Teitl Casgliad: Seren Cymru

Sefydliad: Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Hawliau: Mae hawlfraint yr adnodd hwn yn eiddo i Undeb Bedyddwyr Cymru.

Gwylio manylion cyfan

Cyntaf Cynt Llun 4 o 16 Nesaf Olaf
Full Screen
5 erthygl ar y dudalen hon
DOSBARTH ABERYSTWYTH T I r

gan Dd. Jones, Moriah. "A oedd gwneud y Gronfa yn ffurfio cynllun at waddoli'r eglwysi," gan R. Jones,, Bethel; "Pa faint o ryddid a ganiateid i'r eglwys a fyddai yn derbyn cynorthwy o'r Gro ufa, mewn per- thynas i ddewis gweinidog," gan Dd. Tho- mas, Alfred 'Place; "Beth oedd y swm diisgwyliedig oddiwrth bob aelod at y Gron- Ëa," gan W. Pugh, Talywern. Atebwyd yr holl gweistiyiiau yn eglur iawn gan Mr. Williams, ac mewn modd oedd yn thoiddi llwyr foddlonrwydd i bawb. Yna, ar ol i'r ysgrifennydd Adrannol gael enwau ysgrif- enyddion a thrysoryddion y mudiad ym mliob eglwys, a thystiolaeth y cynrychiol- wyr o' n bwriad i weithio, rhoddwyd y pen- derfyniad canlynol gan y Prif Athraw Dr. Roberts, ger bron y gynulleidfa, a phasiwyd ef yn unfrydol: Ein bod ni, fel Oynhadledd o gynrych- iolwyr etholedig gan eglwysi Gogledd Cer- edigion, ar ol eglurhad llawn a boddhaol y Parch. W. A. Williams, ac ystyriaeth bwyllog gan bob Ull, yn ymrwymo iar ran yr eglwysi, i wneud pob yimdrech i hyrwyddo y symudiad ym mliob modd, ac i gyflawni'r gwait! i a berthyn i ni mor foan ag sydd foosibl, er gorffen y Drysorfa yn llwydd- iannus." Eiliwyd ef gan Mr. T. H. Ed- wards, Alfred Place, a chefnogwyd y pen- derfyniad gan Mrs. T. F. Roberts, a Mr. R. Ellis, Y.H. Rhannwyd i ofal pob eg- lwys ffurfiau addewidion, llyfrau casglu, a swm helaeth o leiiyddiaeth bwrpasol, ather- fynwyd trwy weddi gan y Parch. J. Ed- wards, B. A. Yn yr hwyr am 7 o'r gloch, yn addoldy Alfred Place, cynhaliwyd cyfarfod cyhoe- ddus, o dan lywyddiaeth y brawd brwd- frydig Mr. T. H. Ed wards. G-weddiwyd i ddeclireu gan yr Hybarch T. Williams, B.A. ac yna traddoclwyd anerchiad 0 eglurhad, a chym he I li ad i flyddlondeb o blaid y Drys- orfa, mewn dull hapus, ac argylioeddiadol iawn gan y Parch. W. A. Williams, ac er bod y gynulleidfa yn gymysg o Gymry a Saeson, gwnaeth Mr. Williams gyfarfod a hynny, trwy newid gyda'r rhwyddineb mwyaf 0 un iaith i'r llall. Rhoddwyd yr un penderfyniad ag a basiwyd yn y Gyn- hiadledd ü flaen y gynulleidf a, gan y Prif Athraw Dr. T. B. Roberts trwy anerahiad oedd yn profi fod yboneddwr yn llosgi mewn teimlad ac awydd am lwyddiant y Cynllun. Eiliwyd ef gan Dr. Morgan, Y.H. Pontrbydfendigaid, yn Gymraeg, mewn ar- aitli gref ar y gwalian iaeth mawr oedd rhwng natur a diben y Gronfa, a Gwia- ddoliad Eglwysig, ganannog yn daer am i'r eglwysi w'neud leu goreu heb oedi, a chefnogwyd gydag araith danllyd iag oedd yn pWYlsleisio, bod yr adeg bresennol yn gyfryw iag y dylid gorffen y Drysorfa yn llwj'ddiannus ynddi gan Mr. R. Ellis, Y.H., a dygwyd un o'r oedfeuon mwyaf diddorol, adeÜadol" a harms a gawisojn ar y mater hwn i derfyni-ad trwy fawl a gweddi. Yr oedd y chwiorydd yn Bethel wedi trefnu lluniaeth fel arfer yn garedig iawn ar gyfer y cynrychiolwyr, a cliredwii i'r cyfarfod fod 0: hyfrydwch i bawb oedd yn bresennol, ac y bydd ei eifeithiau yn gyfoethog ogym- elliadau i gyd-ymdrech o 'blaid llwyddiant teyrnas lesu Grist yn yr eglwysi. T. R. MORGAN, Ysg.

Diffvg Anadi Mwnwp

Diffvg Anadi Mwnwp. Dioddef 20 mlymedd; eto gwellhawyd gan VENO'S LIGHTNING COUGH CURE. Dioddefodd Mr. William Blatchford, 12, Swinburn Terrace, Dipton, Co., Durham, am 20 mlynedd oddiwrth cldilfyg anadl. Dywed ef: Nis gallaf ganmol digon ar Verio's ajn y lies wnaetliout i mi. Nis gall won gael fy tanadl ambell waith, ac yr oedd arnaf ofn y buaswn yn mogu pan yn myaed allan i'r awyr lagored. Ond yn awr yr wjrf yn mwyn- hau yr iechyd goreu; Venoms -a'm gwellha- odd." Gwobrwyd Veno's Lightning Cough Cure ia'r Grand Prix a Eatho-dyn Aur am ddiogelwch ac effeithioldeb yn y Paris Health Exhibition yn 1910, a0 yn berffaith feddyginiaeth At y ddwyfron, ysgyfaint a'1' gwddf. Prisiait lltu., Is. 3c., a 3s., gan holl fleryliwyr.

Y LLAWLYFR MOLIANT NEWYDD

Y LLAWLYFR MOLIANT NEWYDD. Annwyl Syr,Yr wyf wedi newydd gael y "Llawlyfr Moliant," ac y mae yn rhag- orol. Ond y mae gennyf gwyn personol i'w wneud. Darfu i'r Pwyllgor fy anrhydeddu drwy osod dau emyn o'm heiddo i fewn, sef 613 a 685; ond nid fel yr ysgrifenwyd hwynt. Yr wyf yn ddi olchgar bob amser i'r neb a gywiro unrhyw Ifaeledd o'm heiddo mewn Cymraeg, am fy mod wedi bod gyda'r Saeson drwy'm bywyd ond methaf a gweled fod y cywiriadau hyn yn welliannau; ac hyd yn oed pe byddent, disgwyliwn i'r Pwyllgor ddanfon y proflenni i mi, fel y gallwn weled ytidaeullaw yniba wisg yr oedd fy emynau i ymddangos. Dechreuais yr emyn 613 fel y cunlyii: "Arglwydd, melys jdyw^ oerdded Ar y daith i Seion fryn, Lie y cerddodd ein cyndadau," &c. Ymddengys yn y "Llawlyfr" fel hyn-- Arglwydd melys ydyw oerdded I gyfeiriad Seion fryn Lie y gwelwyd ein cyndadau," &c. Yu awr, diameu fod y gystrawen yn ddi- ffygiol yn y g'air "Lie"; ond cywirir hi gan y Pwyllgor trwy newid "taith" i "gyfeiriad," lac felly trwy wneud y, gair He" i sefyll am "Seion fryn" yn hyt- rlach na'r "daith i Seion fryn" (oblegid nid "lie" yw "cyfeiriad"), ao felly gwneir y tair llinell jBaenaf 0'1' emyn yn holljol ddisynnwyr. Buasai yn ddigon hawdd i osvd y gystrawen yn iawm (pe buaswn wiedi cael y oyfle i gywiro y broflen) trwy oisod "Pel" am Lie." Y mae oywiriad yr Emyn 685 yn fwy diesgus fyth; ac, yn lie bod yn welliant, y mae, fel y Hall, yn newid y synnwyr yn hollol, a hynny er gwaeth. Yn y trydydd pennill ysgrifennjais, Dyma sylfaen fy holl obaith, Ysbrydoliaeth fy holl gan." Ni allaf weled yma un diffyg yn y gystraw- en, nae yn y syniad, fel yr ysgrifennais y llinellau. Ond newidir y, ddwjy linell yn YI "Llawlyfr" fel a ganlyn- "Dyma sylf aen fy ugobeitliion Rydd ysbrydiaeth yn fy nghan." Yn awr, yr hyn a ddywedais i oedd, fod I I oariad Duw yn sylf aen fy holl obaith," ond y miae y Pwyllgor yn gwneud imi ddweyd, fod "oariad Duw" yn "sylfaen fy ngobeithion." Paham y newid? Y mae Paul a Phedr, acawelur yr Epistol at yr Hebreaid yn siarad yn barhaus am "y gob- ait-h"; ond nid ydynt byth yn teneuo y gia-ir grymas hwn i "obeithion" y Pwyllgor. Dywedais hefycl, mai "oariad Duw oedd "ysbrydoliaeth fy holl gan"; ond y mae y Pwyllgor yn gwneud imi ddweyd mai "fy ngobeithion" sy,'n rhoddi "ysbrydiaeth yn fy nghan "Cariad Duw" yn "ys- brydoliaeth fy holl gan," a ddywedais ac a feddyliais i, nid "fy ngobeithion" i yn "ysbrydiaeth YN fy nghan," fel yr ordein- iodd y, Pwyllgor. Fel yna, y mae y llinellau wedicael eu newid yn hollol mewn syniad, a thrwy hynny, credaf, wedi eu gwanhau a'u han- urddo--a hynny, fel yr wyf wedi dweyd yn barod, heb gymaint a danfon proflen imi, ac lieb yngan gair y byddai yr emyn yn cael ei newid. Yn awr, yn sicr, dylai pob pwyllgor llyfr Emynau wybod mai un egwyddor eifennol a sylfaenol ydyw hon--na ddylid newid un- rhyw emyn, os bydd yr awdur yn fyw, heb ei ganiatad; ac, os bydd yr awdur wedi inarw, heb ryw reswm cryf iawn dros wneud hynny, ac, hyd yn oed yn yr amgylohiad olaf, dylai nodyn fod ar waelod yr emyn i'r perwyl, (fel y mae, er engraifft, yn Llyfr Emynau Dr. Barrell o Norwich), fod y llinell a'r llinell wedi ei newid. Y mae yr atalnodiant kef yd, yji y ddau emyn, y fath fel y mae yn anodd credu fod neb wedi darllen y. proflenni; ac o dan "Mynegai i'r materion," er mai teitl yr emyn 685 yw "Ca,ria.d Duw," nid oes son am dano yn y ddosran honno o'r Myn- egai," ond ceir ef yn ddosran "Y Tad mewn Creadigaeth, Rhagluniaeth a Gras"! Hefyd, yn y rhelstr o'r iawduronar ddi- wedd y llyfr, er fod y talfyriad a roddir, ar gyfer fy enw a'm1 cyfeiriad, yw1 "D. Davies," y talfyriad a geir ar ol yr emynau yw D. D. ac er fod D. D. A." yn cael ei roddi fel talfyriad i'r "Parch. D. Davies, Abertawe," ceir "D. D." ar ol emyn'348, nas yisgrifennais i erioed. Y mae hyn oil mewn cysylltiad a dau emyn o'm heiddo i. Os ydyw pethau felly drwy'r llyfr, y mae, debygaf, angen. mawr am ddaillen y proflenni yn ofalus, ac am atgywiriadau, lie y mae y Pwyllgor wedi gwneud newidiadau truenus o niweidiol mewn emynau, heb ymgynghori o gwbl a'r awduron. Gan fod yr argraffiad cyntaf bron Avedi ei werthu allan, ouid ydyw yn bwysig gwneud hyn cyn cyhoeddi'r ail? Yr eiddoch, Penarth, Ion. 8, 1916. Penarth, Ion. 8, 1916. DAVID DAVIES. [Y mae' l' Pwyllgor, druan, yn ddigon rhydd.—GOL.]

Y DRYSORFA GYNORTHWYOL

Y DRYSORFA GYNORTHWYOL. Mr. Gol.C,axiiii gael dweud gair neu ddau mewn atebiad i'r hyn ddywed Mr. Powell, Ciaistellnedd, yn y 'Seren am Ion. 7. Er nad wyf yn proflesu y gallaf yisg- rifenu fel e £ e, tam fod ein manteision add- ysg wedi bod yn wahanol iawll, eto gajl-af ddweyd y gwir cystal ag yntau. "Unhallt yw gwirionedd ";a dyna, mi gredaf, sydd wedi 'cvrnhJ:rfu y gwr il'odus uchod. Dywed Mr. Powell ar ol nodi ai-u y cyfarfod a gynhialiwyd yn Bethania, Gastellnedd: "Gwa- huddwyd, a chafwyd barn yr eglwyisi--trwy eu cy.nrychiolwyr--ar y priodoldeb neur amhriodoldeb o fyned ymlaen a'r mudiad, ar hyn o hryd, a chafwyd eu bod yn un- farn (ac eithrio eglwysi Resolven a Chryn- ant) dros ohirio dwyn yr achots i derfyniad hyd ddiwedd y rhyfel." Yr hyn ddywed- odd Mr. Powell yn y, cyfarfod ucli-od oedd: Yr wyf yn dweyd fy marn fy hun, a chredaf fy mod yn dweyd barn 11awer eraill, os mad y mwyafrif o eglwys Bethania a dyna ddywedodd amryw o'r cynrychiolwyr hefyd, am nad oedd y path wedi bod o flaen eu heglwyisi; felly nis gall Mr. Powell brofi mai yn unol a, barn yr eglwysi y. mabwysiladwlyd y pen-derfypiad a nodla yn ei lythyr. Dywed hefyd "Clywsom "lawer ganddo yng Nghastellnedd am eu haddew- idion, ond nid YWfIlt er hyrWlY wedi dych- welyd eu ffurflenni i ytsgrifenjaydd y, Dos- barth. DYiwedaf wrth Mr. Powell fod y rhai hyany, wedi eu dychwilelyd cyn y flwy- ddyn 1915, a bod y, Parch. D. W. Hop- kins wedi eu cyhoeddi yn y cwitld dosbarth a, gynhialiwyd yn Bryn Coch; felly bydded Mr. Powell yn fwy glofalu.s o'r hyn a ddy- wed 0 hyn allan. Gofynna Mr. Powell hefyd, "Beth wyf li, a'r Eglwys yn y Cryn- ant yn ei wneud?" Yr wyf yn foddlawn i'r Eglwys fechan yn y Crynant dystiol- aethu am danaf fi, ac y, mae ei thaflenni blynyddol yn ddigon o dystiolaeth am dani hithau. Arllwysa Mr. Powell ei wawd ar- naf hefyd am y,"pwt llythyr," ac am fy, mod wedi gw'neud camsyniad bychan ar y; penawd. Y mae yn wir flin gennyf fod un o safle Mr. Powell yn ei iselhau ei hun i'r fath raddau er gwiieud hyn, ac mewn poi-th- ynas ag un sydd wedi bod trwy ei oes dan anfanteisiou, am ei fod yn gorfod gwoitliio tan y dxiaear er yn :ieuano iawn, ac wedi mynd trwy drafferthioH nas gwyr Mr. Powell ddim am danynt, a gobeithioi na ddaw yn broiiadol '0'[1 cyffelyb chwaitli. Yr eiddoch yn gywir, W. HOWELLS. i

Y DRYSORFA GYNHALIOL

Y DRYSORFA GYNHALIOL. Mr. Gol.—Yn y, Seren am yr wyth- iios eyii y ddiweddaf, ymddangosodd llith gan Inspector Powell, Castellnedd, ar y cwestiwn uchod mewn atebiad i'r brawd Wm. Ho wells, Creunant. Da i ni a phawb