Teitl Casgliad: Udgorn

Sefydliad: Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Hawliau: Nid yw statws neu berchnogaeth hawlfraint yr adnodd hwn yn hysbys.

Gwylio manylion cyfan

Cyntaf Cynt Llun 2 o 4 Nesaf Olaf
Full Screen
8 erthygl ar y dudalen hon
Advertising

AT EIN GOHEBWYR. Aufoner erbyn BOREU SADWRN y fan bcllaf Pob arch^bicn » thaliadau am Yr Udgobn i'w baiifoo i'r GORUCHWYHWB, 74, High Street, P.1:twli Pob gohebiaeth i'w cyfeirio— YB UDGOBN OF?ICE, PwLLHKll Bydd yn dda genyai dcier«-yt: gobpb iaetbaa oddiwrtb ohebwyr nr fwtenon lleol o ddyddordeb cyboeddua.

NODION A HANESION

NODION A HANESION. Prinder Llafurwyr. Y mae prinder llafurwyr amaethydd- ol drwy y wlad oherwydd fod cymaint wedi ymuno a'r fyddin. Y mae nifer y llafurwyr yn llai o ddeg neu ddeuddeg y cant nrg oeddynt yr adeg hon y llvnedd. « Neidio o'r Tren. Cymerwyd y Gyriedydd Edward Brady, o Pangbourne, i'r ddalfa yn LIundain am ddianc o'r fyddin Pan oedd yn cael ei gymeryd i Reading neidiodd allan o'r Tren ger Twyford, a bu farw. Cymeryd Ficer i'r Ddalfa. Y mae y Parch James Whittam, ficer Sherburn, ger Malton, sn ydd York, wedi ei gymeryd i fynu ar gjhuddiad o ddefnyddio at ei was.inaetli ei hun daleb o ¡; 175 ymddiiiedwyd iddo gan y diweddar Syr Talton Sykes tuag- at dnlu y gweddill o drysorfa'r orgin yn Eglwys Sherburn. Ei Chael yn Farw yn ei Gwely. Foreu Mercher diweddat" canfyddwyd Miss Marian Roberts, 58am mlwydd oed, yn farw yn ei gwely yn nhy ei thad a'i mham yn H41. Street, Llangollen. Yr oedd yn ei hischyd arferol pan yn myned i'w gwelv y noswaith flaenorol, ag eilhrio ei bod dan anwyd trwm. Cantyddwyd hi yn farw oddeutu pump o'r gloch y boreu gan ei mham. Ymladd ar Fwrdd Llong. Y mae rhieni dyn ieuanc o Jarrow, yr hwn oedd yn beirianydd ar fwrdd yr agerlong Cardium, wedi cael hysbys- rwydd fod eu mab wedi cael ei ladd ar fwrdd y llong yn Nghulfor Persia drwy gael ei drywanu. Hysbysid hetyd tod dau arall o'r criw wedi eu lladd. Ber- nir mai niter o Chineaid oedd ymysg y criw gododd mewn gwrthryfel. i < Prisiau llchel am GeEfylau. Yr oedd prisiau y ceffylau yn un o ffeiriau Cumberland y dydd o'r blaen yn uwch nag y buout eiioed yno, oherwydd y gofyn mawr sydd ar geffylau i'r rhyfel. Yr oedd yno brynwyr o bob parth, o'r Deyrnas Gyfunol. Yr oedd cyfartaledd y prisiau tros drigain punt. Y pI is uwchaf gafwyd oedd 95 gini, ond gwerthwyd amryw am dros bedwar ugain gini. lawn o 250p. am Niweidiau. Yn Mrawdlys Salop ddydd Sadwrn gwysid James Allan Shields gan Bern- ard Higley, o Groesoswallt, am iawn arv niweidiau gafodd oherwydd i Shields, fel yr honid, redeg- ar ei draws gyda modur beislcl. Yr oedd Shields, meddir, yn myn'd gyda'i gariadterch m dro pan y rhedodd y i-iffynydd ar eu traws gyda'i fodur beisicl. Taflwyd yr eneth i'r cla dd ac anafwyd hi, eithr torwyd coes yr schwynydd. Caniata- wyd iddo iawn o 250P. Helynt mewn Ysgol. Y mae helynt yngiyn ag ysgol yn Dov lais. Ymcldengys fod cryn ddrwg deimlad yn cael ei amlygu er's tro gao rai o runi y piant at athrawes yr Ysgol Gatholig, ac y mae y Pwyllgor Addysg yn gwneud ymcli wiliad i'r mater. Dy- wedai un adod o'r pwyllgor iddo fynd i'r ysgol a chanfod yno gyffVo gwylU Yr cedd y genethod gyda ffyn yn eu dwylo yn creu cynwrf mawr. L'uch- ient lond bwcedi o ddwr hyd yr adeilad. Dywedai'r ysgolfeistres fod y genethod yn galw enwau dirmygus ami ac yn lluchio puteli inc ati. Bu raid iddi ahv am gymorth yr lieddlti. JLladrata Merlin a Beisicl. Yn Cerrig y-Drudion y dydd o'r Maen tyhuddwyd un o'r epw William Giibert Cumming o ladrwta tnerlyn perthynol i fasuachwr lleoi- Tystiwyd i'r anifail gael ei roddi yu yr ystabl un noson, ond erbyn y boreu yr oedd wedi ei symud oddiyno. Dywedodd porthmon ceffylau i'r cyhuddedig gyuyg gwerthu y merlyn iddo ef, a'i fod wedi dod ag ef o fferm Nant-y-ffridd, ger Gwrecsam. Er ei fod yo gcfyn 30P. am dano, cydsyniodd i'w werthu am 12P, Amheuodd y porth- mon y cyhuddedig, ac men n canlyniad cymerwyd ef i'r ddalf,,t.-C),IiuddA y-d ef hefyd o ladfata beisict yn mis Rhagfyr. -Plediodd y cyhuddedig yn euog o'r ddau gyhuddiad, a thraddodwyd ef i sefyll ei brawf yn y Frawdlys Chwar- terol

GERMANI YN DECHREU TEIMLO ODDIWRTH BRINDER YMBORTH

GERMANI YN DECHREU TEIMLO ODDIWRTH BRINDER YMBORTH. WEDI COLLI 2,250,000 0'1 MILWYR. EHEDWYR PRYDEINIG YN YMOSOD AR LANAU BELGIUM. GWNEUD NIWED MAWR I'R GELYN. 0 DDYDD I DDYDD. Mewn cenadwri ddai ilenwyd yn Nhy'r Cyffredin Canada, ddydd Mawrth, dy-; wedai Mr. Harcourt, yr Ysgrifenydd; Tramor, fod Germani wedi colli dwy filiwn a chwartec o'i milwyr goreu a dewraf, a'i bod yn teimto oddiwrth bwysau cynildeb mewn Uawer modd. Yr oedd yr hysbysrwydd swvddogol o Paris, ddydd Mawrth, yn cyfeirie at frwydro cyflegrol yn Belgium, ac fod Vpres a Furness yn cael eu tan-belenu. Darfu i gyflegrwyr Belgiaidd doinystrio ffermdy, a ffodd y Germnniaid. Ar hyd ftordd o Bethune i La Bassee Ilvvyddodd y Ffrancod i feddianu melin, i yn mha un yr oedd y Germaniaid wedi cymeryd noddfa. Y mae Soissons wedi ei than-belenu p)-da llosg-belenau o'r fath twyaf din- ystriol. Ar hyd y ffrynt yn nghymyd, ogaeth yr Aisne, ac yn Champagne, bu gynau y Ffrancod yn effeithiol yn erbyn gynau y Germ-aniaid. Yn yr Argonne dechreuodd y frwydr o gwmpas Bagatelle, ond datblygodd i ranau mwyaf trwchus yn y goedwig, a daeth yn un lied ddyrus. Ar y cyfan y mae y pleidiau wedi dal eu tir o hoHu. Odydd Sul nid oedd ond tair neu bed- war catrawd yn cymeryd rhan. Vn ystod ddydd Llun nid oedd ond un gat- rawd Ffrengig; yn cymeryd rhan. Yn Lorraine ac yn y Vosges bu brwydro gyda'r cyflegrau. Dywed carcharorion Germanaidd fod colledion y catrodau gymerasant y ffos- ydd Prydeinig ar y 25ain o Ionawr mor drymion nes iddynt orfod ymneillduo o linell y brwydro. Nid oedd dim neillduol yn yr adrodd- iad swyddogol o Ffrainc am ddydd Mercher, arwahan i ychydig ysgarmes- oedd mewn amryw fanau, yn fwyaf ar- benig yn Lorraine, i'r gogledd-ddwyrain o Mauonvill srs. Gollyngodd ehedwr Ffrengig ffrwyd belenau i lawr ar Ghent, a llwyddodd i ddinystrio shed yn cynwys swm mawr o petrol. Hysbysir yn swyddogol fod un o'r! ehedvtyr Cyngrheiiiol u edi dinystrioj awyren oedd yn cymeryd nodiadau o'r safleoedd yn Cogny yn rghyffiniau yr Aisne. Hefyd, dinystriwyd ehedlong Germanaidd yn agos i Verdun, a chaf- odd yr ehedwr, Lieut. Von Heydelin, ei ladd. Efe oedd yr un fu'n taflu ffrwyd- belenau ar Paris yn mis Medi diweddaf. Yr oedd y oewyddion o Rwsia yn i dangos fod un o'r ymladdfeydd ffyrnicafj mewn hanes wedi cymeryd lie yn y Carpathians. Yn ystod y Sul cymerwyd 69 o swyddogion a 5,200 o filwyr yn, garcharorion, ynghyda 18 o ynau peir-i ianol. Dywedir fod y colledion yn ystod y chwe' diwrnod yn ddegau o filoedd, mewn lladd a chlwyfo, ar y ifrynt I Rwsiaidd. Gellir amgyffred pa mor ffyrnig oedd y brwydro pan y gwnaeth y gelyn ddau ar hugain o ymosodiadau ar y bryniau yn nghyffiniau Koz'omoka yr un diwr. nod, ac Did cyn yr hwyr y gallodd y I Rwsiaid gael lluyr oruchafiaeth arnyiit, gan mor gryf oedd y Kelyn. Dywedir fod cyrff y meirwon yn un tomenydd ar eu gilydd, a'r golygfeydd yn anesbon- iadwy. Y mae y Rwsiaid yn pwyso ar y gelyn yn rhanbarthau Duklah, Lupkow, ac LTzsok, a cbymei wyd yn y lleoedd hyn 23 o swyddogion a 1,500 o ddynion yn L garcharoriou. ynghyda lIawer o arfau [ Y mae anesmwythder yn cae l ei godi o berthynas i twiiadau Bwlgaria, trwy: y newydd fod ariandai Awstriaidd -Ger- manaidd wedi trosgiwyddo i VVeinidog Arianol Bwlgaria y swm o 3,ooo,ooop. fel ail gyfran o'r 20,000,ooop. benthyc- iad a gytunwyd y flwyddyn ddiweddaf. Telir cyfran arall o 3,000,ooop. yn ystod, y ddau fis a haner nesaf. j Dywed y ncuyddion swyddogol 0 Paris am ddydd 1 IU fod y Germaniaid v edi ymosod ar goedwig feddianwyd y Ffrancojd i'r gog- todd o Mesni!-ies-HurIus, ond iddynt; el eu gorchfygu. Bu brwydro ffyrnig o gwmpas y geitht'eydJ ;n Marie Theresa yn yr A ronne, ond llwyddodd y Cyngrheir- iaid i dd.-)] yr oil o'u safleoedd. Yr oedd y colledion ar bVo ochr yn drymion iawn. Yn ystod yni, soJiad o eiddo'r gelyn yn y nos y diwrnod cynt collodd y Ftrancod ychydig dir yn La F -ticiie, i ond ar ol gwrth-ymosodiad llwyddwyd i'w adfeddianu'n ol. Bu'r gelyn yn tdn-belenu'n drwm ar Nieuport ac ar lanau'r Yser, ond ych- ydig o ddim niweid a wnaed. Atebwyd hwy yn effeithiol gan y cyflegrau. Gwnaeth y gelyn ymgais fawr i orch- fygu'r Ffrancod yn yr Argonne, yn nghyffiniau Bagatelle. Buwyd yn ym- ladd drwy'r boreu, a'r brwydro yn nod- edig o rTyrnig. Gadawodd y gelyn nifer fawr o feirwon ar y maes. Enillodd y Cyngrheiriaid un o ffosydd y gelyn i'r de o Chateau de Lusse yn y Vosges. Hysbysodd Mr. Asquith, y Prif Wein- idog, yn Nhy'r Cyffredin ddydd lau, fod y Llywodraeth yn ystyried y priodoldeb o gymeryd moddion llym yn erbyn mas- nach Germani yngwyneb toriad y gelyn ar reolau rhyfel. Dywedodd hefyd y byddai yn fuan ddau adroddiad yn cael eu cyhoeddi bob wythnos oddi vrth Syr John French. Adroddiad swyddogol o Berlin am ddydd Gwener ddywed fod yr Emprwr wedi cyraedd maes y brwydro yn Nwyr- ain Prwsia, ac fod y Germaniaid wedi cymeryd 26,000 o ddynion yn garchar- orio.i, 20 o ynau mawr a 30 o ynau peirianol, yn ymneillduad y Rwsiaid. Edrydd yr adroddiad swyddogol o Ffr. inc fod y Rwsiaid wedi cael llwyr oruchafiaeth ar y Germaniaid, a bod rhif y meirwon ymhell dros 40.000. Yr oedd y cyflegrau wrthi'n brysur yn Belgium a Champagne. Mewn am- ryw fanau ceisiodd y gelyn chwythu i fynu ffosydd y Cyngrheiriaid a mwnau dinystriol, ond methiant hollol fu eu hymgais, a gallodd y Cyngrheiriaid ddal eu tir yn y manau hyny. Gorchfygwyd ymosodiad o eiddo'r gelyn yn nghyfeiriad Arracourt yn. Lor- raine. Dan'^osodd y Ffrancod wrhydri mawr yn y Vosges. Yn nghanol ystorm o eira Uwyddasant i enill bryn pwysig yn nghymdogaeth Hartmanns-Weilei kopf heb ond ychydig o golledion. Ddydd Gwener diweddaf gwnaeth ehedwyt Prydeinig orchest na fu ei thebyg o'r blaen Aeth 11 u ohonynt i tynu yn eu ehedlongau gan wneud ym- osodiad beiddgar ar y trefi ar lanan Belgium sydd wedi eu meddianu gan y Germaniaid. Cymerodd pedair ar ddeg ar hugain o longau ran yn yr ymosod- iad, a gollyogwyd pelenau ffi-w ydrol ar orsafau Ostend a Blankenberge ac ar safleoedd y magnelau yn Middlekerke a lleoedd pwysig yn Zeebrugge Cafodd gorsat Ostend bron ei llwyr ddinystrio meddir. Llwyddodd yr oil o'r ehedvvyr i gyraedd yn ol. Disgynodd un o hon- ynt—Mr. Graham White—i'r mor, ond codwyd ef i fynu gan long Ffrengig. Yn ol y manylion wnaed yn hysbys oddeutu'r Sul ceir fod y Germaniaid yn tynu yn ol eu bwriad i warchae ar lanau Prydain, os y bydd i'r wlad hon adael i gyflenwadau ymborth fyned i Germani. Dyna'r mynegiad dyddorol wnaed gan y L'ysgenadwr Germanaidd yn yr Amerig i'r awdurdodau yo Washington, a dywed gohebydd o New York y gellir cymeryd y mynegiad fel prawf sicr fod Germani mewn perygl oddiwrth newyn. Y mae Itali wedi anfon i brotestio yn erbyn bwriad Ge: mant i wneud ymos- odiad ar longau masnachol megis ag y protestiodd yr Amerig, a dywedir fod Scandinavia wedi gwneud yr un modd. Hysbysir fod cryn ådigqonedd yn Germani oherwydd protest yr Amerig. Yn ol yr hysbysion diweddaraf o Ffrainc ymddengys fod y gelyn yn dan- gos cryn fywiogrwydd yn Lorraine ac Alsace, ond nad oedd eu gweithrediadau o bwys. Yn Pont-a-Mousson y bu mwyaf o frwydro, He y cyme-odd y Germaniaid bentref Norroy a bi; -erilaw i'r pen- tref. Gwnaeth y F,- > icod wrth-ymos- odiad, a pharha y brwydro yno, ond yn 01 yr hysbysion Ffrengig nid yw y frwydr o nemawr bwys. Y mae y Germaniaid wedi dechreu ymosod yn un o'r dyffrynoedd yn Al- sace, ond heb unrhyw ganlyniad amlwg. Ceir fod brwydro gyda'r cyflegrau yn mynd ymlaen mewn manau eraill. Y mae Rheims eto wedi cael ei thdn-bel- enu, felly hefyd Nieuport ac Ypres. Parheid i frwydro yn Nwyrain Prwsia, ond ychydig fanylior. swyddogol oedd wedi dod i law oddeutu'r Sul. Honai y gelyn fod ei ymosodiad yn y rhanbarth hwnw yn mynd ymlaen gyda'r canlyn- iadau ddisgwylid, pryd y dywedai y Cyngrheiriaid ar y Haw arall fod y Ger- maniaid yn eu hymosodiad ar safleoedd !y Rwsiaid yn nhueddau Lysk wedi cael colledion trymion iawn. Cafodd y Rwsiaid Iwydd drachefn yn y Carpathians, gan gymeryd mil o gar- charorion. Yn ol newyddion o Cairo mynegid fod dau gant o Dyrciaid ac Arabiaid, gyda dau swyddog Germanaidd, wedi cyraedd o Nakhl i feddianu gorsaf y L'ywodraeth yn Tor. Glaniodd nifer fechan o'n milwyr o'r tu ol i'r elyn, a chan fyod ar eu gwarthaf yn ddiarwybod iddynt ar forett y i2fed. Ilwyr orchfyg- asant hwy a chymerwyd cant yn gar- charorion GORCHYMYN DIWEDDARAF YR EMPRWR. RHUTHR ARALL AR WARSAW. Mewn brysneges o Amsterdam myn- egir mai y Cadfridog Eichhorn sydd yn arwain yr ymgyrch yn Nwyrain Prwsia. Bwriedid iddo ef lywyddu y lluoedd yn erbyn y Ffrancod, ond dioddetai oddi wrth dwymyn pan dorodd y rhyfel allan. Y mae y Maes-Lywydd Von Hinden- berg yn Insterburg er's tros wythnos, a chyrhaeddodd yr Emprwr yno ddydd Gwener. Y mae preswylwyr Berlin yn llawn brwdfrydedd ar ol y newydclion diwedd- arat gyhoeddwyd yno, ac y mae diwrnod o wyl wedi ei orchymyn i'r hdll ysgolion Ddydd Sadwrn bu Von Hindenberg a'r Emprwr mewn ymgynghoriad, a phenderfynwyd, meddir, i wneud rhuthr arall ar Warsaw yr wyrhnos hen Y mae yr Emprwr yn awyddus am i War- saw gael ei chymeryd cyn cyfarfod nesaf y Reichstag fel ag y byddo i'r Ty bleidlt:isio yn ddiwrthwynebiad dros y bfenthyciad nesaf. I ——— I BARN Y CADFRIDOG GARIBALDI I AM Y CADFRIDOG JOFFRE. I Ddydd Mercher cyrhaeddodd y Cad- fridog Garibaldi i Lundain, ac wrth obebydd dywedodd iddo gael ymgom a'r Cadlridog Joffre yn y ffrynt ddydd Mawrth. Dywedodd mai ) r argraff adawodd y | Cadfridog Joffre arno et ydoedd, nid yn uni ei fod yn filwr o'r radd flaenaf, olld ei fod fe! tad i'w tyddin. Y mae y milwyr yn ei addoli nc yn ei alw vn daid." Yn Itali," ineddai, "y mae pa' b yo ffafr ymuno yn y rhyfel o du y Cyng- rheiriaid, ond fod y safle ar hyn o bryd iyn un hynod o anhawdd a dyryslyd." Yr oedd wedi dod trosodd i Loegr i weled drosto ei hun sut yr oedd pethau yn sefyll. Y mae rhai Sosialiaid a 'Chlerigwyr yn e byn i Itali ymyryd, ond yr oedd y mwyafrit ohonynt o blaid. Yr oedd teimlad hynod o anghyffredin ar hyn o bryd yn Itali yn erbyn yr Awstriaid. Byddai i Germani wneud ei hymdrech fawr cydrhwng Mawrth a Mai, a dylai pob un allai gynorthwyo er ei gorchfygu wneud hyny. Y RWSIAID A TWRCI. RHIF Y CARCHARORION. Dywed brysneges o Petrograd fod y Rwsiaid yn rhanbarth Chorolch, Twrci yn Asia, yn croesi y ffindir ymhobman, a'u bod yn nhiriogaeth Mussulman. Er pan ddechreuodd y rhyfela yno y mae haner can' mil o'r milwyr Tyrcaidd, a thros bum' cant o'u swyddogion, wedi eu cymeryd yn garcharorion i Rwsia. PROTEST AMERICA I GERMANI Y mae yr Emprwr wedi gwahodd Mr. Gerrard, y Llysgenadwr American- aidd, i gael trafodaeth gydag ef yn y Pencadlys Dwyreiniol. Y mae'r Wasg Germanaidd yn ddieithriad yn dangos digllonedd mawr tuag at yr Amerig oherwydd y protest, yr hyn elwir gan- ddynt yn doriad ar amhleidiaeth ac yn anerbyniol gan Lywodraeth Germani. Y mae y protest hefyd wedi gwneud argraff ddofn ar bob! Germani. Credent ar ddechreu'r rhyfel yr enillent gyfeill- garwch yr Amerig, ond ofer fu eu hym- gais yn y cyfeiriad hwnw er iddynt wario miliynau o bunau yn yr Unol Dalaethau i'r amcan. Addefant yn awr nad yw'r Amerig o'u plaid.

BUDDUGOLIAETH FAWR Y RWSIAID

BUDDUGOLIAETH FAWR Y RWSIAID, YMOSODIAD COSTUS Y GER- MANIAID. MI LOEDD 0 T FYVVYDAU WEDI EU COLLI. Gwnaeth y Pencaulys Rwsi.iidd yn hysbys ddydd Mawrth fod y German- iaid ag oedd wedi canolbu yntio yn Nwyrain Prwsia, ar ol cael adgytnerth- ion yn ystod y dyddiau diweddaf, wedi crynhoi eu hunain yn lluoedd cryfion ac wedi gwneud ymosodiad ar y yfed cyfisol. Buont ar yr ochr ymosodol ar ddwy aden y ffrynt yn Nwyrain Prwsia, yn nghyffiniau Lasdehneu, a llwyddodd y Rwsiaid i ddifodi bron yn llwyr un o'r catrodau ymosodol, ac hefyd gorch- fygwyd H linell rheilffordd Rypine, lie yr oedd 'y gwyr meirch yn myned am Sierpe. Ni ddangosodd y gelyn lawer o egni ar ochr chwith y Vistula ddydd Mer- cher ond a barnu oddiwrth y cyrff a adawyd ganddynt yn ffrynt y safleoedd Rwsiaidd, credir iddynt golli yn ystod y chwe' diwrnod y buont yn ymosod ar y safleoedd yn Borzimow, Humin a Voiiashidiowska, ddegau o filoedd o ddynion. Yn y Carpathians parha yr ymladd i fyn'd ymlaen. Yn nghyfliniau Bartfield a Svidnik gwnaeth y gelyn ymosodiad- au ffyrnig. ond methasant a dal llymder y frwydr, ac enciliasant gan adael am- ryw o garcharorion ar ol. Parha y lluoedd Rwsiaidd ar yr ym- osodol yn mwlch Lupkow, acyn ystod y dydd cyrnerwyd o'r gelyn 69 o swydd- | ogion a 5,200 c filwyr yn garcharorion, ynghyda 18 o ynau peirianol. Ar y 7fed cyfisol, ar ol croesi Bwlch Tucholka, gwnaeth y Germaniaid ddau ar hugain o ymosodiadau ffyrnig ar y bryniau ddelid gan y Rwsiaid yu nghy- ffiniau Koziomoka. Ymosodasant yn rhengoedd trwchus. Cymerasant un bryncyn ddwywaith, ond wedi un o'r j ymosodiadou ffyrnicaf, na fu ei g) ffelyb mewn hanes gyda'r bidog, llwyddodd y gwyr traed Rwsiaidd i'w gyru'n ol. Yr oedd llechweddau'r mynydd yn frith o gyrff y Germaniaid, ac o flaen un gatrawd yn unig cyfrifwyd dros 1000 o gyrff.

GORCHEST YR EHEDWYR PRYDEINIGi

GORCHEST YR EHEDWYR PRYDEINIG. YMOSODIAD AR LANAU BEL- GIUM. GORSAP OSTEND MEWN FFLAMAU. Dyma fel y gwnaed yn hysbys gan y Morlys am wrhydri yr ehedwyr Pryd- einig ddydd Sadwrn :— Bu pedair ar ddeg ar hugain o ehed- longau yn gwneud ymosodiad unol ar Bruges, Zeebrugge, Blankenberghe, ac Ostend, gyda'r bwriad o rwystro i'r gelyn wneud hafanau i fadau tanforawl a gosod i lawr sefydliadau. Hysbysir fod niwed mawr wedi ei wneud i orsaf Ostend, yr hwn yn ol fel y dywedir sydd wedi ei losgi i'r llawr. Gwnaed niwed hetyd i orsaf Blank- enberghe, a thorwyd y rheilffyrdd mewn amryw tanau. Gollyngwyd pelenau ar safleoedd y magnelau yn Middlekerke, ac ar leoedd eraill o bwys yn Zeebrugge, ond nis caed hysbysrwydd faint y niwed wnaed. Y tuallan i Nieuport syrthiodd y Llywydd Graham White i'r mor, ond gwaredwyd et gan long Ffrengig. Er y gwnaed ymosodiad ar y llongau gan reifflau a magnelau, llwyddodd y lly wyddion i ddychwel yn ddiogel Gwn- )t aed niwed i ddwy ehedlong. Dyma'r ,ymosodiad mwyaf grymus wnaed erioed gan ehedlongau. Y mae y newyddion swyddogol o Germani yn addef fod ehedlongau gelynol wedi gwneud niwed mawr ddydd Gwener ar y glanau," ond myn- egir mai i'r preswylwyr a'u heiddo y gwnaed y niwed, ac na chafodd y Ger- maniaid ond ychydig golled o safbwynt miiwrol. Hysbysir fod Graham White, yr hwn waredwyd gan long Ffrengig, wedi disgyn o uchder o saith mil o droed- feddi. Yr oedd yn Llundain ddydd Sadwrn, ac nid oedd ddim gwaeth ar 01 ef anturiaeth --0

Chwech o Feibion yn y I Fyddin ar Llynges

Chwech o Feibion yn y Fyddin a'r Llynges. Y mae chwech o feibion y diweddar Barch John Williams, yr hwn fu'n gweinidogaethu am dros ugain mlyn- edd gyda'r Methodistiaid yn Dwyran, Sir Fon, wedi aberthu safleoedd da er gwasanaethu eu gwlad. Y mae rhai o honynt yn y fyddin a'r lleill yn y llynges. Y diwrnod o'r blaen derbyniodd y fam Iythyr oddiwrth Mr Ponsuby, ar ran y Brenin, yn ei hysbysu fod y Brenin wedi clywed gyda dyddordeb fod ganddi chwech o feibion yn gwas- anaethu eu gwlad, ac yn anfon ei longyfarchiadau iddi, a'i tod yn mawr edmygu yr ysbryd gwladgarol oedd wedi meddianu'r becheyn i fod yn ffyddlon i'w Teyrn a'u gwlad. Brodor o Bencaenewydd oedd y diweddar Barch John Williams, ac yr oedd yn frawd i'r diweddar Mr Robert Williams, Heollan.

With No 3 on the Cam

With No. 3 on the Cam. It is difficult to know what to begin with this week. Two such important things have hap- pened that we cannot decide at once which one has precedence. 1. The long-waited-for leave has been granted and 2. His Majesty King George has been to Cambridge to see us. Number two wins! Late on the evening of Wednesday came the order to smarten up tor an inspection by H.M. The King. and further, overcoats were to be worn. Some of these still fringed rownd y godra" with pellets of trench mud, required a lot of treatment before they could be proclaimed clean. Anyhow, everything was all a bustle when it was understood what Thursday was to bring forth, platoon sergeants rushing wildly from room to room to see that their men were busy on the smartening-up business. "George," the sergeant, who can Itugh, was conspicuous for his vociferous and energetic appeals to his men. John" coming a good second. Both returned to their 'chambre a couche* smiling delight at the noble way their platoons had responded By-the-way George can sing. At present 1. one and only ditty goes to the tune of "Three cheers for the red, white and blue." Here are the words of the "coal box At the halt, on the left, form platoon, At the halt, on the left, form platoon, If the odd number don't mark time two paces, How the dickens can the rest form platoon. To carry on about the Inspection. We assembled on a piece of ground known as Parker's Piece, just outside our barracks. Some say there were 35.000 men paraded. As there was no time to count them we shall have to let it go at that. Suffice to say we were there, all shining like new dollars. The King arrived, and was received by the 'General Salute. It was a real treat to see the troops in thousands 'present' their arms as one man It is a spectacle well worth seeing, that is, the flinging about of rifles with bayonets fixed when it is done in perfect unison. After His Majesty had inspected the troops the General in command called for cheers, and in proper soldierly fashion the response was given. Bayonets were waved aloft, mostly bare, but some with caps on. One or two of energetic ones who waved caps aloft on sharp bayonets have reason ere now to bemoan their extraordinary enthusiasm. The writer saw more than one 'twelve inch of cold steel' shine through the top of a cap. Then came the march past. To save time we were formed into fours and half platoons turned inwards, i.e., they faced one another in fours. On the command Quick March" they wheeled to their front, forming column of eights instead of fours. This arrangement saved a lot of time in marching past. Alotig we came swanking— my word not half throwing out weight about, you may be sure. Our marching was gooil. but when the little uns of the 6th with the bugles and drums (under the capable leadership of Sergt Parry, don't forget), struck up their fav- ourite march, it improved 50 per cent. All of a sudden came a sharp command, Eyes— right!" And there we saw His Majesty King George standing at the 'Salute' with our Colonel alongside. It was worth doing six months hard. with no leave, to see. Then to put a proper finish to the ceremony, and to give us something whereby to remember the occasion, we were given a nice sharp 'double' for about a hundred yards. We were then marched back to our barracks, where we were again reminded of the need for continued cleanliness, and told to devote the afternoon to cleaning and polishing np for Friday's parades. You know the proverb about clean liness-well in No. 3 Company it has to come first! This fact must be recited: The honour of being King's Bugler for the day fell to the lot of Bugler W. Lloyd Jones of No. 3 Company, and a rattling fine 'chwythwr' he is too! This appeared in our evening orders on the day of the Inspection. "His Majesty was well pleased with the "very smart appearance on parade of the "men of the Welsh Division, and with the soldierly manner in which they marched past." The Chief Constable of Cambridge, when questioned by King George about the general conduct of the troops, said that they were "exceptionaliy well-behaved and sober," at which His Majesty expressed pleasure. We are :j'l in hopes that this visit of the Sovereign ay mean a move abroad for us. "Hei lwc The readers of the UDGORN have not heard the news about our removal from our billets. On Monday last we were ordered to collect together all our earthly belongings, and away we were marched to take up our 'digs' in a school. The idea of leaving nice comfortable 'homes' for 'school-life' did not go down at all well until we got here, and now no one grumbles. No one-let me see-the sergeants grumble like unpaid tailors. Why? If any are at home on leave when this appears in print ask them. They seem the only ones who grouse. "George" does not. of course, he is always smiling We hope none of the recruits see this Anyhow we are still in Cambridge, and (it says much for the kindness with which we were received by the good people in ( aven- dish and Sedgewick Streets) almost nightly we find our way down to our old billets just to look up our late kind hosts and hostesses. You can imagine the genuine friendship that obtained when you hear that tears were shed on both sides, in more than one case, when the removal took place. You have no doubt seen a few of the boys at home on leave. Were they not glad to get back ? But after all this waiting it seems a bit rough to be sent home in driblets and pay our own fares. However, the point is to get home—free if we can, still get home anyhow. We will all be back in turn to have a look arouud the old place, i.e., if we can raise the oregin It is amusing to watch the excitement of some of the fellows when their turn comes for going on leave. The Company-Sergeant Major (there s you a title !) who left on Thursday was as excited as a Lance-corporal who is promised a second stripe. He danced and frisked about like a young school girl. Although a railway-j-g j man, and supposed to know all about thosc" ) trains and things, yet we are positive he mad: 9 a mistake, and in his eagerness to get away, took a train which left him stuck in North- ampton for hours. Poor old chap. We only hope he finds something to amuse him during his long wait for the proper train. We understand that you have a large num- ber of real smart soldiers in the town now. Wel, choda nhw ddim cywilydd arnaf fi pan ddof ad ref. Mi fyddaf yn siwr o roi rwb reit dda ar fy motymau rhwng Afonwen a Phwllheli. N.C.O. -o

Caplan ir Fyddin Gymreig

Caplan i'r Fyddin Gymreig. GWEINIDOG WESLEYAIDD. Y mae y Swyddfa Rhyfel wedi cadarnhau appwyntiad y Parch Peter Jones Roberts, goruchwyliwr Llyfrfa y Wesleyaid, yn Mangor, i fod yn gap- Jan i adran Gymreig newydd o fyddin Kitchener. Bydd i Mr Roberts ymuno a'r adran yn fuan, a bydd yn gwasan- aethu gyda hwy yn ystod eu hymarfer- iadau. Y mae dau o'i feibion eisoes yn y fyddin.