Teitl Casgliad: Seren Cymru

Sefydliad: Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Hawliau: Mae hawlfraint yr adnodd hwn yn eiddo i Undeb Bedyddwyr Cymru.

Gwylio manylion cyfan

Cyntaf Cynt Llun 7 o 16 Nesaf Olaf
Full Screen
5 erthygl ar y dudalen hon
n Y RHYFEL

Oddiwrth y Mynydd Du y, cymer yr holl wlad oddiamgyloh ei heirw,Monte Negro. Y Mynydd Du. Fel y. gwyr y darllenydd mae teyrnas fechan Montenegro wedi bod yn ymladd yll ddewr o'n plaid o'r cychwyn, ac wedi bod 0 gynorlhwymawr iawn 1 Serbia. Ceir gwerth a phwysigrwydd y Mynydd Du i Awstria laar y naill law, Iwe i ninnau ar y Haw arall, yn safle'r mynydd. Ar y naill du i'r mynydd mile porthiacld Cataro ar Ian yr Adriatic; ar yr ochr araU i'r mynydd Isaif Cetinie, prif ddinas--pe dinas hefyd--Monteiiegro. Rliyw bentref gwledig a gwladaidd mawr yw 'Cetinie, acedryclmi ami i sgweier yiig Nghymru gyda. dirmyg ar balas y Breniii .'fel preswylfod gan mor ymddangosiadol ddinod ydyw. Ond drwy'r cwbl Cetinie yw'r "brif-ddinas" yno. Mae'r Myuydd Du ei hun yn 6,000 tro'-id- fedd o uchder, ychydig yn llai na phegos- odid Mynydd Caidier Idris neu Bumlumon i sefyll ar ben yr Wyddfa. Gorwedd porth- ladd Cataro wrth ei draed--fel Llanberis wrth draed yr Wyddfa. Mae Awstria a'i bryd ar wneud Cataro yn borthladd Llyng- es; a g'eill y neb fo'n da.1 y Mynydd Du gyda ehyfiegrau trymion lywodraethu Cat- aro a'r mor o'r tu allan iddo, a bycld meddiaunu Cataro yn golygu llywoclraetli dr-os yr Adriatic--fel y golyga. medaiaaiinu Gibraltar Jywodraeth dros y eulfor 0> For y Ca.noldir i' r Werydd. Dyma,'l' ddyrnod drymaf a, gafodd yr Eidal hyd yn hyn. Canys, er mai eiddo Montenegro oedcl y Mynydd Du, eiddo Awstrija ydyw yn lawr,a thra y 'deil Awetria'r Mynydd Du, ac iddi hefyd Lynges gref yn Cataro, hi fydd meistres yr Adriatic. O'r Mynydd Du, drachefn, geill Awstria gymeryd ;nid yn unig Cetinie, ond hefyd wneud ei nordd i lawr i Albania, dnvy yr hon wlad y ceisia Byddin yr Eidal wneud eiff,ordd i Serbia i ymosod yno ar Germani a'i ichefnogwyr o Bwlgaria. HAERLLUGRWYDD DIGYFFELYB. Ca,fwyd yr wythnos ddiwedkllaf wybodaeth am iharUugrwydd digywilydd na welodd y byd erioed o'r blalen ei g,y,fl,elyb. Mae India wedi bod yn faes cenhadol i Germani yn ogystal. ag i ni yn y wlad hon. Preswjdiai nifer o Awst-riaid hefyd, ia;,u teuluoedd, yn yr India, cyn dechreu'r Rhyfel. Gosodwyd hwynt yno, fel y gWllaed a/a cyffelyb yma, o dan warcheidiaeth pan dorr odd y Rhyfel allan. Trefnwyd, ers ychydig wythnosau yn Y t h rio,?,?aii yli-1 ol, ,i'w gyrru gartref i'w gwlad eu hun. Darparodd iPrydain long teithwyr fawr l'iv cludo dros y mor i Ewrop. Pan ddaeth hyn i glustiau Awstria, dan- fonodd y wlad honno genadwri at Lywodr- aeth Prydain trwy Lywodraetli yr America, yn galw ar Lywodraetli Prydain i g-ymeryd pobrhaJgofal fel na byddai posihl i un o suddl ongau ,Germani neu Awstria ymosod ar y llong a'i suddo ar y dybiaeth mai teithwyr Prydeinig ac nid Gerinanaidd oedd ar ei bwrdd! Rhybuddia xAwstria- ni ym mhellach, "y delir Llywodraieth Prydain yn gyfrifol os boddir y teithwyr Germau- aidd ac A vvstriaidd gan un o suddlongau Germani aiea A.wstria ei IILLII! Bi-,a,idd na chynhyrfir dy.n i ddweyd mai da fyddai pe yr ymosodai isuddlong Germani neu Awstria ami, a suddo 0 bob Ger- mani.ad lac A wstriad ar ei bwrdd i ddyfnder y iiiior,ino,cld y, gall y barbariaid brofi iddynt eu hunain beth yw effaith eu creu- londerau h\yy eu hunain. Atebodd iSyr EdAvard Grey yn swta na chymerwn yr un rhagofal dros y teithwyr c h y,nierwii y? iiii r h ,a,,o- Geruianaidd ina chymerid genym eisoes dros eillpohl ni ein hunain!

I CWRDD DOSPARTH MERTHYR

CWRDD DOSPARTH MERTHYR. Cynhaliwyd yr uchod yn y Tabernacl, Merthyr, Rhag. 14, dan iywyddiaeth Y Parch D. P. Evans, Merthyr Vale. 1. Ar ol canu emyn arweini wyd mewn gweddi gan. y Parcli. J. B. Jones, Caer- salem. 2. Darllen a chadarnhan cofnodion. 3. Rhoddodd Ysg. y Pwyllgor, Mr. Grif- fith Owen, fynegiado waath yr Ysgol Sul am y flwyddyn. 'Nododld' foci, yr arferiad sydd mewn rhai egl.wysi o dorri yr ysgol. i f cyrddau mawr yn sicr o fod yn niwaid mawr i waith yr ysgol. Papiwyd ein bod yn dymuno' ar i'r cenlaadon i nhv sylw yr yisgolion at hyn. Pasiwyd ein bod yn derbyn y; mynegiad a diolchwyd i'r brawd am ei liafur aariatl. 4. Darllenodd Mr. John Edwards, Moriah, Dowiais, hapurllllanwl a diddorol ar "Yr Ysgol Sul." Caed rhyddymdd'iddan ar y papur, a dioiclwyd i'r brawd aim ei lafur. o. Wedi deal] nad oes cenluulwr Cymreig i'w gael i ymAveled a.'r Dosparth eleni, pais- iin-yd ein bod yn gAvneud heb ymAveliad eleni, ond gwneud ein gorleu yn y casgl- iad bJynyddol at d'reuliau y "rhyfol ys- prydol" hwn. 6. Pasiwyd pJeidLais o gydymdeimlad a'r Parch. W. C. Thomas, Hebron-yr hwn oedd yn abisenol ar gyfrif afiecliyd, gain ddymuno iddo adferiad buan. 7. Pasiwyd yn unfrydol: Pod y cu r Id hwn o gynrychiolAvyi' Egl/AA^si Dosparth Mer- tliyr yn dymuno yn barchus Avasgu ar Gyng- hor Trefol Merthyr roddi ni-ewn gweitlired- ilad Ddeddf Cadwraeth y Sabbath y flwydd- yn 1677 IIHMVII perthynas i fasnaclm ar y SuI, yr hon a ategwyd y,n lunfrydol gan y barnAvyr Ridley, Lush a Low yn Llys King's Bench Division Rhag. 8fed yn yr achos o ape! Fairhairn v Evans, Is-Gwn- stable, Sir Gaerfyrddin. Trwy wneucl hyn chwanegid yn fawr gy-segredigrwy,dd y Sabbath. 8. Terfyawyd trwy weddi. gan v Parch. W. A.Jonc.s, Seion. R. MORRIS, Yrsg.

U BETHANIA MAESTEG

U BETHANIA, MAESTEG. Y Nadolig diAveddaf, yn ol yr arfer, er ys rhai bJynyddoed-d, ar walioddiad Mr. J. P. Gibbon, Y.H., ymweiodd dros 200 o ysgol blant yr eghvys hon, a'i gartref Bryn AAVOI, i dderbyn eu hanrbeg blynyddol o dair ceini-og jiewydd, a el IV mail it o tlrwy th- an ag y gailai eu dwylaw a'u llogellau. eu. dal. Y n yclnvanegol at hyn, y mae y. boneddwr Juaelionus fel y gwnaeth amryw: o weithiau o'r blaen, Avedi aiirliegu swyddogion. yr un a'r Jlyfr hymnau newydd. Hefyd rhoiddodd yn ei if,ordd ddiymffrost, i Avragedd1 a mamau. a phlant milwyr a morwyr elwyfedig 4 p\\ vs ° gig yr un i'r pennau teuluoedd, ac haner Pwys YRULI i bob plentyn. Sicrhaodd felly, y caAvsai'r teuluoedd hyn dreulio eu Nad- dlig yn ddinewyn. Nid "trysorydd yr Undeb yw'1' Jleygwr eyfoethociaf sydd yn yr Undeb, ond yn ddiddadl y mlwø yn un o'r rha.i niAvyaf haelionus a pharod i gynorfchAvyo pob achos teilwng. Y Gyngherdd Flyin yd dal.—Cynhaliwyd hon Rhag. 29, .1915. Sicrha'r gwobrwyon a roddir i ddatganwyr goreu Deheudir Cymru, or ddau rhyw. -Pia,.rliia,ocl,d y gystad- Leuaeth o ddau liyd unarddeg o'r gloch yn ddifwlch. Rhoddodd y Berdouyddes, organ- ydcles yr eglwys, Mitss James, A.L.C.M., foddlonrwydd cyifredinol. Beirniiad'wyd yn fedrus gian Proft'eiswr McLeod, Tonyjiaudy,, a ilywyildwyd yn feistrolgar gan Mri. Charles Juries a Jen kin Jones, M. E., a.c nid yn hawdd y geiiir rliagori ar yr ysgrifenydd, Mr. J. R. Jenkins. Bydd eiAv'r gyngherdcl yn sylAveddol. Y mae agAvedd ysbrydol yr eglwys hon o dan Avteinidog-aeth ei. gAveinid- og pobiogaidd, y Parch. lorAverth Jones, yn iach a cbryf. GAveithia Pwjy.ilgor Cysuron y M.or\vyr a'r Milwyr yn egniol. Anfonodd nifer o barseli, gwe.rth 7s. 6ch. yr un i'r bechgyn yn y front." Y iiiat- el Hysgoilion Sul a'i Gob- eithlu yn gwneud yn dcLa yii. liAvylaw leu Bwyddogioii yniroddgar. Rhoddodd ei har- __0- VA-einydd canu. adnabydclus Mr. Samuel Dav- ies adroddiad diddorol i'r eghvys yn ddi- weddarar yr Hen, a'r llyfr Hymnau a Thonau neAvydd, yr lnvn d^liH-hreuwyd ei ddefuyddio Sul 17 y flwyddyn hon, er 'fod i'r hen Jyfr dri mis o oes eto. Da gennyf hysbysu fod gAverthu mawr Yflna ar y. llyfr newydd, yn arbennig felly yr un 4s. 6ch. Llwyddiant nuawtr iddo. GOH.

PONTLOTTYN

PONTLOTTYN. Ar gais Cynghor yr EglAvyisi Rhyddion neiiltuAvyd y Sul cyntaf o Ionawr i eiriol gyda Du w dros ein Teyrnas a'n 'byd. Gol- ygfla hynod oiedcl yr una wolwyd yn y lie uchod fa,r y Sul hwn. Golygfa lla Avelwyd dim yn gyffelyb yn y lie hwn ynghof neb byw, -sef gweld yr holl enAviadau crefyddol gyda'u gilydc1 meAvn yiyio,styli-ioiiacl o flaen yr Argiwydd. Yr oecld y Fioer yn gar- tref ol iawn. ymlilitli Ymneilltuwyr ac yn mwynhau'r CAVrcld cystal a neb ohonom. Oynlmliwyd y cwrdd _yn addbldy eang y Bedydchvyr Cymreig, sef Soar. Llywydid- wyd gan y Parch. R. G. Hughes, Soar; a chynhorthwywyd ef gan y Parch. Gilbert Williams, Ficer. Arweiniodd ef ni gyda'r gwasanaeth eiriol, yr hwn wlasanaeth (ran olio no) a gynierwyd o'r un ddarparwyd gan y Cynghor; a chyflaAvnodd y Ficer ei waith yn ddealluis, gAveddigar, ac effeithiol. Cym- erwyd rhan liefyd gan y Parchn. J. R. Salmon (A.); T. Baker (B.); W. T. Rob- erts (W.), Evan Davies (M.C.), Blaiiia. DeAviswyd emynau cyfaddas i'r amgylchiad. Liflwenydd rnaAAT oedd gwreld yr enwadau yn codiaIlor hollol anenwadol, am dro, a chred- wn y geiiir dvwedyd am aberth yr allor hon fe! y dywedAvyd am aberth allor arall: A' r Argiwydd a aroglodd arogl esmwyth." Teimlwyd fod: ùfn yr Arghvydcl yn medd- iannu'r bohL a chafwyd aAvr a. hanner o ymwybyddiaeth ddofn o'i bresenoldeb Ef. Uno c-iriau mawr heddyw yw Mobilisa- tioii, a dylid mobilisio'r eghvysi Cristioin- ogoi. i weddi ac eiriolaeth. Mae'r Oyng- lireii wyr (Allieis) yn unol yn ymladd ein gØlYll cylfredin, a clyiem fel galluoedd Crist- ionogol, fod yn unol yn ymladd y drwg gartref.

AINON TONYREFAIL

AINON, TONYREFAIL. JSToson olaf yr hen fhvyddyn rhoddwyjd gwledd 9 'de a bara brith' i blant yr Yisgol Sul fel arfer. Cafwyd hefyd trwy: garedigrwydd rhai cliAviorydd ddigon 0 aur- afalau i bawb a. ddaeth ynghyd. Yr oedd1 y chwiorydd wedi addurno' y, festri tuhw;nt i larfer am y rlieswm ein bod yn disgwyi dau. adref or ffryiit, sef ein parchus wein- iidog, Daniel Jones, yr hwn sydd yn gweini i'r milAvyr dan nawdd y; Y'.M.CA. a'r brawd John Lewis, yr liwin sydd yn un o'r R.A.M.C., iac wedi. ei gyaneradwyioi gan ei iae we d i- ei brif iswyddog i'r awidurdodiau uchaf am rw- hydri mawr yn aoliub dau filwr O1 dan gnwod 0' fAvledi, un o lionynt yn swyddog. Blin gennyin iddo'i anafu ei hun yn yr ym- drech, iao mae wedi bod <0 dan Operation ddwy waith, ;ond 11awen gennyjm ei fod ajr Avellhad erbyn hyn. BAvriadem yp. sicr groesawu y ddau i'r wledd, ond ni ddaeth y,r un 0 honyat. Saboth cyntaf y fhvyddyn newydd cyn- haliAvyd Cwrdd Chwarter yr Ysgol; eyf- arfod y pLant yn y, prynhawn. Yr oedd yn fodclion gra.s i glywed y rhai bach yn canu ac ladrodd,darnau mor rhagorol. Y dydd hwnnw:' yn unig a ddengys ganlyniad^u, neu ftrwyth yr had da a he uwyd felly yn meddyliau r rhai bach. CadeiriAvyd yn v' prynhawn .gan Arolygwr y plant, sef W. J. Davies, yn ddreheuig. Yn y,r hwyr bu un ar liugain 0 frodyr a cliAviorydd yr eghvys yn adrodd Ymgom ar Fedydd, 0: wia,ith Spinther. Diau mai dynia y peth goreu o'r natur ypm a gafwyd yn Ainon erioed. Cadeirhvyd yn yr hwyr giaii y, brawd Watkin RichardlB, BENONI.