Teitl Casgliad: Seren Cymru

Sefydliad: Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Hawliau: Mae hawlfraint yr adnodd hwn yn eiddo i Undeb Bedyddwyr Cymru.

Gwylio manylion cyfan

Cyntaf Cynt Llun 9 o 16 Nesaf Olaf
Full Screen
4 erthygl ar y dudalen hon
Y MESlJR COKFODI

Fyddin, dichon mai hwnnw ia ddaw a'i rych-ddryll, ta'i fidog, a'i gledd, yn -an o"r- cwmni .'0' r Fyddiii, i'ch cyrch u, lac i'ch gov- fodi i fod yn filwr. Ond ai efe ai arall 1a ddaw, DAW RHYWUN, A GORFQDIR CHWI I YMUNO A'R FYDDIN. Yn iawr, fechgyn. nid oes raab ond chwi eicli li-Liiiali-i a eill ACHUB CYMRU RHAG Y GWARTH. Gwarth oesol a fyddai i'n Gwlad ao Cenedl fod rhaid cyrchu iicib o'n bechgyn dr wy oii'o.'i i ddod allan i amddiffyn eu oartrefi hwy, eu hunain rhag y gelyn.. Ond gellwch cliavi eich- hunain gadw Cym- ru yn rhydd mag y gxnait.,h hw-ii. Cofiweh arwydd-air balch yr hen Twienty-Third- "Gwell Angau na Chywilydd!" Ac nid oes yr un Cyimro, "teilwng o'r enw, na ddewisai angiau yn hyjtrach na'r cywil- ydd. Yr ui-iig beth sydd yn ei g'wneud yn an- hawdd i chwi ymij-jio, yn awr yw' fod y Mesur Gorfod wedi cael ei dd wyn i'r Sen- edd, :ac y dywed eich atlirodwyr mai rhag- ofn cael eich gorfodi yr ymrestrasoch. Gell- weh ladd y celwydd cyn y ÎČLa,w allan 6'u geneuau, drwy yJmrlelstru yn lawr, eyn y del01'r Ddeddf i fod chwaethach i weithrediad. Pe gwnaech hynny, ni fyddai gan neb lie nae esgus dros eich cyhuddo. Ond gosodaf y peth ar. dir nwoh na hyn. Oiid go,s,od,iay p?et]-t ar dir i,iwe l i na 1). y i-t. DYLEDSWYDD FOB DYN YW AMDDIFFYN EI GARTREF. Clywsoeh am yr hyn a wnaeth y gelyn yn Belgium, ac yn Serbia, Cofiwch y buasai wedi gwneud. yr till peth y.ng Nghymru pe bai wedi gal hi cyrraedd hyi(I yma. Cofiwch -ii),a;i'r be(,-Iig iSypd wedi ymmio, ac wedi brwydro, a cholli en gwaed, yn Ffrainc, a'r Dardanels, mai Y DEWRION HYN A GADWASANT GYMRU. rhag ,cael ei hanrheithio megys ag yr an- rheithiwyd Belgium. Bu'rbeehg,yn a laddwyd yn Ffrainc FARW DROSOCH CHWI mewn Ylstyr rnor lythyirenol wir a phe baent wledi colli eo. bywyd mewn "rescue party" wrth g,eisio, eich a chub o'r pwll glo ar ol y; tanchwa, neu pe y, boddent pan 'fel criw y bywyd- fad y ceisient leich cael yn ddiolgel i'r lan oddiar long wedi myned ar y creigiau yn yr ystorm. Ie, fechgyn, drosoch chwi, a minnau, a phawb ar y sydd ar ol yng Nghymru hedd- yw, y bu y bechgyn dewr llyn farw. Ie, bechgyn ;oedd llawer ohonynt: y gellir dweyd am danyaf yng ngeiriaa'r Apostol, "Nid oedd y byd yn deilwng ohonynt." DROS RYDDID COLLASANT EU GWAED. Fel dewrion Oymru gynt, "dros Ryddid collasant eu gwaled! Dywedails eisoes fed y isawl a. fynnodd wthio'r Melsur Gorfod ar Werin Rydd Prydain yn elynion i Ryddid. Ond :nid yw eu trosedd hwy, yn eich rhydd- hau chwi o'eh rhwyinedigiaeth i'ch gwlad, ac i'ch cartref, ac i'r rhai sydd annwyl gen- ych. Yr ydych wedi gwieled digon o lianeis- ion jam greulonderau'r gelyn. Boddlonafyma ar un yn unig, am ¡y¡r hyn a wnant heddyw yn Serbia,gwlad fechan, fynyddig, fel Cymru: "Difethir a difodir popsth -an y Ger- maniaid y ffordd yr elont. Cynlluniant helfeyidd-fol he La, cadno yng Nghymru-- ond mai gwyr, a gwragedd, a phlant, yw yr helwriaeth. Lladdant y gwr lie gwelo'r ;wriaig, a'r mab o dan lygaid ei fam. Pai-i ddaliont deulu yn oeisio ffoi, I ,ii caisio ffoi, ni |dda;nghoisir unrhyw drugared 1 iddynt. Daliwyd gwraig Jill ffoi, a dau fabn yn ei ;ehol. CymerAvyd y hahanod oddiami; trywanwyd pyrff y rhai liaeli a bidogau y milwyir. Pan gei-siodd hi eu haehub, curwyd ei hymonydd allan a boil y rhych-ddryll. Gweinidog yr Efengyl sydd yn yisgrif- ennu Jy,n am a welodd yn Serbia y dyddiau diweddaf. :MaiO yr hyn a wneir i ferched a gwriagedd yn anesgrifiadwy. FELLY Y BUASAI YNG NGHYMRU ymhob tref a plientref, a, chwmwd, hedd- yw, onibai am y bechgyn dewr yn y ffosydU yn Ffrainc. Felly y bydd yng Nghymrn yfory os medr y Germaniaid cldwyn bydd- in i lanio iar draethau ein gwlad. Chwi Fechgyn Cymru all gadw C 'ymr,u, a,'i chaf- trefi, a'i merched a'i gwragedd, ia'i phlant, yn ddioget rhag y perygl oi'nadwy hwn. Unwa.ith y .sylweddolwch hyn, gwn nad yn ofer y geilw dyleclswycld arnoch. Gwn eich bod chwi yn fwy teyrngar na'r Siawl a gynlluniasant Orfodaeth Filwrol i'n gwlad. :Pe y meddyliech chwi can lleied am fu-ddiiauau Prydain ag a feddyliasant hwy, y Gorfodwyr, a-m gadw undeb y genedl yn gyfan. Iman yr, enilla,sai'r Germaniaid y fuddugoliaeth. >, Methodd Deddf 'Cyfarpar ort'o li 200,000 o lowyr Deheudir Cymru i weitluo o. dan deJerau a. ferriid ganddynt yn afresymol. Methu a wnai Decldfi Gorfod pe y cym- hwysid hi yn erbyn Cymru pe y dymunai glowyr Cymru ei rhwystro. Ond golygai hynny osocf y Fyddin a,'r Llynge-s oi dan anfiantaiis, a rlioi'r gallu i'r Germa,niaid i'w t.rechn, ac i'r gormeswr laiiio yn ein gwlad. Felly, fechgyn annwyl, PEIDIWCH CYN- ORTHWYO'R GELYN. Ufuddhewch i'r ra:wdurdodau ar hyn o bryd. Ymreetrwch yrn mhob man yn ddioed. Ac Avedi'r elo'r Rhyfel lieibio, ac yr eniU- wn fuddugoliaeth ar y gelyn, DAW DYDD BARN AR Y GORMESWYR GARTREF, acar y, rhai a fu yn anffyddlon i'r ym- (Mirieclaeth (fawr a roddwyd yn eu gofal. Yn iy; gobaith hwn, ydivy,f', v eiddoch, BERIAH GWYNFE EVANS. (Llythyr at Lloyd George yr wythnos neeaf.)

Yr Wythnos

Yr Wythnos. ,t Gan E. 0..T.) GOFIDIAU GORFODAETH. Nid gwiWi gwadu y, pair y Mesur Gor- fodol laAver o bryder yng nghalonnau mil- oedd y dydkliau hyn. Pasiodcl ei ail-ddai- lleniad yn Nhy'r Cyffredin gyda mwyafrif o ago-s i bed war cant, a declmeuir hreddyw .ar drafod ei fanylion cyn y pesir -of y dryd- edd1 waith, ao y daw yn ddeddf. Daw* i ry:m bedwar niwrnod ar ddeg ar ol ei basin, ac ynihen un dydd ar hugain ar ol hynny. ystyrrir pob dyn ieuanc na ymunodd yn wirfoddol fel wiedi ymuna. Traddodwyd areithiau grynms nodedig yn ei erbyn yn y Sennedd, yn arbennig felly gan Syr John Simon, ond rhaid cyfaddef fod' y mwyafrif a graed o'i blaid iarei ddau ddarlleniad cyntaf yn fwy nag y, tybiodd hyd yn oed ei bloidivyir mwyaf aiddgar. Yr hyi-L agyfrif aim y mwyafrif hwn i raddau mawr yw datganiad croyw'r Lly:wodra,eth fed ennill y rhyfel heb y Mesur hwn yn amhotsibl. Dywed odd Mr. Balfour hyn, er na amheu- wyd erioed1 fod gan d do ef lawer o gariad at,(orfodaeth filwrol. Cwyd y: pryder ynglyn a'r Mesur o gyfeiriad Undebau lilafur y wlad. Cotledda. gweithwyr y deyrnas at- gasedd dwf'n at y syniad o orfodi neb i ddwyn larfau, ac oifnant mai nid Mesur ar- bennig tar gyfer cyfnod eithriadol yn-hanes y wlad ydyw, ond ystryw'r mawrion at, gael y werin i'w ctwyloi. Dywiedodd un pendefig' fod gweithwy,r y wl,aa(li yn prysur fyned o Kyrr,aed,d, pob, rheolaeth, ac mae rliaid caiel rhyw drefniant o'r f:ath er gallu cadw trefii arnynt. jTnag amser streio gweitliwyr y rheilffyrdd rai blynyddau'n ol, dywedodd Ymerawdwr Germani wrth aelod1 o Lvw- odriaeth y, wlad hon mai ei ffordd ef i setlo cweryl ÛI'r fatli fuasai gal w'r arweinwyr i fyny i'r fyddin yn unioingyrehol. Drwg- dybiia'r Undehau Llafur yr ysbeilir hwy o.'u rhyddid |a'u hawliau drwy gynllwyniauo fath y, Mesur hwn. Pralsiodd cynrychiolwyr y, glowyr drwy'-r cle'yxi-iais gyda mwyafrif llethol i wrthod y Mesur ac i'w wrthwyn- ebu ymhob modd, a bygythia glowyr De- heudir Cymru rai i fyny w-eithio-Yll Illlioll- g,l,lr,cho,t AA,e,cli y delo'r Mesur yn ddeddf. Penderfynodd gweith wyr y rheilffyrdd hwythau y bydd iddynt ymhob modd ei wrthwynebu. Y cweistiwn a gyfyd yw, pa un ai wrth bara ymlaen gyda'r gyfundrefn ii,irfo,I,tiol :a, chacl w'r wlad yn un -a, chytun, ynte wrth ymostwng i efelycdui Germani a mabwyisiadu gorlfodaeth filwrol yr ydym yn fwyaf tebyg* a ennill y rhyfel. Gwan yw ein gobra,ith y coir buddugoliaeth os decli- reuwn frwydroi a'n gilydd, yn hytiaeh nag ymuno i orchfyg'a'r getyn. Lhvyddwyd i berswadiO''r tri Aelod Llafur oedd yn y Lly wodraeth i dynnu'n ol eu hymddiswydd- iad am ysbaid, lac nid oois ond gobeithio y gellir osgoi yimrafael mewn cyfnod mor ofnadwy; yn hanes y deyxnas.

PROFFWYDOLIAETH DR CLIFFORD

PROFFWYDOLIAETH DR. CLIFFORD. Diddorol iawn yw'r ysg'rif a. geir yn y "Blaptii,st Tliiio,s am y;r wythnois ddiweddaf yn rhoi haLnes yniAveliad a'r hen wron Dr. Clifford isydd erbyn hyn y:n ei bedwar ug- einfecl mlwydcl oed. Ymneilltuodd yn ddi- weddar o'r weiiiidogaetli, a threulia'i am- ser mewn graddau o. lleilltlljOOth, ond y llldJ8 ei ddiddordieb' yn helyntion y cyfnod gyin- aint ag erioed, a tbraddodoicld anerchijMl maith yn ei hen ludptul i gynulleidfa a ]a.Ilwa.Í'r addoldy, eang, ar ddechreu'r flwy,- ddyn. Adolygid ganddo ddigwyddiadau cyfE- rous y flwyddyn ddiweddaf yimhob' cavt o'r byd, a, dfangosai graffter r by fed do 1 -iiiewil gwr o.'i oedmn. Gofy;nnodd gohebydd y "Ba.phst Times iddo beth oedd ei fa.rn Oiin ddyfoclol crefydd yn y wlad, n:i ateb oedd, y credai y, bydd yr eglwysi mewn llawer a gyifyngder am bum neu ch we bl yu- edd mewn ystyr ariannol, ac mewn ystyron erail.1, ac y. llesteirir llawer ar eu hymdrech- ion. Bydd i'r anawsterau or hynny eiu gwnetittitir y,li IwyI ysbrydal, a'u dwyn i g, y iiiiindel) agosach a gwirioneddau tra- gwyddol. :W'edi'r elo'r cyfyngder lieibio ant ymlaen gyda mwy a wroldeb a.c ynni nag erioed i gymryid meddiant o'r hyd i lesu Grist." Dyjia farn gwr 0' brofiad mawr, sydd Yin hyddysg yn hanetS crefydd, ae sydd hefyd wedi byw i astudio- arwyddion yr amserau. Da, y: gwna'r eglwysi wrando a.r y rhybuddiou a dclaw o bob cyfeiriad i baratoi ar gyfer y dyfodol mown ystyr ariannol. fin o gaulyniadau mwyaf trist y rhyfel i Fedyjddwyr Cymru fu'r rhwystr a osodwyd ar ffordd gweithio allan gynllun Trysorfa'r ;Weinidogaeth. Pe buasem wedi dechreu ¡a,r y gwaith hwn ddwy neu dair blynedd yng nghynt g:alla,sem fed mewn llawer gwell safle i wynebu 'r ams er oedd cyfyng isydd o'n blaen. Ein prif cldifIyg yn ddia-Li fu diffyg arweinydd. Yr oedd gan yr Undeb Seisnig ffortiwn yn ei ysgrifen- nydd llafurfawr Mr. Shakespeare. Ond nid yw'n rhy ddiwedidair i ninnau yng Xghviu- ru. wneuthur llawer. Da gennyjm ddeall am ymdrechion a wneir mewn rhannau. o Dde- heudir Cymru ynglyn a'r mudiad. Cymerodd rhai 0 leygwyr galluooaf yr enwad yng Nghwm Rhondda y gwaith i'w dwylo'u liun- ain, a deallwn fod gwaith mawr eisoes wedi ei gyehwyn yn rhai o'r eglwysi. Teimlwn o'r cychwyn mai gwaith arbennig ein Ueyg- wyr yw gweithio allan gynllun y Gronfa, a,o jar eu llaw hwy y mae gõrahl na, bydd drysau llawer o'n capelau bychain gwledig- yn cael eu can yn ystod y blynyddoedd nesai. Cofier proffwydoliaetli Dr. Clifford a pharatoer at yr amseroedd cyfyng.

No title

o Soar, Llwy,nhendiy;No.s Lan, lonawr ;3. 1916, traddodwyd dariith yn y Ile liw-ii ar yr enwag Christinas Evans, gan y Parch. R. R. Thomas, Ferryside. Yn absenoideb y eadeirydd apwyntiedig, gofaiwyd am y gadair gan y, Parch. J. R. Evans, gweinid- og. C.afwyd festri eang Soar yii I [awn, a hwy I dda yng nghwmni yr hen soraif a wnaeth gymaint i wneuthur Cymru yn Gyniru lan, f