Teitl Casgliad: Udgorn

Sefydliad: Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Hawliau: Nid yw statws neu berchnogaeth hawlfraint yr adnodd hwn yn hysbys.

Gwylio manylion cyfan

Cyntaf Cynt Llun 2 o 4 Nesaf Olaf
Full Screen
9 erthygl ar y dudalen hon
Advertising

A.T EIN QOHEBWYB. A v'^nrer erbyn BORPU tiA L>W RN y fan i a! for. arebebion r fchaliadaa am Yr £ ?bso*s ipw harfor> i'r GflBUOHWYLIWB, 74, High Strppt, Pwllheli. Po> goh: v*aeth I'w "yfei-v— Va Udgobn Office, Pwllbkli. Byrii va dra geoytn drierHyo i .Hfcfeaa oddt?rth ohebwyr &y faterion Heo! I 8 ddvddordeb cyhopf'd?N

NODION A HANESION I

NODION A HANESION I Ymwied a Ffralnc Aeth W, Lloyd George a Syr William Robe tson dtosodd i Ftraioc yr wythnos dd vvedd it, a chawsant ymgom a Syr Douglas Haig- ac hefyd a Phrif Weinidog Ft aioc, Dychwelaant i Loegr dydd Mercher diweddaf. Mr. Asqaith ar y Salle Filwrol. Nos Fawrth ts add viodd Mr Asquith araeth bwysig ar y safle filvvjaJ, Nid oedd dim yn ystod y tair blyr,edd diweddaf wedi peri iddo gyfnewid dim ar y telerau hedd- wch a raid ei gael gan Germani. Rhaid oedd rhyddhau Belgium, a'i rhyddhau heb unrhyw amodau. Rbiid oedd rhyddhau Alsace- L,)rrti,e i Ff.ainc, a dinystrio mil- itariaeth Germani. t Ficer vn YmliDo a'r Fyddin. Y mae y Parch. PhiJJip James Kelly, ficer Coliinghani, Swydd York, wedi gad- ael ei fywoliaeth, gwerth 5oop. y flwyddyn, er mwyo ymuno a'r Royal Garrison Artil- lery. Dywedodd wrth ohebydd Yr wyf bob amser wedi dal allan. a phregethu mai dyledswydd clerigwyr o oedran milwrol yw g ymuno a'r Fyddin neu'r Uynges. Dyna fy mhrif reswm dros ymuno. Nid oedd (wedi ymuno ond am ystod y rhyfel. Cyn. vygiodd ei wasanaeth tel caian, ond cafodd ei wrthod Mewn llyth-yr at ei blwyfolion dywedodd mai ei brit amcan ydoedd er helpu sylweddoli mai nid teimlad yn unig ydoedd Cristionogaeth, ond amlygiad o synwyr cyffredin ymarferol. Dim Heddwch nes Gwneud Ad- daliad i Belgium. Wrth anerch cyfarfod dydd Gwener dywedodd Arglwydd Milner, er cymaint o siomedigaethau, ei fod yn credu yn sicr ein bod yn agoshau at derfyn y rhyfel. Yr oedd yn wir, drwy fod Rwsia yn herwydd amgylchiadau mewnol, yn methu rhoi yr help a ddisgwylid ganddi, fod ymdrechion milwrol y Cydbleidiau heb eu coroni a chanlyniadau terfynol, eto yr oeddynt yn enill buddugoliaethau ar bob ffrynt oddi- gerth y lie hwn. Yr oedd y rbagolygon yn dechreu pwyso ar feddvvl y Germaniaid ac yr oedd Awstria a Bwlgaria wedi an- obeithio am fuddugoliaeth, ond nid oedd heddwch i fod i Germani nes byddai wedi ccwid ei chredo yn nghy'ch Belgium. Enciliwr yn 15eg Oed. Cyhuddwyd Benjan.in James Cossey, oedran yr hwn a roddwyd yn y cyhuddlad fel 18 mlwydd oed, ond ei oedrao cywir ddywedid ydoedd 15 mlwydd a 7 mis, yn Lamheth. o tod yn enciliwr o'r tyddin. Dywedodd yr arolygydd iddo hysbysu y swyddogion milwrol, a dwyn eu sylw at yr achos, ond nad oedd wedi derbyn atebiad. y r oedd osgordd yn bresenol i gymeryd meddiant o'r bachgen, a dywedodd y cos poral wrth yr ynad fod y cwestiwn o oedran y bachgen wedi bod dan ystyriaeth am beth amser. Dywedodd yr ynad fod oeJ an y bachgen wedi cael ei anfon er's dau 6% yn of, ac nad oedd dim sylw wedi el ,me! yd o hyoy. Wrth y 

BUDDUGOLIAETH Y CYDBLEIDIAU

BUDDUGOLIAETH Y CYDBLEIDIAU. YMOSODIAD MAWR Y PRYDEINWYR YN BELGIUM. OYMERYD AMDDIFFYNFEYDD PWYSIG A CARCHARORION. BDDDUGOLIAETH Y PRYDEINWYR YN MESOPOTAMIA. AMRYW AWYR-RUTHRIADAU AR LOEGR. o DDYDD I DDYDD. BUDDUGOLIAETH FAWR Y MIL- WYR PRYDEINIG. Gwnaeth y Milwyr Prydeiliig ymosodiad newydd arall ar Iinellau y gelyn boreu Mercher diweddaf. Y tro hwn ymosodwyd i'r de o Tower Hamlets, i'r dwyrain o St Quei-itin Cyrhaeddwyd yr holl wyrth- rychau ar linell o chwe' mildir o hyd, a symudwyd yo mlaen i'f dyfa ler o filldir. Gwnaeth y gelyn wrth-ymosodiadau cryfion a bu brwydrau flFymig mewn amryw fanau, ond bu'r oil o'r gwrth-ymosodiadau hyn yn aflwyddianus. Dioddefodd y gelyn yn bur drwm, yr oedd nifer y lladdedigion yn lluosog iawn, a chymerwyd 1,614 yn garcharorion. Y mae adroddiad Syr Dougias Haig, yn dweyd fod ein colledion ni yn ysgafn. Profir fod y brwydrau hyn yn nodedig o ffyrnig, wrth y ffaith er i ni feddianu yr holl wrthrychau, gwnaeth y gelyn saith o wrth-ymosodiadan cryf iawn, er ceisio ad- feddianu y lleoedd pwysig a gollwyd gan- ddo. Gwnaed dwar o'r ymosodiadau hyn yn ystod tair iawr o amser. Yr oedd yr ymosodiad i'r de o goed Polygon yn nodedig o ffyrnig a chyndyn. Yn ystod yr amser, bu ymosodiadau awyrol o'r ddwy ochr yn drwm iawn, collodd y gelyn bymtheg o beriianau, a chollasom ninaul, dri-ar-ddeg. Yn ystod y brwydrau hyn, dygwyd Lifftenant Voss, un o awyrwyr goreu Germani, i lawr. SUDDO LLAI 0 LONGAU. Mae yr Adroddiad Swyddogol am yr wythnos yn dangos lleihad sylweddol. Suddwyd 14 o'u cydmarll ag 18 yr wythnos flaenorol: 12 o longau dros 1,600 o dunelli a dwy o longau dan hyny. Hwn ydyw y nifer lleiaf suddwyd gan y gelyn er pan y mae wedi cychwyn yr ymgyrch. Nifer y llongau fordwyodd i mewn ac allan o'r. porthladdoedd ydoedd-4,466,. RHUTHRIADAU AWYROL. I Fel yr oeddid yn disgwyl gwnaeth y Germaniaid amryw q awyr-ruthriadau yn t ysted yr wythnos ddiweddat. Ymddang- osodd hysbysiad byr am hyn yn ein rhifyu am yr wythnos ddiweddaf. Nis gallodd oad dau o'r peirianau gyrhaedd Llundain, gyrwyd y gweddill ymith gan ein ham- ddiffynfeydd. Yn ystod yr ymosodiadau hyn Haddwyd 15, a chlwyfwyd 70. Gwn- aed rhuthr arall nos Fawrth, yn yr un cyfeiriad a gollyngwyd nifer o ffrwyd- belau, gan achosi colledion o 20 o fywyd- au. GELYN ARALL I'R GERMANIAID. Y mae Senedd Argentine, wedi pasio drwy 53 o bleidleisiau yn erbyn 18 i dori cysyiltiad a Germani. Dywedir lod gan Argentine 200,000 o filwyr yn barod, ac y mae gorchymyn wedi ei roddi i alw y Llynges. Y mae y symudiad hwn o eiddo Llywodraeth Argentine, yn ganlyniad y datguddiadau diwc:ddar o gynliuyn o eiddo Germani i suddo llongau Argentine, heb adael olion o'r erchylldra. Y mae y bleidlais hon i dori cysyiltiad a Germani, er fod yr olaf wedi gwneyd ymddiheurad am yr hyn a wneid. Y mae Llywodraeth Peru, hefyd wedi anfon rhybudd i Germ- ani yn hawlio ymddiheurad llawn, cyn pen y chwe' diwrnod, am suddo uu o'i llongau Y mae Ct sta Rica, hefyd wedi tori pob cysyiltiad a Germani, er nad ydyw yn golygu ei bod mewn stad o rytel. YMGAIS I ADENILL ZONNEBEKE. Gwnaeth y Germaniaid wrth-ymosodiad dydd Gwener, yn erbyn eio Safleoedd yn Zo.nobeke. end Uwyddodd m ( cyflegrau dori yr ymosodiad i fyny. !'< de o Tower Hamlets, a'r de o goed Poiygon, llwydd- wyd i glirio y gelyn i ffwrdd. BUDDUGOLIAETH YR ITAL-IAID-. 1 Y mae yn ymddangos fel pe byddai I tali, yn barod i wneyd ymosodiad arall ar Austria Cawsnnt fuddugoHaeth bwysig arnynt a'r wastadedd Bainsizza, gan sym- ud yo mlaen. a chymeryd 1,4*40 yn garch-i rQriQO; TWYLL Y CADFRIDOG LUDEN- DORFF. Gwnaeth Ysgrifenydd Rhyfel y cyhoedd- iad a ganlyn :—Yn newyddion Swyddogol Germani am Medi 27am, dywed y Cad- fridog Ludendorff, tod y Milwyr Prydeinig wedi enill llai o dir Medi 26ain, nag a wnaethant ar Medi 2ofed. Y mae hyn yn berffaith wir. Cyrhaeddodd ein milwyr eu; holl wrthrychau ar y ddau ddyddiad, ond yr oedd y gwrthrychau yn yr' ymos- odiad ar Medi 26am, yn llai nag oeddynt ar Medi aofed. Mewn brawddegau, sydd yn fwriadol yn camarwain, desgrifia y Cadfridog Lud- endorff, y brwydro gymerodd le ger Zon- nebeke a Gheluvelt. Mae wedi gofalu gadael allan fod Zonnebke wedi ei golli i'r Germaniaid, ond yn rhoddi pwys eu bod wedi llwyddo i ddal Gheluvelt, pa le na fu yn wyrthrych i'r Milwyr Prydeinig. BUDDUGOLIAETH BRYDEINIG YN MESOPOTAMIA. MILOEDD 0 GARCHARORION. Gwhaeth yr Ysgrifenydd Rhyfel hysbys- iad i'r perwyl a ganlyn nos Sul :-Fod y Fyddin Brydeinig wedi ymosod ar y gelyn noson Medi 27-28 yn Mushaid, pedsir milldir i'r dwyrain o Ramadie, yn amgyl- choedd yr Eupprates, ac ar ol brwydr galed, lwyddo i orphen cylchu am danynt. Ceisiodd y gelyn yn ystod y nos i dori drwodd i'r gorllewin, ond llwyddodd ein meirch-filwyr i'w rwystro. Ail ddechreu- odd ein milwyr i ymosod ar y 2gain, a'r doriad dydd, gyda'r canlyniad erjEfyn 9 o'r gloch y boreu fod y gelyn yn rhoi arfau lawr yn mhob cyfeiriad. Y mae y carchar- orion yn rhifo amryw filoedd. Yr oedd yr enillion yn cyowys gynau, ac arfau, a llawer o Stores. Y mae Ahmed Bey, y Cadfridog Tyrcaidd, a'i Staff, yn mysg y carcharorion. AWYR-RUTHRIADAU AR LLUNDAIN. Nos SUL. Cyhoeddwyd yr hysbsiad Swyddogol cantynot Nos Sul :Croesodd dwy adran o beiriarau y gelyn, yn cael eu dilyn gan eraill yn ebedeg yn sengI, ar- tordir Kent ac Essex, cydrhwng 6-40 p.m. ac 8 p.m. Daethant i gyfeiriad Llundain, ond nis gallod ond pedair neu bump gyr- aedd yno. Gollyngwyd 'bombs' ond nid oes manylion am y difrod wedi dyfod i law. Nos SADWRN. Nos Sadwrn gwnaeth peirianau y gelyn ymosodiad cyffelyb ar yr un lleoedd. Dim ond dwy neu dair ohonynt lwyddodd i gyrhaedd at Llundain. Yn ddiweddarach daeth peirianau eraill, ond llwyddwyd i'w gyru yn o! gan ein hamddiffynfeydd. Yn yr ymosodiad hwn cafodd 11 eu lladd, ac 83 eu niweidio. Yr eedd oddeutu ugain o beirianau yn cymeryd rhan yn y rhuthr nos Wener, ond buont yn aflwyddianus i dori drwy ein hamddiffyniad. Saethwyd un o'i peir- ianau i lawr yn ymyl Aton y Thames, a'r ail o'r tu allan i'r arfordir. GoHyngwyd ,bombs' yti Kent, Essex, a Suffolk, ond ni anafwyd neb. Nos LUN. Cariwyd awyr-ruthr arall ar Llundain, neithiwr (nos Lun) gan ayvyr-longau y gelyn. Gorfodwyd y rhan fwyaf o'r peir- ianau i droi'n ol, ond Ilwyddodd amryw o honynt i tyned drwy'n hamddiffynfeydd, a gollyngwyd bombs,' ond nid'yw canlyniad hyny yn wybyddus etto. Yn ystod yr awyr-ruthur nos Lun, caf- odd 9 eu lladd, a 42 eu niweidio. Dygwyd un o beirianau y gelyn i lawr y tu allan i Dover nos Sul. Rhostr o'r nlwoldlau drwy'r Awyr- ruthriadau. Lladdwyd. Niwkidiwyd. Uun 15 70 Mawrth 7 25 Gwener o o Sadwrn II 82 Sul 9 42 ,\2 2I9 11 12 219

Cronfa Cludo y Milwyr oI Fangor

Cronfa Cludo y Milwyr o I Fangor. Fel y crybvvyllasom yr wythnos ddi- weddaf, addawsom agor ein cotofnau tuag at dderbyn rhoddion at y gronfa uchod. Wele yn canlyn restr o'r tanysgrifladau ddaethant i law. £ s. c. R. Rees Thomas, Ysw., Caeau Capel, Nefyn 10 o o F. E. Andrews, Ysw., Cardirf & Pwliheli 5 5 ° Mrs. Wynne Finch, Cefoamwlch 500 Casglisd Capel y Graig, Ab'soch 2 1 o H. Dickinson, Ysw., Cardigan View 2 0 0 Mrs. Dickinson, eto 1 o o James Williams, Ysw., Llwyn I 1 o O. O wen, Ysw., L.C. & M. Bank i I o A. O. Owen, Ysw Plasheulog i i o G. C. Roberts, Ysw., Maer i f o Jones & Roberts (Glyo), Penlan St o 10 o Mr. W. Williams, 80, High St. 050 Miss Jones, Council School 0 2 6 Mrs. Cath. Jones, 59, Lleyn St. o I o £3° 8 6 Gellir anfon tanysgrifiadau ychwanegot ilr Maer (Mr. G. Cornelius Roberts). I --0-

Undeb Ysgrolion Sul y Wesleald Cylchdaith Pwllheli

Undeb Ysgrolion Sul y Wesleald Cylchdaith Pwllheli. Ymddangosodd hanes gweithrediadau cyfarfod y prydnawn o'r uchod yn ein rhifyn diweddaf. Cynh tliwyd cyfarfod yr hwyr am 5-30 o'r gloch, dan. Iywyddiaeth Mr. W. J. Lewis, Cemlyn, Pwllheli. Dechreuwyd y cyfarfod yn y ffurf arferol gan Mr Joseph Jones, Maelog, Sir Fon. Yn ystod y cyfarfod canwyd amryw donau, ac anerch- wyd y cyfarfod ar y gwahanol destynau fel y canlyn Y moddion mwyaf effeithiol i addysgu y Dosbarthiadau ieuengat gan Mrs Seaborne Davies, Talarfor, Pwllheli Y pwysigrwydd o ymarfer y MaesLlatur a'r moddion mwyaf effeithiol i'w ymarfer gan Mr Cambrensis Williams, Criccieth Hawl yr Vrsgol Sul i oreu Aelodau Eg- 1 Iwysig mewn ffyddlondeb a gWllsariaeth" gan y Parch. J. Price 44 Pwysigrwydd ymwel'd fel cyfrwng i hyrwyddo llwyddiant yr Ysgol Sul "gan Mr William Humpreys, Llanbadrog 44 Yr Ysgol Sul fel meithrinta cymeriad gan Mr John Griffith, Nefyn A oes gan y Pwlpud rywbeth i'w golli petai yr Ysgol Sul yn marw?" gan y Parch. R. Conway Pritchard, Pwllheli. Yrarweinydd cerddorol ydoedd Mr T. J. Roberts, Pwllheli, Cyfeiliwyd gan Misses Lotwen Griffith ac L. Violet Owen, Pwllheli, Miss Jones, Carmel, yn cael eu cynorthwyo gan Gerddorfa. Cafwyd cyf- arfod llewyrchus a chynuliiad lluosog.— J. J. Edwards, Ysg. r  --0-

ICyfarfod Chwarterol Wesleald Cylchdaith Pwllheli

I Cyfarfod Chwarterol Wesleald Cylchdaith Pwllheli. Cynhaliwyd Cyfartod Chwarterol y Gylchdaith yn Seion Pwllheli, dydd Sad- wrn, o dan lywyddiaeth y Parch. R. Conway Pritchard. Yr oedd yn bresenol y Parch. John Price, Criccieth, Mr. W. J Lewis, Cemlyn, Pwllheli, (Goruchwyliwr y Gylchdaith), ynghyda cynrvchiolaeth o naw o Eglwysi o Criccieth i Aberdaron. Ymdriniwyd ac amryw o faterion pwysig yn divya cysylltiad ar YsgoJ. Sul. Oher- wydd fod costau byw yn uchel codwyd cyflogau y Gweinidogion. o

Pwllheli Womens War Relief I Association I

Pwllheli Women's War Relief Association. I WORK ROOM FUND. Mrs. Jones, Liverpool House §/. All members are urgently requested to attend the Committee Meeting on Oct. 4th, for important business. Parcels despatched during September, 1917. Director General Voluntary Associations Depot Lea Haire, 100 pairs Socks 100 Mufflers 100 pairs Mittens. S. Barth- olomen's Hospital, 7 pairs Operation Stockings. Christ Church Red Cross Hopitalt Beckenham, 7 pairs Pyjamas i Vest; 12 Pillow Casses; 20 pairs Bed Socks; 2 pairs Operation Stockings British Red Cross Society Headquarters, 50 pairs Bed Socks 17 Pillow Cases a Pillows 2 Bed jackets. BRITISH RED CROSS SOCIETY. -1 The Pwllheli Voluntary Aid Detachment paraded at Broom Hall, on Saturday Sept. 22nd, before the County Director (Sur- geon-General P. M. Ellis), and the District Lady Vice-President—(Mrs, Lloyd Evans). Mrs. Evans presented the Certificates and Proficiency Badges, won by the mem- bers during the past year, and the Detach- ment was addressed by Surgeon General EI¡:s, and by Dr. Jones-Evans, Honorary Lecturer Mrs Evans, then entertained the members and guests at tea. A course of lectures on First Aid will commence immediately. A Class in First Aid will be held by Dr. jones-Evans, on Thursdays, at 5-30, in the Church Hall, commencing Oct. 4th.

Colofn Bwen

Colofn Bwen. Y cynyrchion ar gyfer y golofn liaø. i'w hanfon i CYBI, Chwilog. 44 DRUAN O'R HOGIA GWIRION I" Pan ar yr olwynur, y dydd o'r hb«n, dyna ddisgynodd ar ein clyfaod. GeMau Mam oeddynt, yn ol y puysiais a'r eff uth gawsant ar yr plwyowr, diuan. 0 hyny hyd yn awr ni phaid y geiriau a datseinio yn ein clust, a pheri i ni ddychmygu clyw- ed yr un geiriau yn ateh o ddyinder calon gwerin oleuadig, a mamau pfyderus a galarus lwvop heddyw. MJI wir a hyny, mae gwirionedd ofnaiiwy y jjeinau yn gytrvw ag y bydd yn rhaid i rywrai ei wynebu. A rhyfel ofnadwy fydd hone pan gwyd mamtU Jwrop ar eu traed i ofyo iawn am waed eu nielbion. Sonir am iawn rhyfel mewn eiddo daearol. P. beth am iawnder seiliiiu chwace, i ddechreu ? Gan nad beth am hyny. uedi distewi o dw f ma nel, a llonyddu o'r cledd ouil,, pryd hyny v clyw rhai y per- thyo iddynt glywed bwvst.«i>< ofn.,dtx. "DRUAN OR HOGIA GWIRION!" Druan o'r hogia gwifion,— Heddyw, pay glyw y Met ? GI yfd tnranau magnel, Sigla tylathau rtf. Druan o'r hoeia gwirion, Mae griddfap y llu mor tawr Rymusad hva", iedj angau Y myradiwtf, mewn gwaedlyd lawr. Druan o'r hogia gwir;on,- Gryfed yr othuiri yw Pa hyd y lleddir diniwed ? Y cedwir llofrudd yn tyw ? Druan o'r hogia gwirion,- Dron, medd rhywrai, yn groch, Ym mhell 0" ff *svdd ofnaciwy. A'r gwaed ar eu dwylo'n goch. Druan o'r hogia gwirion,- Heddyw. pwy klyw y lief? 1 Grymusach y lief ytory Y nswn ei daranau Ef. GWLADG)". I V DIWEDDAR PILWR R. SAUN- DERS WILLIAMS, PWLLH ELI. Hoenus fab tra hynaws fu,-isel oedd. Ei SA-1 -,ef a orfy Aeth hwn allan tan ganu Tros %i wlad rhag treisiol m. EoBYBNrAB. I ■rVgL. OES. A'i syn hetynt, bes anadle—treiswyr Trawsion, a'u drud chti are; Oes cynnwr* yn enw'r Ne Oes "nnwntstwn" Manage*. C. PYNNAU RHYFEL. Am oesau, o ymosod,—daw angeu A'i dyngid anorkod Gwerin i fedd, gryn, o fod Is hyll bwn tiais llebanod. I'n llebanod hyll biniwn,—eiddigus Swyddogion a gwaedgwn I Er rhyddid dyn, ni roddwn Enbyd bawl yn y byd hwn. Y GORFOD. A ga'r Gorfod fod yn faro-ar weric Y gororau gwasa n ? I h hanes uwch, o wae 'n sarn, Oil codwch yn llu cadarn. Y BREGETH ANGLADD. Rhaidrol ffug a rhodres,-rhyw sobor Sebon mcddal cynnes Clywch ei brol, os cloch o bits I'n boddio, hen Babyddes. Wil Dapydo -0-

Bolgia

Bolgia. "GWAITH BARODONOL CYBi." Cyfrol I crown Svo., pp. 200. Price, bound, 2s. Cybi, the postman-poet, has bnught together a large number of pnems, mloy of them published p eviously in news- papers and mag-aiHes, ^nd it is hit d y an exaggeration to say that u mon int est- ing or readable volume of original Welsh poetry has not been published for decades, Stjne of the pieces are memorous as that 00-" Yr het tawr" U Misdar" a "Misus," but they are also valuable as thro win* sidelights on Welsh customs Th-t p «em on- ten Ysgol hoff LI-in Gyhi ih« author's own schoot—# eca»is the names of old boys of the school who rtise to f .me, such as Eben Fardd Dawi Wyn o Eiüon; and Nicander, the distinguished father of the able aad esteemed Headmaster of Friars School, Bangor Cybi h;,s tht. im;iz. (nation, feeling, and senoe ot rhythm characteristic of the true poet, and yet, by o«cup