Teitl Casgliad: Seren Cymru

Sefydliad: Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Hawliau: Mae hawlfraint yr adnodd hwn yn eiddo i Undeb Bedyddwyr Cymru.

Gwylio manylion cyfan

Cyntaf Cynt Llun 4 o 16 Nesaf Olaf
Full Screen
2 erthygl ar y dudalen hon
Pulpud y Seren

BeibI, ac ambell draethodyn a gynyrchwyd gan ryw feddwl gwyrog ac anhyddysg. Ni pherthynai Paul i'r urdd hon o Gristionog- iorn, Wele ef yma yn sefyll ar fin angau ac yng ngolwg ei goron, er hynny, hiraetha am ei lyfrau, la rlvy id urchyinvii caeth i'w gyfaill ddwyn y rhai hyn gylclag ef i Rufain. Wrth ganfod ei gyfeillion yn cefnu arno bob yn un, cofiai am gyfeillion ereill a fyddent yn gysur anrhaethol iddo ioni bai am eu pellder oddiwrtho. Cofiai am Timoth- eus ei ddisgy'bl ieuanc a'i gyfiailt ffyddlon a boneddigaidd. Cofiai ai-ii Marc, yr hwn oedd wledi Hwvr golli ei lwfrdra cynimr, ac wedi tyfu'n gyfaill cryf ae arwr Cristionog- ol. Cofiai am ei lyfrau-ystyriai hwythau hefyd yn gyfeillion-a hireithai am gael cipdrem arnynt un waith eto. Nid yw'n deb- yg on hod yn lluoeog o ran rhifedi. Fe ddicbon mai rhyw hanner dwsin oeddent o'r hoff lyfrau ia cldarllenid ganddo pan yn ef- rydydd ieuanc yn Athr-ofia Gamaliel, yng nghyd ag ychydig oraill, -0 bosibl, a gawsai yn anrbeg gan rywun cyfoethog a dderbyn- ioidd oleuni'r inef :a bywyd iiewydd drwy gyfrwng ei weinidogaeth. Hen gyfeillion oedd y llyfrau hyn, a theimlwn yn dra sicr y cyfrifai efe hwynt yn drysorau o ucbel bris; ac yn awr yn unigedd eroh ei gell, cyfyid awydd arm> am gael golwg arn- ynt etc cyn y oeuid ei lygaid gan ei elyn olaf. Ac wrth ysgrifennu at ei gydlafurwr yn Asia, erfyn arno beidio anghofio'r llyfr- au: "Y cochl a adewais I yn Troas gyd a Carpus, pan ddelych, dwg gyd a thi, a'r Ilyfrau. Dengys pobl yn gyffredin fwy o ofal am y cochl nag am y, llyfrau. Ewch trwy bob ty mewn unrhyw blwyf neu dre, acam bob llyfrgell a welwch ceWich weled can- noedd o gistiau-dillad. Nid toes achos ofni y byidd i bobl yr oes hon anghofio'r cochl, ond ychydig mown cymhariaeth yw y rhai a ofalant am y llyfrau. Nid arhedir nag ym- d'rech nag- arian í addurno a phrydferthu'r corff, ond esgeulusir y meddwl yn athrist; gadewir i hwn ddihoeni linewii noethder a newyn. Nid ydym heb wybod fod llu mawr o bobl heddyw a ddarllenant 'la.wer-llaw:er o rywbeth-ond ni ddarllenant "lyfrau." Porthant en deall a lludw, a dilladant eu meddwl a bratiau budr. Gwerthir ffug- chwedlauaoh masw, ac argraffluniau digrif ao anfoesgar-dimai'r un—wrth y miloedd bob dydd; ond pan gyhoeddir llyfr teilwng o'r enw, bydd yn rhaid ei arddangos, a'i hergwd, a'i uchel gymeradwyo. Onid yw hyn yn ffaith? Ac oinid yw yn ddigon i dynu dagrau i lyjgaid engyl nif? Bobl ieuainc, rnynnwch ychyidig lyfrau-llyfrau o werth gwirioneddol a pha'haol-daèonenW'ch hwynt drosodd a throcodd. Porthwch eioh meddwl a bwyd cryf ac iach us. Ceir 11awer i lyfr eto na wyr neb ei flas a'i werth ond ambell 1 angel cryf; ao fel yn nyddiau loan, daw Ueilsiau heddyw o'r nef a dywedant yn neis i au heddyw o'r ne t a. dywedant yn groew wirth bOohl ieuaine yr oes, Cymer- weh y llyfr o law yr angel, a bwytteweh ef yn llwyr." Gwell i chwi beidio darllen dim, agadael i'ch meddwl aidlowyrchu'r goo, oiii,,iiina-Li uwch eicli pen ao wrtheich traed na gwenwyno"ch bywyd trwy ymborthi ar y sothach a leinw y papurau hwyrol a llyfrauach y dydd. As- tud'iweh lyfrau gorcbestol; caisiwch fecldyl- iau ar ucbel; cyfoethogwch eich deall athrys- orau pur a, dicldadOld. Y niae eich meddwl yn anfaTwol a thragywyddol. Y mae rhyw- beth ysprydol a nefol a Duw-debyg yn ei natur a'i ddefnydd. Arferwch bob rheswrn a doethineb a chyfiawnder yn eich tpin- iaeth ohono, ac na fyddwch byst yn euog o gynnyg iddo lai na'r goreu. IV. GOifaI Paul am gyflenwad ei reidiau ysprydtol. Yn enwedig y 'memrwn. Gwyddem fod gwiahanol farnau mewn perthynas i'r hyn a olygir wrth y memrwn yn y cyisylltiad hwn; ond nid oes genym mi amheuaieth nad oedd yn ddim amgen na rhol werthfawr yn cynnwys rhannau o'r Yisgrythyrau Sanctaidd, ac ni phetruswn ddweyd y cynnwysai o leiaf lyfr y Salmau a phrophwydoliaethau Esiaiah. Gallw'n gredu yn rhwydd fod y llyfrau y;n drysorau o wir werth, ond i neb yn sefyllfa Paul ar hyn o bryd, nid oeddent o ran pwys a gwerth- fawredd i'w cymharu 'i'r nlemrwn. Ni cheid yn y llyfrau, ar y goreu, ond mynogiant o feddyliau a chnedoau dynion ffaeledig a marwol; yn y memrwn oeid datguddiad o ewyllys y Duw perffaith a thragywyddol. Yn y llyfrau oeid inoddion addysg a lion- der i'r meddwl. Yn y memrwm yr oedd ffynnonellau nerth a gwynfyd i'r enaid. Fe iddichon y gallai'r llyfrau daflu gol- euni ar 'Iwyb,rau'r anial dir, a dyledswyddau y b;ywy|d hwn, oind yn y. memrwin yn unig y oeid goleuni ar angau ,a'r bedd a'r byd mawr anweledig. Yn anad dim, na foed i Tim- otheus anghofio'r trysor gwerthfawrocaf- yn enwedig y memrw'n." Gwoll fyddai gan Paul wynebu'r gaoiaf garw heb ei gochl na bod heb wres a goleu'r Ysbryd yn y Gair. Gwell fyddai ganddo i'r llyfrau byd- ru yn nhy Carpus nag i'r mor fod rhyngddo a'r anohwiliadwy olud yn y Llyfr Dwyfol. Uwchlaw poh dim syebedai ei enaid am y ffrydiau bywiol a redent drwy feusydd yr Ysgrythyrau iSanctaidd. Yng ngeiriau olaf y testun oeir cipdrem ar gariad Paul at ei Feibi, a/i hinaeth Idwfn am dano. "Yn enw,edig y memrwn." Nis gwyddem i sic- rwydd a roddwyd Paul i farwolaeth cyn dyfod o'i didi,sgybl i Rufain gyda'i faich gwerthfawr a chysegred'ig. Oi Tbyvv ydoedd pan gyrhaeddodd Timotheus y ddinais, hawdd yw dychmygu y modd y llanwyd ei galon a gorfoledd a'i wedd a'i sirioldeb gan yr olwg ar wyneb addfwyn ei fab yn y ffydd. Wedi cusanu o hono y gwr ieuanc, a chael hanes ei fordaith, a chlywed hefyd am helynt ei gyfeillion anwylaf yn Alsia, yng nghyd a'r modd y llwyddai yr efengyl yn yr hen gylchoedd cysegredig, gwelwn ef yn troi at y baich gwerthfawr a orweddai wrth ei draed, gan ei ididatod a'i agoryd. yn ofalus. Yn gyntaf, cyfyd yr hen gochl; ac wedi iddo ei ysgwyd ef o'i blygion, teifi ef yn dirion dros ei ysgwyddau crymedig. Yn awr laiff at y llyfrau; sylwa arnynt gyda diddordeb, a theimla hwynt bob yn un; yna geisyd hwy o'r neilitu ar y fainc a,rw yngllghongl ei glell. O'r diwedd, wele yn ei law y trysor anwylaf a feddai. Y mae yn dadrolio'r memrwn; ac wedi iddo -ei godi yn agos, agos at ei wyneb, erys gydag un o'r Salmau. Ust! clywch ef yn darllen:- "Yr hwn syidd yn trigo yn nirgelwch y Goruchaf, aerys yng nghysgod yr Hollall- uog. Dywedaf am yr Arglwydd, fy noddfa am bamddiffynfa ydyw fy Nuw; ynddo yr ymddiriedaf." Try i salm arall gan ddar- llen, Yr Arglwydd yw fy ngoleuni a'm hiachawdwriaeth; rhag pwy yr ofnaf? Yr Arglwydd yw nerth fy mywyd; rhag pwy y dychrynaf1?" Yna, gwelwn ef yn aros gyda phlyg arall o'r memrwn lie mae'r ddalen yn llwyd-ddu gan olion bysedd ac arwyddion trafod. Ac y mae rhyw brudd- dynerwch rhyfeddol yn ei lais pan yn dar- llen yr adnodau per a ddysgodd pan yn blentyn,—" Yr Arglwydd yw fy mugail, ni bydd eiisiau arnaf. Efe a wna, i mi orwedd mewn porfeydd gwelltog; Efe a'm tywys ger Haw y dyfroedd tawel Ie, pe rhod- iwn ar hyd gly,n cysgod angau, nid ofnaf ni wed: canys yr wyt ti gyd a mi; dy wialen a'th ffon am cyisurant." Wele rol a-rall yA ei law, o ba un y clywn .ef yn darllen y geiriau hyn:Nac ofna, canys gwaredais di: gelwais di eribyn dy enw; eiddof fi ydwyt. Pan elych trwy y dyfroedd myfia fyddaf gyda thi; a thrwy yr al'onydd, fel na lifant drosot; pan rodiech trwy y tan, ni'th losgir; ac ni eniiyn y fflam arnat. Canyis myfi yw yr Arglwydd dy Dduw, Sanct Israel, dy Waredydd." Ac wedi iddo gau y llyfr, iaoth ar ei liniau yn ngwyll ei gell anniddan, a bendithiodd yr Arglwydd am ei holl ddoniau-am ddiog,elu o hono ei g'yfaill a'i gyij-w,eithlwlr caredig, am ei wa- ddoli a'r teyrngiarwch a'r gwroldeb a'i cym- hellodcl i ddyfod ato yn ebrwydd yn nytld ei drallod. Diolchodd yn gynnes hefyd am y cochl ae. ain y llyfrau, ac yn enwe

CWDYN Y SANT

CWDYN Y SANT. Wele baragraf f o'r "Cymro" diweddaf: "MaJe gan y Parch. T. Shankland, Bangor, Golofn Hanes' yn Seren Cymru. Ar linellau'r enwad, wrth gwrs, y cerirhi yinlaen; ond y mae'n ddiddorol i bitwb. Yn y rhifyn diweddaf, y mae'n ymholi hanes diaelodi Brutus o blith y Bedydd- wyr. Anfonodd Brutus i ofyn cynborthwy o Drysorfa Dr. Williams, ac ystyrid hynjiy yn drosedd, ac am hynny, diarddelwyd ef"! Ni sonir am dwyll Brutus, nac am drysorfa U ndodaidd. •4 Eleni yw pum-canmlwyddiant marw Owen Glyn Dwr, a bwriedir galw sylw at hynny mewn amryw ffurfiau. Cyhoeddodd Mr. O. M. Edwards eisoes waith Sion Cent, ac y mae Mr. D. Rhys Phillips, llyfrgellydd Cyniraeg, Abertawe, wrthi'n cymmell pob darn o hanes neu gywydd sydd a wnelo a'r arwr. Os oes gan un o ddarllenwyr y Seren" fodd i'w helpu, yn awr am dani. Dyma benillion Brypfabar y pwne: — COFFA GLYN DWR. I' Alaw: Dydd Gwyl Dewi. YnswnyrhyM gwelwa'r byd, A gwallgof yw y cledd, Ond gweddi Cymru sydd o hyd Am ryddid ac am hedd: O Dduw! rho gariad pur dy fron y ng llghalOon ddewr pob gwr Yng Ngwalia Wen y flwyddyn hon Wrth goffa am Glyn Dwr. Wrth drechu'r gelyn sathrai'n tir Ti fu ei noddfa gref; A'r proffwyd Tolo 'wolai'n glir Ei seren, ddisglaer êf; 0 Dduw! rho inni weld Dy wedd Trwy fellt a mwg y gad, Wrth gadw'r arwir sy'n ei fedd Yn fyw rhwng bryniau'n gwlad. Mae Glyn Dwreto ar ei hynt, o A'i gleddyf yn ei law Yn brwydro gyda'r g,elyn gynt, I gadw gelyn draw; 0 Dduw! bydd iddo'n darian gref 7 0 fewn ei wlad' ei huh, Wrth chwyfio'i faner yn y nef 1 gad w Cyrhateddodd "Llestri'r Trysor," y llyfr gwerthfawr a olygwyd gan y Parchn. Tec- wyn Evans a Thegla Davies, ei ail argrali- iad. Da gan y Sant yw gweled bod areh- waeth at f wyd, cryf fel hwn yn ein gwlad. Daw'r sibrwd hefyd fod mynd ar lyfr newydd y Parch. U. S. Rogers ar yr "Ail Ddyfodiad" Gwelir mwy o werth y hwn, wrth i'r blynyiddoedd gerdded thag- ddynt. Dywed Eynon yn y "Tyst" mai In- dependent," ac nid Congregationalist yw dewis enw'r Dr. John Hunter arno'i hun. Acychanega'ndJdoniol- Y mae ein cyf- aill Hunter erioed wedi bod yn enwad bychan ar ei ben ei hun." Pkkko KIN VS.