Teitl Casgliad: Udgorn

Sefydliad: Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Hawliau: Nid yw statws neu berchnogaeth hawlfraint yr adnodd hwn yn hysbys.

Gwylio manylion cyfan

Cyntaf Cynt Llun 2 o 4 Nesaf Olaf
Full Screen
9 erthygl ar y dudalen hon
Advertising

iii i^iSi i i lii— ■ ■. T' i "rr AT EIN QOHEBWYR. I Adoner erbyn BOKMJ SADWRN y fan beilaf Pob archebion a thaliadaa am Yr (Togonig i'w haiifoD i'r GORUORWYLI Wl., 74, High Street, Pwllheli. II Pob gobeVtiaeth i'w cyfeirio- YB UDaORN OFFICE, PWLLHELI. Bydd yn dda genym dderbyn izoheb- antbaa oddiwrth obebwyr ar taterion lleol o ddvddordeb cyhoeddas.

NODION A HANESION

NODION A HANESION. Erchy 11 waith Mewn Cell. Catwvd o hyd i Thomas Kelly, carchar- or milwol, yn Isle of Wight, wedi marw yn ei gell, gyda bwled yn ei ben. Yr oedd gwo yn gorwedd wrth ei ochr, gyda darn o linyo wedi ei gylymu am y tiigger. Diod i Filwyr Clwyfedig. Prynodd rhai pobl yn Brighton boteli o wisci a'u gwerthu i filwyr clw)fedig. Catwvd dau o honynt mor feddw iel nas gallent symud. Fel canlyniad i hyn caf- odd perchenog un o'r tafarndai ei ddirwyo i sop. Lladrata Gemau. Yn gynar foreu Sadwrn, trwy wneuthur twll bychan yo ffenestr siop y Meistri Meyers, Jewellers, Sheffield, ac yna casglu i oriaduron, &c., aur ac ariao o'r ffenestr, llwyddodd lleidr i ladratta helfa werthfawr Lladrad gan Geririanwr. Yn Saitord catodd cyhuddiad o ladrad yn erbyn dyn ieuanc o Germanwr, ei ohirio. Dywedid iddo ymuno a'r Fyddin BrydKioig ddwywaith, ond iddo gael ei wrthod ar y ddau achlysur am ei fod yn Germanwr. it Cynal Llys Mewn Cell. Dydd Sadwrn, yn Leeds, cyhuddwyd Sydney Danby, 32 mlwydd oed, o achosi matwolaetb Jane Wright. CynhaMwyd y prawf yn y gel!, ac yr oedd y carcharor mor afreoius fel y bu raid wrth wasanaeth dau heddwas i'w gadw yn llonydd. Go- hiriwyd y prawf. 4 I Boddi ei Hun mewn Ffynon. Ymboenodd Robert Wisemam, Grims- bv. 61 miwydd oed, oherwydd fod ei fab wedi cael ei alw i'r fyddin. Aeth at ei waith yn isel ei feddwl Ni ddychwelodd. Caed o hyd iddo mewnffyoon, gydag un pwys ar hugain wedi ei gtymu am ei wddf. Yr oedd 30p. yn ei boced. Yn y treng- holiad pasiwyd rheithfara o hunanladdiad. Marw Emprwr Awstria. Bu farw Emprwr Awstria dydd Mawrth diweddaf, yn 86 mlwydd oed., Dyrchaf- wyd ef i'r orsedd pan yn 18 mlwydd oed. Efe oedd teyrn hyoaf Ewrop, a gwisgodd goron am gyfnod meithach na'r un pen* adur arall y mae hanes am dano, oddigerih Lonis XIV. Ffrainc. Olyni r ef i'r orsedd gan Charles Francis Ferdinand. Defaid ynte Germaniaid. Yn Llys Apel Llanrwst, dydd Sadwrn, apeliai cigvdd am esgusodiad Dywedai ei fod yn dal wyth acer o dir, ac yn lladd pedair-ar-ddeg o ddefaid yn wythnosoL- Mr Ketitrick Ai o Mr Kentrick Ai nidydych yn meddwl y byddr i yn well eich bod yn iladd pedwar ar ddeg o Germaniaid yn wythnosol ? Mr David Jones ar ran yr apelydd Rhaid i ni gael cig i'n cyfne thu i ladd unrhyw beth. Y goruchwyliwr milwrol Y mae yna amryw gigyddion yn y dosbarth. Es- gusodwyd hyd Mawrth iaf, 1917. » Gwron d Lanystumdwy. Y mae un o swyddogion llywyddol yn y fyddin wedi galw sylw neillduo: at wrhydri a dewrder ar ran Staft-Sergeant John Hughes, Llanystumdwy, yr hwn a berth- ynai i'r bombing staff J3rawd yw Sergt. Hughes i Mr Wiiliam Hughes, Signalman. Pwllheli Ymddengys fod y rhai oedd dan ei ofal yn bombio wedi cael su rhybuddio i gymeryd lIoches, ao mor dniodde'ol oedd tSn y geiyo. Ond er mwyn bjddio chwiifrydedd, a hyny yn ngwyneb posibil- rw, dLi aegau, edrychodd un o honynt dros y parapet i edrych pa (odd yr oedd eu tlti hwy eflfe;thio ar y gelvn. Gwelodd craffter meddwl a llygaid treiddgar Segt Hughes ar am"antlad y pe, yg1 oedd un o'i ddy-iion ynddo, a throodd ef i ddiog- elwch, end nid cyo uiUo ef gael ei glwyfo yn do..t yo ei ben gan ddarnau o ffrwyd- l!}

RHUTHR LYNGESOL Y GELYN AR LOEGR1

RHUTHR LYNGESOL Y GELYN AR LOEGR. .1 LLWYDDIANT Y 6ELYN YN Y BALKANS. Y RUMANIAID YN GORFOD CILIO'N OL. I Y SEFYLLFA YN GROEG. I LLYWODRAETH VENEZELOS YN CYHOEDDI RHYFEL YN ERBYN BWLGARIA. I 0 DDYDD I DDYDD. RHUTHR LLYNGESOL. Yn ystod nos Wener a boreu Sadwrn diweddaf ceisiodd chwech o Destroyers Germanaidd-wneud rhuthr ar y wlad hon, ond canfyddwyd hwy gan un o'n llongau ni. Taniodd y gelyn yn gyflym, ond cil- iasant ymaith ar unwaith. Ni wnaethant niwaid o gwbi. Hysbysodd y Morlys yr hyn a ganlyn —Yn ystod y nos, Tachwedd 23ain a'r 24ain (Iau a Gwenet), ceisiodd chwech o Destroyers Germanaidd at ben gogleddol y Downs, a chanfyddwyd hwy gan long oedd yn patrolio. Taniodd y gelyn ddeuddeg o weithiau yn gyflym, a mordwyasant ymaith ar unwaith. Tarawyd "drifter" gan un shel heb I niweidio neb o'r criw, ond yn unig niweid- io rhanau uwchaf y drifter." f Ni ddisgynodd yr un o'r shells yn agos i dref Ramsgate. Yn ol adroddiad swyddogol Germani dywedir i long oedd yn patrolio gael ei suddo, ac na welwyd yr un o'r rhytel- longau Prydeinig yn un man. Tanbelen- wyd tref Ramsgate, a chan na chanfydd- wyd y Llynges Brydinig dycbwelodd eu llongau yn ol yn ddiogel. RUMANIA YN PARHAU I GILIO YN OL. Mae y Germaniaid, dan arweiniad Mack- ensen, wedi croesi yr afon Danube mewn amryw leoedd, ac nid oes ond rhyw ddeng milltir a thrigain rhynddynt a'r brif-ddinas Hawlia'r gelyn ei tod wedi croesi'r Olter, ac uedi meddianu amryw bentrefydd, a chymeryd amryw garcharorion. LLYWODRAETH VENIZELOS YN CYHOEDDI RHYFEL.' Y mae Llywodraeth Venizelist wedi cyhoeddi rhyfel yn erbyn Bulgaria. Bu yr wythnos ddiweddaf yn weddol dawel ar y ffrynt yn Ffrainc. Yn ot ceu- adwri Syr Douglas Haig yr oedd ymladd yn anmhosibl o herwydd y gwlawogydd trwm oedd yn disgyn. Ond er hyny bu tanbelenu trwm ar bob ochr i'r ffrynt, a gwnaeth yr awyrwyr Prydeinig wasanaeth mawr trwy heipu i wneud hyny yn fwy effeithiol. Gwnaeth y Germaniaid ymgais lawer o weithiau i enill yn 01 Beaumynt Hamel, ond i ddim pwrpas. Ymosodwyd ar orsatoedd a rheilffyrdd gan ein hawyr- wyr gyda ffrwyd-belenau, a hyny yn llwyddianus. Ar '01 cymeryd Monastir gan y Cyd. bleidiau, eriidiwyd ar ol y gelyn i gyfeiriad Prilep. Dywedir fod adf,ytnerthion Ger- manaidd wedi cyrha^dd, ond bu y Cyd- bleidiau yn llwyddianus i orchfygu y gelyn i'r gogledd o SuhoJol. Cymerwyd lluaws o garcharorion, a chstwyd llawer o ddefn- yddiau cyfarpar. NeMyddion diweddarach ddywed fod y i gelyn yn gwrthsefyll yn gyndyn yr ym- osodiadau yn ei erbyn i'r gogledd o Mon- astir i gyleiriad Prilep. Y mac yr adtoddiadau o'r brwydro yn Rumania yn profi fod y gelyn yn parhau i yru y Rumani.-nd yn of, ac nid ydyw y sstfle o gwb! yn foddhaol Dywed y new- yddion Germanaidd fod Orsova, y brif drei yn y rhan orliewil .,I vvediei meddianu gan Falkenhayn. Gv> u .tth y Rumaniaid wrthsafiad dewr, gan achosi colledion ar- swydus i'r gelyn. Cafodd Rwsia goiled lyn;zesol drom drwy suddiad y rhyfel-long Imperatritza Mariya, 22,800 o dunelli, gyda chyflymder o 21 knots. Torodd tdn ar ei bwrdd, a dilynwyd hyn gan ffrwydriad, ac yn y diwedd suddodd. Collodd 215 o honynt eu bywydau. SUDDO YSBYTY-LONG ARALL. Y mae Germani yn profi yn eglur nad oes dim cytundeb yn rhy gysegredig gan- ddi i'w dori. Ar ol suddo y Brittanic, dyma y newydd i law fod y Braeman Castle wedi cyfarfod a'r un dynged. Yr oedd ar y pryd ar ei ffordd o Salonika i Malta gyda chleifion, a chafodd ei thor- pedio. Yn ffodus achubwyd pawb. ———— CADOEDIAD YN YSTOD' Y NADOLIG. Dydd lau, yn Nhy y Cyffredin, gofyn- odd Mr Outhwaite pa un a oedd moddion yn cael eu cymeryd i sicrhau cadoediad yn Ffrainc yn ystod y Nadolig, gyda'r amcan o gladdu y meirw oeddynt yn gorwedd cydrhwng y Hinellau gwrihwynebol. Atebwyd ef gau Mr H. W. Forster fod cwestiwo o'r fath i'w benderfynu gan y Cadlywydd y Fyddin Brydeinig yn Ffrainc SYMUDIAD Y RWSIAID YN DOBRUDJA. Dywed y Rwsiad iddynt symud yn mlaen yn nhiriogaeth Orsova, a chymer- wyd tri o yoau, a meddianu pump o ben- trefi, un o ba rai oedd mewn deuddeng milltir i Constanza. RHYBUDDIO LLYWODRAETH GROEG. Y mae Cadfridog Sarrail wedi rhybudd- io Llywodraeth Athen os na chydymffurfir i ylmadael a Exaterini, y bydd iddo ddetn- yddio moddion gprfodol. Y mae y milwyr brenhinol wedi gwrthod ymadael. Y DYFODOL YN OBEITHIOL, OND GWNEUD Y PETH IAWN." Dywedndd Syr William Robertson, dydd Sadwrn, y gallem felgwlad edrych yn mlaen i'r dytodol yn hollol obeithiol. ar yi amod ein bod yn gwoeud y peth iawn, a gwneud hyny mewn amser. RHUTHR AWYRWYR PRYDEINIG YN GERMANI. Dywed y newydd swyddogol o Ffrainc, am ddydd Sadwrn, fod awyrwyr Prydeinig wedi rbuthr ar Dilingen. Gollyngwyd tunell o ffrwyd-belau. Dychwelodd yr holl awyr yn ddiogel. LLADD TYWYSOG GERMANAIDD. Dywed cenadwri o Munich fod y Tyw- ysog Henry o Bavaria wedi cael ei ladd yn Rumania. Tra'r oedd y swyddogion Ger- manaidd yn astudio y sefyllfa drwy gyn- orthwy gwydrau, disgynodd ffrwyd belen o wersyll y Rumaniaid o fewn ychydig droedfeddi i'r Tywysog, yr hwn a dderbyn- iodd y fath niweidiau i'w freichiau, a rhan- au eraill o'i gorph, fel y bu farw mewn ychydig oriau. YMERAWDWR NEWYDD AWSTRIA. Dywedir mai creadur difeddwl hollol ydyw Ymerawdwr newydd Awstria, tebyg i Dywysog Coronog Germani. Fe øfir ei tod ef yn gloddesta ac yn haner meddw pan ddaeth y newydd fod y Rwsiaid yn ymosod, ac iddo yn ei feddwdod wawdio'r syniad y gallai Rwsia sefyll dim o flaen milwyr Awstria. Druan o'r bobl a ar- weinir gan y tath ynfytyn. SYMUDIADAU, AT HEDDWCH. Wrth siarad o blaid heddwch, yn Am- erica, dydd Sadwrn, dywedodd Arianwr Germanaidd ei bod yn ddyledswydd ar yr Unol Dalaethau i symud yn miaen yn uniongyrchol am heddwch. Credai ef y gallai yr Unol Dalaethau ddiweddu y rhytel, a thrwy wneud hyny enill cyfeill- garwch y byd i gyd.

Llythyrau oddinrth ein Mil1 wyri

Llythyrau oddinrth ein Mil- wyr. FROM SERGEANT-MAJOR RAVENHILL TO HIS WIFE. And now I must close this long letter by asking you to give our hearty cong- ratulations to his Worship the Mayor upon his being appointed to the Com- mand of dear old Pwll for the second time. Tell him that we all read his speech with feeling, and all heartily hope that he will have, as he put it, the pleasure of welcoming us home when we return, bringing with us the conviction that Pwllheli has not been behind in doing its part in winning the splendid Victory which we all out here feel sure is bound to be curs. I also take the opportunity of again thanking him for hii kina interest in us ail, and of. assuring him that we, realise that in him we have a true friend in every se«se of the word, a friend that encourages us to put up with every hardship of a War like this with a smile, knowing that he is thinking of us, and at the same time doing his best for our com- fort. We all join in hoping that he may live to have the honour he now has for many a year, and that under his skilful guidance the Town we all love may prosper.

i Attebwch yn Onest 1

i Attebwch yn Onest. -1 At NID YW BARNAU Y RHAI SYDD YN I BYW YN PWLLHELI, YN WELL NAG EIDDO DLEITHRIAID. Y m18 hwn yn gwestiwn pwysig. Y mae o bwys arbenig i bobl Pwllheli. Nis gellir ei'ysgoi na'i anwybyddu. Y mae y dyn o Pwllheli, sydd yn siarad yma yn gwneud hyn er lies y gymdogaeth. Darllenwch ef drwodd drosoch eich hunain, a chydnabyddwch y gwirionedd o'r ffeithiau hyn. Ar lonawr 28ain, 1909. dywedodd Mr. G. Jones, Arley House, West End Paradn Pwllheli "Tua therfyn y flwyddyn ddiweddaf cefais boen yn fy nghefn, yr hyn waethygodd yn raddol nes yr oeddwn bron ) yn fy nyblau. Rhaid oedd i mi wrth gyn- orthwy ffon i fyned o amgylch, a dywedai fy nghyfeillion fy mod wedi myoed i edrych yn hen ddyn. Yn sicr yr oedd y boen yn erwin. "Cymerais amryw feddyginiaethau yn y gobaith am wellhad, ond yn ofer Or diwedd, wedi clywed canmoliaeth fawr i Doan's backache kidney pills yn y gym- dogaeth, anogwyd fi i roddi prawf arnynt. Cyn gorphen un blwch teimlwn fy hun yn well, gan hyny parhais gyda hwy. Yn raddol ciliodd y poenau, ac yn awr mae'n dda genyf ddweyd fy mod cystal ag erioed Gallaf gerdded yn syth, a gwneud fy ngwaith heb boen nac anhawsder. Bydd- af yn falch o gymeradwyo Doan's pills at anhwylderau yr elwlod, am eu bod mor effeithiol. (Arwyddwyd) G. Jones. Ar Chwefror 3ydd, 1916, dros saith mlynedd yn ddiweddarach- dywedodd Mr. Jones,—Yr wyf wedi bod yn nodedig o dda am am- ser maith. EfTeithiodd Doan's Pills, iachad rhagorol yn fy achos I. Da genyf ddweyd na chefais bytb y fath ymosodiad ar ol hyny. Nid ydyw Doan's backache kidney pills yn gymwysedig at rwymedd, drwg ar yr afu, na phoen yn y cylla. Y maent yn gymwys yn unig at anhwylderau yr elwlod a'r yswigen, megis dropsi, grafel y dwfr yn gwaelodi, anhwylderau dyfrioi, poen yn y cefn, lumbago. crydcymalau, gwenwyn oddiwrth uric acid. Rhyddhant yr elwlod a'r yswigen, fel y gwna rhyddhant yr el- wlod a'r yswigen, tsl y gwna thydd- gyfteitiau ryddhau yr ymysgaroedd. Gan boh siopwr, neu am 2S. gc. y bocs, oddiwrth Foster McClellan Co. 8, Wells Street, Oxford Street, London, W. Peid- iwch gofyn am bilenau at y cefn neu'r elwlod-gofynwch yn eglur am Doan's back- ache kidney pills, yr un math ag a gatodd Mr. Jones.

IPwllheli Womens War Relief Association

I Pwllheli Women's War Relief Association. I WORK ROOM FUND Gifts and donations acknowledged with thanks. November 27. Miss Pritchard, Trem-y-don IS. Haelfryn, Sale of Chrysanthemums i os. 6c. Mrs Jones, Borth Wen, Garn, i pair of Mittens.

I British Red Cross SocietyI

I British Red Cross Society. I. "OUR DAY" COLLECTION IN PWLLHELI I AND LLEYN. & s. c. Pwllheli, ••• 7° 10 Nevin 12 10 o Pisgah, Mynydd Nefyn 3 7 0 Babell, Trevor 5 o o Capel Helig 0 10 o Llangian Church 3 ip o Abererch Church 6 13 6 I 102 5 4 E. Yale, District Sec

IColofn a wen

Colofn a wen. Y cynyrchion ar zyf.-r y golofn hon i'w hanfon i CYBI, CHWILOG. D,S.-Er mwyn "trefn a dosbarth," a fydd y beirdd garediced at; anfon eu cynyrch i'r cyfeiriad ucnod, ac r.id i'r Swyddfa. Doniol o beth oedd yweied dwy golofn i'r beirdd yn yr UDGORN yr wythnos ddiweddaf. Anhebgor arall, er hawlio trwydded i gell y Golotn, yw amgau yr enw priodol gyda'r cyfansoddiad; onide, ei dynged fydd-" Y Fasgiad." ATALWVR Y CHRISTMAS Box. I (Dvchangcdd ) Dyma ni ynghanol "tan a brwmstan" ar unwaith ond gadawer i ni ddweyd mai rhwng y bardd a'r siopwr am dano Ac os oes gwir yn y 41 tuchan," coffed edifeirweh ei be. fLfith waith. Am y gerdd, fel y cyfryw, prin ei hod yn ddi^'On cellweirgnoawl i godi fawr o gywitydd, heb son am awydJ i edifeirweh, ar y siopwyr crintach. A thyhed nad yw'n rhy hael ei fê¡ i'r Achos C\d«eith- redol ?" Ond fel y dywedasom. rhyngtJdo ef a'r pechaduriaid cwta un ffordd. Yr achos ini duchan, Yw'r siopwyr drwg eu hamcan, Sydd yn ein bro M.ent wedi gwrthod rhoddi Y Christmas Box i'n Ilooi, Fel arfer i n eieni.- Naw wfft. y tro Fe wvddom beth o'u hanes, A maint a grym eu yormes Yn gwasgu II u Maent, droion, wedi IIwyJdo I'n tayllo, dan ein dwylo,- Ac, hefyd, i gribddeiho, Yr amser fu. Trist gweled gweddw druan Mewn dal-rau, gyda'i bnban, Ar aelwyd iom Disgwyliai. er's vythnosau, Gael Christmas Box, v Gwyliau, Ond ow y siom 0, siopwr calon-galed Pa le mae'th gydy-, dcimlad A gweddw dlawd Sydd ar y Plwy'n dibynu Am fara, ring newynu, A dillad i'w chynhesu ? Tosturi, fiawd A'i maddeu wnawn ni iddynt, A'i ynte, cadw rhayddynt Ein harian i ? Hawdd iawn yw penderfyou Pa un o'r ddau wna dalu, i A ph'e sydd oreu i btynu 0 hyn ymlaen. Pentyrch. O. R. JONES. CENNAD SERCH. Arfer yr hen feiidd wrth "garo" ydoedd defnyddio pob rhyw greadur a pheth yn gennad serch. Mae'n debyg mai Cei,iog oedd un o'r rhai diweddaf i ddilyn y ffas- iwn hon, Fel arall y bu hi y tro hwn —y ferch o'r dre'-ni ddwedwn yh awr pa ferch oa pha dre'—fynnasai, ar ei rhan, gan fardd, wneud englyn i'w chariad, yr hwn a wladychai yn Rio. Dyma'r cynnyg,— Prysur, i Valpareiso,-yn Hwythog, Y llythyr aed iddo T.41 gwladol, at ei gludo, Y ffordd faith: a ffwrdd a fo." UN PROFIADOL. Er y gwall sydd yn y drydedd linell, gwnaeth ei waith yn ardderchog, meddir. Gan hyny, cofied y rh w deg am yr hyn all bardd wneud mewn rhai amgylchiadau. Er fod y ffitiau yn fwy na gorlawn, myn 44 Y FFARMWR" gael syfw, cyn tewi oh«

efailnewydd

efailnewydd. NEWYDD TRIST. CvrhHeddodd newvdd trist yr ardal hon tran-'l yr wyihaos ddiw- eddaf fod (-apt G"ffith Pritchard, mab Capt. David Pritchard. Llwvnbenno, wedi colli ei fywyd mewn llongddryl'iud ar y mor. Efe oedd llywydd y 44 Muristau. a chollodd ei fywvd tu allan i Biyth, North- umberland. Achubwyd yr oil o'r dwylaw oddigerth Capt Pritchard, ac un arall. Yr oedd yn wr priod gyd chwech o blant, ac yn cartrefu yn Ntfhaerdvdd. Mae cydymdeimlad y gymdogaeth hon yn ddwfn a'i deulu yn yr amgylchiad adfydus hwn.