Teitl Casgliad: Seren Cymru

Sefydliad: Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Hawliau: Mae hawlfraint yr adnodd hwn yn eiddo i Undeb Bedyddwyr Cymru.

Gwylio manylion cyfan

Cyntaf Cynt Llun 4 o 8 Nesaf Olaf
Full Screen
5 erthygl ar y dudalen hon
Advertising

CYMDEITHAS GENHADOL Y BEDYDDWYR YSGRIFENNYDDION (Tramor) PARCH. C. E. WILSON,, B.A. (Cartrefol) PARCH. W. Y. FULLERTON. CTNEYCHIOLYDD CYMRU PARCH. THOMAS LEWIS. AR Y MAES: Cenhadon 188 Cenadesau 118 Gwragedd 168 474 MEUSYDD YN India, Ceylon, China, Congo, Itali, Llydaw, Jamaica. Bedyddiwyd y flwyddyin ddiwedd&f: 2,821. I YN EISIAU MIL 0 DANYSGRIFIAD- AU MISOL. t,itn.atirttta.p flDieol at Genhabaetb N. Eaw. —— J CyfcMad .—-— Swm Dydd y Syfloiau roddir yo hwn yp fisol yn cael eo C..¡¡ID X au (iosod wrth yr enw yn y Mvuegwd ✓/ PARCH. THOMAS LEWIS, 19, Fumival St., LONDON, E.C.4. Danfoner pob arian i'r Ty Cenhadol, i'r PARCH. W. Y. FULLERTON, 19, Furinival Street, I Holborn, LONDON, E.C.4. CENHADAETH Y CAMEROONS, GORLLEWIN AFFRICA. Apel am Y,100 at outfit, &c., y Parch. W. Hughes, Colwyn Bay, i fyned yno ar unwaith ar gais taer y brodoricn, y rhai sydd wedi parotoi ty iddo, ac anfon £30 at ei fordaith. Amcanion ei fynediad ydynt ) 1. Cynorthwyo y Bedyddwyr brodorol yn eu helbulon presenol ar ol creulonderau y Germaniaid tuag atynt, ac i'w harwam yn eu hymwneyd a'r Llywodraeth Newydd. 2 Oynorthwyo y Gweinidogion a'r pre- gethwyr brodorol i gyflawni eu gwaith, i'w cadarnhau yn ftydd yr Efengyl, -ac yn Eg- wyddorion y Testament Newydd. 3 Cynorthwyo y pregethwyr hyn a ^r Crist- ionogion yn gyffredinol, trwy gymeryd ei lyfrgell yno, a llyfrau ychwanegol, er eu budd parhaol. 4 Oynorthwyo, os yn bosibl, i gael yn 01, yn eiddo i'r Bedyddwyr Brodorol yr holl dir, a'r capelau a werthwyd 30 o flynyddoedd yn ol, gan Fedyddwyr Lloegr, i Daenellwyr o Germany am Y,2, 000, er fod y gwaith wedi costio o'i ddechreuad ddim llai na £ 100,00j0. Taer erfynir am gynorthwy Bedyddwyr Oymru i gario yr amcanion hyn allan, yn ddioedi, gan fod Pabyddion Ffrainc wedi glanio yno yn barod, ac ofna y Bedyddwyr Brodorol iddynt eu niweidio, fel y gwnaeth y Cenhadon Germanaidd. f Anfoner pob rodd neu gasgliad i un o'r ddau frawd canlynol:— M.R. THOMASJONE Meirig Villa, 10, Belgrave Road, Colwyn Bay. MR. JOHN JONES, Fern Royd, Greenfield Road, Colwyn Bay. mrpnSITE TFTTBRITISH MUSEUM. THACKERAY HOTEL Great Russell Street, London, W.C.I. NEAR THE BRITISH MUSEUM. KINGSLEY HOTEL wnrt Street* Bloomsbury Sq.. LondoB,W.C.l 1  ?PpSnte?  Hotels « Lifts, Bathrooms on every Floor, Ss and Spacious Dmmg. Drawmg,   and Smoking ROOMS.  riUphM"' Night Porters BEDROOM, BREAKFAST,?LrTENDANOE AND BATH. 6s. 6d. FE)i NIGHT PER AND BAm. PERSON. Full TMiif and Testimonials on Application Telegraphic Addie??seg:- r"Th £ e.lfHotel-"Thackeray Wwtcent, London. Kingsley Hotel-" Bookc?Je?tcent, London. T- Hotel. Museum 1230 (2 lineb). II II 1232 (2 lin D. VERNON DAVIES, Organydd a Chorfeistr Soar, Llwya hendy. Arweinydd. Beirniad Organydd. LLWYNHENDY, LLANELLY. INDIVIDUAL Gommunion Cups Write for List of Patent "Ideal' Outfits and Samples on appro., to the Makers,-TOWNSHENDS, LTD., BIRMINGHAM Hysbysiadau yr Enwad. UNDEB BEDYDDWYR CYMRU A MYNWY. Cynhelir Cynhadled Unedig y Cyngor, yno-W a Chadeirydd ac Ysg- rifennydd pob Cymanfa mewn aelod- aeth o'r Undeb, yn Llandrindod, ar y dyddiau Mawrth a Mercher, Hydref 2 a'r 3 njesaf. R EDMUNDS, Ysg. CYFARFOD CHWARTEROL ADRAN Y RHONDDA. Cynhelir yir uchod yn Salem, Cwm- parc, Treorohy, dydd Merisher, Medi 26, 1917. Cynhjadledd 2.30. Cwrdd tyetebu'r Parch. D. C. Jonas, Peny- gmig, yn yr hwyr am 6.30. Yr holl gyfraniadiau at yr uchod i fod mewn llaw esrbyin Medi 20. E. CHRISTMAS JONES. Wattstown. CYMANFA BEDYDDWYR MON. Y Cyfarfod Chwarterol. Cynhelir yr uchod yn Amlwch, Mawrth a Mercher, Medi 25 a'r 26, 1917. Y Cynhadleddau i ddechreu am 10.30 a 2 c'r gloch. Yn nghyn- adledd y prynhawn, traddodir anerch- iad gan y Parch. D. G. Ilaivies, Capel Gwyn, ar Ein hegwyddiorion gwahaniaethol yn eu perthyinas a Clxronfa yr Eglwyjsi Gwieiniaid. J. B. HUGHES, Ysg. Llaiierchymedd. CYMANFA MYNWY. CJ-ruhelir cyfarfod Hanner-hlynyddol y Gymianfa y4 y Demi, Casnewydd, dydd Mercher, Medi 26, 1917. Dech- reuir y cynhiadleddau am 2 a 6 o'r gloch. Ceisir gan yr eglwysi ethol cynrychiolwyr yn ol un am "bob 400 o'r aelodau, yn ychwanegol at y gwei- nidog". Dymunir hefyd ar i'r eglwysi hynny a ddyimuno wahodd y Cwrdd Blynvddol am y flwyiddyn nesaf roddi ewyKo i i'r Ysgrifenydd erbyni y Cwrdd Hanner-blynyddol. D. TUDWAL EVANS, YSG1. Dalier Sylw. Dymunir ar i'n gohebwyir anfon eu holl gynyrchion i'r Golygydd- Parch. J. Jenkins v M.A. (Gwili), Ammanford.

I YR WYTHNOS

I YR WYTHNOS. Gan E. C. J.) II YR EISTEDDFOD. Dia gennyni ddeali i'r Eisteddfod ym Mirlaenliead fod yn llwyddiant ytmhob ystyr. Antariacth fawr mown yptyr arian iiol yw cyxmial Eisteddfod yr adeg lion yn hanes y wlad, ond dia gennyni ddeali nad yw Pwyllgor yr Eisteddfod ddiweddaf mewn dyled. A baxnu oddi- wrth y beirniadaethau, caf wyd trwy- ddi rhai cyhyrchion a gyfoethoga'n llenyddiaeth. Ni ellir dywedyd hyn hyd yn oed am bob Eisteddfod Gen- hedlaethol a gynhaliwyd mewn blyn- yddaiu diweddar. Tvstia ElfedaGwili flod Piyddest y. Goron gan Wil Ifan yn gyfansoddiad nodedig o uehel ei deilyngdod. Prudd yw meddwl am Hedd Wyn, y bugaii ieuanc naw ar hugaiii oed, o Drawsfynydd, y barn- wyd ei Awdl yn oreu gyda chanmol- iaieth fawr. Tybed na, jddylesid bod wedi prote,stio yin erbyn gwaith y Tri- biwnlal a orfododd athrylith mor loyw i ladlael tawlel weh y myriyddoedd am y gad? Bydd diarllen. mawr ar ei Awdl pan gyhoeddir hi. Ymddengys i'r GYIIDJanm Ganu droi'n llwyddiant. Syniad newydd yiW ei chynrual ynglyn a'r Eisteddfod, ac nid yw pawb yn ei hoffi. Bu llawer o feirniadu hefyd eleni ar waith y, Pwyllgor yn dewis Arweinydd o'r un enwirud am y dryd- edd, waith yn olynol. Diau 1100 yn yr onwiadau eraill arweinyddion llawn mor gymwys, a doethach er cadw'r Gyman- fa yn un Genedlaeth, yng ngwir ystyr y, gair, fyddai gofaJ,u rhag rhoi gwedd enwadol larni. Hyfryd yw deall, er hyinny, na ddifethwyd y Gymanfa trwy'r anffawd hon. Daw cyfle,'r De- heuwr y flwyddyn nesaf i drefnu'r Eisteddfod yng nghylch Seisnigaidd Castellnedd, a'i pherigl yino'n ddiau fydd iddi gollr ei nodwedd Gymreig, ac i'w liamoan uchaf gael ei anghofio. Gofaled y Cymry, llengar a thwym- galon sydd a'u holl cyni'n cadw'r Gym- raeg yn fyw, yn ardaloedd Castellnedd, na roddir gormod o le i'r estron-aeg ynglyn a gweithreiff, adbu'r Eisteddfod.

fPRtNUfR FASNACH FEDDWOL

f PRtNUfR FASNACH FEDDWOL. Ymddengys y gwneir ymdrech ar- bennig yn ystod yr wythnosau nesaf i ennill cefnogaieth Cymru i gynllun y Prif-weinidog i wneuthur y fasnach feddwol yn eiddo i'r Llywodraeth. Yr wythnos hon cynhelir Cynhadledd bWYfSig yn cynrychioli Cymru gyfan, yn Llandrindod, er ceisio cryfhaudwy- 1Q'r LJywodraieth trwy giael y wlad i fi'afrio'r mudiad. Cyhoeddwyd rhestr faith o enwiau gwyr amlwg a dylan- wadoi a ffaf-ria'r syniaci o wneuthur y Fasnach yn eiddo'r Llywodraeth. Sylwn ar enwau rhai Bedyddwyr adna- byddtus yn y; rhestr hoin. Ysgrifennydd y mudiad yw y, Prifathro T. Rees, Ooleg yjr Annibynwyr, Baaigo,.r. Am- oenir ait wrth-weithio dyan wiad y. r hai sydd ers misoedd yn ymdrechu'n aidd- giar yn erbyn y cynllun hwn. Diadleuir mai trwy d'r LJ^ywiodraeth biynu'r fas- nach, ac yn y ffordd honno'n unig, y gellir gobeithio'i difodi. Addawir y rhoddir wedi liynny, awdurdod i bob ardal benderfynju ar nifer ei thafarn- dai; ao yn y mannau lie mae'r argy- hoeddiad dirwestol yn fldwfn y oeir g we led synvud y demtasiwn i yrayfed a meddwdod yn ddiymdroi. Pan mae Syjed y Deyrnas eisoes dros bedair mn iO filiynau o bunnau, anodd credu pa fiodd y. gellir meddwl ychwanegu iniliynaa alb hyn trwy brynu'r fasnach feddwol. Anodd exedn hefyd, os prynir hi gain y Llywodraeth y bydd ei di- todi rwydded gwaith ac y tybia rhai. Modd bynmag y, mae'r ffaith bod cyn- ifer o ddirwestwyi- selog ac egwvdd- orol yn irwdf-rydig o blaid y Cynllun hwn, yn ddigon o reiswin dros i'r rhai a gar ISiOhrwydd: roi ystyriaeth fanwl iddo cyn ymroddi i'w wrthwynebu.

I TRAFFERTH RWSIA

I TRAFFERTH RWSIA. Chwerw a blin flu helynt RWldia yn ystod y dyddiau diweddiaf. Ceis- iodd Korniioif, pennaeth y fyddin, gan Kerensky, y Prifweinidog, roi i fyny bob awdurdod miiw.ro! a gwladol iddo ef. Diiswyddwyd Kornjlolt yn union- gyrchiol, ia tbrodd yntau yn arweinydd gwrthryffel yn erbyn y Llywodraeth. Ymddangoisai pethau yn arswydus o dywyll am Tlai dy, ac of nid y gwelid y Rwisiaid yn tywallt gwaed ei g-ilyiddi yu hytrach na chrynhoi eu holl nerth i ainddifiyn eu gwlad rhag y gelyn. Y;n ffodus iawn profodd Kerensky ei hunan yn rhy gryf i KarniloB', ?c erbyn heddyw, ddydd Ll;un, ywddJengYls petha.U'll llawer mwj gc.beithiol. Gyrnerw^d arweinwyr y gwrthryfel, iawier 0' ho,nynt i'r ddalfa, a ffurfiwyd Cyngor 0 bump o dan arweiniad Kerensky i gymryd at Lyw- o'draetlia'r wlail. Hyderir y llwyddir i iadfer trefn yn y fyddin Rwsiaidd, a liynny'n faaa, neu gall y canlyn- iadau fod yn ofnadwy o ddifrifol i Rwsia, ac yn anilortiinus i'r eithaf i'r Cynghreiriaid.

ISUB ROSA

I SUB ROSA. Dywed y Brython am Gymanfa Ganu Birkenhead :—' Y tonau a gym- erodd oreu efallai ydoedd Jabez a Llangristiolus, yn y prynhawn, a Chwm Rhondda a Dwyfor vn yr hwyr.' Rhyfedd oedd i ddetholwyr tonau'r Llawlyfr Moliant newydd adael y d6n Rhondda allan o'n casgl- iad. Dylid ei chynnwys yn yr ar- graffiad newydd, ar bob cyfrif, hyd yn oed petae raid rhoi llonydd am dymor i'r d6n Lewes. # » » Ceir nodiadau hynod o ddoniol a phlaen gan Mr. Tom Thomas, L.R.A.M., corfeistr Bethania, Porth, a darlithiwr ar y llais ym Mhrifysgol Caerdydd, yn y Cerddor' am y mis hwn. Y mae Mr. Thomas yn lienor gwych, heblaw bod yn gerddor am- lwg, a gwelir ei waith yng Nghymru,' yn awr ac eilwaith. Parhawn i dderbyn llu o restri'r chwe emyn. Cofiermai Medi 29 yw'r diwrnod diweddaf i'w hanfon yma. Dewiswyd cyfrol werthfawr yn wobr i'r sawl a ddaw'n nesaf at y nod. » # » DeaUwn mai Sarnicol oedd y goreu ar gyfieithu'r emyn 'Os gwelir fl, bechadur,' yng nghystadleuaeth y Western Mail.' Cystadleuodd dros 200, a'r Parch. E. O. Jones, M. A. oedd y beirniad. Wele englyn buddugol 'Alfa' i Lygad y Dydd— 'Llygad lion, gwyliwr bronnydd-y gwanwyn, Cwlwm gwenau'r wawrddydd; Eiliw'r haul ei reolydd Ar loin ddol bwrlwm o ddydd.' Yr oedd yno 187 yn cystadlu. Go brin, er hynny, y mae'r englyn goreu o'n boddloni. Gymaint gwahaniaeth sydd rhyngddo ag englyn anfarwol Ben Bowen: Deial aur rhwng dail arian—gedwi di Lygad y Dydd bychan O'r wawr glos hyd yr hwyr glan Yn tawel droi at huan.' > Cred wn y bydd penillion Dyfed ar ol Hedd Wyn fyw yn hir. Y mae englynion Silyn hefyd yn rhai teilwng iawn i'r amgylchiad:— Trwy ystryw galanastr estron- cwympodd Pen campwr y ceinion Dan y llaid mae'r llygaid lion, A marw yw prydydd Meirion. A derw y ddol yn gadair ddu,—trosti Mantell tristwch Cymru! Cenedl war yn galaru Na bai coedd ei wyneb cu. Tros y gwir rhag treisio gwerin- Hedd Wyn Rodd ei waed yn ddibrin A'i fedd gloddiodd y fyddin Yn nhir Ffrainc, bro'r gainc a'r gwin. Drwy ystryw ar dir estron—i orwedd Rhoed ein harwr ffyddlon Ac ar ei friw wlatgar fron Mae gwaed yr Armagedon. Y mae'n debyg y mynnai'r Hen Gloddiwr gyrraedd adref o bob man, nos Sul, ar ol y gwasanaeth, od oedd fodd. ac fel hyn y canodd Cynddelw iddo: ( Mae'r Hen Gloddiwr ar ei daith Ar bedolion Mae yn dyfod at ei waith Fel y lion. Dyfod yma, a gwneud ei ran Yw ei arfer; A mynd adre o bob man Erbyn swper. Dyma air o'r 'Drych Ni welais, ni chlywais. well darlithiwr na Lleurwg o Llanelli; siaradwr llithrig a hyawdl, ac yn acciwr heb ei well; a dyna Dr: Price, Aberdar—'ble bu un mwy hyawdl ar Hanec; Llenyddol y Beibl ?' Er nad oeddwn ond deuddeg oed, mae ei ddarlith yn