Teitl Casgliad: Seren Cymru

Sefydliad: Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Hawliau: Mae hawlfraint yr adnodd hwn yn eiddo i Undeb Bedyddwyr Cymru.

Gwylio manylion cyfan

Cyntaf Cynt Llun 9 o 16 Nesaf Olaf
Full Screen
6 erthygl ar y dudalen hon
Y GWRTHRYFEL YN IWERDDON

Roger yn Nhwr Llundain yn aros ei brawf am deyrnf rad wriaeth. Tua'r un arnser ia hynny, y, mae'n ymddangois, drwy drefn- iiant, ymddanghoisodd y Sinn Feinovs yn Ninas Dulyn o dlan arfau, a rhuthrasant i gym ryd meddiant o rai 0 brif ad oil ad an cyhoedduis y ddinas. Drwy'r wythnos bu ymladd gwaedlyd yn ystrydbedd Dulyn, a chollwyd llawier o fy wydau. Erbyn by n, tybir fodi y gwrthryfel o dan law; olwyf wyd' rhai ia Uaddwyd eraiU iO arweinwyr y mudiad. ia chymierwyd rhyw 700 o gar- chjarorion. Y ma!ø'l' Llywodlraeth i'w beio, yn ddiau, am ganiatau i fudiad y Sinn Feiners iddatblygu i raddau mor beryglus hab ei atal, onJdi, onid yn iawr yr ydym yn medi iO ffrwyth y mesurau a gymerwyd gian Syr Edward Carson i drefnu gwrth- ryfel yn Ulster yn 1913-14? Fe fu paroto- aA4u Caris,on yrt adau Carson yn Ulster yn yebrydiaeth i ar- weinwyr y 'Sinn Føiners"; yr :aklg hono y dlaiethant i gredu fod yn botsibl drwy arfau i daro dychryn i galon. y; Llywodr- aeth. Niidf yn hollol heb sail yr awgrymodd rhywun mewn gwiatwlareg y, b,,yd;dai,'ii bri- odol i Syr Edward Ciarison amddiffyn Syr Roger Casement. Oni gwrth- ryfel yn Ulster pan laniwyd1 yno drwy drais arfau o'r Almaen ychydig fisoedd cyn y rhyf el ?

Y Senedd

Y Senedd, Gan E. U. T. Ar ol eisteddiad dirgelaidd Ehrill 25 a'r 26, dygodd y Weinyddiaeth i fewn trwy Mr. Long Fesur Gorfodaeth ranol. Bu y gwrthwynebiad. wor gryf i'w wahanol ad- ranau fel y tynnwyd1 ef yn ol. Cyflwynir Mesur leto i'r Ty wedli i'r Weinyddiaeth giael amiser i yistyried y mater--fel ag i gario m wyr if y Ty o'i blaid1. Ni fu dim arall o bwYIS gerbron y Ty yr wythnos olaf yn Ebrill.

SUB ROSA

SUB ROSA. Cyhoeddir can fuddugol Bryfdir ar ol y diweddar Lieut. D. 0. Evans, mab y Dr. Evans, Llys Medldyg, Ffestiniog, yn y 'Rhed- egyidid," ao y imae'n gan dyner ac efleithiol iawn i wr ienanc a anw'ylid gan holl ardal y chwarelau. Pan fu Mr. Lloyd George yng Nghricieth, adeg gwyliau'r Pasg, aeth i Ffestiniog, i wrando ar y Gaplan John Williams, uawn Sul, a bu ar de yn LIYls Mddyg. Ni bu fawr ffawd ar bytsgota gweinidog y Cadaxmerth a'i frawd, Mr. William George, y Sadwrn cynt. Ni ddaliaeant rhyngdd'ynt end tri brithyll, ao nid i ran y gWleinidog y syrthiodd y ddau. Priodol y gallai pob un olionynt adirodd yr hen bennill: "'Rwyf yma er ys meityn Yn disgwyl am bysgodyn; Ond nid yw'r gwr a'r gynifon Iflat Yn eynnyg at y iiiwyclyn." Deil Penar a Glalsnant i ddadlu yn y Typt" ynghjylch ooflaTit Wiatcyn- Wyn, ac awgryma'r "Goleuad" yr yisgrifennir mwy n,a maint y oofiant, 0iS dblir ati am dipyn. Digwyddiad diddo-rol oedd datlilu dyfod Mr. J. Victor Evans, tmiah y gwr adha- bydidus Mr. H. H. Evanis, Cilfynydd, i'w oed1. Bu. bri mawr ar y, dydd, a darpar- wyd lluniaetli a llawenydd i'r in wyafrif 0'1' ardal wyr. Addysgwyd y gwir ieiianc yng Ngholeg Christ Chureli, Abierhondidu, ac aeth, ym Medfi diweddaf, i Goleg St. loan, Rhydyehan. Derbyniwyd ef yn aelod o Gymdeithaw Dafydd ab Gwilym yn ddioed, ao y mae bellaoh ar ei ffordd i'r Cyfandir oÛich. Niawdd Duw drosto! Ysgrifellna'r Plarch. J. E. Da vies, Nanti- coke, atom yn rhoclidi manylion iam angladd Dr. Lloyd. Dyweid fod ym mryd ei frawd', y Parch. J. M. Lloyd, gyhoeddi eofiant iddo yn ddiymdroi. Clywsom air i'r run perwyl odidiwrth y Parch. W. B. Jones, Penycae, a cheiisiwn w'neuthur hynny o ran ag y dymunir g'ennym ei chyflawni. Dywed "Y Cymro mai'r S,ereii yw;r gwrthwynabydd niwjyaf diymod i orfodaet'-i filwrol 0:'1' holl bapurau Cymraeg. Ofnwn, er hvnny. na adlaw fawr llwyddiant i'n dad- lenon. Er bod1 g^an y Cynghreiriiaid rhyng- ddynt taiag ug-ain aniliwn o wyr, rhaid dwyn i inown ddeddf i'r Se?edd i orfodi dau can mil i godi arfau! dii?ia. caii go,ji ?arfalt! Bu farw'r Arglwydd Sant Aldwyn, a adlwløinid gynt wrth yr onNv Syr Michael Hicks-Beach. Bu'n yrsgrifennydd yr Iwer- ddon, ac yn Ganghelior y Trysorl ys, a gwnaed lef yn lairll Sant Aldwyn am ei wasaniaeth i'r Llywodraeth, yn nechreu'r Rhyfel. Dynia englyn rhywun i'r "Shell"— "Hyd yr a wyr dvriia--I)e,lltei, heb Hollti'r rhwym; ac yna, Ulw a njoeth belen. a, A istor ei dinistr daena." Dadlo-aa. "Dafydd y Crydd" yn y 'Dar- iian mai Vavasor Powell ywi awd'ur "Beth sydd imi yn y byd." Cawn weld yn union o ba le y codbdd y dyb, a pha faint yw ei gwerth. Medd gohebydd: Yn yr adroddiad o gyfarfod' chwarter M-, rhoddir enwau bro- dr a'u cyfeiriadau tua 28 0: weithiau." Digton gwir. Dyma'r ffordd i anfarwoldeb. Daeth latoni, yn yistod yr wythnosau di- weddaf, adrodJdiadau am gyrddau mawr o waith y pregethwyr a fu'n eu cyuual. Nid oes dim o lie yn hynny, hwyrach, ond ni allwn odidef rhoi enwau dynion eraill wrth yr adroddiadau, a'r moli idigywilydd a gynhwysant. Rhoddwn yr enwau priodol wrthynt yn y man.

CYMANFA SIR BENFRO

CYMANFA SIR BENFRO Cynhaliwyd y' Cwrdd Chwlarteir perthynol i'r ueliod yn Hill Park, Hwlffordd, dyddian Mawrth a Mercher, Ebrill 11 a'r 12, 1916. Yn y Gynhadledd prynliawn dydd Mercher, y Parch. 0. D. Campbell, M.A., Hwlffordd, yn y gadair, paeiwyd y penderfyniadau canlynol: 1. Fod penderfyniadau y Cwrdd Chwarter diweddaf yn cael eu derbyn. 2. Fed llvihyr gollyingdod yn cael ei roddi i'r Parch. J. A. Thomas, Bethlehem, i Gymanfa Seiisnig Mynwy. 3. Fod y hr odYir R. Jonei3, Croesgoch; J. G. Joneis, Lliangloffian; J. John, Beulah, gweinidotg a diaconiaid Saron, Trelettert, ynghyda iswyddogion y Gymanfa, yu cael eu hapwyntioi yn Bwyllgor y Rhaglen ar gyfer y G ym a nfa. 4. Fed y mater mewn perthynas achynal pwyllgorau y Gymanfa, y nos o flaen y Cwrdd Blvnyddoi. yn eael ei !0I3ül ar Rhaglen y Gymanfa. 5. Fed y Parch. W. J. Rhys, Maen- clochog, i bregethu ar Ddirwes-t yn y Gyimanfa. 6. Ein bod yn dyrnuno ar Gyngor Undeb Prydain Flawr i ail yistyried y illiater meWill perthynas a goisod enw y Parch. J. W. Evanis, Thornton, ar lechres y gwei-Dido,ci,on cydnaliyddodig, gan fod rhai o'r un coleg- ag ef wedi. eu goisod. 7. Fed y Parohn. 0. D. Campbell a E. Lawrence, Pope Hill, yn oa,el eu happwyntio i'n cynrychioli, yn N hyiih-aidledd Caerfyr- ddin yn nglyn a'r Cynllun Cenedlaethol Cymreig i wneud darpariaeth ar gyfer y milwyr, &c., yn ystod ac ar ol y rhyfel. 8. Fori pwyllgor yn cael ei ddewis ynglyn a r Gymanfa i wieled fod ein milwyr, &c., He eraill Isyldid yn ymddibynu arnynt yn cael cyfiawilder. E. Law- rence, J. D. Hughes, 0. D. Campbell, aD. John. I 9. Ein bod yn llongyfarch YtFrawdlys Trimisol ar eu gwaitli yn dial y dreth (levy) yn y radld nahaf, a'n bod yn anog yr lawdurdodau isydd a'r llywodraeth dros y trwyiddedau, yn y Sir i ddial pob mantaiis ar y dirysorfa trwy ddanfon cynifer o ach- oision ag y mae yn bosibl hobi blwyddyn am iawndal. 10. Ein bod yn datgan ein hanghymerad- wyiaeth o.'r wieithred yn gadael all an gyn- rychiolaieth 0'1' rhanharth Gymreig o'rsir ar y County, Appeal Tribunal" fel yr etholwyd1 ef ar y dechreu; ein bod yn dat- gian ein dliolchgarwch i Mr. W. Roch, A.S. am ei yirndrech a'i lwyddiant i isymud y gwarthrudd ioiddiax y, rhan Gymreig o'r sir,' a'n bod1 hefyd yn cyflwyno ein diolchgarwch gwresog i'r "County Guardian" am ei wasanaeth g-werthfawr yn y mater. 11. Fod y diolchgarwch mwyaf gwresog ynoruel ei, gyflwyno i eglwfys garedig Hill Park, yngliy<| a'i gweinidog parchus, am gynnial y Cwrdd Chwarter m'ewn modd mor anr hydedduis. Darllenwyd pa,pur galluog ac ad,eiladel gan y. Hvwy Id ar "Golledion ac enillion moeisol y Rhyfel." Cafwyd rhyddymddidda.n. gwresog* ar y, pwnc.

Moddion Cyhoeddus

Moddion Cyhoeddus. Pregetliwyd nos Fawrth gan E. V. Tid- man, A.T.S., Milford. Bo re dydd M'ercher W. J. Williams, Trelettert, a nos Fercher gan B. Thiomas, Penfro, a J. G. Jones, Llangloffan. CyHawnwy I y gwaisanaeth ar- weiniol gian T. L. Evans, Tenby. T. Evans, Saundersfoot; a J. Jones, Llanfyrnach. Beindith gyfoethog yr Arglwydd fyddo'n gorphwys ar holl weiithrediadau y cyrddau rhagorol hyn. T. E. GRAVRIX, -0-

NODDFA TRECYNON

NODDFA, TRECYNON. Nos lau a nos Wener (y Groglith), Ebr. 20 a'r 21, cynhaliwyd cyngherddau blyn- yIcldol yr eglwys uchod, pryd y rhoddwyd datganiad iardde,rch,og gan y cor o'r Or- atorio "The Woman of Samaria" (Sir Sterndiale Bennett), yn cael eu cynorthwyo gan Madiam Bessie Morris, Ammanford; Madam Lizzie, Davies, Tonypandy; Mr. Wil- liiaJrn Davies, Aberaman; Mr. R. O. Jones, Tonypandy; fel unawdwyr, ynghyd a cher- ddorfa linynol dan arweiniad Proff. Tom Jones, Barri; y cyfeilwyr oedd wrth y berdoneg—Misis G. M. Thomas, A.L.C.M., Nodidfa; a Mr. Llewelyn James, organydd Ne-bo, Cwniflar. wrth yr organ. Arweiniwyd y eyfian yn ddeheuig gan Mr. J. R. Evans, G. & L. Cadieiriwyd nois lau gan YI Boneddwr G. W. Fletcher, Yisw., masnach- wr parchus yn AbeTcllax; a nos lau gan E. Ll. Humphreys, Ysw., Fferyllydd, Tre- cynon. Digon yw dwieyd i'r eor a'r un- awdwyr wneud eu g-waith yn ardderchog, a bod yr ytmgymeriad yn adlewyrcJi^ yn fawr glod i eglwys ieuianc Noddfa am barotoi y fath wledd 10 gerddoriiaeth am ddwYi noson. Hefyd1 y mae clod yn ddyleduis i'r arwein- ydd medruis Mr. Evanis am ei fedr, a'i chwiaeth, ac ndJ rhwydd yr anghoJir y dat- ganiaid a gafwyd gan J'I car o'r anthem Na wyled teulu Duw," o'i. waith ei hun. Anthem nodedig o chwaethuis yw, lion, gwerth ei chanu ym mhob1 Cymanfa drwy Gymru. Llongyfarch wn eglwjys Noddfa ar ei cbor a/i harweinydd medrus.