyn ei gwrs athrofaol penodwyd ef yn athraw cyeorthwyoi mewn ysgol yn Nghaergybi, a thra yno profodd ei hun yn athraw ymrodd- gar a medrtts. Dymunwn ei lwydd a'i hapus- rwydd ym Mhenmacbno. BRA tfB HIS, Yr hyn a allodd hon hi ai gtvnaeth." —Trwy ewyllys y diweddar Miss Ashurst, yr hon a gymerwyd oddiwrthym yn ddiweddar, gwaddolir Eglwys y Plwyf i'r gwni 0 150p. Mae y swm hwn i'w fuddsoddi I yn enw Rheithor Beatimaris ar y pryd, a'i Warden a'i holvnwyr hyd ddiwedd amser.' Yroedd Miss Ashurst yn ystod ei bywyd yn un o gefnog- wyr mwyaf selog pob math ar waith Eglwysig yn y plwyf, ac er wedi marw y mae hi yn ilefaru eto yn ei gweithredoedd daionus bydd E^lwyswyr Beaumaris am genedlaethau yn bendithio ei henw am ei rhodrJ haelionus at ei Heglwys. Heblaw ei heiddo, hi a adawodd ar ei hoi esiampl dda yn gynysgaeth i eraill gobeithiwn y cyfyd ein Heglwys yn y dyfodol fwy o rai tebyg iddi—rhai yn teimlo ac yn sylweddoli fod eiddo yn dwyn i'w gan- lyn gyfrifoldeb mawr. Gadawodd symiau sylweddol yn ei hewyilys i'r Gymdeithas Genhadol Eglwysig, y Gymdeithas er Lled- aenu Gwybodaetb Gristionogol, Cymdeithas Gynorthwyol yr Offeiriaid, a'r Gymdeithas er Eangn'r Egl wys yn Esgobaeth Bangor. Ymivelydd Ysgolheigaidd.—Da oedd genym weled y Parch. W. H. Harris, B.A., B. Litt. (Oxon.), am dro yn ein plith. Ystyrir ef yn un o ysgoiheigion mwyaf disglaer yr Eglwya yn Nghymrn. Bn iddo yrfa nodedig 0 ddis- glaer yn Ngholeg Dewi Sant: cipiodd bob gwobr ac ysgoloriaeth ag oedd 0 fewn el gyr- aedd ac efe enillodd yr anrhydedd 0 fod vn Brif Ysgolor, ac ar ddiwedd ei gwrs, gradd- iodd gydag anrhvdedd yn y dosbarth cyntaf. Yn ddiweddaracb, aeth i Rhydychen, lie yr enillodd ysgoloriaethau Meyrick a Powys. Yma eto, graddiodd gydag anrhydedd mewn duwinyddiaeth, a chafodd ei B.A., ac yn ddi- weddaracb, ei B Litt. Mae Mr. Harris, hefyd, yn awdurdod ar Esperanto,' yr iaith hono a geisir fabwysiadu er dadwneyd mell- dith T&r Babel, ac efe a ddewiswyd i bre- gethu yn yr iaith hono yn N gbyngres yr Esperantiaid a gynhaliwyd yn ddiweddar. Yn ystod ei ymweliad, pregethodd yn dra gafaelgar yn Eglwys y Santes Fair i gynull- eidfa luosog. Da chwi, bryslwch yma eto, Mr. Harris.-G. W. <