Teitl Casgliad: Udgorn

Sefydliad: Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Hawliau: Nid yw statws neu berchnogaeth hawlfraint yr adnodd hwn yn hysbys.

Gwylio manylion cyfan

Cyntaf Cynt Llun 2 o 4 Nesaf Olaf
Full Screen
8 erthygl ar y dudalen hon
AT EM GOHEBWYR I I

AT EM GOHEBWYR. I I A, ton* erbyn BOREU SADVRN y fan fee; a! Pob nrrhebion & thaliadao am Yr rrDGOR i'w hALfOO i'r GOBUCHWYLiWa, 74, High Street, Pwlibeh Pob gohebiaeth i'w cyleirio- YB UOOORN OFFICE, PWLLHRU. Bydd yn dda gen yno dderttyu itoheb- &,that oddiwrfch ohebwyr ar faterton neal o ddyddordeb eyboeddus.

NODION A HANESION

NODION A HANESION. Y Gwrthwynebwyr Cydwybodol. Y mae Cyngor Dinesig Caerdydd wedi pasio nad oes yr un gwrthwynebydd cyd- wvbodol i fod yo eu gwasanaeth ar ol Rhagfyr 31810. Dychwelyd at eu Gwaith. Mae yr anghydfod fodoiai yn mhlith berwedyddion Lerpwl wedi ei wastadhau. Cynbaliwyd cytarfod mawr dydd Sadwrn, ac wed' pleidleisio caed fod 825 o blaid gweithio, a 74 yn erbyn Ail-ddechreu- Myd gweithio dydd Llun. Matsts yn Ffactni Shels. Mcwo llys'dirwywyd wyth o bc. sonau i 5P yr un am beryglu y gwaith, lie y ced- wid shels ffrwydrol. Rhybuddiwyd y personau amryw droion, a gwysiwyd hwy j am tod mewn meddiant o fatsis, ac un bachgen am ysmyyu cigarette yn ymy) ystorfa y shels. HysbysodJ y fainc yr anfonid pob un geid yn euog wedi y rhy- budd i garchar. Tair Punt yr Wytbnos am Gario Glo. Gwysiwyd tri o ddynion yn Woolwich am ahsenoli eu hunain o waith cyfarpar. Dywedid tod y dynion. yn derbyn tair punt yr wythnos am gario glo yn y gwaith, a phe na bydJai y glo yno mewn amser, y gorfodid 1,500 o ddynion i ymadael am y noswaith, yr hyn a olygai polled mawr yn narpariadau rhyfel. Dirwywyd y tri i 30s yr un. Newid Ei Olygiadau. Yn Nghaernarforv, dydd Sadwrn, mewn pwyllgor o gyfarfod Ymrestrol. y Sir, dy- wedodd Mr William George, pan ymun- odd a'r pwyllgor hwn, ei fod yn gredwr cnf vn yr egwyddor wirtoddol, ac a fwri idodd roddi yr cgwyddor hono ar ei phrawf eithaf. Argyhoeddwyd ef fod pob- peth p sibt wedi ei wneud gan y pwyllgor, ac iddo yn y diwedd ddyfod i'r penderfyn- iad ei bod yn hanfodot angeorheidiol. 0 Blaid Heddwch Mewn cyfarfod a gynhaliwyd yn Llan- ¡ aelhaiarn, nos Fercher, pasiodd y gyn- ulle'dfa oedd yn bresenol benderfyniad1 cr, f i'w anfon at y Llywodraeth, yn dym- U;)o arnynt roddi pob ystyriaeth i unrhyw de'ei'^u heddwch gynygid cyn eu gwrthod. De illwn rod llytkyrau wedi eu hanfon at am,%w weinidogi,,n i erfyn arnynt basio per-de- fy iiiadiu cyffSlyb yn eu heglwysi. 0 Gwenwyno Teulu gan Nwv. Gwnaed darganfydJiad erchyll iawn yn Plymouth yr wythnos ddiwe^daf, pryd y cantvddwyd pedwar o beisonau wedi eu gwenwyno oddiwrth nwy yn %sliid y nos, set John Sknner, ei wraig, merch, a nith, tad yr hl)n sydd yn y ffiynt yn Ftrainc. Cadwent shop yn Plymouth. Trwy na agorwyd y shop yn y boreu, fel arferot. rhoddwyd hysbysiad i'r heddgeidwaid Wedi myned i'r ty cafwyd 0 hyd i'r pedwar wedi marw yn eu gwelvau Yr oedd pob- peth pe: thynol i'r nwy mewn tretn, ond wedi ymchwilio yn fanyl.ich caed fod y nwy yn dyfod allan drwy hollt fechan yu y gas pipe. f! ♦ Cyfaddefiad Milwr. j Mae niiiwr clwyfedig o'r enw Dorset mewn da f. vo Biyth, For y cyhuddiad o lofiuddio Jynes o'r eow Alice Caddich. Yn hwyr nLs Wen.r dywedodd wrth swyddog o'r fyddin ddai rod iddo ladd ei wraig. Ar ei waith yn myned yno gyda Dorset, cafodd y swyddog hyd i'r ddynes. Yr oedd yn farw, a'i phen wedi ei dori ymaith o'r bron gydag erfyn. Pan ddyg- wyd y milwr o flaen yr ynadon, ddydd Sadwrn, dywedid gin- yr heddgeidwaid, pan y cyhuddwyd ef o'r mwrdrad, iddo a»eb—" Nid wyf yn hidio diin-yr oeddwn yn qmhetis o honi er's amsr." Y r oedd y ddynes yn 25 mlwvdd oed. Gohiriwyd I y prawJ

IBUDDUGOLIAETH FAWR Y FFRANOOD YN VERDUN I

BUDDUGOLIAETH FAWR Y FFRANOOD YN VERDUN. I OYMERYD DROS 11,000 0 GARCHARORION. I I A 115 0 G YFLEGRAU. GROEG YN GORFOD RHODDI I FYNY I'R CYDBLEIDIAU. I GERMANI YN GOFYN AM HEDDWCH. I I BUDDUGOLIAETH FAWR VERDUN. I CYMERYD DROS 9000 0 GERMAN- 1AID YN GARCHARORION. I UN A PHEDWAR UGAIN 0 GYF- LEGRAU. Y mae buddugoliaeth fawr Ffrainc o fl-ien Verdun dydd Gwener diweddaf yn un o'r rhai mwyaf gogoneddus yn ystod y rhyfcl Gorchfygwyd pump o adranau y geiyn gan bedair adran o filwyr Ffrainc, a gortedwyd y gelyn gilio yn ol am rai milltiroedd. Collodd y gelyu dros 9,000 o garcharorion, a thros bedwar ugain o gyflegrau. Profa hyn yn sicr fod y gelyn wedi gwahanu yn fawr. a diameu y buasai y tuddugoliaeth yn llawer mwy terfynol onilMe am yr adeg hon o'r flwyddyn, a'r tywydd anffafriol Dyma y gorchfygiad trymaf mewn un diwrnod dderbyniodd Germani yn Ffrainc. Ar y diwrnod cyntaf ar y Somme cymerodd y Ffrancod 3,500 o garcharorion, a Phrydain ragor na s,ooo mewn un frwt-dr yn Poland cymerodd y Rwsiaid yi ymyl 10,000 o garcharorion, ond bu i'r ymosodiad hwnw barhau am lawer o ddyddiau. Y mae Ffrainc ar ol y fuddugoliaeth hon yn meddianu o'r bron yr oil o'r safleoedd hyn, a feddienld ganddi i'r gogledd o Verdun cyn yr ymosodiad Germanaidd ddeng mis yn ol. Y mae yr boll feddylddrych o ymosod ar Verdun, ag eithrio goresgyn Belgium, wedi bod y camgymeriad mwyaf costus a wnaed gan y Germanlaid yn ystod y rhyfel hwn. Y mae y broblem o dori drwy y llinell Ger- manaidd yn Ffrainc yn golygu' anhaws- derau tnawrion. Ond, mae yn eglur gweled y byddai i ychydig fuddugoliaeth- au, fel gatwyd yn Verdun, fod yn ddigon i ortodi y gelyn gillo'n ol. II YMOSODIADAU FFYRNIG AR VER- DUN, 11,387 0 GARCHARORION, A 115 O GYFLEGRAU. Ar ol cael eu gorchfygu mor drwm dydd Gwener diweddat, mae y German- iaid wedi dyfod ac adgyfnerthion i Verdun, er ceisio adenill a chyfnewid y safle. Gwoaed ymosodiadau ffyrnig ar y Sdft- eoedd eaillwyd gan y FiranLod, ond yn hollol aBwyddianus. Daliodd y Ffrancod yr holl safleoedd, er yr holl ymosodiadau. V mae nifer y carcharorion gvmerwyd yn Verdun, er Rhagfyr isfed, wedi chwyddo erbyn hyn i 11,387 yn cynwys 284 o Swyddogion. Niter y cyflegrau yn 115, a 1°7 o gyflegrau peirianol. "MAE BUDDUGOLIAETH YN SICR. X% th giinn rif-Trwel i'w staff, ar ol budd- ugoliath fajvr Verdun, ddiwedd yr wyth- nos, dywedodd y Cadiridog Nivellc Yr wyf yn eich gadael ar 01 cli-A riiod ardder- Y mae y pmfiad wedi bod yn dertynol. Y mae ein dull o ymladd wedi ei frofi unwaith yn rhagor, ac y mae ein mih"") r wedi dangos yn ddigamsyniol eu rhagoriaeth ar eiddo y gelyn, V mae buddugoliaeth yn sicr. Yr wyf yn eich sicrhau chwi o hyny, a bydd i Germeni ddeall hyny i'w cholled."

0 DDYDD I DDYDD

0 DDYDD I DDYDD. M :¡e'n debyg mae yr hyn y cymeryd y dyddordeb mwyaf ynddo yr wythnos hon ydyw cynygion heddwch Germani. Mae y cynygion wedi eu haofon i'r holl wled- ydd sydd mewn rhyfel, ynghyd a'r gwled- ydd anmhleidiol. Mae Rwsia yn barod wedi ei wrthod gyda dirmyg. Dywedodd Mr Bonar Law, y dydd o'r blaen, na dderbynir unrhyw tfynyyion heddwch oddi- wrth y gelyn heb foJyn barod i wneud iawn am a fu. a sicrwydd am y dyfodol na bydd iddo rhagor doti ar heddwch y gwledydd Ceir clywed yrwjthnos hon beth fydd gan-y Prif Wcinidog i ddweyd am hyn. Mae )0 amlwg fod ar Germani eisieu heddwch. Mae sefyllta pethau yn fewnol yn y wlad yn resynus i'r eithat. Nis gellir dibynu dtm ar y was- Getmanaidd, gan fod pubpeth perthynol i'r rhyiel yn cael ei gadw yn nwylaw yr arweinwyr milwrol. Ond y mae digon wedi ei gyhoeddi, rhwng y Tinellau, i brofi fod ei sefyllfa fewnol mewn cyfh\ r gresyous i'r eithat-ac fod prinder bwyd wedi myned i'r fath bwynt: fel ag i gyfl if am y sVmudiad gymerodd y Canghellydd i gynyg yr heddwch hwn. Dywedir, gan rai, nad 0. unrhyw amod- W wedi eu cynyg, ond vr, jig cael gan y pleidiau dd'od at eu gilydd i drafod ac i benderfynu y pwnc. Tra y mae y mwyaf- rif mawr o'r farn nad ydyw y cynygion hwn o heddwch ond amcan dichell-ddrwg Germani i beri rhwyg rhwng y Cydbleio- iau a'u gilydd. Nid ydyw y newyddion o Rumania yo galonogol o gwbl, ond yn hytrach fel arall. Parhant i gilio yn ol o hyd, ac hys- bysir fod y gelyn wedi cymeryd Wrzicini, tref fechan oddeutu ugain milltir i'r dwyr- ain o Ploesti ac oddeutu 34 milltir i og- ledd-ddwyrain o Bucharest. Yn Czislau, ochr ddeheuol i Transylvania, gortodwyd y Rumaniaid i gilio yn ol, a rhoddasant i fyny amryw bentrefydd oeddynt wedi eu henill ychydig amser cyn hyny. Yn o! adroddiadau y gelyn yr oedd y Rumaniaid yn cilio yn ol ar hyd yr holl linell Honai hefyd ddarfod iddynt gymeryd 4,000 o'r Rumaniaid yn garcharorion. Oddeutu diwedd yr wythnos yr oedd y gelyn yn dweyd fod yr oil o Rumania, ochr ddeheu- ol o linel' Bncharest-Ceroavoda yn nwy- law Mackensen. Yn ol y newyddion o Petrograd mae yn amlwg fod y tywydd caled wedi rhoddi atalfa ar ymosodiadau y fyddin Rwsiaidd. Er hyny mae y Rwsiaid yn parhau i symud yn mlaen nhiriogaeth Kirlebaban. Dywed adroddiadau diweddaraf fod y Rwsiaid wedi cymeryd amryw trenshes oddiar y gelyn, er i'r gelyn wneud gwrthafiad cyndyn. Y SYMUDIAD YN MACEDONIA. Mae y symudiad yn Macedonia yn par- hau, Llwyddodd y Cydbleidlau i orfodi y gelyn gilio yn ol amryw ganoedd o lath- eni, a chymerwyd nifer fawr o Germaniaid yn garcharorion. Cymerodd hyn le ar ogledd-ddwyrain Monastir. Yn ddiwedd- arach parodd yr eira trwm oedd wedi disgyn i wneud gweithrediadau yn y rhan hon yn anmhosibl, ond llwyddwyd i symud yn mlaen ar ochr ddeheuol i Vardar, lie y cariodd y Ffrancod bump o beatrefi Bwl- garia. GROEG. I Amlwg ydyw nad ydyw y Cydbleidiau am gymeryd rhagor o'u twyllo gab Frenin Groeg. Hysbysodd Argtwydd Hugh Cecil, yn y Senedd, fod Llywodraethau y Cydbleidiau yn hollol i'r sefyllfa anfodd- haol yn Groeg, a'u bod yn gwneud hawl- iau ar Lywodraeth Groeg, gyda golwg ar glirio y sefyllfa. Rhoddwyd pedair awr ar hugain o rybudd iddynt gydymffurfio a'u telerau. Y mae y Brenin erbyn hyn wedi barnu yn ddoeth mai ufuddhau i'r I telera u oedd oreu iddo. Hawlid fod i fyddinoedd Groeg i ymad- kcl o Thessalonica, yn mha le yr ceddynt yn peryglu byddinoedd y Cydbleidiau, ac i atal pob symudiad milwrol o'r de i ogledd Groeg. Mae y Brenin wedi ymbil ar y Cydbleidiau i atel y "blocade ar Groeg, yr hyn yr oedd y Cydbleidiau wedi ei orchymyn a'i gario allan hyd nes y cyd- ymffurfid a'r telerau, ac i wneud iawn am yr ymosodiad anesgusodol wnaed gan filwyr Groeg ar filwyr y, Cydbleidiau a laniasant yn Athen Rhagfyrr iaf. I HEDDWCH GERMANI WEDI DOD I LAW. Dywedir yn swyddogol fod Dr. Page, (Llysgenhadydd America,) wedi galw yn y Swyddfa Dramor, dydd Lluo, ac wedi cyflwyno Cenadwri Heddwch Germani, i'r Arglwydd Robert Cecil, yr hwn sydd yn gweithredu fel Ysgrifenydd Tramor, yn ystod absenoldeb Mr. Balfour, oher- wydd afiechyd. --0- I

Y Prif Weinidog Newydd I I

Y Prif Weinidog Newydd. I Wrth siarad yn Vsgol Ramadegot St. Asaph, dydd Gwener diweddaf, dywedodd Arglwydd Kenyon, 41 Yr ydym, oil yn go- beithio yn awr fod ein harwr cenedlaethol, Mr Lloyd George, wedi iddo ymgymeryd a'r awenau, y bydd i'r Llywodraeth gyn- rychloli yr ysbryd i weithredu sydd yn rheoli y wlad hon. Ychydig feddyliai, dair neu bed air hlynedd yn ol, fel Tori cryf ac egwyddorol, y buaswn yn llongyf- arch Mr Lloyd George fel Prif Weiridog- Eto, gyda'm holl galon, yr wyf yn awr yn gwneud hyny, ac nid wyf yn meddwl fod yr un Tori a gyfarfyddais nad ydyw yn dweyd yr un peth."

Tribynlys Lleyn

Tribynlys Lleyn. Cynhaliwyd dydd Sadwrn, yr oedd yn bresenol Mri. Maurice Jones, (Cadeirydd) J. Hughes Parry, John Pierce, J. R Jones William Roberts, Hugh Pritchard, (Clerc) J. G. Jones, (Cynrychiolydd Milwrol) D. Jones, (Cynrychiolydd Amaethyddol). CAIS AT AMAETHWYR. Eslurodd Capten Thomas, B ingor, ei fod wedi dod i'r Llys i egluro y cynllun cedd ar droed i gytnewid dynion oedd yn gweithio ar y tir, ac yn abl i ymladd yn lie dynion oedd gan yr Awdurdodau Milwrol i'w rhoddi yn eu lie Dywedai fod y wlad mewn cyfwng pur ddifrifot yn awr ac mewn gwir angen pob dyn ieuanc oedd yn alluog i ymladd. Nid oedd amaeth- yddiaeth hyd yn hyn wedi dioddef i'r graddau yr oedd cangenau eraill o fas- nach wedi dioddef. Nid i'w yr Awdur- dodau yn meddwl gormesu o gwbl, ond yr oeddynt yn apelio at wladgarwch y fferm- wyr i'w cynorthwyo o'u gwirfodd yn y cyfeiriad luvn. Rhaid oedd iddynt gym- eryd eu rhan o'r aberth a'r cyfrifoldeb fel eraill Yr oedd yn gwybod yn dda am y profiad o ymladd ar y maes, ac ofnai ei fod wedi lladd amryw o'r Ellmyn. Llais "Clywch, "Clywch." Capten Thomas, -Wel, nid wyf fi yn dweyd "Clywch," "Clywch," mae y peth yn ofid calon i mi. Y mae Iesu Grist wedi marw dros yr Ellmyn fel drosom ninau, ond eu bod wedi eu harwain ar'gyfeiliorn (Cymeradwaeth) Ond perthyna ini i waredu y byd o'r gor. mes a'u creulondeb. "Clywch," "Clywch" Aeth Capten Thomas, rhagddo i ddweyd mai y Cynrychiolydd Amaethyddol fyddai i benderfynu a fyddai y dyn gynygid gan y fyddin yn ddyn cymhwys i wneud y gwaith ar y fferm. Byddai y gweithiwr yno yn y cymeriad o Leygwr ac Did yn y cymeriad o Filwr. Dywedodd Mr. G. Owen, Glanllyoau, fod y ffermwyr eisoes yn trin mwy o dir nag arfer a hyny gyda llai o ddynion, ac nas galleot gario y gwaith yn' mlaen gyda gweithwyr ailradd- ol. Atebjdd Capten Thomas, y dylai y ffermwyr ddygymod a chymaint a hyny o apghyfleusdra ac os y gofynid iddynt roddi eu meibion eu hunain hyderai na byddai iddynt ofni gwneyd unrhyw aberth dros eu gwlad. Dywedodd Mr. J. Hughes Parry, fod gwahaniaeth mawr rhwng y dull o amaethu mewn gwahanot leoedd ac y dylid cael dynion lleol, yn lie y rhai a gymerid ymaith, hyd yr oedd modd. Ategai y Cadeirydd gan sylwi eu bod yn magu llawer o geffylau ieuanc, yn y rhan hon o'r wlad, ac fod yn rhaid cael dynicn ieuanc i dori y ceffylau ieuanc i mewn. Heblaw hyny yr oedd tua 70 y cant 0 ffermydd Lleyn, yn fan ddaliadau a cherid hwy yn mlaen gan dad a mab. Nis gallai y tad fel rheol dalu i was, ac nis gallai gario y fferm yn mlaen heb gymorth. Eglurodd y Clerc fod yna ddarpariaeth gan y Llywodraeth i dalu y gwahaniaeth rhwng y cyflog a delid i'yr dyn a roddid gan yr Awdurdodau Mil- wrol. ar llafurwr blaenorol. Llongyfarchai y Cadeirydd a'r Clerc, Capten Thomas, ar y dull hapus a deheuig y bu iddo osod y mater ger eu bron. LLAFURWVR MADRYN. Apeliai y Prif Athro R. H. Evans, Madryn, am esgusodiad i ddau o weision Madryn, y rhai oeddynt tua 35 mlwydd r-ed, yn wyr priod gyda pblant, ac yn cadw ffermydd bychain eu hunain hefyd. Dyw- edai yr apelydd mai dyna yr unig ddau weithiwr o oedran milwrol ar y fferm. Yr oedd gaoddo 180 o aceri o dir yn lie 120 eleni, ac yr oedd yn bwriadu aredig tua 40 acer, yo cynwys 8 acer o dir pytatws. --0--

Siarad o Ddifrif ar Bwnc t Difrif

Siarad o Ddifrif ar Bwnc t Difrif. wa!k yn cael tros eerie!, twymyn, neu wael d o unrhyw fath, bydd ch ofa!us rhag I h elwlod dori i lawr Y mae mil. oedd beb dydd yn gwtlla o'r aill afiechyd neu'r 11^1, a thra "yn adenill /nerth," rhaid wrth ofa\ mawr rhag syrthip i grafangau afiechid yr elwlod. Yr elwi Idd, Fpan yn iachf; sy'o gweithio galetaf ) h 11 organau y orff. Nid rhy- fedd eu bodwn tori i la r pan fo'r gwaed wedi ei Iwyt 0 ag uric cid. a'u gwaith o'r herwydd wed ei ddybj6. Y mae gwendid yr elwlod yn dilyn fel/y nos, y dydd. Ar ol yr anwdws pneumonia, twym- yo, neu eerfel gyffrqfclin, gwyliwch yr ehv- lod, a pheidiwchh\ees seeuuluuso arwyddion fel poen yn y cefn, cch yn y pen, penysgafn- der, nerfau gweinnid, a'r teimlad swrth, !!udded!t? hwow, mor ddibwys bymg y tybiwch eu bod. Rhaid i'ch e!w!od\ wrth gymorth am ysbaid. Nid 0 s dim wyesmwythaol na | gwell na Doa s Back a che Kidney Pills. Ar gyfer yr elwlod a'r\ b!edren y mae'r fedd/igini.aeth(?o0nn yyoo uunni i ac ni e0fe!thia ar y coluddi on. Gyda ch 10rth tymborol Doau's piHs? gofal gyda wyd. mwy o gws? a go phwysdra, ac y t arferiad yn yr awyr ago ed, deuwch yn fua yo ol i'ch eynefin i hyd. cyn??. ale,e an ,?ll i, pob un ddarllena y. mynegiad hwn pa am y mae cymaint yn -mynegiad yn cr/ eau yn Doan's Backa'a c?c e Kidney Pifls. G bob ?y?y

I Colofn awen

I Colofn awen. I Y cynyrchion ar gyfer y golofn hon i'w hanfon i CYBI, CHWILOG. I "GOLYGFA 0 BEN GARN BODUAN." Cerdd ddarluniadol yw hot o waith An. chwedl yr hen wraig hono cynt, wrth wel'd y cyfryw enw yn yr em) n- lyfrau. V meddwl, onide, yw Anadna- byddus ? Dyna ystyr yr An" yma hefyd. Os gwyr rhywun pwy yw'r awdwr gwir, rhodded wybod. Mae'r gerdd, fel cerdd gartrefol, diymgais, a phert, yn haeddu cael gwneuthur ohonom hyn iddi. Wei, dychymyged y darl'enydd ei fod ar gopa Carn Boduan,—a'i lygaidyn agored, wrth gwrs. Eisteddat ar rhyw gareg Ar ben y Garn, yn syn Ac, O y fath ryfeddod A welaf o'r fan hyn Mi welaf hen dre' Nefyn- Yn union o fy mlaen A thipyn bach ymhellach Mae glan mor Portynllaen. Mi welaf bentre Edeyrn, A meusydd Peollech f»ds A Phenrhos Ddu, a Che!dio, A pharciau Madryn Pias Mi welaf blwy' Boduan, A'r hen Gors Geirch i gyd A bron ar ganol hono, Mi welaf bentre'r Rhyd. Edrychaf 'nawr ar Lannor,— Lie hynod am y fri,i A Chors Ty'n Rhos, annifyr, Yn llawn o eithin mln Mi welaf fynydd Carnguwch, A Llithfaen, mewn rhyw bant; Mi welaf Waith y Gwylwyr, A'r ffordd i waith y Nant. Cymeraf, 'nawr, fy ngwydrau, Er mwyn cael gwel'd yn well Y lleoedd sy'n ymddangos x I'r llygaid, braidd ymhell Mi welaf ran o'r Deheu,— Mae yno lowyi lu Yn gweithio a'u holl egni Er codi'r diamwnd du." Mynyddoedd mawrion Meirion A welaf, dros y don Ac, 0 y fath ryteddod' Yw yr olygfa hon Nid rhyfedd oedd i Ceiriog, Ac yntau. Jslwyn tardd, Ro'i enaid yn eu pennill Wrth fyw mewn gw ad mor hardd Mynyddau Sir Gaernarfon A welaf eto'n iawn Mae 'rhai'n fel pe'n dywedyd,— Diderfyn yw Ei ddnwn A chopa'r Wyddfa welaf I fyny yn y nen,— Hen fynydd uchaf Prydain, Brenhines Gwalia Wen Edrychaf eto i'r Gogledd, A gwelaf Ynys M6n Am gewri gododd yno Mae llawer iawn o sdn Edrychaf i'r Gorllewin, A gwelaf fyd o for Mae hwo. a'r hon fynyddoedd, Yn dweyd mai da yw'r for. AN. Wel. dyna ddigon o "wel'd" "am un dydd a blwyddyn, beth bynag!" Er hyny, dychmygwn glywed John Barddonllyd Jones yn dweyd,— "Tv t to!! Gallswn i ganu'n well, a dangos mwy. hyd yn oed oddi ar dt)cyn twrch daear Gallswn ddiweddu'n g,yf- ach o beth direswm nag y gwaa. Am yn lie dweyd,— A gwelaf fyd o fdr," dywedaswn i,- A gwelaf arall fyd Wrth son am Dwrch Daear," byth o'r fan yma, dyma englyn ar y creadur bach diniwed hwnw. Diniwed, meddwn, er tod syniad cyffredin gwlad am dano yn wahanol. Dywed yr ymchwiliwr diweddar wrthym nad creadur wedi ei greu yn oter ydyw. Mae iddo ei gylch, at lleinw et. Gwna gamp i ddyn yn hyn o beth, er mai i fyny ac nid i lawr y dywedir fod nefoedd dyn. Dyma'r englyn, I Y TWRCH DAEAR. Un sydyo ei osodiad,-du ei glôg Da ei glyw, yn wastad A'i drwyn glew gwna dreinio gwlad; A byd-deiliwr, heb daliad. HUMPHREY DAVIBS. Ty'n y Coed, Aberercb. Nodweddiadol, a gwir lun y Twrch. Yn llythrenol, dichon y condemnia rhai Vsgolion Cymiaeg diweddar y gair "gwna" fel bed orchymynol, neu gyn- orthwyol, yo hytrach, yma. I Y DOLUR SWYDD yw nod Wil Dafydd y tro hwn. Peth digon cyffredin ym myd swyddi, a wet- wch chwi Fi ?" Costia'n lied ddrud i ambell un a mwy yn ei ben nag yo ei bwrs. Ond,— Y dolur swydd,-deil ar siol-gwrolion Gorwvlaidd a "duwiol": Ond, rhyw anffawd wirionffol All wneud dyn yn liii mi dol. WA DAFYDD.