Teitl Casgliad: Seren Cymru

Sefydliad: Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Hawliau: Mae hawlfraint yr adnodd hwn yn eiddo i Undeb Bedyddwyr Cymru.

Gwylio manylion cyfan

Cyntaf Cynt Llun 5 o 8 Nesaf Olaf
Full Screen
8 erthygl ar y dudalen hon
Yn y Ddau Gywair

ychen, la theimlem fod giariddo faich llethol o bregeth. Defiiyddiai ffurf wasanaeth prydfortIA, o'i waith ef ei hunx yn nechreu'r cyfarfod. It Bwriadwn gyhoeddi'r leirniadooth ar y eh we emyn yn ein rhifyn nesaf. Oafwyd cystadla diddorol iawn, a da gennyin beliach, o weled diddordeb mor eang, am y gystadleuaeth, ac am y drafferth ddymunol oedd ngn a hi.

Yn y Cywair Lion

Yn y Cywair Lion. Sjaradai pregeth wr yn gryf o'i bul- pud yn ddiweddar ar Ostyngeiddrwydd, gan. ymosod yn ddiarbed ar^ymffrost a balchder, a chyn terfynu, meddai, 'Fi yw'r cyfrianiiwr goreu yh yr eglwys hon. Yr wyf yn esiampl i chwi igyd" Yroodd run o'r cyhoeddwyr hynny a fyn gredM. mewn ysbrydoliaeth eiriol yn gwneud yr hysbyBiada-u un gos Saboth tua deufis yn 61. Yn ei lawyr oedd hysbyseb o gyngherdd israddol Dedd i'w chynnalyn y gymdogaeth. Y geiriau cyntaf oedd "Look out! Look out; Look out! Darllenai'r hen frawd y geiriau hyn gycla pliwyslais a goslef ddrainayddol nos dychrynu mwyafrif y, gwrandawyr- It < I Dywedai'r hen batriarch Dr. Harries mewn cyfarfod y nos o'r hlruen y chwareuid Golff ym Mhorthcawl ar y Saboth, a bod y Cinema yn agored air y dydd hwnnw. 0,' ebe wag- oedd yn gwrando, dyna esboniad ar sym- udiad1 chart if a nr. fel fife rv -DrohqAipri i r Bortheawl J. P. I

0 LAN TAWE

0 LAN TAWE. Y mue,r eglwys yn Mt. Zion, Aber- tewe, ne-wydd ddathlu ei Jubili. Ym mhlith y rhai a fu"n gwasanaethu yr oedd y Prif Athraw Edwards, D.D., Caerdydd, avr Parch. John Thomas, M.A. Sutton (Lerpwl gynt). » Daeth tyrfa fawr IL wrando- iir, y Parch. Jno. Thomas, M.A., nos Iaij, yn Mt. Pleasant. Llawenydd i bawb yw gweled 10dt y Parch. E. Worthing mor llwyddiannius a hapus gyda"ibobi yn Mount Zion. < Yn ddiweddar bedyddiodd y Parch. DI. B. Rich,axds, Brynhyfryd, un o'r 'Royal Navy," un o'r,,gynulleidfa, oedd, wedi dod am dro, iac am gael dilyn Iesu yn y, laeHydd cyn myned i"w orchwyl mewn dyfroedd mawrion. Ufuddhaodd merch ieuano yr un pryd. ♦ » • Fioxe"r cwrdd mawr o'r blaen, wedi pregeth rymus gan y Parch. W. T. Hughes, Cwmtwtrch, oedd yn gwasan- aethu, bedyddiodd y gwemidog dldau wr ieuanc, un a honynt yn perthyn » i'r Fyddin, ac i ddychwelvd i'r^gwers- yll tar unwaith, ond am dalu gwrogaeth i Gapten yr Iachawdwriaeth cynmynd. t It Y Parch. W. F. Knight, Mjanselton, wedi caal gal wad i Nun- eaton yn Swydd Warwick. "Ap AQUILA.

o TABERNACL PWLLHELI

o TABERNACL, PWLLHELI. Nid yn iaml y ceir hanes yr eglwys iiichod ar dudalenau'r 'Seren,' er hyny, y miae agwedd lewyrchuis ar yr achos o than weinidogiaeth y Parch. H. H. Williams, ac olion sicir o fendith vr Arglwydd ar ei ddyfodiad i'n plith. Y mac 10 o ddeiliaid yir Ysgol SuJ wedi dilyn y Gwaredwr yn y Cedyfld, un lbrawd ieuano ar ei ymweliad, a chartref o Kinmel Plark Ciamp, ac yn sicr, hyfrydwoh yw gweled ein bechgyn tra font oavio Uniform y brenin daear- ,01, yn gwiisgo, am danynt yir Arglwydd lesm Grist. Mae"r rhy;fel erchyll wedi 6En ham- ddifadu. o bresenoldeb llu mawr o ddynion ieuanc gweithgar yr eglwys, a theimlir y goiled yn fawr, yn neill- tuol felly yn Yr Ysgol Sul. ond yr ydym yn liyderu trwy ddylanwad pre- g-etliau grymus a gweithgavweh diflino ein lianwyl weinidog y ceir gweled gwiawr- làrw achos da etol. Fel yr awgrymwyd, ? ? mae nifer fawr o'n beohgyn wedi en g?asgaju ar hyd aIled y wlad, ac ar y Cyfan- dir, a diau y bydd yn llawenydd iddynt hwy a llu eraill o garedigion yr eglwys ym Mhwllheli a ddeall fod yr undeb a gymerodd le yn ddiweddar cyidrhyngom ia."n parches weinidog wedi profi yn un hynod o hapus a llwydd- iannus, a thytstiolaeth y dref yw mai ffodns oedd,ytm i sicrhau gwasanaeth -i,.x,irnArinti mor odidOQ". H. J. JONES.

Ii EWCH YMLAEN

EWCH YMLAEN. Barchus Olygydd,Tua deufis yn ol gwelais hysbysiad o'ch bwriad i ddwyn allan gyfrol o'ch barddoniaeth Saes- neg oddiar hynny bu tawelwch mawr. Mynegais yr hyn a ddarllenais i gylch bychan o gyfeillion, ac yn hollol ddidraffierth cefais addewid gan chweOh y prynen I-. gopi yr un. Yr wyf yn tra hyderu nad ydych wedi digalonni, a derbyniol fyddai gair oddiwrthych drwy'f Seren. Hwn yw dydd y cen- hedloedd bychain a llwyr bryd beliach yw i feirdd a llenorion goleuedig ein gwlad fyDe" neges ein dyheadau a'n delfrvdau mwn iaith a ddarllenir yn fwv neu lai ledled y, byd. Ni wnOii hyn ni yn llai o Gymry, a rhoddia-i fantais i eraill na ddeallant ein hiaith i farau drostynt hwy eu hunain pa fath Ibobl ydym 0 ran an- sawdd feddyliol, &c. Yir ydym hyd yn hyn wedi barddoni a lleiiydda gormod i ni ein hunain, a digon i ni dros amser yw y cynhaeaf a gasglwyd eisoes i ysgubor na egyr ei drws end i allwedd Cymro. Pan yn Iwerddon dro yn ol gofyn- nodd cyfaill dysgedig o Wyddel i mi y rheswm na chanai ein bteirdd penaf yn amLa.ch y,ll Swesneg, ac ni Blhredai ef mwy na ninnau niad allent. Dad- leuai nad oeddym yh gwneuthur iawn a'n braint, fel gwlad a gynysgaedd- wyd a'r nefolddawn tawen i fesur mor lielaeth. Yr ydych yn cuxldio ariaii eich Arglwydd yn naear hydferth eich hiaith, fel na allwn ni jpstroniaid eu gweled,' meddai. Hwyrfrydig ydymni i ddeall ma.i goruchwylwyr ydym ar bob daionus rodd, a chymaint oangaeh ei ysbryd oedd y gwr mawr hwnnw, yn Hebrewr o'r Hebreiaid,, a gwlad- garwr foior a.ngherddbl tel y dymunai fed yn anathema dros ei frodyr, sef ei genedl yn 01 y cnawd. Cyffesai ef oi fod yn nyled1 pawb, a. cfxyhoeddai'r hyn a ymddiriedwyd iddo ym mron pob tafodiaith lafareclig, drwy hollfyd udnabyddus ei ddydd. Cam i'r iawn gyfeiriad Y' Wr presennol o hen emynau tJymru, ond llawer gwell na hynny fyddai cyfanso-ddi rhai new- ydd yn Saesneg gan ein hemynwyr eneiniiedig, fel y, gwelai byd ,cyfan ni ar ein goreu. Beliach, "y, biy^B i Giyim- rtuÁ, a Chymru i'r byd." J Yn gywir, RHANDIR. [Derbyniasom tuja 80 o enwau am y gyfrol. Disgwyliem tua 300 eyn anturio cyhoeddi. Hysbysir ni gan lawer ffrind ar ein teithiau fod yn eu biryd aufon eu henwau inni. Eisiau rhywbieth mwy gendant na hynny sydd arnom. Rhown addewid i'n cjfaill Rhandir yr a'r gyfrol i'r wago- pan ddelo enwau 200 i law.GOL.1 --0--

1 ABERTAWE

1 ABERTAWE. Gwysiwyd Mr. Price, gweinidog Bethesda. o'r dref hon, o flaien yr Yn- adon, y dydd o'r blaen, a dirwywyd ef hefyd. Cyfaddefodd Mr. Price a'r rhai oedd gydag ef eu bod yn euog o'r trosedd y cyhtiddwyd hwy yn ei gylch, set, gwrthod talu'r 'D'Hth Eg- lwys.' Gwnaeth y gwr parohedig g- I lurharl byw ar anheh y dreth mewn ^eiriai pwrpasol. Hapus iawn oedd ei gyfeiriad at ymdrechion Joseph Har- ries (Gomer), ei ragflaienydd enwog, a gweinidog cyntaf Bethesda, dros gyä- roodc-ldeh cre?yddoL. Y Sul, Medi 23, yn Methesda, bed- yddiwyd niaw gan y gweinidog, adwy chwaer yng Nghapel Gomer gan R. 8. Rogers, B.A., bugail yr eglwys. » Cyfarfu'r Gymdeitlxas Zenanaidd (Cylcli Abeitawe) yng Nghapel Gomer prynhawT- dydd Iau, Medi 27ain, a chaf wyci cyf lariod, gweddol, mae'n debyg. • Cymei yr Armag-edon Fawr dreth gyson ym mywydau gwyr ieuanc y dref a'r cylch, ac anaml yr ehed dydd heibio heb ddwyn i ni newydd prudd. Cerddir heolydd y dref »an ugeiniau o filw* anafus. ond siriol fel rheol. Cwyno dibaid svdd yma, fel yn mhobman arall, gan weithwyr, ar gost byw, ac nid yw'r ychydig a delir ar ffurf War Bonuses' yn. ddim braidd igwrdd i'r crogbris aofyniram nwy- ddau Hyd nes y bydd Rhondda wedi gosorl penar yr o wa, ofer disgwyl i'r anesmwythdra mawr a'r aflonydd- wch ym mhlith llafurwyr lonyddu. JOHN JONES.

0 TYDDYNSION ARFON

0 TYDDYNSION, ARFON, Cwrdd Ordeinia. Prynhawn ddydd Gwenec, Medi '21^ ordeiniwyd Mr. T. Clement Davies o GolegBangor yn weinidog ynNhydd- ynsion. Brodor o ardal enwog Blaen- waun yw Mr. Davies. Yno y, ganwyd ac y magwyd ef, ac yno hefyd yr anhogwyd ef i gysegru ei ddoniau a'i fywyd i waith y, weinidogiaeth. Rhodd- wyd datgianiad o synxadau uchel ei fam-eglwys am dano yn y llythyr a ddarllenwyd oddiwrth y, Parch J. D. Hughes, ei wéinidOg, a chymeradwy- aeth uchei y Parch. D. W. Phillips yn y cwrdd ordeinijo. Am ddau o'r gloch y prynhawn gor- lanwyd y oapel yn Nhyddynsion, a chafwyd eyfaxfod, a hir gofir. Y Parch J. Arthur Jones, Bangor, oedd yllyw- ydd, a dilys fod i'w iywyddiaethddfe- heuig ef ran bwyisig yn llwyddiant yr oedfa. Dechreuwyd gan y, Parch. E, M. Rowlands, Porthmadog, yn effeithiol iawn. Yllia anherchwyd y cyfarfod gan y llywydd, a tharawodd y nodyn cy- wir trwy ddod i fyny a'r tri anhepgox i bob llywydd mewn cwrdd o'r fath, sef, egluro'r amcan, bod yn fyr, arhoi y cyweirnod cyiwtir. Difyr iawn oedd gwrando ar Mr. John Griffiths, Gwarhos, yn rhoddi hanes jr alwad, a chadarnhaodd Mr. Davies ei dderbyn- iaSl ohoni. Yna darllenwyd enwau nif- er mawranfünoddl air i ddymuno'n ddia i'r [uniad, a chlywsom enwi, ym mhlith y liiaws, y Dr. Witton Dav- ies; y Parchn,. Dan Davies, Aber- gwaun; W. M. George, B.A., Rhyl; O. M. Young, Dinas Cross; L. G. Young, Mynachlogddu; R. G. Roberts. Caernarfon; Di. R. Owen, LlarlgoUen; Llwydrudd, &c., &c. Darllellwyæ dau o'r llythyrau,, y naill oddiwrth y "Parch J. D. Hughes, a'r llall oddiwrth Mr. Griffith Williams, ysgrifennydd eglwys Llithfaen, a fydd hefyd dan weinidog- aeth Mr. Davies. Oafwyd anerchiadau gan y Parch. D. W. Phillips ar ran j^glwys Blaen- waun, a chyllwynodd rodd o ljfriau; Mr. Lewis Jones o Dyddynsioiu Mr. Lloyd Jones, iar ran pobl ieuainc Ty- ddynsion, a chyflwynodd yntau rodd werthfawr1 o lyfrau; y Piarch. Dan Jones, Penrhyndeudraeth, ar ran of- rydwyr y Coleg; Mr. J. Vaughan Morris, cydweithiwr a Mr. Davies yn y Y.M.C.A. yng ^ghaernarfon; y Parch. R. Edwards, Penygroes, arran cwrdd y Gveiiiidqgion,; Plenydd, yr areithiwr dirwestol hyglod; adiwedd- wyd yr anerchiadau gan elriau doeth a birwd o eiddo'r Piarch Mr. Davies (A.) Abiererch. Rhag i'r cyfarfod fod1 Yn ddim ond cwrdd siarad gaJwodd y Llywydd air Mrs. Griffiths (Llinos Men- ai) i ganu, a chanodd yn swynol odiaeth yr hen don D fiad.' Yna rhoddwyd y gofyniadau arfer- ol i Air. Davies gan y Parch. H. H. Williams, Pwllheli, ac atebwyd yn ddioeth a chryno. Qffrymwyd y weddi gan y Parch. T. M. Reed, Garn. Traddododd Mr. Williams, Pwllheli, bregeth siars i'r gweinidog oddiar II Tim. 4. 5, a chafwyd un o'r pregethau mWJlaf ooeth a detholedig a glywyd eriioed. Dilys fod Mr. Williams yn un o bregethwyr coethaf ein ptilpud; a chlywsom ei fod yn hynod lwyd<|ianus yn ei fiajes newydd ypi Mhwllheli. Fel hyn y daeth i derfyn un o'r cyfarfodydd ordeinio goreu, heb1 na siarad ofer na gweniaith, na dim o'r cyfryw drwyddo draw; ac os biu'r oyf- arfod yn ernes o weinidogiaeth ein ha,nwy,l friawcl, diau 'efe a modir, a ddyrchefir, ac a fydd uchel iawn.' Clywsom i'r Parch. J. Arthur Jones biregethu siars i'r eglwys yn hynod o afaelgar, y noswaith fiaenorolv pryd y pregethwyd hefyd gan weinidog gall- l HOg Nefyn. Pregeth wyd am ddoo- fore r Gwener gan Mr. Thomas, Nefyn; ac Iam hanner awr wedi chwech yr hwyr gan Mr. Wiliiiams, Pwllheli, a Mr. I Jones, Bangor. oi R. E.

I Hanesion Crefyddol

Hanesion Crefyddol. aalem, relinwen. Jslos Fercher a dydd furo., Medi 19 a 20, cynhaliodd yr egfwys uchod ei dhyfarfodydd blyn- yddol, pryd y caf wyd gwasanaeth dau o bregethwyr ieuanc yr enwad, y Parch G-wilyra, Owen, B.A., Ferndale, a;)r Parcfi. J. Jubilee Young, Felinganol. Daeth cynulliadau lluosog ynghyd i wrando ar jy, brodyr ar eu goeu yn traetlm'r hen hanes. Arhosed bendith Dill w ar y weinidogaeth. Caersaleim, Caemarfein. Sul aLlun, Medi 236%iii a'r 24ain, c Medi 23ain 24ain, cynhaiiwyd cyf- arfodydd blynyddol yr eglwys uchod. Paxc h u., Y gwahoddediglfen o-eddynt j Parchn. T. Idwal oJnes, Rhos; a J. Arthur Jones, Bangor. Traddodwyd yr efengyf gyda hyawdledd a neith. Cynulliadau mawrion, a gwenau Duw yn amlwg yn ytr holl gyfarfodydd. Pontprcinllwytd, Brycheiniog. Medi 2 a 3, cynhaliwyd cwrdd blynyddol yr eglwys uchod. Pregethwyd gan y bro- dyr W.- A. Williams, Pontypridd, ac E. W. Davies, Ton Pe,ntie. Y moo liu o wrthdystwyr cydwybodol yn gweithio yn y cylch, a. hu. un o hovnt gyo. Teifi Davies yr opdfeuon. Carmel, Pont Hi w. Cynhaliwyd cwrdd1 blynyddol yr eglwys hon Medi 9 a 10. Gweinyddwyd gan y brodyr,, E. Llwchwr Jones, Bedwas, ac E. W. Davies, Ton, Pentre. Cafwyd cyrddau bendithiol iawn. 'Pdnylbanc, 'Amanford. --Saboth, Medi 16. cynhaliwyd ein cwrdd blynyddol, pryd y caed1 gwasanaeth j brawd E. W. Davies, Hebron. Ton. Pentre. Treuliwyd vma amser dvmunol. Seion, Talyiwejnn. Y Sul cyn y di- weddaf ymwelwyd a'r lie nchod gan y Prifathraw T. F. Roberts, M.A., a Mr.. D. J. Saer, o Aberystwyth, ar ran Trysorfa'r Eglwysi Gweiniaid. Pre gethodd y, Prifathraw ddwy bregeth fuddiol ac addysgiadol oddiar loan 14. 11; a Maro 6. 34. Yr oedd ei bre- gethau yn cLal cysylltiad uniongyrchol âr Gronfa, ac anogwyjd ni yn daer gan y ddau foneddwr i wneud ein rhan yn yr ymdrech. Arwydd er daioni ydyw g.weled: dynion 9 safle 'a dylan- wad yn yr enwad yn teimlo cymaint diddordeb; yn llwyddiant y mmli4 ao yn angenion eglwysi gweiniaid j: wlad. Hyderwn y 6ydd i'w hymweliad greu brwdfrydedd ji1 y Ile, ac nad Yw r hyn |a wnaed yn Seion bnd ernes o'r hyn, (a wna eV. Bethesda, Abertawe. Cynhaliwyd1 cyfarfodydd blynydol yr eglwys hon Sul ja. nos Lun, Medi 9-10. Y" pre- gefhwr disgwyliedig oedd y Parch. Jubilee Young, ond rhwystrwyd ef i ddod gan afiechyd. Llwyddwyd i gael gwasanaeth y Parch. J. Lewis, Llan- elli, a thraddododd bedair 0 bregethau rhagorol iawn. Cafwyd cyrddau gwir Iwyddiannus. Triiimairain. Sul, Xedi 23, cyn- b,aliodd y Bedyddwyr yr ardal eu cyf- arfodyp-d blynyddol, pryd y aethwyd ar yr acfilysur gan y Piarch. Morgan Jones, B.A., Whitland. Syl- faenodd ei s-vjwadau, yn fwyaf neirtuol ar gariad, a. chariad1 ydyw cyflawnder y gyfraith; felly, nid oes angen dywed- yd na- ladd/ óh cynwysa'r gorch- .ynw y lsia'r gorch- ymyn newydd yr 'hen orchymymon. Wel, mewn gwirionedd 'cyfarfodydd heddwch' oeddynt. Dtgon 0 dywalMi gwaed,' meddai, ataliwch y .) rhyfel,' ac yn wir yr oedd yr Amenau aglywir yn y cyfarfodydd yn tangos fod y bobl yn dyheu am heddwch. Yr oedd wedi gwofreiddio y gymdogaeth a'r go-nhadaeth hedd. Yr ydym yn gwy- bod yn eithaf da beth ydyw lamcan y rhyfel, sef lladd deng miliwn—o flodau ? dyjioliaeth—a gwario 24 biliwn o bunau Dyna; i chwi amoan y inarch coch. | Melys, mwy, eto o gyfarfodydd o'r fath. yn llawn o dangnefedd. Bedyddiadaa. Tabernacl, Caerfyrddin. MoR 21, pedwar, gan y gweinidog, Parch. E. I Ungoed Thomas. Penuel, Ba ugor. Sul, Medi 16, bedycldiwyd pedwar,. gian ein par elms j weinidog, Piarch. J. Arthur Jones, ) Cemaes^ §ir Benfro. Sulv Medi 9.. j ibedydiliwyd deg, gan y gweanidog, S. .G. Biowen. Eraill yA dJÍJsy.