Teitl Casgliad: Herald of Wales

Sefydliad: Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Hawliau: Nid yw statws neu berchnogaeth hawlfraint yr adnodd hwn yn hysbys.

Gwylio manylion cyfan

Cyntaf Cynt Llun 2 o 12 Nesaf Olaf
Full Screen
15 erthygl ar y dudalen hon
EIN IAITH EIN GWLAD 1 CENEDLI

EIN IAITH, EIN GWLAD, 1 CENEDL. (GAN "AWSTIN.") Yn swn rhmd y magneiau a'r cyflegrau, dvild Sad writ, bu farw yr lien Gadindog. Argiwvdd Roberts, i-i-c er Ti nid Cymru ydotxkl, y mac ci gy.syllti-ad-au agos gyda r liana a o tiymru a chyda pher^umui ne-ill-I duol, yn enwedig yn Sur Gaerfy tddin, wedi dyjnbau y dyddordeb a deinilir yn hazies arwr Canclahar. Wedi eroesi i Ffrainc, vn pi i ail-enyn tanbeidnvydd y mihvyr Indtakld, yr oedd pan glafychodd dan oerfel a ^arwdcr yr hin. a-c yei ben yn nghanol y rhyfel. Cof genyf am yr adeg pan waboddwyd et i dderbyn anrhydedd bwrde-isdrelol Caerdydd, ac er mai fei C«idfridog Prydeinig yr anrhydeddwyd ef, credai llawt-F v pryd hyny mai Cymro ydoedd. Rhoddodd ynha u ar ddeall i'r jjwydd- fodolion nas gallni hawlio fk hau Cvmrodg, u gwvT pavvb erbyn hyn mai Gwyddel o Araedoliaetii oedd. 1 Cd'a.iP calon iddo. a chanddo, er's j biynyddau maith, wild y Cad?ridog Syr | Jamt-s Hills-Johues, Dolaticot-hi, a bu. y ddau yn swyddogion niilvrrcl gyda'u g-iiydd yn India am Javver iawn o nmser. i'eliy, byddai Argiwvdd Roberts yn awr ac yn y man yn treulio wytimosau ar ym- weliadau a chartref ei gyd-tuddugwr yn Sir (Jaerfyrddin. Ar un o'r adeyau hyny bu yn anercb. cyiartod yn Llanelli, a chan ■ mai anog pawb i uno a'r fyddin oedd ei amcan, os nid ei destyn, derbyniad lied wael a gafodfl. Diehon mai gwell fuasai i'r iilad pe In ddem wedi gwra.ndo mwy Ilrnu. a dichon, o'r ochr srall, mai gwell i'r wlad, erbyn hyn, fuasai fod Arglwydd Roberts wedi pregethu mwy ar bwysig- rwydd gwil-fcdcioic. (b a llai ar orfodaetti. Gan nad pa un sydd lav>n, y mae y rhyfel ■ .t waedlyd bresenol wedi taflu goleuni > lusvydd ar yr alwad i'r gad ac ar baro- ioadau dirgel n dicliellgar gelyn y gwyddai Arglwydd Itoberts ry w bet h am dand yn y dyddiau hyny. < :I: -,)n am farwokiBth yr hen nad- fridog, dac-th hefyd newydd am gyinewid- iad yn asgo Ymheiv.wdwr Germani. Mewn at ei fyddin y mae Owilym yr nfyd wedi troi ei gan, fei y JlW yn gahv 1 ur ei filw.vr i barotoi am amddiffyn eu gwlad a'li haehvydydd en hunain, yn lie bygwtli meddianu Ffrainc a a Hwsja. givir yr banes, y mae y gwalc-li yn dechreu gwi» neb yn .gwybod pa le y mae wedi ei gladdu. Canal A. J. DerJel haner can miynedd yn ol T'e g-.Telai sant o < iymro Fradvch.vr yn y nef 1'c'l ambell un adwaenir Y n awr mzwn gwlad. a thref, To regai Lrb yn wybod A thaflai'r adyn eas 0 uuehder m't y nefoedd 1 annwn at ei dras." r gorongrvryr Undeb y ('ymdeitbnsau Cvmreig mid oe: angen son am beth felly yn awr. a da genyf syivri fod blaenoriaid yr rndeb hwn wedi cychwyn mudiad er dathlu rum-c-ar-mlM-yddiant Owain Glyn- dwr. Mr R.hy? PhdH?p?, A bertawe, oedd yn llywyddu cyfarfod dydd Sadwru, am fod Mr Lleufer Thomas, Ynacl Cyflogedig f'onl.ipridd, wpdi cael ei alw i (jacl" fyixidin i areithio yn y ffair ar ddded- s'Ayckl gv.ei-ion a meibion yr aniaethwyr idar. faner Prydain i amdditfyn ^•i M;svnderi\vv, eu iaith, eu gwVj*d, a'u Cfi.fedl. Gwnaeth y sMrndwyr yn iVghaer- •. ij rtldir» cu gwaich yn fedra«, a gwnaeth yyn Xghastellnedd yr hyn aUasent liw>-+hau i gyfanu CNinru ae uno < ymrv. Penderfynv.-yd 1'cxl eyfarfod 4. b!^r\ddol 'yr Undeb i gael ei gynal yn I Abf; dlog, fel y wynvhiodd y P 'led-wydd becligyn Llandyfri a lminau ereill i ymresrtru yn v fyddin. y map am bell waitli wedi adrodd gvdag arddeliad bias Gogerddan." "Mewn r-hai ardal- r.dd Sa?snigaidd y mae galw wedi bod am gyfieithiad, a llwyddodd yr offeiriad i gael gwednidog y Bedyddwyr yn Nglyn Ebhwy, y Parch. Eliasaph Edwards, i gyfleu i'r anw-N. bodusion unioithog y port read grymus hwn o appeliad ardclei-chug y fam at ei mab. Gunrr pob Cymro am dati- Dy fam vryi fi, a gvrell ga-n fam It* golli'tb. waed fel dwfor, Neu i gorff y dewr, Na dcrbyn bucligcn llwfr." Wel, dyma'r eyfieitliiad. a gobeiLhio yr vf y bydd yn ddefnyddiol yn ed ffurf ne^-y

I INEWYDDION LLEOL AI CHYFFREDINOL I r

NEWYDDION LLEOL A CHYFFREDINOL. — r — BRYNAMMAN. I Diddorol o hyd yw gWi'l'd yr hen dadau a'r in a ma u da yma yn did i gynnal cyfar- | iodj-cld ymo?yngol i ddiolch a.m v cyn- hauaf, ac yn gwneud y fath a berth i gadw yr arferiatf hwn yn fyw yn y lie. Mae eglwysi y gymdogneth, yn ddieithriad, wedi bod wrthi yn cl¡er eleni eto yn cyn- 1M1 cyl'arfodydd di-olchgar-.vch, a beth mvry naturiot na diolch am roddion y Net ? Pylem ddiolch Jiefyd am y waredi- neth fawr ydym wedi g-a I yn adeg y rhyiel ofnadwy lion rhwng gwledvdd Ewrop, pan mae miloedd o'n cyd-wladwyr yn s-yrthio yn ebvrth bob dydd i dan a bwledau'r gwahanol alluoedd; Xefoedd a wyr faint sydd i ivn/d vn ebvrtli eto. °* Cynhaliwyd yn y lie hwn, nos Sadwrn, gyngherdd wladg-arol er budcl Trysorfa. Uenedladhol Tywyseg Cymru. Arwein- iwyd y cyfryw gan Syr Stafford Howard, f.iarielli, yr hwn roddofid g>"fran dda i fndd-fwleh y symudiad cenedlaethol hwn. Llyivyddwyd gan Mr. D. W. IA-v;is, F.T.S.C. rhaglen God Save the J' "I) 1 v 1 4 t1 King," "Belgian National Anthem, Kule Britannia," fa.nta.si-a, "Albion, gan y Brynamman Orchestral Society; (-or plant Krvnamn>an, o dan arweiniad Mr. John Clun Williams, Llandilo-road; nifer o alawon cenedlaethol gan gor cenedl- aethol y lie, o dan arweiniad Mr. Edward Fvans, yn cael ei gynorthwyo gan y Bryn- ammafl Orchestral Society; unawd, Miss -v; u i w d, I Mary I>avie«, Llandilo-road, gyda ch.vfei1- i jant gan y gerddorfa linynol; unawd ar y coined, Mr. W. Llerwellyn. I ddiweddu canodd y cor i- rl-3,tnv 0 Y r.;aivr, yn cael ei gynorthwyo gau y ger- ddorfa, y ddwv gydga n "Uod Bless the rin.Pce of Walc-s" a The Nations are now the Lord's." Caf'wyd cychwvniad da i'r rhnn olaf o'r gynghordd g-an y Mor- r i i-t!t o l gan's Orchestral Society, o dan arweiniad Mr. Tom Morgan, set yr alawon cenedl- aethol Marseillaise a The Russian Ttynin"; cydganan gan gor y plant; detholioKl gan y Morgan's Orchestral Society nifer o alawon Cymraeg gan gor Evan Madddcrr; unawd gan Mrs. M. E. JOKCR- unawd ar y clarionet gan Air. Jonah I!van-, Banwen. I (idiivedflu gyngherdd canodd cor Mr. Maddock, yn cael eii gynorlhviyo gan y gerddorfa, Y gydgnn, When His loud voice in t.hunder spoke/' Y Sabboth a nos T.un diweddaf, cyn- hMiwyd cyfarfodydd lian-er blynyddol yr i eglwys yn Gibea, pryd y gwasanafethvryd gan y Pareh. B. Auams, B.A., Cwmtwrch I gynt. a'i- Pai-ch. Thomas, Llang-adog. Pregethodd y ddau gyda nerify a dylar- I v/ad da ar hyd yr wyl. fhieth ynghyd gymilliadau lliosog o'r gwalui.nol eglwysi. Da gcnyni wp.1'd fod gweinid

CWMAMMAN I

CWMAMMAN. I Yng ngWMe?od y D-dfn-n dechreu ii .g\ ¡:.ithio hen leÏE'l )lórg;n' felly ni bydd an?n i'r gJowyr ffraeo yng nghylch yr enwau Coed-duon a Thynywern. Mor ddi- duro y ca :imh°-Il tie;won el anf?nvoH, cn'dc? ?i rhaid mwyach lod yn sant fel Dewi, Teilo, neu Tybie, er cel yr enw ,q>di ei ?ysyl!tu a thr&f, 1wn bmtivf, fel j y prawf Hopkjn"town, Trt'-fan. a Ueoedd eraill. Os na fvds bdn i wastraffu pi mewn gweddi, oherwydd ni theithb. ei yrr bil heibdo'r cwmwl agosaf, He er fod Duw yn gostwrig ei glut" i wrando cwynion, ni (klaw yn ddigon isel i weddi'r dyn hunangar gyrraedd ei glyw. Bu Mr. Rhys J. Huws, Bryn Seion, yn darlithio ar Serch a Rhyfel" yn Aber- tawe nos Iau diweddaf, a ohawd gwl-edd-i j: Llon^yfarchwii Edrfd a'i brica ar ddyfcdxad eu cyntaf-nnedis—genetii fraf. IJvderwa na fydd y bactgen "5 yn hir, oherwydd prinder meibivii sydd heddy w Da g-enym f,,d r Cynglorrr "David Jones wedi ei ddawis yn checker dan Gwmni y G.W.R. Nid cthucker cotier, er fod angen hwnnw mewu ambeil ger'oyd weifhiau, ond checker." Dyn yw hwn i ofalu fod y cyfrif a'r .pwy.sau fel byseda y clock pan JDai"n chwech n'r gloch—-yn gywir i fvnv. ac yn gywir i Jawr, Seisnig, Straight itp, straight down." At-. W. O. Parry sydd wedi ei ddpwif; gan y t'yngor Dine^ig i lanw lie Mr. Gil- bert Davios, aanitarj- in^ec-tov f %urvc.vcr y Cyngor, tra y bydd Mr. i>avii(^ yn rhyfela. Sicrhaivn foci y dewisiad yn un doeth. oherwydd w'r Cyngor wedi gwneud dewisdad ffol eriOt:d. # 711, Cwyno sydd mn y dull v rhenir arian y Prince of Fund," yn enwedig yn riian ncha'r DdFrnl, a. deallwn fod abertli yn dWYll ei gosb. Nid wyf yn dweyd fod neb yn cael gormtvi, and fod rhai teilwng yn cael eu croppio.. Pwy erioetl glywodd am rami arian- o'r farth yn. ol y rhent ■delir'r Synnaf fod dynioa profiadol yn Y ma amll wr bach yn medru gvviicud Ifwl mawr o 4ioiao ei hun. Medd- ylier am bregethu yn erbyn y rhyfel hon yn y Gai*nant. 10r gwaesthed eiu sefvllfa ni weith wyr, tic er lleied ein rhyddid yn Alhryd iin, yr yclym yn boM liollol lhytld- ion o'n cydmarn a llafurwyr Germani. Er engraiilt, pwy yn Germani feiddiai ddwe{vd gair yn erbyn y Kaisar, ncn'r wlad, hetldyw!' Nid proli. iinply,rwyrlnÜth y Garnanf, ag anhap tost, ac y mae d-an driniaet'i fedrus Dr. Richmond. :1 ? ? # ? Da genyf i'm pregeth fer i'r ]?ap)thwyr gyrraedd yr amcan, sue fod undeb i'w ehyohwyn ar unwaith. Hyderwn nad un wan a glasdwraddd fydd, ond y petli gwirioneddol. :I{< Troiais i welVI ffryndiau yn y Garnant pa, ddydd, a? Avedi eistedd, gwolwn yn llygaid coehion ehwyddedig y gwr i'r I wraig eu bod wedi bod yn wylo'n hidl, gallwn fedire. erweiniodd y gwr i ystafey aj%all, iJangosodd i mi vr achos o'r tristweh. Yro vr oedd tua 500 0 wnion bycliain mcnn padell yn ha rod i'w picklo. John Jones. I

minion AMAN I

minion AMAN. I Mwyn yw arddeall fod Mr. J. Thomas, yr hwn benodwyd yn is-feistr yn yr Ysgol Ganolradd, yn fyw. ac yn 

Advertising

I  ■BB SbBB" r-i f fl 9 » IWnHHft

TAMiElDIAU AEVSRYWIOL

TAMiElDIAU AEVSRYWIOL. "Ymaith ag ef, croeshoelicr ef." Y mac'r ysbryd fetidianai y bobl hynny waeddodd y geiriau hyn wrth yr Hwn gerddai oddiamgylcJi gan wneutliur daioni," ac ni chaed twyll yn ei cnau," nior fyw ac hagr mewn rhai pobi heddyw ac ydoedd yn Llys Pilat yn agos i dd wy fil o flynvddoedd yn ol. Y llJao'r rhyfel ofnadwy at- gyl'amlir Ewrop y dydtliau hyn wedi tyunu albin i "ole dydd" v rhitfweddau prytiferth ihynny orweddent ;uegj.-> >IL gudd J'ng nglialonau eannoedd oil cyd-wladwyr. Os tym-wd eu ham- gylchiadau yw nifer o honynt, gvvnant en goreu i e.-mwythan blindorau bywyd y rhai ddioddefant waethaf o herwvdd y ditiod ar fy wydau; tuj os cyfoethog, i-ho(fdaiit yii d(ii-,ital a (librin o'ii jiiijr a'u harian er lleddfu elwyfau v trallod- edig. Gofahmt na cha' teuluc^dd cu gweitliv.r anturiant i iapa y gad weled eisiau dim o anghenrheidiau bywyd. Rhoddant eu palasau yn rhq}d a rhad yn gartrefi i'r ft'^aduriaid drnain o ik^rium. Ant o dre* i dr." i gj*mhell v hobl ifflic i. \mre~>lri. a byddinoetld i'rydain, gan ddangos y perygl i'r Fllmvn ffroenfalch anrbihio ein gv. lad as na ryniusir ein cad-reng in. Unrl er gwneuthur o ambell on y cyinwynasau (.Irist-debyg hyn, lhsfa 3-r a arnynt —' I'r gross a i'r groes a. hwv- Cerdda Daioni ar hyd llwybra-u geirwon bywyd. Clyw ochenejdiau y dioddefwyr. Cydia yn eu Ilaw, ac arweinia hwynt o ddytioedd Mara "at ddyf roedd Elim bywyd; a'r truciniaid yn cu hing, o dean gyffyrddiad tyner Haw a loenditbion. Daioni, a sibrydant—" Os bliii a c-iyaled yw b\ wyd, y mae'n wenth ei fyw ond eael cwmni hwn ar hyd y daitli." Ond torra lief aftai'c\r Eiddigedd ar draws "lief ddistaw fain y dioddefwyi-—" I'r gToes a ef." Byrr yw hyd teyrnesdad HunanoWeb ac Eiddigedd. Eu gorseddau a grinant yn luan Ond Daioni a deyraasa yn oes oes- oedd. Hyfrjd a melya yw perarogl ei gyiriwyna^au. Ac ar Iudw y diuYSitr g-ro- odd y rhyfel ofnadwy hou,—fliwyth HunanoMtjb, rhaib, a Ulrlch want ffiaidd —-fe dyf blodeu amryliw a pheraroglus Daioni; a'r lJbl a wa« ddant nid I'r gities ag- r-f." end" Aeth teyrnasoedd v byd yn eiddo'i'n Harghvydd ni a'i Grist bendigedig Ef Ilawenydd d gal on nan y f.'ynghrei riaid oedd y newvxld i'r Emden gwi-dd ei gvrfll. ar na faidd nrwyach gyllawni y dinystr ofn;wiwy wnueth i'w heiddo ar y cefn-lor. Ymf8amycliodd un bardd—yr hwn gyfenwa ei hun yn "Fardd Talcen Slip "—fel y canlyn :— Emdc.,n dwyllodrue, Gyfrw y?ddrwg, bevygl us, A gwrddodtl o'r diwcdd a'i meistres, Yr H.M.S. Sydney A roddodd gnoc- iddi, Nee gwneud yn goed ta-ti y filednes. Y Ceisar f y'n lleien Ar ol ei hoÜj Emden,' ,j diwehus fwstash geir yn gwynnu, Ac inae y ddau bigyn j ia-,te y dd? I Dan drwyn yr yniytyn j Fel gwywol laswelkyn yn crynnu. Wil frolfawr! Dy bader Oft'i-yma ar fyrder; Mae'th dynghed ei helyd yn ymyl; Ellyllon uffc mol A dd'wcd':m' yn sirio!— 'Tvr'cl anhJffi vn gadben, Wil a.nnwvl/ "Xis gwyddolll beth a weddiom megis ag y dylem yw tfimlad rhai gwedriiwy; y dyddiau enbyd hyn. Dyma'r modd y 1 darfu i hen sant o Gymro gwreiddiol wod«|to yn ddiwoddav;—" Diolch i Til Arghvydd mawr, am gwarfol gweddi eto. Ala o'n dda gmiou ni ga'l (bd at ein gilydd, er na wytldoii ni air y ddaear fawr yma i)Ctlt iiii ofyn i rj,i liltiv dweyd fed y Rwidaid lii'>sog yn gofyn i Ti ea lielpio nhw, le lizlc-,r Uei-iuaniaid heryd yn gwneud yr un petii, ae, yu dv>eyd wrtbon ni dy fod Ti am eu h-arwain i fuddugoliaelh, a wydJou ni ar y tldaear ni i Ti, ote na wnawn ni otvn i Ti fori yn iiiwtml. Bydd yn niwtral y # Y niae nn a rail o fechgyn yr Eisteddfod a'r pwipnd wedi ei gymeryd oddiwrth ei ii iii h at ti w(.-br." pf y Parch. J. J. Roberts i lo!o ''aernarfon). Kel bardd ehedegog y gwyr y Cv uii> fwjai am dano. Enillodd y goron genedlipthoi —Birkenhead ar Josua yn 187S, Bangor ar Arddercliog lu'r Alerthvron yn 1890, a Rhyl ar Dewi Sant yn 1S92. Bu dipyn o hclynt'lar ol dedfryd y beirniaid ar destyn y goron yn Rhy l. Os cofiaf yn iawn, dyfarnwyd -i lolo Caernarfon y goron ac banner y wobr o ugain punt, ac i'r Parch. Ben Davies, Pantteg, Ystaiy- fera, ddog punt. Dridleuai rhai beirdd y pryd hwnnw os oetld cyrnnsoddiad lolo yn teilyngii mwy o wobr nag un Hen, mai'r cyntaf ddylasai gael v wobr yn gyflawli, ac nas gallesid eu cyfrif yn H gyd fuddugol." # AV(,] iai,) e'r hen lolo, rhwysg-i lawr ei i'arddoniaeti, wedi ein gadael. Hedd i'w 1 well. D(, :K: Derbvniwyd yr ?pus?y'll?? ccSa" can- lyn ol i'r diweddar Ihsrch. W. Einlyn J Jono-i, Trcforis, oddiwrth y Parch. Air Jenkins (Ifan Afan), Moriah, l'enfi-o:— Dyn Uathraidd, a d ivn Ili-thri o?ed(i Nawdd amlwg i'r vsig, [Emlyn, Uchelitl oedd uwcliben dig- Yn ben addas boneddig. O'i Cryf, hygar, a llunioidd; Awdwr braf; bu'n dwr i'w braidd, Trwy oes o liynt hir, santaidd. Ar safon wir, safai'n wron,-ymladd W n a i Emlyn fel Crist ion; A dawn greddf yn lleddf a non G a'(M wiril)i egwyddorion. Bri ei goethus bre.-etha-Li,-a naws swyn Ei salm n'i ber donau, A'r mwyn gywair ennnau- Bore," llwyr, wnant bir barhau. Ein rhkiiol gan arweillydd,-a manwl Emynau eglurydd, Kwyliai'r don fel goleu'r dydd Ar lif aur ei leferydd. Mwyn gyfaill, brawtl mewn gofid-lon.wr Careclig i wendid, [odiaeth, A chur a lryes eliwerw lid Wnai Emlyn a'i wen ymlid. Treforis trwy ei farw—a welir Alewn alaeth yn weIw, T)ri,-y ddwyn o'r Derlwyn ei dw Briw dorrwyd,—bri y dcrw. Bywiog wr, hob ei gywirach,—o'i byrth Aberthai'n ddirwgnach, Ei a 11 or newidiwyd bellaeh A. m anetld bedd y Mynydd Bach. I gyrraedd nefol goron—ein Emlyri. Aeth er ainled loesion, TTfudd, dewr nofiodd y clon- Tiriodd gyda chantorion.

I LLONGYFARCHIAD

LLONGYFARCHIAD I Mr. W. J. William", Y.H-, Maer newydd Abemfon. 1911" Wedi,li,r. yindreehion-i'n brawd Daeth bri Aberafon, Ef i'r lie wnawd yn Far lion, 1 iaeli wr rhowd ci choron. I Williams felly'n hylQn-y rhoddir A rwydd ion parch calon, Ceir y lie mewn eywair lion Yn gwirio clod i'w gwron. Hb luddeel ar hyd y blwyddi—i'w lwydd Aeth i'r lan mewn mawrfri,. Yn ei nerth ger ein bron ni 'E gadwodd i ymgodi. Ar 000 hwn ceir rhosyn-,iii-a wenant Dar. eneiniad moesau, Ac i'w glod rhoddir yn glau Acllais pin parch mown odlau. I hygaraf rn,-orioti--c-in Williams I" c,'n (,ilir y, av.-rlio?i, Rhydd v dref en llef yn lion I'w dyn gwir sydd dan goron, Er borei-, oes yn bilr o hyd—rhinwedd Goronai ei fywyd, I'r Maer lion ei Iron, a'i fryd, Hofran wna clod yn liyfryd. I'r faN ceir clodydd eirian—drwy y wlad Ar led mewn dull (lyddii n, be Aliiesteg yn deg ar dan Yn gollwpg canig allan. Riiaid odd ei anrhnlofl(hi--a'i seddu Fel swyrldog i drefnu, A I- y Fainc fel i'r rhai fu Gwyneb y gwir fo'n gwenu. Rhif y gwlith o fendi,fl).ion-i Williams A'i anwylyd tirion, Gweled oe., lisb argoelion o hagr frad i rNI-YgO'i- iton. Rhaner i'w blant hir cinioca-a gwenau m?nndd a ^wirfoes, O! dalilT hwynt fhag dnio? Hyd dda hedd uAvch diwedd oes. Gor.-einon W. Wals ere (Talmai).

E I ENG LYN I ON

-E  ENG LYN I ON Gyfansorldwyd gan y diweddar Gwilym Wyn wecli gwrando y Parch. Gwylfa I Roberts yn darlithio ar y Pedair Briallen o Gymru." Gwylfa, fab hoewaf awen-wa-sffodus I A pJiedtaiv briallen; Yn ei law, o VValin wen, Y Uuoedd geidw'n llawsn.. Joseph Harris, hoff wron-dtlangosodd A ngliy-.wlll: a'i- Brythour, Yn ei law'r friallen Ion A welwai nes torai galon. Dan lewyrch I>a.niel Owen—ni a gawn Y gynar friallen; Air. dynged yn myd angen Ar wyll ei oes eudad'r Ilon. Y dyn mawr o Danymarian "—welwyd Ag athrylith gyfan; Enwog wr--ndgorn y gan Ddihunai slormvdd anian. Mewn swyn hI wyn brudd ei oÛef-wenai Yn .M?banol dwvs dangnp(' Yn Pi dw ;hf*ddyw rb?ai? iuli?f Y llawna.f oedd o frieill Nef. I GwyHa fyg ei elfen—gurwn Ddiolchgarweh llawen; Ni ellir gwell 1)rial]en. A cheir ei barch ar ei ben.

Advertising

yüu can never get your cakes and I pastries to bake just as good fi with another Flour- I The reason is simple. | KARDOY The Famous Self-Raising A rg& mr w w'm FLOUR is frrstly the purest aiwi finest' F!our it is possible to bu., because it is milled only from the. first grilde Wheit. And secondly, it contains the very purest raising ingredients so pericctly adjusted, and so effectually blended I hat the very lightest cakes and pa,trie3 must rc -\)k—tUey can Hc-tr be anything bu: dainty ^nd digestible made with KARDOV. KARDOV is the first grade Flour from first grade Wheat. KARDOV simplifies the whole art of baking, and, cannot disappoint you. Ak YCIIT(;roœr for KARDOV, and always see that the. Track: Mark is on the package. KINGOV TRADING CO., Swansea and Cardiff.

i j I WHAT AMER3CA THSMKS

i j WHAT AMER3CA THSMKS SWANSEA BOY'S INTERESTING I' ARTI CLE. The Bey. Howell Davie, B.D., of the First Presbyterian Church, Bordens- totrn, New Jersey, sends us the ijollow- ing article upon American opinion. Three years ago, Mr. Davies visited Swansea, his native town. Be is a son of the late Mr. John Davies, St. Thomas, and cousin of Mr. John Thomas, of i'entrechwyth. As a Welshman and a Swansea boy in America, I can assure you that my heart beats in sYillpathy with the people of Wales and of the British nation in the present stupendous war in which you are engaged, and out of which I fully believe you will emerge victorious. Especially do i feel proud of the part Gallant Littie Wales is playing in tiie conflict. Always on the side of liberty, the weak against l the strong, she can be depended upon to do her full duty, to contribute the last measure of devotion to the cause of free- dom. There is no question as to the righteousness of your cause. it will be gratilying to you to know that American public opinion is substantially with you, and is becoming more and more pronounced every day, despite the efforts cfi many prominent German- Americans to change it. Wrtting to a Philadelphia nevrspuper the other one of the leading clergymen of the city said: I hhve plenty or tmlC to read Hnl have seen more articles from German sources trying to justify their action in the war and their violation of a most sacred obligation to innocent Belgium than from any other source. Any attempt to justify the course of Germany is an in- suit to American intelligence." At a recent meeting of the Twentieth Century Clu-b of Boston, Professor Eugen Kuch- nemann, a former exchange professor at Harvard, but now of Berlin, was asked to present the side of Germany in the war to an exceptionally intelligent and open- minded audience. lie reached the point where he was discussing the case of Belgium, Iiy 'ng ,,r(,at stress on the efforts Germany had niad^- in advance to induce Belgium to grant right of passage. "Our Chancellor," he said, "has set before the world the wrong we did, and we shall try to make right in indemnity or any other way, but we had to do it." This brought to his feet the President of the Club, who, with the courtesy of a true gentleman, but with the ardour of a l'uritan prophet, said: "This is just the point that troubles us. I speak of it here almost with tears in my eyes. To an American it seems almost irrational to say, we ought not to have I done it. and then to say we went and did it." The distingiiished guest was unable to meet the point, but passed it oft in a semi-jocular way by saying that life is al- ways irrational. The American point of view is reflected in a recent article by Professor George Burton Adarvts, of Yale University, who has spent the last year in Europe, and is familiar with conditions there. "In this war," he says, "Germany must not be allowed to win, as there is so much "at stake, even if it is necessary for the United States to enter the conflict on the side of the Allies." But Germany, lie adds, is not likely to win. On the contrary lie is inclined to believe that the Germans have already spent their strength in two great attempts on the East and the West to crush the Allies, and both have failed." From widely separated sections of the United States, and from men of inter- national x-epute, come similar expressions of opirtion. Although as a nation we are pledged to neutrality, yet it is impossible to suppress public opinion. The truth will out with- out fear or favour. Von Moltke 1. is credited with being able to Reep silent in se\cn languages, but it is hard for the American to suppress his deepest convic- tions, even in one language. A very amusing incident took place sometime ago in -N,ew Nork- City, and it serves to indicate the loyalty of Britishers of whatever colour and wherever they may happen to reside. Great crowds of people of many nationalities were gathered about the New York Herald newspaper office to get the latest rewg from Europe. The Waehed am Rhine and the Austrian National Anthem were sung by a large group of German sym- pathisers, so were the Marseillaise, the Russian National Anthem, and "Rute Britannia" by those • of the opposite am1), 'in which I hHppenNl t? 1w. In front of me stood a tall negro, who hailed from Jamaica, and who was eloquently dendíng the cause of Great Britain in the European war. "England is in the right," b(? said, "upholding fre(,donil against tyranny, and the -ause of the weak against the- strong. Her resources are unlimited. Her subjects ill over the world, black as well as white, are ieady at her call. She is bound to win, even j- it takes the last blackm an in Jamaica to do it." Distance, thought I, may lend enchant- ment to the scene, but it docs not cool the loyalty of Britishers, however far re- moved they may be from the Mother Country. Whatever the colour of the skin, the pure dame of patriotism burns in every true Briton's breast. In consequence of the war. there is much business depression here, and numbers of people are out of work. de- spite the large orders recently placed here. Every appeal for help touches a re- i sponsive chord in the heart of our j American people. Large sums of money j have, been given to the work of the licd 1 Cross and to the relief of the Belgians. Through the rnuniticence of Mr. Ik-che- feller, a ship was recently chartered to carry provisions to them. It is to be quickly followed by others. Several (f our States, notably California and Minnesota, are offering special induce- ments to Belgian intensive, farmers to com., and settle here, and no doubt many ot' them will take advantage of the ofl'er. Belgian orphans also are being adopted in American homes. In conclusion, permit me to expvjse my earnest prayer that the God who rules the world in righteousness may grant to Great Britain a speedy and decisive vic- tory over all her enemies.

APPOINTED ACTING TREASURERI

APPOINTED ACTING, TREASURER. I Mr. Vernon Hartshorn, the well-known miners' agent, has jusc been appointed iicting treasurer of the Atimers' l,'ederatio.,l oi Great Britain. At the interim annual conference of the Miners' Federation of Great Britain. held a short time ago, the Uight Hon. W. Abrahtim (Mabon), M.P., was unanimously re-elected treasurer. There was, in fact, no other nomination for the position, which Mabon has occu- pied for so many years. Subsequently, at the meeting of the executive committee of the National Federation in London, it was decided that Mabon, in view of hi;; indifferent health, should be relieved of some of the arduous dut ie whid devolvo upon an o flici al of so huge an organisation. It was under these circumstances that Mr. Hartshorn, who has for some years been one of the three Welsh representatives on the National Executive, was paid the compli- ment of being asked to undertake a part of the work. I

No title

At the Piccadilly-circus Tube Station on Sunday night a young woman who at- tempted to jump from a train while it was-.in motion was dragged info flip.iti nel and, falling under the train, Wail I ki I led. <

4 SPORTS PASTSMESI

4 SPORTS & PASTSMES. Ystalyfera County School Girls m,,f Port Talbot County School Girls in ;t hockey match at Port Talhot this after- noon. The game, which was of a verv one-sided character, ended in an easy win for tltnl-lort Talbot girls by six goals to nil. In the first half scores were mndo by Miss Annie Lewis and Miss May Thomas. Further goals were registered in the second half by Miss May Thomas (2), aed Miss Annie Lewis (1), and Mist Olwyn Richards (1). FOOTBALL. FIRST LEAGUE. Aston Villa 1. Sheffield United 0. Blackburn Hovers 3. Chelsea 2. Bradford City 5, Bolton Wanderers 3. Bradford 1, Newcastle United 0. Liverpool 1, Middlesbrough 1. Burnley 2, Manchester United 0. Oldham Athletic <1, Tottenham n. 1. Sheffield Wednesday 2, Manchester C. f West Bromwieh A 2. Sunderland 1. Notts County 0, Everton O. SECOND LEAGUE. Arsenal fi. Grimsby Town n, Clanton Orie-nt 3, Vhiddersiield Town 1. Derby County 1, Birmingham 0. Fulham 2, Notts Forest 1. Barley 1, Glossop 0. Hull City 3, Bury 1. Leeds City 1, Bristol City t. Blackpool 1, Lincoln City 0. Stockport County 2. Preston N. E. T. Wolverhampton W. 7, Leicester Fosse 0. SOUTHERN LEAGUE.-DIVISION 1. Bristol Rovers 4. Brighton a.nd Hove t).i I'xeter Cit y2, Queen's Park Rangers 0. Southend United 1, Luton Town 0. Portsmouth 3, Swindon Town 1. Reading 1, Norwich City 0. Southampton 3, West Ham United I. Watford 1, Crystal Palace 0. Crovdon Common, 8; Gillingham 1. Mihvall Athletic, 2; Cardiff City, 1. Northampton, 1; Plymouth Argyle, 1. MIDLAND LEAGUE. j Mexborough Town 2, Hecmondwike ft Grimsby Town 0, Rotheram County 0 Castleford Town 4, York City 1. Rotlierham Town 3, Worksop Town U fr Goole Town v. Doncaster' Rovers off. Leeds City 3, Sheffield United 1- Chesterfield Town I), Hull City 0. Scunthorpe United v. Sheffield Wednes< day off. Halifax Town 1, Bradford 0. NORTHERN UNION. Yorkshire Cap-Semi-FinaL Hull 7pts.. Batley nil. Huddersfield 64pts., Hunslet 3pfg. Lancashire Cup—Semi-Final. Wigan 33pts, Swinton 3 pts. Rochdale Hornets 13 pts, Warrington THE LEAGUE. St. Helen's 13pt> Barrow 12pts. Oldham l^pts., Runcorn 4pts. Bramley 11 pts., Wakefield Trinity nil. Kingston Rovers lopts., Dewsbury 5pta Halifax lpts., 1: ork 7pts. I Leigh 11 pts, Broughton Rangers 0, Leeds, 8pts., Keighlev 3pts.

HOCKEY I

HOCKEY. I Played at Port Talbot on Saturday. Pin4 I I scores:— I Port Talbot Lattice-I goal. Barry Ladies—1 goal. Scorers: Miss Margaret Davies for Port Talbot, and Miss A. Weddall for Barry. Port Taibot Couni-y School Girls—6 goal;-?. Ystalyfera County School Girls-Nil. ) Scorers for winners: Miss May Thomas (3). Miss H. Lewis (2). and Miss Olwen Griffiths.

Advertising

Horton's Benedict Piils, iI FREE TO LADIES. In z, few days correct all irregularities and [ remove all Gbatructions. also cure aiupmia. By post la. lid. or 2s. 9d., from HORTON AND CO., Chemists (Chief Dispenser from tho late Birmingham Lying-in Hospital), (Dept. 16), Aston Manor, Birmingham. Sold over 50 yeaw. Seldo^i ever faiL All Ladies should 12nd penny stamp for a free sam-pla of Pills: also improved Sanitary Towelanli interesting Bookt^ Post Free. FREE OFFER TO LADIES. To prove the superiority of EitLISTt PILLS FOR FEMALKS, 1 will send Freai Trial Packet post paid. Prepared Iroza; the original recipe of a cetebra,ted nurse, and never Ifil in restoring regularity and. correcting 3..11 disorders. Safe, certain, and epeedy pill that never disappoints. Thou- End of letters of thanks testify to their ttpeedy efficacy after all other things nave been tried in vain, jbach purchaser eenUa back testimonial, as they found relief ID every instance. There is nothine to equal them. Is. id. per box. Special Extra fctronu Pills (recommended). 4s. 6d. post paid, in plain wrapper, with full directions and advice. Supplied through the poat only by Mrs Ellis. 27. Surrey-lane, Battersea, Lon- don. An interesting guide, 48 pagee. aN illustrations, sent free w,d:äc E:Xg.es. Z4 EVERY WOMAN Should send two stamps for our 32 Illustrated Book, containing Valuable Information how all Irregularities and Suppressions may be entirely avoided or removed by simple meana. Recommendoll by eminent Physicians, as the only Safe. Sure and Genuine Remedy. Never fails. Thousands of Testimonials. Established: 1862. MR. PAUL BLANCHARD, Claremont Hsuse, Dalston Laos, London. THE NEW FRENCH REMED? No? "02 M43 TH GTDADI fikl Pr:co ? '?'"?' NCherr.iStS. CURES 13LOOD POISON, KIDHKT. BLADDER, CKINARY OISKASKS. DISCHARGES, WEAKNESS, PII.KS. SEND STAMP ADDRESS ENVELOPB POP FREE øoOKI-ET TO DK. LE CLERC MED. CO, HAVERSTOCX EN, HAMJ'STEAD, LONDON.ENI;. FARIS DEPOT ? 12, RCE CASTIGL?IONE. | A ATJJ'FTJP | HEW V()K DEPOTF 90, BEEKMAN ST. IcnR YOU I TRY YOR rRAGEB (?ASTFL!;SS) FORM nF "?"?? N E?AP!OM ??,, TH 00 t&taH??.ttt??t? !,AST!t &ai IS a medicine that yfi ren^erm^ it i.a P-e. witl thorc^jUy fret rbe' 4t r«v-cd JlCi,:t> os jU'-t' .¡,' to tak Figures' B £CUMA., QU«0I«.